YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMLERİNDE FİNANSAL RAPORLAMA KONULU 2 NO. LU TÜRKİYE MUHASEBE STANDARDININ GETİRDİKLERİ

Yıl: 1 Sayı: 3
Mart 1998

< önceki

 
  
  
  

Figen AYIKOĞLU

 
Aydiner İnşaat 
 
YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMLERİNDE FİNANSAL RAPORLAMA KONULU 2 NO. LU TÜRKİYE MUHASEBE STANDARDININ GETİRDİKLERİ

 

GİRİŞ :

            Muhasebe bilgi sitemi içinde kaydedilen finansal işlem ve olaylar belli zaman aralıklarıyla ilgili kişi ve kuruluşlara sunulur. Finansal tablolar aracılığıyla sunulan bu bilgiler ilgililerin ihtiyaç duyduğu bilgileri karşılayacak düzeyde ve gerçekçi olmalıdır.

            Ülkemizde olduğu gibi yüksek enflasyon ortamında tarihi maliyetleri içeren finansal tabloların ihtiyacı uygun bilgi vermesi mümkün değildir. Ayrıca bu tablolarda yer alan bilgilerin, çeşitli analiz teknikleriyle yorumlarnmasıyla ulaşılan sonuçlardan da beklenen yarar sağlanamayacaktır. Bu nedenle enflasyonist ortamlarda muhasebe bilgi ve işlemlerinin sağlıklı sonuçlar verebilmesi ve yorumlanabilmesi için enflasyon muhasebesi uygulamasına ihtiyaç duyulmaktadır.

            Ülkemizde enflasyonun etkilerini gidermeye yönelik uygulamalar olan Yeniden Değerleme ve Maliyet artırımı kısmi muhassebe uygulamalarıdır. Ancak 01 Ocak 1997 tarihinden itibaren yayınlanan ve uygulaması önerilen Türkiye Muhasebe Standartlarından 2 No.lu Muhasebe Standardı (Yüksek Enflasyon Dönemlerinde Finansal Raporlama) yüksek enflasyon ortamında finansal tabloların düzenlenmesi esaslarını içerir.

            Standartta yüksek enflasyon ortamının tanımı yapılmıştır. Buna göre aşağıdaki durumların varlığı halinde yüksek enflasyon ortamından sözedilebilir.(1)

             Ülkemizde şu anda içinde bulunduğu ekonomik durumun yüksek enflasonu içerdiği ve bu göstergeler göre enflasyon muhasebesi uygulamasının kaçınılmaz olduğu bir gerçektir.

            Bu çalışma ile öncelikle Yüksek Enflasyon Dönemlerinde Finansal Raporlama standardının getirdikleri incelemeye çalışılacaktır.

YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMLERİNDE FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARININ GETİRDİKLERİ

            Standardın amacı, yüksek enflasyon ortamında raporlanan bilgilerin gerçekçi, güvenilir ve karşılaştırılabilir olmasını sağlamak amacıyla finansal tabloların satın alma gücüne göre düzeltilmesidir. Bu düzeltme işlemi muhasebe kayıtlasrı değil finansal tablolar aracılığı ile yapılır.(2)

            Tarihi maliyetlere göre raporlanan finansal tablolar Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesi uygulamasını ayrıntılı olarak açıklansa da Cari maliye Muhasebesi uygulamasına da fırsat tanımaktadır.

1. Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesi:

            Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesi, tarihi maliyetlerle düzenlenen finansal tablo verilerinin Devlet İstatistik Entitüsü’nün yayınladığı endeksler dikkate aınarak (Tüketici Fiyat Endeksi veya Toptan Eşya Fiyat Endeksi) ile tablonun düzenlendiği tarihteki paranın satın alma gücü ile ifade edilmesidir.

1.2. Bilançonun Düzeltilmesi:

            Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesinde, bilanço kalemleri parasal ve parasal olmayan kalemler olarak ayrılarak, bunların satın alma gücüne göre ifadesi sağlanır.

