Ticaret Mevzuatı  
Resmi Gazete: 24.12.2000 Pazar Sayı: 24270 (Asıl)
Bakanlar Kurulu Kararı
 
KONU: Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Örnek Anasözleşmesi ile Tarım Satış Kooperatifi Örnek Örnek Anasözleşmesi'nin Kabulü Hakkında Karar

KARAR SAYISI:2000/1752

  
            Ekli "Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Örnek Anasözleşmesi" ile "Tarım Satış Kooperatifi Örnek Anasözleşmesi"nin kabulü; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın 13/11/2000 tarihli ve 9989 sayılı yazısı üzerine, 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun'un 7 nci maddesine göre, Bakanlar Kurulu'nca 6/12/2000 tarihinde kararlaştırılmıştır.
 Ahmet Necdet SEZER
CUMHURBAŞKANI 
         Bülent ECEVİT 
            Başbakan 
 
Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Örnek Anasözleşmesi


BİRİNCİ BÖLÜM

            Kuruluş
            Madde 1- Bu anasözleşmede unvanları, merkezleri ve taahhüt ettikleri sermaye payları gösterilen Tarım Satış Kooperatifleri tarafından 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun hükümlerine göre değişir sayıda ortaklı, değişir sermayeli ve sınırlı sorumlu tarım satış kooperatifleri birliği kurulmuştur.

            Tüzel kişiliğin kazanılması
            Madde 2- Birlik Ticaret Siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Tescilden önce Birlik namına iş ve işlem yapanlar bunlardan şahsen ve zincirleme olarak sorumludurlar.

            Anasözleşmenin hazırlanması ve değiştirilmesi
            Madde 3- Birlik örnek anasözleşmesi, birliklerin görüşü alınarak Bakanlıkça hazırlanır ve Bakanlar Kurulunca kabul edilerek Resmi Gazete'de yayımlanır.

            Birlik anasözleşmesinde değişiklik yapılması, Bakanlıkça birliklerin görüşü de alınarak doğrudan veya birliklerin yarıdan bir fazlasının yönetim kurullarının bu konudaki müşterek isteği, Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kabulü ile mümkündür.

            Birliklerin yarıdan bir fazlasının müştereken değişiklik için başvurması halinde, Bakanlık başvuruyu en geç bir ay içinde değerlendirir ve kanun hükümlerine aykırılık yoksa Bakanlar Kuruluna değişiklik teklifinde bulunur. Bu değişiklikler, kooperatif ve birliklerin yapılacak ilk genel kurul toplantılarında olağan genel kurulların usul ve çoğunluğuna göre görüşülerek karara bağlanır ve ticaret siciline tescil ile yürürlüğe girer.

            Unvan
            Madde 4- Birliğin unvanı, Sınırlı Sorumlu .................... ..... ... ... .. .......... Tarım Satış Kooperatifleri Birliğidir.

            Birliğin kısa adı ....................dir.

            Merkez ve çalışma bölgesi
            Madde 5- Birliğin merkezi ....................'dir. Çalışma bölgesi .................................................'dır.

            Süre
            Madde 6- Birlik süresizdir.

            Amaç ve çalışma konuları
            Madde 7- Birliğin amacı; ortak kooperatiflerin ürünlerini daha iyi şartlarla değerlendirmek, bunların müşterek menfaatlerini korumak ve çalışmalarını koordine etmektir.

            A- Birlik esas itibarıyla;
            1) Ortak kooperatifler tarafından satın alınan ürünlerin en iyi şartlarla değerlendirilmesi için her türlü tedbiri almak,

            2) Bağlı kooperatif ortaklarının ve ortak olmayan üreticilerin tarımsal üretim faaliyeti ile ilgili girdi niteliğindeki her türlü ihtiyaçlarını yurt içinden ve yurt dışından tedarik etmek, bu amaçla doğrudan üretmek, ithal etmek, bayilik almak, dağıtmak, kiralamak ve benzeri yöntemlerle karşılamak, gerektiğinde ortaklarını kredi ile desteklemek, konularında çalışır.

