Banka ve Kambiyo Mevzuatı  
Resmi Gazete: 22.06.2000 Perşembe Sayı: 24087 (Asıl) 
Bakanlar Kurulu Kararı
 
Konu  : Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Üyeleri ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Personelinin Uyacakları Meslek İlkeleri Hakkında Karar
KARAR SAYISI:2000/730

            Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Üyeleri ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Personelinin Uyacakları Meslek İlkeleri hakkında ekli Karar'ın yürürlüğe konulması; 4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 3 ve geçici 1 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 21/5/2000 tarihinde kararlaştırılmıştır. 

Ahmet Necdet SEZER
Cumhurbaşkanı
            Bülent ECEVİT
            Başbakan

21/5/2000 Tarihli ve 2000/730 Sayılı Kararnamenin Eki
KARAR

BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURULU ÜYELERİ İLE BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU PERSONELİNİN UYACAKLARI MESLEK İLKELERİ

            1. AMAÇ VE DAYANAK
            Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini korumak, mali piyasalarda güven ve istikrarı sağlamak, ekonomik kalkınmanın gereklerini de dikkate alarak kredi sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını temin etmek ve ekonomide önemli zararlar doğurabilecek işlem ve uygulamaları önlemek amacıyla, her türlü tedbiri almak ve uygulamakla yükümlü ve yetkili olmak üzere, idari ve mali özerkliğe sahip olarak kurulmuştur.

            4389 sayılı Bankalar Kanununun 3 üncü maddesinin 5/b bendinde, Kurul üyeleri ile Kurum personelinin uyacakları mesleki ilkelerin Kurulun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu'nca tespit edileceği belirtilmektedir.

            Kurul üyeleri ile Kurum personelinin, herhangi bir etki veya baskı altında kalmadan görevlerini yapabilmelerini, kamuoyunda ve mali piyasalarda Kurumun görevlerini tam bir tarafsızlık içinde yerine getirdiği konusunda güven oluşturulması ve bu güvenin sürdürülmesini sağlamak üzere uyacakları mesleki ilkeler, aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

            2. GENEL İLKELER
            2.1. Dürüstlük, adalet, hakkaniyet, objektiflik, güvenirlik, tarafsızlık, saydamlık, ketumiyet ve sırların saklanması Kurul üyeleri ile Kurum personeli için temel ilkelerdir.

            2.2. Kurul üyeleri ve Kurum personeli;
            a) Görevlerini, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına, kanunlarına ve evrensel hukuk kurallarına bağlı olarak yürütürler.

            b) Dil, din, ırk, cinsiyet ve uyrukluk ayrımı yapamazlar.

            c) Siyasi partilere üye olamazlar; görevlerini yerine getirirken herhangi bir siyasi partinin veya siyasi görüşün, kişinin, derneğin veya vakfın yararını veya zararını hedef alan davranışlarda bulunamazlar.

            d) Düşünce ve kanaatlerinin oluşmasında ve uygulanmasında toplumun yararları ile ekonominin gereklerini bağdaştırmayı esas tutarlar. Kararlarını başkalarına bağlı kalmadan, başkalarının yönlendirmesinden etkilenmeden hukuka ve vicdani kanaatlerine göre alır ve uygularlar.

            e) Meslek haysiyetinin ve görevlerinin gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içi ve dışındaki davranışlarıyla gösterirler.

            2.3. Kurul üyeleri; meslek ilkelerinin önemini, zaman ve mekandan bağımsızlığını ve evrensel değerliğini ve bunların Kurumda yerleştirilmesi ve yaşatılmasının önde gelen sorumlulukları olduğunu kabul ederler.

            3. MESLEK İLKELERİ
            3.1. KURUMDAKİ YETKİ VE POZİSYONUN KULLANILMASI
            Bu bölümdeki ilkeler, Kurul üyelerinin ve Kurum personelinin Kurumdaki unvan ve görevlerini, kendileri veya başkaları lehine maddi veya sosyal yarar sağlamak amacıyla kullanmamalarını veya bu izlenimi doğuracak ve Kurumun kamuoyundaki güvenilirliğini sarsacak davranışlarda bulunmamalarını amaçlamaktadır.