            Parasal Kalemler; Lira değerindeki değişmeler karşısındaki nominal değerleri aynı kalan ancak satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kalemklerdir.(3) Parasal olmayan Kalemler ise; Lira değerindeki değişmeler karşısında nominal değeri değişen ancak satın alma güçleri aynı kalan kalemlerdir.(4)

            Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesine göre düzeltme işlemi, söz konusu varlık kalemlerinin aktife girdiği tarihten bilançonun düzenlendiği tarihe kadar olan sürede genel fiyat endeksleri dikkate alınarak hesaplanan katsıyılar yardımıyla düzeltilir.

            Parasal Kalemler:Bilançonun düzenlendiği tarihteki nominal değerleri paranın satın alma gücünü ifade ettiğinden ayrıca düzeltmeye tabi tutulmaz. Yine yabancı paralı veya dövize endeksleri dikkate alınarak hesaplanan katsayılar yardımıyla düzeltilir.

            Parasal Olmayan Kalemler: Cari maliyetleri veya yenileme maliyetleri ile raporlanmışsa yeniden genel fiyat düzeyi muhasebesine göre düzeltilmesi yoluna gidilmez(5) Maddi duran varlık kalemleri arasında yer alan amortismana tabi ve yeniden değerleme kapsamında bulunan varlıkların tarihi maliyetleri esas alınarak düzeltme işlemi yapılır. Yine maddi duran varlıkların finansmanında kullanılan kredilerle ilgliği olarak katlanılan kur farkı, vade farkı ve faiz giderleri gibi finansman giderlerinin maliyete dahil edilmesi halinde enflasyona göre düzeltme işleminde finansman giderleri değerleme dışı bırakılır.(6)

            Tarihi maliyetlerle raporlanan tüm Parasal Olmayan Kalemler (Dönem Sonu endeks/Varlığın Aktife Alındığı Tarihteki endeks) katsayısı ile düzeltilir.

1.3. Gelir Tablosunun Düzeltilmesi

            İşletmenin bir yıl içindeki faaliyetleri sonucu elde ettiği satış gelirleri ve katlandığı satışların maliyeti (giderleri) ve diğer gerlir ve gider unsurları tarihi verilerle gelir tablosunda raporlanmıştır.

            Gelir tablosu kalemleri düzeltilirken, söz konusu gelir veya gider unsurunun yıl içinde hangi ayda ortaya çıktığını bilmek, enflasyona göre düzeltmeyi yaparken önemlidir. Ancak dönem içinde ortaya çıkan ve döneme yaygın olarak yapılan giderler ve sağlanan gelirler dönemin bütün günlerine eşit biçimde dağıtılmış olduğu varsayılarak (dönem sonu endeks/dönemin ortalama endeksi) katsayısına göre düzeltilebilir.(7)

            Doğal olarak bu varsayım her işletme için geçerli olmayacaktır. Özellikle mevsimlik faaliyette bulunan işletmelerin dönem içinde ortaya çıkan gelir ve giderlerin döneme eşit yayılması varsayımı ile düzeltilmesi sağlıklı bilgi vermekten uzak olacaktır.

            İşletme mevsimlik faaliyet gösteren bir işletme olmasa dahi dönem içinde elde edilen gelir ve giderlerin döneme eşit yayılması varsayımı her zaman doğru bilgi vermez. Bu nedenle elde edilen gelir ve giderlerin (dönem sonu endeks/ortaya çıktığı ay endeksi) katsayısı ile düzeltilmesi daha anlamlı olacaktır. Bu durmda her düzeltme işlemi yıllık (işletme dönemi bir yıl kabul edilirse) değil aylık yapılacaktır. Özellikle ara dönemde finansal tablo bilgileri sunan işletmeler için daha anlamlı bir uygulama olacaktır.

