Tebliğ adı

Tebliğ adı : internette bilgi bankacılığı 
başar bilgi bankası uygulamaları


Sunanlar : Mahmut BAŞAR 
                 BAŞAR Mevzuat ve Bilgi Araştırma Merkezi
                 Tel : 0.312.419 55 60
                 Faks: 0.312.419 55 70
                 e-mail: mbasar@basarm.com.tr

                 Uygur TEMİZER
                 Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 
                 İşletme Bölümü - Öğretim Üyesi
                 Tel : 0.312.212 68 53
                 Faks: 0.312.221 21 10


İNTERNETTE BİLGİ BANKACILIĞI
-BAŞAR BİLGİ BANKASI UYGULAMALARI-

GİRİŞ

            Bu çalışmamızda internet ortamında elektronik bilgi bankacılığının nasıl yapılması gerektiği ele alınmaktadır. Günümüzde internet kullanımının daha da ihtiyaç haline geldiğini, insanlarda internet kültürünün yavaş da olsa oluşmaya başladığını gözlemlemekteyiz. Bu gelişmelere paralel olarak; yazılı ve basılı bilgi kaynakları yerini kaçınılmaz bir şekilde “elle tutulamayan bilgi kaynakları“ adıyla tanımladığımız elektronik bilgi kaynaklarına bırakacaktır. Elle tutulamayan bilgi kaynakları bilgisayar ortamında sunulan veri tabanları olup, ticari bir ürün özelliği taşırlar. Bu bilgilerin bir kısmı kullanıcılara ücretsiz sunulurken, bir kısmı da ücretli olarak sunulmaktadır.

            Ülkemizdeki internet tarihçesi Nisan 1993 itibariyle başlamış ve altı yılı aşan bir süreçte çeşitli aşamalardan geçilerek bugün için binlerce küçüklü büyüklü siteler oluşmuştur. Bu siteler arasında kamu kuruluşları, yerel yönetimler, partiler, üniversiteler, kütüphaneler, sivil toplum örgütleri, ticari firmalar, basın yeralmakta ve gittikçe bu ağ zenginleşmektedir.

            İnternet ortamında elektronik bankacılık hizmetlerinden sanal alışverişe; üniversitelerin arşivlerinden dünyanın her köşesindeki kütüphanelere; kamu kurum ve kuruluşlarının ürettiği bilgi ve belgelerden gazete-dergi gibi basın kuruluşlarının bilgilerine kadar bir çok bilgi, belge ve hizmete kolaylıkla erişilebilmekte, zaman ve maliyetten tasarruf edilmektedir. Özellikle araştırmacılar, öğrenciler ve bilgiye ihtiyacı olanlar için internet artık hayati önem kazanmıştır. Bilgisayarımıza bağlı bir modem dünyaya açılan penceremiz haline gelmiştir.

            İnternet kullanımının yaygınlaşması toplumdaki çeşitli birimler arasında hızlı, kolay iletişim ve bilgi paylaşımı sağladığından toplumun demokratik sürece katılması, farklı görüş ve önerilerin duyurulması, tartışılması ve kamu yönetiminin saydamlaşması konusunda yeni olanaklar ortaya çıkmaktadır.

            Elektronik ağ sayesinde internet kültürü ortaya çıkmaktadır. Uzaklık kavramının ortadan kalktığı haberleşen kişilerin ırk, renk ve etnik ayrımının olmadığı bir ortam sonucu, insanlar arası önyargısız haberleşmeye olanak sağlanmakta ve ortak bir dünya kültürüne doğru gidilmektedir. 

            İNTERNET VE BİLGİ TOPLUMU

            Ülkelerin gelişmişlik sınıflaması, bir çok değişik kriter ve yöntemlere göre yapılmaktadır. Bu kriter ve yöntemler Gayrisafi Milli Hasıla, İhracat Miktarı, Teknoloji Üretimi, Enerji Üretimi, Okur Yazarlık Oranı, Demokratikleşme, vs. gibi kıstaslardan oluşmaktadır. Tarihi perspektif incelendiğinde devletlerin doğuşu, zirveye çıkmaları ve çöküşleri hep değişik yöntemler açısından tartışılmaktadır.

