VERGİ İADELERİNİN VERGİ MAHKEMESİ KARARLARINI

Yıl: 1 Sayı: 7
Temmuz 1998

< önceki

 
 
Atilla İNAN
 
VERGİ İADELERİNİN VERGİ MAHKEMESİ KARARLARINI
TEMYİZ EDİLEBİLME KOŞULLARI


            Giriş:
            Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı dava açabilirler. Kimi zaman vergi idaresi de tadilat ve taktir komisyonlarına tahmin ve taktir olunan matrahlara karşı vergi mahkemelerinde dava açabilirler.  

            Gerek mükelleflerin gerek vergi cezası kesilenlerin gerekse vergi idaresinin başvurusu üzerine vergi mahkemesinde açılan dava sonucunda verilen kararlar vergi idarelerini tatmin etmeyebilir. Daha yüksek dereceli mahkemelerde hak arama isteğinde bulunabilirler. V. U. Kanunu vergi idarelerini vergi mahkemesi kararlarına karşı Danıştay’da temyiz yoluna başvurabilme koşullarını düzenlemiştir. V. U. Kanununun 377 inci maddesinin 4’üncü fıkrasında aynen “Vergi Daireleri Maliye Bakanlığının (İl Özel İdareleriyle belediyelerde valilerin ) muvafakatını almadan vergi mahkemelerinin kararları aleyhine Danıştay’da temyiz davası açamazlar.

            Ancak; Maliye ve Gümrük Bakanlığı tespit edeceği hadlerle sınırlı olmak şartıyla, muvafakat verme yetkisini defterdarlıklara devredebilir.” denilmektedir.

            İşte bu yazımızda vergi idarelerinin temyiz yoluna başvurabilme koşulları ve Maliye Bakanlığının bu konuda yaptığı düzenlemeler incelenmektedir.

            VERGİ DAİRELERİ VE DEFTERDARLIKLARI VERGİ MAHKEMESİ KARARLARINI TEMYİZ EDEBİLME KOŞULLARI 

            V.U.K.’nun 377’inci maddesi uyarınca, vergi idareleri vergi mahkemeleri kararları aleyhine Danıştay’a temyiz davası açamazlar. Ancak tespit edilecek sınırlar içinde vergi idarelerine yetkiler tanınmıştır. Çeşitli yıllarda belirlenen hadler enflasyon nedeniyle sık sık artırılmaktadır. 

            Maliye Bakanlığı yasayla tanınan sınırlama yetkilerini 1.12.1991 tarihinde 60 milyon TL, 1.8.1994 tarihinde 1 milyar, 1.8.1995 tarihinde 5 milyar, en son olarak ta 258 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 1.11.1997 tarihinden itibaren 15 milyar olarak belirlenmiştir. Bir başka değişle 15 milyar lirayı geçmeyen dava miktarları için vergi daireleri temyiz yoluna doğrudan başvurabilecekler. Bu miktarı aşıldığında mutlaka bakanlığın muvafakatı alınarak temyiz yoluna başvurabilecektir.

            Görüldüğü gibi belirli bir miktarın altında olan davalarda vergi idarelerine temyiz yoluna gidip gitmemekte insiyatif tanınmıştır. Böylelikle belirli miktarın altındaki davalarda idareler temyiz yoluna başvurmayabilirler. Böyle bir başvuru yapılmadığında hazinenin çıkarlarını yeterince korumadıkları şeklinde bir sorumluluk kendilerine yöneltilemez.

            Dava miktarı belirli olmayan konular söz konusu olursa nasıl hareket edileceği 23.Kasım 1991 tarih ve 21060 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 213 sayılı V.U.K. Genel Tebliğinde belirtilmiştir. Buna göre mükelleflerce işyeri kapatma cezalarına karşı açılan davalar, ayrıca bakanlıktan izin almaksızın Danıştay nezdinde temyiz edilebilecektir.

            24.Haziran.l994 tarihinde hazırlanarak yürürlüğe giren 543 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 178 sayılı Maliye Bakanlığının teşkilat ve görevleri hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen ek-11 ve ek-14 inci maddelerle Bakanlıkça vergi dairesi başkanlıkları kurulabileceği ve vergi dairesi başkanlarının, dairelerinin yetki ve konularıyla sınırlı olmak üzere defterdarın gelir idaresine ilişkin yetkilerinden bakanlıkça belirlenenleri kullanacağı hüküm altına alınmıştır.

            Sözü edilen maddelere dayanılarak yayımlanan Vergi Daireleri Kuruluş ve Görev Yönetmeliğinin 17 inci maddesinde vergi dairesi başkanının, dairenin yetki ve konularıyla sınırlı olmak üzere defterdarın gelir idaresine yönelik yetkilerinden Bakanlıkça devri uygun görülenleri kullanacağı belirtilmiştir. Maliye Bakanlığı vergi dairesi başkanlarına kanuni sınırlar içinde temyiz davası açma yetkisini tanımış bulunmaktadır.