2. Cari Maliyet Muhasebesi

            Cari Maliyet Muhasabesi, finansal tabloların cari derğerleri ile değerlenmesi öngörülen yöntemdir. Parasal kalemler bilanço tarihinde cari değerleriyle raporlandığından düzeltmede aynen alınır. Parasal olmayan kalemlerin ise, yeniden değerlenmiş cari değerleri, söz konusukalemleri geri kazanabilir değer net nakit değeri veya yenileme değeri veya net bugünkü değeri olabilir.(8)

            Net Cari Yenileme Maliyeti: Bilançonun düzenlendiği tarihte sahip olunan varlığın yenileme maliyeti, aynı yaştaki, aynı verimdeki benzer varlıkaların veya benzer üretim ve hizmet sunabilen ya da benzer kar edebilme yeteneğine sahip olan varlıkların edinilmesi için katlanılacak maliyetlere eşit bir değerdir.(9)

            Net Nakit Değer (Net Gerçekleşebilir Değer); Varlıklasrın cari piyasa koşullarında kolaylıkla elden çıkartabilecekleri varsayımı altında satın alınmaları durumda elde edilebilecek nakit miktardır, Net Bugünkü Değer ise varlığın kullanılmasıyla elde edileceği tahmin edilen toplam nakit girişlerinin bugünkü değeridir.(10)

            Cari Maliyet Muhasebesinde dikkate alınacak cari değeri bir şema üzerinde inceleyecek olursak;
 

 

            Türkiye Muhasebe Standartlarından 2 No.lu Yüksek Enflasyon Dönemlerinde Finansal Raporlama Standartlarında Cari Maliyet Muhasebesi Uygulamasına yer verilmiş ancak bu uygulama Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesi uygulaması gibi ayrıntılı olarak açıklanmamıştır.

            Enflasyona göre düzeltme yapılırken, Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesi ve Cari Maliyet Muhasebesi yöntemlerinden birinin seçilip, tüm finansal tabloların bu anlayışa uygun şekilde düzeltilmesi Tutarlılık Kavramının gereğidir.

            2 No.lu Muhasebe Standardının önerdiği Genel Fiyat Düzeyi Muhasebesi ile finansal tabloların enflasyona göre düzeltilmesi işlemini örnek üzerinde incelemek konuya açıklık getirecektir.

ÖRNEK UYGULAMA:

            ABC A.Ş.’nin 31/12/1994 ve 31/12/1995 tarihli bilanço ve 01/01/1995 - 31/12/1995 tarihleri arası gelir tablosu aşağıda varilmiştir.

 

 
AKTİF 
DÖNEN VARLIKLAR  
Kasa/Banka  
Menkul kıymetler  
Ticari Alacaklar  
Stoklar  
DURAN VARLIKLAR  
Bağlı Menkul Kıymetler  
İştirakler  
Makinalar  
Birikmiş Amortismanlar (-)  
AKTİF TOPLAMI 
PASİF 
KISA VADELİ YAB.KAY. 
Banka Kredileri 
Ticari Borçlar 
UZUN VAD. YAB.KAYN 
ÖZKAYNAKLAR 
Sermaye  
Yedekler  
Dönem Karı  
PASİF TOPLAMI
31.12.1994
 