            Devletlerin yönetiminde toplumsal uzlaşmanın yükseldiği dönemlerde halkın refahı yükselmekte, tersinde ise çöküşler başlamaktadır. Toplumsal uzlaşmayı sağlayan en önemli unsurlar Bilgi Birikiminin yüksekliği ile bunun sonucunda hazırlanan yasaların sağlıklı ve uygulanabilir olmasıdır. Uzlaşmacı Anayasa ve Yasaların hazırlanması ise yasa koyucuların toplumla bütünleşerek, bütün kesimlerin konsessüslerinin sağlanması ile mümkün olmaktadır.

            İnsan ihtiyaçlarının sonsuz fakat bu ihtiyaçları karşılayacak doğal kaynakların kıt olması ekonomi ilminin doğuşuna neden olmuştur. Dünyada en değerli varlık insan olduğuna göre doğal kaynakların tamamı insanların refahını yükseltilmesine harcanmalıdır. Günümüzde doğal kaynakların bilinçsizce tüketildiği ve ekolojik yapının bozulduğu bir gerçektir. Bu nedenle doğal kaynaklar kullanılırken “Varlıklarımız bize atalarımızdan kalan miras değil, torunlarımızdan alınan emanettir” sözünden hareketle sadece bugün yaşayanlar değil, gelecek kuşaklar da düşünülmelidir. 

            Ülkemiz, bir çok uluslara ve medeniyetlere beşiklik ettikten sonra Atatürk’ün önderliğinde yeniden organize edilerek Türkiye Cumhuriyeti Devleti olmuştur. Tarih boyunca bir çok büyüklerimiz gibi Atatürk’te “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir” diyerek bilime ve ilime önem verilmesini, geleceğin gençlikte bulunduğunu, bunun da eğitimden geçtiğini işaret etmiştir.

            Ülkemizde bir çok basılı ve görsel yayın bulunmaktadır. Basılı yayınlar binbir emekle hazırlanmakta ve çok az insanın kullanımından sonra ya kütüphane köşelerinde tozlanmakta veya imha dilmektedir. Kütüphane kullanımları belirli formalitelere tabi bulunduğundan çoğu zaman yeterli bilgi birikimi sağlanamamaktadır. Aynı zamanda dünyada en kıt olan ağaçlar basılı yayınlara hazırlanmak üzere katledilmektedir. Görsel yayınlar ise görüldükten sonra unutulmaktadır. 

            Bilgi toplumunun en göze çarçan özelliği telekomünikasyon ile bilgisayarda çok önemli gelişmelerin olması, fiyatların düşmesi ve bu ikisinin birleşerek her türlü bilgisayarın güçlü, yetenekli hale gelmesidir. Eskiden sadece mühendislik veya muhasebe hesaplamaları yapılan bir araç olarak kullanılan bilgisayarlar da bir iletişim, eğlence ve kişisel üretkenlik araçlarını barındıran, konu ve uzmanlığı ne olursa olsun, her türlü, bilgili vatandaşın vazgeçemeyeceği bir alet haline gelmiştir. Dünya’da yeni bir çağ başlamıştır. Bu çağ iletişim ve bilgi çağıdır. Bilgisayarlar artık her işyerinde ve evde; bir buzdolabı, televizyon gibi vazgeçilmez ihtiyaç aletlerinden biri olmuştur. 