            Birlik, iştigal konusuna giren ürünlerin nitelikleri gereği olarak bu ürünlerin muhafaza edilmesine, toptan veya perakende satış için piyasa alışkanlıklarına uygun hale getirilmesine yönelik depo ve ilk işleme hüviyetindeki işletmeler ile ambalajlama gibi tesisleri kurabilir.

            B- Birliğin diğer çalışma konuları şunlardır:
            1) Gerektiğinde bağlı kooperatif ortağı olmayan üreticilerden ve serbest piyasadan ürün alımında bulunmak, bu ürünlerin iç ve dış piyasalarda değerlendirilmesini sağlamak,

            2) Satın alma, depolama, standartlaştırma, işleme, ambalajlama, nakletme veya benzeri işleri yapmak, bu konularda en uygun tedbirleri almak,

            3) Ürünlerin mamul ve yarı mamullerin iç piyasalarda satışı yanında ihracına da önem vermek, bu amaçla devamlı olarak piyasa araştırmalarında bulunmak, gerektiğinde yurt içinde ve yurt dışında bayilik ve temsilcilikler vermek,

            4) Üreticilerin mesleki bilgilerini artırmak, bu amaçla kurslar açmak, seminerler düzenlemek, diğer birliklerle ve yabancı ülkelerdeki benzeri kuruluşlarla işbirliği yapmak, tanıtıcı ve eğitici faaliyetleri yapmak veya yaptırmak,

            5) Birlik kredi ihtiyacının karşılanması amacıyla ilgili finans kuruluşlarına başvuruda bulunmak, borçlanmak, açılan kredinin zamanında ve amacına uygun kullanılmasını sağlayıcı tedbirleri almak,

            6) Ürünleri ve sahibi olduğu menkul ve gayrimenkuller ile üreticilerin sigorta konusuna giren varlıkları için sigortacılık hizmetlerini yürütmek,

            7) Gerektiğinde ortak kooperatiflerin muhasebesini tutmak, çalışmaları ile hesap ve işlemlerini denetlemek, idari konularda kooperatiflere yardımcı olmak,

            8) Faaliyet konusuna giren hususlarda iç ve dış piyasalarda ticari faaliyet yapmak,

            9) Şirket kurmak ve mevcut şirketlere ortak olmak.

            Birliğin, ilk işleme hüviyetindeki işletme ve tesisleri dışında kalan sonraki üretim aşamaları için kuracağı iktisadi işletmeler, anonim şirket statüsünde ayrı bir tüzel kişilik olarak kurulup faaliyet gösterir.

İKİNCİ BÖLÜM
Sermaye ve Paylar

            Sermaye
            Madde 8- Birliğin sermayesi, ortak kooperatiflerin ödemeyi taahhüt ettikleri ortaklık paylarının toplam tutarından ibaret olup değişkendir. Ancak, sermayenin en az haddi .......... liradır.

            Ayni sermaye konulamaz.

            Birliğin kuruluşunda taahhüt olunan sermayesi .......... TL.dir. Kuruluşta bu sermayenin tamamının tüzel kişilik kazanılmasından sonra Birlik hesaplarına aktarılmak üzere kurucu yönetim kurulu üyelerinden birine peşin olarak ödenmesi zorunludur.

            Ortak kooperatifler, son iş yılına ait bilançolarındaki rakamlara göre, ortaklarının taahhüt ettikleri sermaye miktarının %60'ını geçmemek üzere, Birlik genel kurulunun kararıyla belirlenecek kısmını Birliğe sermaye olarak taahhüt ederler.

            Ortak kooperatifler, ortaklık payı taahhütlerini azaltmamak kaydıyla, her bilanço döneminde ortaklık pay taahhütleri ile ödemeleri gereken ortaklık payı miktarlarını tesbit ederek Birliğe bildirmek ve Birlikçe belirlenecek esaslara göre ödemek zorundadırlar.

            Ortaklık payı taahhüt tutarının tesbitinde, 1,000,000.- TL.'nin altındaki tutarlar dikkate alınmaz.