 
600.000.-
400.000.-
800.000.-
900.000.-
 
500.000.-
600.000.-
2.000.000.-
(800.000.-)
5.000.000.-
 
 
600.000.-
500.000.-
-
 
 
3.000.000.-
500.000.-
400.000.-
5.000.000.-
 
31.12.1995
 
 
400.000.-
800.000.-
900.000.-
1.200.000.-
 
700.000.-
600.000.-
2.300.000.-
(830.000.-)
6.070.000.-
 
 
800.000.-
700.000.-
-
 
 
3.000.000.-
900.000.-
670.000.-
6.070.000.-
 
GELİR TABLOSU 
Net Satışlar 
Satışların Maliyeti  
- D.B.Stok                900.000.-  
-Dönem İçi Alışlar 3.800.000.-  
-D.S.Stok             (1.200.000.-)  
BRÜT SATIŞ KARI 
Faaliyet Giderleri 
-Pazarlama Satış Dağ.Gid.  600.000.-  
-Genel Yönetim Giderleri    230.000.-  
FAALİYET KARI 
Diğer Faa. Olağan Gel.ve Karlar 
Diğer Faa. Olağan Gid.ve Zararlar 
Finansman Gideri 
OLAĞAN KAR 
Olağan Dışı Gelir ve Karlar 
-Duran Varlık Satış Karı 
Olağan Dışı Gider ve Zararlar 
- Verilen Tazminatlar 
DÖNEM KARI 
Dönem Karı Ver. Ve Yas. Yük 
DÖNEM NET KARI
 
5.000.000.- 
(3.500.000.-)
 
 
 
1.500.000.- 
(830.000.-)
 
 
670.000.-
400.000.-
-
-
1.070.000.-
80.000.-
 
(80.000.-)
 
1.070.000.-
(400.000.-)
670.000.-
 

            İşletmenin parasal olmayan kalemlerinin dökümü aşağıdaki gibidir 
 

Parasal Olmayan  
Kalemler 
Bağlı Ortaklıklar 

 

Menkul Kıymetler 

 

İştirakler 

Sermaye 

Makineler  
Alış  
Satış  
Alış

Aktife Alındığı  Yıl 
 
1992
1993
1995
 
1993
1994
1995
 
1992
 
1992
 
1992
1992
1995
Maliyet  Tutarı 
 
200.000.-
200.000.-
300.000.-
 
200.000.-
200.000.-
400.000.-
 
600.000.-
 
3.000.000.-
 
2.000.000.-
(500.000.-)
800.000.-
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Birikmiş Amortisman
800.000.-
(200.000.-)
230.000.-
 

            - İşletme makinelerine %10 oranında amortisman hesaplamaktadır. gelir Tablosundan yer alan Genel Yönetim Giderlerinin tamamı amortisman giderlerinden oluşmaktadır.
            - Stoklar son iki aylık alışları içermektedir.
            - Maliyet bedeli 500.000.-TL, birikmiş amortismanı 200.000.-TL olan makine 1995 yılı içinde 380.000.-TL’ya satılmıştır.
            - Bağlı Menkul Kıymetler devlet tahvillerini içermektedir. Devlet Tahvili parasal kalem niteliğindedir.
            - Menkul Kıymetler Grubu maliyet bedeli ile değerlenmiş hisse senetlerinden aoluşmaktadır. Piyasa değeri ile değerlenmemiş menkul kıymetlerin düzeltilmesinde parasal olmayan kalemlerin düzeltilme esasları geçerli olacaktır.

            Düzeltmede dikkate alınacak endeksler ve katsayıların hesaplanması

 

YIL/AY
ENDEKSLER(11)  

 

 

 

 

 

 

YIL
KATSAYILAR
1992 Yılı ortalama endeksi
1072
1992 Yılı İçin
(8567/1072)=7.99
1993 Yılı ortalama endeksi
1698
1993 Yılı İçin
(8567/1698)=5.05
1994 Yılı ortalama endeksi
3746
1994 Yılı İçin
(8567/5196)=1.65
1995 Yılı ortalama endeksi
7064
1995 Yılı İçin
(8567/7064)=1.21
1994 Yılı Kasım Ayı Endeksi
4795
1994 Yılı son 2 Ay.İşl. İçin
(8567/((4795+5196)/2)=1.71
1994 Yılı Aralık Ayı Endeksi
5196
1995 Yılı son 2 Ay.İşl. İçin
(8567/((8232/8567)/2= 1.02
1995 Yılı Aralık Ayı Endeksi
8232
1996 Yılı Kasım Ayı Endeksi
8567
            Yukarıda sunulan bilanço ve gelir tablosunda yer alan kalemlerin 2 No.lu Türkiye Muhasebe Standartlarına göre düzeltme işlemi ve düzeltilmiş bilanço ve gelir tablosu şöyledir.