            Kurul üyeleri ile Kurum personeli;

            3.1.1. Denetim ve gözetimlerine tabi kişi ve kuruluşlar nezdinde tavassutta bulunamazlar.

            3.1.2. Astlarından veya denetim ve gözetimlerine tabi kuruluşlarda çalışanlardan borç alamaz, bunları kefil gösteremezler.

            3.1.3. Görevleri ile ilgili olarak yapılacak düzenleme ve denetlemeler konusunda başkalarına herhangi bir vaat veya taahhütte bulunamazlar.

            3.1.4. Unvanlarını, herhangi bir teşebbüs, dernek, hizmet veya ürünün desteklenmesi veya reklamı amacıyla kullanamazlar.

            3.2. MALİ PİYASALARDAN HİZMET ALIMIYLA İLGİLİ İLKELER
            Bu bölümdeki ilkeler, Kurul üyeleri ile Kurum personelinin mali piyasalarda, başkalarına nazaran daha avantajlı uygulamalara tabi olmalarını, menfaat elde etmelerini veya bu tür bir görüntünün meydana gelmesini önlemeyi amaçlamaktadır.

            3.2.1. Kurul üyeleri ve Kurum personeli ile bunların eş ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri, 4389 sayılı Bankalar Kanunu kapsamına giren kuruluşlarda, kamuoyuna ilan edilenden daha avantajlı koşullarda mevduat veya kar ve zarara katılma hesabı veya özel cari hesap açtıramazlar ve bu tür hesapların başkaları adına avantajlı koşullarda açılmasına aracılık edemezler.

            3.2.2. Kurul üyeleri ve Kurum personeli ile bunların eş ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri, 4389 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlardan kredi kullanamazlar. Herkese sunulan vade ve koşullarda verilen makul ve mutat konut, tüketici ve benzeri krediler ile kredi kartı kullanımı yoluyla verilen krediler bunun dışındadır.

            3.2.3. Kurul üyeleri ile Kurum personeli başkalarının alacağı kredilere kefil olamazlar, garanti veremezler.

            3.2.4. Kurul üyeleri ile Kurum personeli, görevleri dolayısıyla elde ettikleri kamuya açık olmayan bilgileri, menfaatleri için kullanamazlar, bu bilgilere dayanarak yatırımcılara yorum ve tavsiyelerde bulunamazlar.

            3.2.5. Kurul üyeleri ve Kurum personeli hisse senedi sahibi olamaz, doğrudan veya dolaylı olarak hisse senedi alamaz ve kontrol edemez. Miras, hisse bölünmesi, birleşme gibi irade dışı değişmeler ve rüçhan hakkı kullanılması sebebiyle yukarıdaki sınırların dışına çıkılması halinde, bu durumun Kuruma bildirilmesi zorunludur.

            Ancak, içerdikleri menkul değerlerin %25'inden fazlasını hisse senetlerinin oluşturmadığı yatırım fonu katılma belgesi alabilirler.

            3.2.6. Kurul üyeleri ve Kurum personeli ile bunların eş ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri, piyasa yapıcılığı yetkisi elde etmiş bankalardan devlet iç borçlanma senedi alamazlar.

            3.2.7. Kurul üyeleri ve Kurum personeli ile bunların eş ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri, Kurumun denetim ve gözetimine tabi kuruluşlar ile bunların iştiraklerinin mutad ticari faaliyetleri dışında elden çıkardıkları arsa, arazi, konut, araç, mobilya gibi menkul ve gayrimenkulleri edinemezler; bunlardan kamuya ilan edilenden daha avantajlı koşullarda emtia ve hizmet satın alamaz ve başkaları tarafından alınmasına aracılık edemezler.

            3.2.8. Kurul üyeleri ve Kurum personeli ve bunların eş ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri, Kurumun gözetim ve denetimine tabi kuruluşlar ile bunların iştiraklerinin eğitim faaliyetlerinden ve sosyal tesislerinden faydalanamazlar.