            Görüldüğü üzere temyiz yetkisi defterdarlıklara tanındığı kadar vergi dairesi başkanlıklarına da tanınmıştır. Bu durumda, dava dilekçeleri ve savunmalarla ilgili hazırlık çalışmaları ilgili vergi dairelerinin görev ve sorumluluğundadır, vergi daireleri temyiz yoluna başvurmuşlarsa dava dilekçesi, savunma taslakları ile davaya ilişkin dosya ve evrak örnekleri defterdarlıklara gönderilecektir. Kanımızca böyle yapılması idari hiyerarşinin de bir gereğidir. Ayrıca dava sonuçlarından bağlı bulunan defterdarlıklara kararın bir örneğinin gönderilmesi daha önce belirttiğimiz gerekliliğin bir sonucudur.

            Belirli miktarı aşan konularda vergi daireleri defterdarların iznini alarak temyiz yoluna başvurabilecekler, onun altında kalan miktarlarda insiyatiflerini kullanabileceklerdir. Bu konu en son 3.12.1997 tarih ve 1997/14 seri numaralı uygulama iç genelgesi ile düzenlenmiştir. Söz konusu genelgeye göre:

            “Bu çerçevede, vergi mahkemelerince terkinine karar verilen vergi, resim, harç asılları ile bunlara ilişkin vergi cezaları, gecikme faizi ve gecikme zamları toplamı göz önünde bulundurulmak suretiyle 11.08.1995 tarih ve 1995/9 seri nolu uygulama iç genelgesindeki miktarlar aşağıdaki şekilde yeniden belirlenmiştir.

            Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa,Adana,Konya, Gaziantep ve Kayseri illerinde 

            - Bağımsız Vergi Dairesi Müdürleri                                    750.000.000.-TL.
            - Vergi Müdürleri                                                              750.000.000.-TL.
            - Mal Müdürleri (Bağlı Vergi Daireleri)                              300.000.000.-TL.

            Yukarıda Sayılan İllerin Dışında Kalan İllerde

            - Bağımsız Vergi Dairesi Müdürleri                                    375.000.000.-TL.
            - Mal Müdürleri(Bağlı Vergi Daireleri)                               225.000.000.-TL.

            na kadar olan kararlar için Defterdarlıktan veya vergi dairesi başkanlığından izin almaksızın temyiz yoluna başvurup vurmama konusunda yetkili kılınmışlardır.”

            Yetki hadlerinin yeniden belirlenmesi en son 24.Ekim.1997 tarih ve 23l50 sayılı R.G.’te de yayımlanan 258 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile düzenlenmiştir. Bu tebliğ ile 1.11.1997 tarihinden itibaren daha önce uygulanmakta olan 5 milyar liralık had 15 milyar liraya yükseltilmiştir. Bu edenle gerek defterdarlıklar gerekse vergi dairesi başkanlıkları, vergi,resim, harç asılları ile bunlara ilişkin vergi cezaları, gecikme payı ve gecikme zamları toplamı 15 milyar liraya kadar olan ve dava açma süresi 1.11.1997 tarihinden sonraya rastlayan vergi mahkemesi kararları için Maliye Bakanlığından izin alınmaksızın danıştay nezdinde doğrudan temyiz yoluna gidebileceklerdir.

            258 Sıra No’lu tebliğle belirlenen haddin altında kalan ve dava açma süreleri 1.11.1997 tarihinden sonraya rastlayan ancak bu tarihten önce izin istemiyle Maliye Bakanlığına intikal ettirilmiş olan Vergi Mahkemesi Kararlarının temyizine defterdarlıklar ile vergi dairesi başkanlarınca karar verilecektir. Yani belirtilen tarihten önce izin istemiyle bakanlığa başvurulan konularda da ilgili vergi idareleri danıştay nezdinde temyiz davaları açabilecektir.

            Tarafları belediyeler olan davalarda dava açma yetkisine sahip merciler, Varidat Müdürleri olmayan yerlerde hesap işleri müdürleridir. Kanunda açıklık olmamakla beraber İl Özel İdarelerinde dava açma yetkisi İl Özel İdare Müdürlerine ait olmalıdır.

            Yerel yönetimlerde temyiz için Danıştay’da dava açılabilmesi için izin istenebilecek merci gerek il belediyesi gerek ilçe belediyesi olsun Valilerdir. 258 nolu V.U.K. Genel Tebliği yerel yönetimler içinde geçerli olup yerel yönetim yetkileri miktarı 15 milyarı geçmeyen Vergi Mahkemesi kararlarını vesayet makamından izin almaksızın temyiz edebileceklerdir.
                                                                                                            Atilla İNAN
                                                                                                    Sayıştay Uzman Denetçisi
                                                                                                                YMM