            Parasal Kalemlerin Düzeltilmesi: Bilindiği gibi parasal kalemler düzeltme tarihinde satınalma gücünü ifade ettiğinde 1 katsayı ile düzeltilir. Örneğin 31/12/1995 tarihli bir bilançoda Kasa/Banka hesabında 400.000.-Tl gözükmektedir. 31/12/1995 tarihi itibariyle düzeltildiğinde satınalma gücü olan 400.000.- Tl'yı tansıtacaktır.

            Ancak 31/12/1994 tarihli bilançoda Kasa/Banka hesabında gözüken 600.000.-TL'nın bir önceki satınalma gücünü ifade edecek şekilde (1995 Aralık endeksi/1994 yılı Aralık ayı endeksi) katsayısı ile düzeltilir.

            600.000.-TL * (8567/5196)=989.261.- TL 31/12/1994 tarihindeki 600.000.-TL'nın 31/12/1995 tarihi itibariyle düzeltilmiş değeri olacaktır.

            Parasal Olmayan Kalemlerin Düzeltilmesi:Parasal olmayan kalemlerin düzeltilmesi parasal olmayan kalemlerin aktife alındığı tarihteki endeks dikkate alınarak düzeltilir. Örneğin 1992 yılında satın alınan 2.000.000.-TL tutarındakimakine ise 1995 yılında satılan 500.000.- Tl tutarındaki makine 7.99 katsayısı ile düzeltilir. 1995 yılında alınan makine ise 1995 yılına ait katsayı olan 1.21 katsayısı ile düzeltilir. Söz konusu makineye ilişkin amortisman tutarı da aynı katsayı ile düzeltilip, dönemin amortisman gideri makinenin düzeltilmiş tutarı üzerinden hesaplanır. 1995 yılında ayrılan amortisman tutarı, (1.500.000(12) * 0.10) + (800.000 * 0.10)=230.000.-TL'dır. Düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanan dönemin amortisman gideri tutarı ise;

            (1.500.000 * 7.99) * 0.10=1.198.500 veya 150.000 * 7.99=1.198.500
              ( 800.000 * 1.21) * 0.10=    96.800 veya   80.000 * 1.21=     96.800
                                                   1.296.300.-                               1.296.300.-
olacaktır.
 

DÜZELTİLECEK                  YIL              MALİYET             DÜZELTME             DÜZELTİLMİŞ  
KALEMLER                                              BEDELİ                 KATSAYISI              TUTAR
BAĞLI ORTAKLIKLAR  
                                              1992                200.000.-                         7.99                   1.598.000.- 
                                              1993                200.000.-                         5.05                   1.010.000.- 
                                              1995                300.000.-                         1.21                      363.000.- 
 Düzeltilmiş Tutar                                                                                                            2.971.000.-
MENKUL KIYMETLER 
                                              1993                 200.000.-                          5.05                  1.010.000.- 
                                              1994                 200.000.-                          1.65                     330.000.- 
                                              1995                 400.000.-                          1.21                     484.000.-
Düzeltilmiş Tutar                                                                                                             1.824.000.-
İŞTİRAKLER 
                                              1992                  600.000.-                        7.99                   4.794.000.-
DüzeltilmişTutar                                                                                                             4.794.000.-
Stoklar Son iki aylık alışları  
İçermektedir                                                 1.200.000.-                        1.02                   1.224.000.-
Düzeltilmiş Tutar                                                                                                             1.224.000.-
MAKİNELER 
                Alış                      1992                2.000.000.-                         7.99                 15.980.000.- 
                Satış                     1992                 (500.000.-)                        7.99                  (3.995.000.-) 
                Alış                      1995                   800.000.-                         1.21                      968.000.-
DüzeltilmişTutar                                                                                                            12.963.000.-
BİRİKMİŞ AMORT. 
Amort. Oranı %10'dur.      1992                    800.000.-                         7.99                  6.392.000.- 
                                          1992                   (200.000.-)                        7.99                 (1.598.500.-) 
                                          1995                    150.000.-                          1.21                       96.800.- 
                                                                        80.000.-                          7.99                  1.198.500.-
Düzeltilmiş Tutar                                                                                                            6.089.300.-
DÖNEMİN AMORTİSMAN  
GİDERLERİ 
                                                                      150.000.-                          7.99                   1.198.500.- 
                                                                        80.000.-                          1.21                        96.800.-
Düzeltilmiş Tutar (Gelir Tablosu)                                                                                    1.296.300.- 
DURAN VARLIK SATIŞI  
       Satış Fiyatı                                               380.000.-                         1.21                         459.800.- 
       Düzeltilmiş Maliyet Bedeli                                                                                              3.995.000.- 
       Düzeltilmiş B. Amortisman                                                                                            (1.598.500.-)  
       Net Değeri                                                                                                                     2.396.500.-
Duran Varlık Satış Zararı                                                                                                 1.396.700.-
 