            Bu ilke söz konusu kuruluşların kontrolü altındaki vakıflara ait eğitim hizmetlerini de kapsar.

            Kurul üyeleri ve Kurum mensupları, Kurul veya Kurumda göreve başlamadan önce çalıştıkları bir banka ile ilgili vakıf veya emekli sandıklarında kendilerinin veya eşlerinin sahip oldukları emeklilik haklarını devam ettirebilirler.

            3.3. GÖZETİM VE DENETİMLE İLGİLİ İLKELER
            Bu ilkeler, Kurul üyeleri ile Kurum personelinin, gözetim, denetim ve yönetim görevlerini yerine getirirlerken tarafsızlıklarını sağlamaya yöneliktir.

            3.3.1. Kurum personeli, birinci ve ikinci derece kan ve sıhri hısımlarının konu olduğu gözetim ve denetim çalışmalarında yer alamazlar ve bunlarla ilgili olarak alınacak kararlara katılamaz ve görüş bildiremezler.

            3.3.2. Kurul üyeleri ile Kurum personeli, Kurumun gözetim ve denetimine tabi kuruluşlarda görevli bulunanlarla görev kapsamı dışında özel bir münasebet tesis edemezler.

            3.3.3. Kurum personeli, denetimler sırasında, denetlediği kuruluşun mensuplarına, üst makamlar tarafından etkilenebileceklerini ima edemezler, bu kuruluşların denetiminde özel bir pozisyon sağlayabilecekleri izlenimini veren tavır ve davranışlarda bulunamazlar.

            Kurum personeli, inceleme ve denetimleri sırasında, denetim sonucunu etkileyebilecek olumsuz davranışlarla karşılaştıkları takdirde, gerekli tedbirlerin alınmasını teminen durumu üstlerine bildirir.

            3.3.4. Kurumun ilgili personeli,  yerinde denetim sırasında mutad mekan ve bu mekanda bulunan demirbaşlar dışında denetim ve gözetime tabi teşebbüslerin olanaklarından yararlanamaz. Yararlanma ihtiyacı, halin icabından dolayı kaçınılmaz ise, hizmet bedelinin ödenmesi esastır.

            3.3.5. Kurulda ve Kurumda görev almadan önceki bir yıl içinde, Kurumun gözetim ve denetimine tabi kuruluşlar ile bunların iştiraklerinde görev yapanlar, bunlara yönelik olarak yapılacak gözetim ve denetim çalışmaları ile karar alma süreçlerine iki yıl süre ile katılamazlar. 4389 sayılı Bankalar Kanununa göre görevlendirilmeler bunun dışındadır.

            3.4. TARAFSIZLIĞA İLİŞKİN İLKELER
            Bu ilkeler, Kurumun yetki alanındaki kuruluşlara ve Kurumun personeline karşı tarafsızlığını sağlamaya yöneliktir.

            3.4.1. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, mali piyasalarla ilgili düzenleme çalışmaları sırasında, tek bir banka veya sermaye grubu ile temas edilmesinin yanlış anlamalara yol açmasını ve bunların çalışmalarda özel bir konum kazanacağı izleniminin doğmasını önlemek amacıyla düzenleyici faaliyetlerini mali piyasaların tümüne açık bir zeminde yürütmek zorundadır.

            3.4.2. Kurum personeli, kendileri ile ilgili Kurum içi görevlendirme, atama ve terfi işlemleri için herhangi bir tavassut talebinde bulunamazlar.

            3.5. BİLGİ VERME VE SIR SAKLAMAYA İLİŞKİN İLKELER
            Bu ilkeler, Kurul üyeleri ile Kurum personelinin ketumiyetini sağlamayı ve sahip oldukları gizli bilgileri kullanarak kendilerine özel yarar sağladıkları veya kişisel pozisyonlarını güçlendirdikleri izlenimini önlemeyi ve Kurum faaliyetleriyle ilgili olarak kamuya açıklanmaların, yetkilendirilmiş kişilerce ve Kurum politikalarına uygun olarak yapılmasını amaçlamaktadır.