            İNTERNETTE BİLGİ BANKACILIĞI

            İnternette bir çok sitede bilgi bankacılığına yönelik hizmet sunulmaktadır. Ancak bu hizmetlerin çeşitli sitelerde bulunması,bazen bunlara ulaşmada ve bilgiyi bulmada zorluklar oluşturmaktadır. Aranılan bilgiye ulaşmak için öncelikle web adresinin bilinmesi gerekmektedir. Ayrıca sunulan bilgilerin güvenirliliği ve geçerliliği de bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Böylesine dağınıklık içerisinde sunulan bilgilerin uzmanlaşmış firmalar tarafından bir site içesinde toplanarak kullanıcılar açısından bilgilere erişimin kolaylaştırılması gerekmektedir. “Bilgi Bankacılığı” adı altında yürütülecek bu tür çalışmalarda gözetilmesi gereken noktaları şu başlıklar altında özetleyebiliriz:

            · Hedef kitlenin saptanması 
            · Erişim ve kullanım kolaylığı 
            · Ekonomik olması
            · Güncelleme
            · Eski bilgilerin korunması
            · Kalite
            · İndeksleme
            · Danışmanlık
            
            Bilgi bankacılığı uygulamalarında “Gözetilmesi Gereken İlkeler” olarak adlandırdığımız bu başlıkları şu şekilde açıklayabiliriz.

            *Hedef kitlemiz saptanırken; gerek teorisyenler gerekse uygulamacılar dikkate alınmıştır. Üniversitede akademik çalışma yapan öğretim üye ve yardımcılarından öğrencilere; uygulamada yer alan hukukçulardan mali müşavirlere; yasama, yürütme ve yargı organlarında görev yapan bürokratlardan teknokratlara kadar geniş bir yelpaze içerisinde yer alan kesimler hedef kitlemizi oluşturmaktadır. 

            *Erişim ve kullanım kolaylığı açısından internet ortamında sunulan elektronik bilgilere ulaşmak daha hızlı ve daha kolaydır. Kütüphanelerde ve diğer arşivlerde yer alan yazılı bilgilere ulaşmadaki formaliteler ve zaman kaybı böylelikle ortadan kaldırılmakta; kullanıcıların zaman ve mekan sorunu olmaksızın heran her yerden (ister evinden, ister işyerinden, ister seyahatte iken) bu bilgilere ulaşması olanaklı hale gelmektedir. 

            *Ekonomik olma, internet ortamında sunulan bilgi kaynaklarının vazgeçilmez ilkelerinden biridir. Daha kısıtlı sayıda kişinin yararlandığı ve bir defalık kullanımlar sonrası tekrar kullanılmayan bir çok basılı ve yazılı bilgilerin maliyeti ile kıyaslandığında, elektronikbilgi kaynaklarının çok sayıda kişi tarafından kullanıldığı ve maliyetinin daha az olduğu görülmektedir. Aynı zamanda, doğal kaynakların kullanımında ve çevrenin korunmasında sağladığı yararlar da dikkate alınırsa, “ekonomik olma“ ilkesinin internet ortamında gerçekleştiğini söyleyebiliriz.

            *Güncelleme konusunda ise elektronik bilgi kaynaklarının daha kolaylıkla güncellenebildiğini söylemek mümkündür. Sürekli gelişen ve değişen bir ortamda yazılı ve basılı bilgi kaynakları güncelliklerini çok çabuk kaybetmektedirler. Oysa, internet ortamında yapılan bilgi bankacılığı sayesinde “Dusturbank” olarak adlandırdığımız tüm hukuksal mevzuat anında güncellenmekte ve kullanıcılara sunulmaktadır.

            *Eski bilgilerin korunması ilkesi de internet ortamında sunulan elektronik bilgi bankacılığı uygulamalarında mümkündür. Güncellenen bilgilerin daha önceki (eski düzenlemeler) metinleride korunmakta, böylelikle geçmişe dönük bir araştırma veya uygulamada karşılaşılan sorunun çözümünde eski bilgilere ulaşma olanağı bulunmaktadır.

            *Kalite ilkesi olarak adlandırdığımız ve kullanıcıların yanlış bilgi sahibi olmalarıın önlenmesini amaçladığımız ilke ile de; elektronik ortamda sunulan bilgilerin güvenilirliği ve geçerliliği esas alınmıştır. Bunun için çok kapsamlı bir arşive sahip olmakla birlikte, nitelikli elemanlarla ekip çalışması yapılmaktadır.