             Parasal Kalemlerin Neden Olduğu Satın Alma Gücü Kaybı veya Kazancının Tespiti: Satın alma gücü kazanç veya kaybının tespitinde dönem başı parasal aktiften dönem başı parasal pasif değerleri düşülerek önceki döneme ilişkin katsayıya(13) göre düzeltilir. Dönem içinde parasal kalemlerde artış yaratan olaylardan, dönem içinde parasal kalemlerde azalış yaratan olaylar düşüldükten sonra oluşan net tutar dönemin katsayısı(14) ile düzeltilir. Dönem sonu net parasal kalemlerin düzeltme katsayısı 1'dir. Parasal kalemlerin enflasyona göre düzeltilmesi sonucunda ortaya çıkan ve olması gereken dönem sonu net parasal kalemlerin tutarı, dönem sonunda bilançoda raporanan dönem sonu net parasal kalemlerden fazla ise bu durumda parasal kalemler aradaki fark kadar satın alma gücü kaybına neden olmaktadır.
 

  
  
D.B. NET PARASAL KALEMLER 
  - D.B. Parasal Aktif         1.900.000.-  
- Kasa/Banka      600.000.-  
- Ticari Alacaklar 800.000.-  
- Bağlı Men. Kıy. 500.000.-  
-D.B. Parasal Pasif (1.100.000.-)  
- Satıcılar            600.000.-  
- Borç Senetleri  500.000.- 
DÖNEM İÇİ PARASAL KALEMLERDE ARTIŞ YARATAN OLAYLAR 
- Net Satışlar       5.000.000.-  
- Diğ.Ol.Gel.Kar    400.000.-  
- Duran Varl. Satışı 380.000.-  
DÖNEM İÇİ PARASAL KALEMLERDE AZALIŞ YARATAN OLAYLAR  
-Net Alışlar         3.800.000.-  
- Paz.Sat.Dağ.Gid. 600.000.- 
- Verilen Tazm         80.000.- 
- Vergi                   400.000.- 
- Men.Kıy.Alımı     400.000.-  
- Duran Var.Alımı   800.000.-  
TOPLAM  
D.S. NET PARASAL KALEMLER  
- D.S. Parasal Aktif 2.000.000.-  
- D.S. Parasal Pasif (1.500.000.-) 
 
 
800.000.-
 
 
 
 
 
 
 
 
 
5.780.000.-
 
 
 
 
 
(6.080.000.-)
 
Düzeltme
Katsayısı
1.65 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1.21
 
 
 
 
 
1.21
 
Düzeltilmiş
Tutarı
1.320.000.-
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6.993.800.-
 
 
 
 
 
(7.56.800.-)
 
 
 
 
 
 
 
957.000.-
(500.000.-)
SATIN ALMA GÜCÜ KAYBI    
457.000.-
 
 DÜZELTİLMİŞ BİLANÇO
 
AKTİF 

DÖNEN VARLIKLAR 
Kasa/Banka 
Menkul Kıymetler 
Ticari Alacaklar 
Stoklar 
DURAN VARLIKLAR 
Bağlı Mn.Ky.(Dev.Tah 
İştirakler 
Makineler 
Birikmiş Amort.