            3.5.1. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, görevleri dolayısıyla ve denetimleri sırasında elde ettikleri ve Bankanın veya ilgili kuruluşun durumunu etkileyebilecek, tüm bilgi, bulgu ve belgeleri Kuruma iletmek zorundadır.

            3.5.2. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, görevleri dolayısıyla elde ettikleri özel bilgileri, bu görevin dışındaki kişi ve kuruluşlara şahsi yorum, tavsiye veya başka suretle aktaramaz.

            3.5.3. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, görevleri dolayısıyla öğrendikleri sırlar ile ilgililere ve üçüncü kişilere ilişkin gizli kalması gereken bilgileri yetkili merciler dışında hiçbir kurum, kuruluş veya kişiye açıklayamazlar; kendilerinin yararına veya üçüncü kişilerin yararına veya zararına kullanamazlar.

            Bu zorunluluk Kurum personeli, Kurumdan ayrıldıktan sonra da devam eder.

            3.5.4. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, yetkilendirilmeksizin, Kurum çalışmaları ve görevleri ile ilgili olarak, 5680 sayılı Basın Kanununda belirtilen basın araçları ya da radyo, televizyon, video, internet, kablolu yayın veya elektronik bilgi iletişim araçları ve benzeri yayın araçlarına açıklamalarda bulunamazlar.

            3.6. KURUM DIŞI ÇALIŞMALARA İLİŞKİN İLKELER
            Bu ilkeler, Kurul üyeleri ile Kurum personelinin, Kurumda kullanmaları gereken zamanlarını harcayarak ve Kurumun itibarını kullanarak Kurum dışında kazanç elde etmelerini engellemeye yöneliktir.

            3.6.1. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, doğrudan ya da dolaylı olarak ticaretle uğraşamazlar, çalışma saatleri dışında olsa dahi, başka bir işte ücretli ya da ücretsiz çalışamazlar, serbest meslek faaliyetlerinde bulunamazlar. Özel bir kanuna dayanmadıkça resmi ya da özel bir görev alamazlar.

            3.6.2. Kurumun denetim ve gözetimi altında bulunan teşebbüsler ile bunların ortakları veya iştiraklerinin taraf olduğu ceza ve hukuk davalarında bilirkişilik yapmak, Kurumun tarafsızlık ilkesi ile çelişir. Bu nedenle Kurul üyeleri ve Kurum personeli, bilirkişilik ve hukuki uyuşmazlıklarda hakemlik yapamazlar. Kurumun denetim ve gözetimindeki kuruluşlarla, bunların ortak ve iştirakleriyle ilgili davalarda mahkemelerce bilirkişi olarak görevlendirildiklerinde çekilmek zorundadırlar.

            3.6.3. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, fikri hak oluşturan eserlerini Kurumun denetim ve gözetiminde bulunan kuruluşlar ile iştiraklerine ya da diğer kuruluşlara görevleri süresince satamaz, bastırıp dağıtamazlar.

            3.6.4. Kurul üyeleri ve Kurum personeli yiyecek, giyecek, kitap, oyuncak gibi yoksul veya felaketzedelerin ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlayan yardım faaliyetleri dışında, görevlerinden yararlanmak suretiyle kaynak yaratmayı amaçlayan sosyal işlere ve hayır işlerine yönelik faaliyetlerde bulunamazlar.

            3.6.5. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, Kurumun gözetim ve denetimine tabi kuruluşlar veya bunların çalışanları tarafından her ne amaçla olursa olsun kurulmuş veya kurulacak kooperatiflere üye olamazlar.

            3.7. HEDİYE KABUL ETMEME VEYA VERMEMEYE İLİŞKİN İLKELER
            Hediye kabul etmeme ilkesi, Kurul üyeleri ve Kurum personelini ayrıcalıklı muamele gördükleri izleniminden korumayı hedef alır. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, bu ilkeyi kendi yaşamlarına ve Kurum faaliyetlerine uygulamayı amaç edinmekle kalmaz, çevrelerinde ve denetimleri altında bulunan kişi ve kurumlarda uygulanmasını sağlamak için her türlü çabayı göstermeyi de görev bilirler.