            *İndeksleme ilkesi, internette sunulan bilgilerin kullanıcılara yararlı olması için olmazsa olmaz ilkelerden biridir. Sağlıklı bir indeksleme yapılamaması halinde, elektronik bilgi kaynaklarından beklenen yarar elde edilemez. Bu yüzden, uluslararası alanda da kullanılan ve geçerliliği olan “DOS 20” olarak adlandırılan Dewey Onlu Sınıflama Sistemi indekslemede kullanılmaktadır.

            *Elektronik bilgi bankacılığı uygulamasının vazgeçilemeyecek bir ilkesi de danışmanlık hizmetlerinin verilmesidir. Danışmanlık hizmetleri internet ortamında elektronik posta yoluyla yapılabileceği gibi; kullanıcılardan gelecek her türlü soru, katkı, görüş ve önerilerle interaktif bir yapı oluşturularak da yerine getirilebilir. Böylelikle, kullanıcıların sorularına anında cevap verilirken aynı zamanda onların katılımı da sağlanmış olacaktır. 


            SONUÇ

            Sonuç olarak, Bilgi bankacılığı uygulamalarında gözetilmesi gereken asgari ilkeler BAŞAR BİLGİ BANKASI uygulamalarında dikkate alınmış ve bu ilkeler çerçevesinde çalışmalar yapılmıştır. 

            Ülkemizin yirmibirinci yüzyılda en gelişmiş 20 ülke sıralamasında hakettiği yeri alması ve bilgi toplumu olması için internet ortamında yapılması gereken çalışmalara yeterince önem verilmesi, bu tür bilgi bankacılığı uygulamalarına gerek hukuksal, gerekse altyapı yatırımları ile destek sağlanması kaçınılmaz bir yükümlülük olarak karşımızda durmaktadır. İnternet ortamında yapılması gereken, hepimizin ortak dileği olan “Ulusal Ağ” projesinin daha fazla zaman kaybedilmeden hayata geçirilmesidir.

            Sonsöz olarak BAŞAR BİLGİ BANKASI’nda amaçlanan hedeflerimizi şu şekilde sıralayabiliriz.

            Kullanıcılara bilgiyi en ekonomik, en kapsamlı ve en hızlı şekilde erişilir kılmak,

            Üretilen bilgilerin daha çok kişi tarafından incelenmesini sağlamak,

            Bilimsel araştırma ve çalışmalara yer verilerek ülkemizin bilgi toplumu olmasına katkı sağlamak,

            Yasama, yargı ve yürütme organları ile kamu kurumlarının yayımladığı yasalara, yönetmeliklere, tebliğlere ve kararlara internet üzerinden ulaşılmasını sağlamak,

            Elektronik bilgi bankacılığında kullanıcıları interaktif duruma getirmek suretiyle onlardan gelecek önerilere, katkılara, eleştirilere ve sorulara yer vermek,

İnteraktif kullanıcılar sayesinde katılımcı, saydam ve daha demokratik bir yapıya ülkemizi taşımak,

            Kağıt kullanımının azaltılarak doğal kaynakların korunmasına ve çevre kirliliğinin önlenmesine yardımcı olmaktır.

            BAŞAR BİLGİ BANKASI’nın beş yıllık bir geçmişi bulunmaktadır. Bu kısa geçmişe rağmen alınan yol küçümsenmemekle birlikte; henüz “Türkiye İnternet”inin emekleme döneminde olduğu dikkate alınırsa, daha yapacağımız çok iş ve alacağımız çok yol bulunmaktadır.

            (*) - Mahmut BAŞAR, BAŞAR BİLGİ BANKASI Kurucusu
            (**) - Uygur TEMİZER; G.Ü.İ.İ.B.F. İşletme Bölümü Öğretim Üyesi