 
1994    
  
 
  600.000  400.000  800.000 
900.000 
 
500.000 
600.000 
2.000.000 
(800.000) 
 
DÜZELTME  KATSAYISI 
  
1.65 
Düzeltme Tabl. 
1.65 
1.71 
 
1.65 
Düzeltme Tabl. 
Düzeltme Tabl. 
Düzeltme Tabl. 
 
DÜZELTİLMİŞ 
BİLANÇO 1994 
 5.315.276 
989.261 
1.468000 
1.319.015 
1.539.000 
11.211.384 
824.384 
4.794.000 
11.985.000 
(6.392.000) 
 
1995 
  
    
400.000 
800.000 
900.000 
1.200.000 
 
700.000  600.000 
2.300.000 
(830.000) 
 
DÜZELTME  KATSAYISI 
   
1 
Düzeltme Tab 
1 
1.02 
 
1 
Düzeltme Tab 
Düzeltme Tab 
 Düzeltme Tab 
DÜZELTİLMİŞ 
BİLANÇO 1995  
4.476.000 
400.000 
1.952.000 
900.000 
1.224.000 
12.357.700 
700.000 
4.794.000 
12.953.000 
(6.6.089.300) 
AKTİF TOPLAMI  
5.000.000
     
16.526.660
 
6.070.000
   
16.833.700
     
PASİF 
  
KISA VAD. YAB.KAY 
Kısa Vad.BankaKredileri 
Ticari Borçlar 
UZUN VAD.YAB.KAY. 
ÖZKAYNAKLAR 
Sermaye 
Yedekler 
Dönem Karı 
Diğer Artış Kaybı
 
  
  
  
  
600.000 
500.000 
- 
 
3.000.000 
500.000 
400.000 
 
  
  
  
  
1.65 
1.65 
  
 
Düzeltme Tab 
1.65 
1.65 
 
  
  
  
1.813.645 
989.261 
824.384 
 
14.713.014 
23.970000 
824.384 
659507 
(10.740.877) 
 
  
  
  
  
800.000 
700.000 
- 
 
3.000.000 
900.000 
670.000 
 
  
  
  
  
1 
1 
  
 
Düzeltme Tab. 
1 
Gelir Tablosu 
  
  
  
1.500.000 
800.000 
700.000 
- 
15.333.700 
23.970.000 
900.000 
(2.891.781) 
(6.644.519) 
PASİF TOPLAMI  
5.000.000
     
16.526.660
 
6.070.000
   
16.833.700
 
  DÜZELTİLMİŞ GELİR TABLOSU
 
 
GELİR TABLOSU  
 
  
 
NET SATIŞLAR  
SATIŞLARIN MALİYETİ  
-D.B. Stok                                                               900.000 -Net Alışlar                                                          3.800.000 -D.S. Stok                                                         (1.200.000) 
  
BRÜT SATIŞ KARI  
FAALİYET GİDERLERİ  
-Pazarlama Satış Dağıtım                                        600.000 -Amortisman Gideri                                                 230.000 FAALİYET ZARARI  
DİĞ.FAAL.OLAĞAN GEL.VE KARL. 
DİĞ.FAAL.OLAĞAN GİD.VE ZARL 
FİNANSMAN GİDERLERİ 
-Satın Alma Gücü Kaybı 
OLAĞAN ZARAR  
OLAĞAN DIŞI GEL.VE KARL  
-Duran Varlık Satış Karı                                            80.000 OLAĞAN DIŞI GİD.VE ZARAR 
-Verilen Tazmninatlar                                                80.000 -Duran varlık Satış Zararı  
DÖNEM ZARARI  
DÖNEM KARI VERGİ VE YASAL YÜK.  
DÖNEM NET ZARARI 
 