            3.7.1. Kurul üyeleri ve Kurum personeli ve bunların eş ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri, görev alanlarındaki kuruluşlardan, bunların iştiraklerinden, Kurumla iş ilişkisi içinde olan kişi veya kurumlardan hediye kabul edemezler.

            Kurum personeli yönetici konumunda bulunanlara hediye veremez.

            3.7.2. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, Kurum adına gerçekleştirdikleri seyahatleri nedeniyle, ulaşım şirketlerinin sağladıkları, ucuz bilet veya bedava uçuş promosyonlarını kabul edemezler.

            3.8. KONFERANS VE SEMİNERLERE KATILMA KONUSUNDA İLKELER
            Bu ilkeler, Kurumda sağlanan birikimin kişisel yarar için kullanılmamasını sağlamaya yöneliktir.

            3.8.1. Kurumu personelinin, basında yazı yazmaları ile Kurumu ilgilendiren konularda seminer ve toplantılarda konuşma yapabilme ve tebliğ vermeleri, Başkanın iznine tabidir.

            3.8.2. Kurum üyeleri ve Kurum personeli, eğitmen, konuşmacı veya yazılı tebliğ gönderme suretiyle katıldıkları faaliyetler ile basında yazı yazmaları karşılığı bir ücret kabul edemezler.

            Seminer ve toplantılara iştirak edenler, toplantı esnasında ve sonucunda verilecek yazı, doküman ve ikramları kabul edebilirler. Ancak, ulaşım, taşıma, konaklama ve benzeri hizmetlerin Kurumca karşılanması esastır.

            Kurum çalışanları, Kurumun yazılı izni olmadıkça basında düzenli veya düzensiz olarak yazı yayımlayamazlar.

            3.9. KURUMDAN AYRILMA SIRASINDA VE SONRASINDA UYULACAK İLKELER
            Bu ilkeler, Kurum çalışanlarının Kurumdan ayrılırken ya da ayrıldıktan sonra da Kurumun itibarını zedeleyici davranışlarda bulunmalarını engellemeye yöneliktir.

            3.9.1. Kurum personeli, Kurumdan ayrılmak istedikleri takdirde, iş ararken herhangi bir avantaj sağlamak için Kurumdan elde ettikleri bilgileri kullanamaz ve böyle bir görüntü yaratamaz.

            3.9.2. Kurum personeli, Kurumda çalışırken, Kurumun bilgisi dışında iş bulmak amacıyla Kurumun yetki alanına giren kuruluşlarla görüşemez.

            3.9.3. Kurumun denetim ve gözetimine tabi kuruluştan iş teklifi alındığında, teklif ret edilmiş olsa bile, bu teklif hakkında Kuruma bilgi verilmek zorundadır.

            3.9.4. Kurumdaki görevinden ayrılanlar, Kurum nezdinde iş takip edemezler; Kurum personeli ise Kurumdan ayrılmış kişilerle iş görüşmesi yapamaz.

            4. UYGULAMAYA İLİŞKİN İLKELER
            4.1. Kurum personeli, meslek ilkeleri ile ilgili olarak  Kuruma verilmesi gereken bütün belgelerde, gerçeğe uygun beyanda bulunmak zorundadır.

            4.2. Kurum personeli, işe başlarken yukarıda tespit edilen ilkelere uygun davranışta bulunacaklarını taahhüt ederler.

            4.3. Kurumda göreve başlayan personel, üç ay içinde durumlarını ilkelere uygun hale getirir.

            4.4. Meslek ilkelerinin uygulanmasında karşılaşılacak tereddütleri yorumlamaya ve gidermeye Kurul yetkilidir.

            Kurum Personelinden meslek ilkelerine aykırı davranışları görülenler hakkında Kurul kararı ile Kurum mevzuatına göre işlem yapılır.

            5. Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            6. Bu Kararı Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.