  
 
  
 
5.000.000 
(3.500.000) 
 
 
 
  
1.500.000 
(830.000) 
 
 
670.000 
400.000 
- 
 
 
1.070.000 
80.000 
 
(80.000) 
 
  
1.070.000 
 
1.070.000 
 
DÜZELME  KATSAYISI 
 
 
1.21 
  
1.71 
1.21 
1.02 
 
  
 
1.21 
Düzelt Tab 
 
1.21 
  
 
  
 
  
 
 
1.21 
Düzelt. Tab. 
 
DÜZELTİLMİŞ  TUTARLAR 
 
 
6.050.000 
(4.913.000) 
  
  
 
 
1.137.000 
(2.021.300) 
  
 
(884.300) 
484.000 
- 
 
457.000 
(857.300) 
 
- 
 
(96.800) 
(1.937.200) 
(2.891.300) 
- 
(2.891.300) 
 

SONUÇ:

            Yıllardır yüksek enflasyonun yaşandığı ülkemizde tarihi maliyetlerin muhasebenin bilgi üretme ve yorumlama fonksiyonlarını tam olarak yerine getirmede aksaklıklara neden olmaktadır. Yüksek Enflasyonun etkisini gidermeye yönelik uygulamalar olan Yeniden Değerleme ve Maliyet Artışları bu fonksiyonu yerine getirmede oldukça yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle enflasyon muhasebesi uygulaması doğru, gerçekçi ve güvenilir bilgi üretmede oldukça önemlidir.

            01/01/1994 tarihinden itibaren yürülüğe giren Tekdüzen Muhasebe Sisteminin amacı,

            Bu amaçla Tekdüzen Muhasebe Sisteminin birinci kısmında muhasebe kuramının önemli bir unsurunu oluşturan Muhasebenin temel Kavram ve İlkelerine yer verilmiştir.

            Enflasyon dönemlerinde Finansal Raporlama Standardı, tekdüzen Muhasebe Sistemi Genel Tebliği ile de yasalaşan muhasebe kavramlarından Maliyet Bedeli Esasına ters gibi görünse de özellikle Sosyal Sorumluluk ve Tam Açıklama Kavramlarının sonucu olarak uygulanması bir gerekliliktir. Bu nedenle Enflasyon Muhasebe Standardının sadece bir öneri olmaktan öteye yasal bir gereklilik olduğu kanısındayız.

                                                                                                                                    Figen AYKIOĞLU
                                                                                                                    Gazi Üniv. İ.İ.B.F. Araştırma Görevlisi

Kaynaklar                                                                : 

(1) Türkiye Muhasebe Standarları (TMS); madde 3
(2) TMS; madde 1/c
(3) TMS; madde 2/g
(4) TMS 2; madde 2/h
(5) TMS 2; madde 6/c
(6) TMS 2; madde 13
(7) TMS 2; madde 17
(8) TMS 2; madde 11
(9) TMS 2; madde 2
(10) TMS 2; madde 2
(11) Düzeltmede kullanılacak endeks DİE'nin yayınladığı Toptan Eşya fiyat endeksi veya Tüketici Fiyat Endeksi olabilir. Burada endeksin ortalama  tutarı alınarak toptan endeks kullanılmıştır
(12) 2.000.000 Tl - 500.000 TL=1.500.000.-
(13) 1994 yılı düzeltme katsayısı 1.65
(14) 1995 Aralık endeksi / 1995 yılı ortalama endeksi =1.21
(15) 1 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, 26/12/1992 tarih ve 21447 Sayılı Resmi Gazete Mükerrer Sayısı