            Ortaklık paylarının devir ve haciz edilemeyeceği
            Madde 9- Kooperatiflerin, Birliğe ödemiş oldukları ortaklık payları devredilemez ve Birlikten başkalarına olan borçları için haczedilemez. Ancak bu ortaklık payı tutarları, ortak kooperatiflerin birleşmesi veya birlikten ayrılıp diğer bir birliğe girmesi hallerinde ilgili kooperatiflere veya diğer bir birliğe devir olunabilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ortaklık İşlemleri

            Ortak sayısı
            Madde 10- Birliğin ortak sayısı sınırsızdır. Kuruluşta en az üç kooperatifin bir araya gelmesi şarttır. Birliğin kuruluşu sırasında, anasözleşmenin geçici 5 ve 6 ncı maddelerinde belirtilen ilk yönetim ve denetim kurulu asıl ve yedek üyelerinin belirlenmesine yetecek sayıdaki kooperatif temsilcilerinin anasözleşmeyi imzalaması gerekir.

            Ortaklık şartları
            Madde 11- Bir kooperatifin Birliğe ortak olabilmesi için; 4572 sayılı Kanuna göre kurulmuş olması, Birliğin çalışma bölgesi içinde bulunması, Birliğin çalışma konusuna giren ürünler üzerine iş yapması ve başka bir birliğin ortağı bulunmaması şarttır.

            Ortaklığa girme
            Madde 12- Bir kooperatifin ortaklık işlemlerinin tamamlanabilmesi için,

            a) Kuruluşta anasözleşmenin imzalanması, sonradan girişte bu anasözleşme hükümlerini ve özellikle anasözleşme ile ortağa yüklenen ek ödemelerin kabul edildiğine dair noterden onaylı bir taahhüt mektubu verilmesi,

            b) Ekonomik durumunu gösteren beyanname verilmesi, gereklidir.

            Ortaklığa kabul yönetim kurulu kararı ile gerçekleşir. Yönetim kurulu, ortaklar ve ortak olmak için başvuranların, ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıkları ile bu maddede belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediğini araştırmak zorundadır.

            Birlik, ortaklık şartlarını taşıyan kooperatifi ortaklığa kabulden kaçınamaz.

            Ortaklığa kabul veya red kararı başvurudan itibaren en geç 15 gün içinde istekli kooperatife yazılı olarak bildirilir.

            Ortaklık talebi kabul edilen kooperatif, kararın kendisine bildirildiği tarihten itibaren 30 gün içinde sermaye taahhüdünün tamamını ödemek zorundadır.

            Ortaklık başvurusu reddedilen kooperatifin ise, karara itiraz ederek yönetim kurulu aracılığıyla genel kurula başvuru hakkı saklıdır. Bu durumda konu, gündem maddesi olarak, ilk genel kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanır. Talep sahibi kooperatifin bir temsilcisi de bu madde ile ilgili olarak bilgi vermek üzere toplantıya katılma hakkına sahiptir.

            Ortaklıktan çıkma
            Madde 13- Bir kooperatif;

            a) Genel kurulunda birlik ortaklığından çıkma kararı alınması,

            b) Dağılması,

            c) Faaliyet gösterdiği sınırlar içinde, Birliğin çalışma konusuna giren ürün istihsalinin azalması sonucu, çalışma konusu ürünleri değiştirmesi, hallerinde ortaklıktan çıkar.

            Yönetim kurulu bu hükme uygun olarak yapılacak isteğe rağmen, yazılı başvurunun Birlik kayıtlarına girişinden itibaren bir ay içinde kabulden kaçınırsa, kooperatif, çıkma dileğini noter aracılığı ile Birlik yönetim kuruluna bildirir. Bildiri tarihinden itibaren çıkma gerçekleşir.

            Ortaklıktan çıkarma
            Madde 14- Birlik ortaklarından,

            1) Sermaye taahhütleri ve ek ödeme yükümlülükleri ile vadesi gelen diğer borçlarını yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ilk ihtarı takiben 10 gün ve ikinci ihtarı takiben de bir ay içinde ödemeyen,

            2) Mücbir haller dışında, üst üste iki işyılında Birliğin belirleyeceği ilke ve esaslar doğrultusunda Birliğe ürün teslim taahhüdünü yerine getirmeyen,

            3) Ortaklık şartlarını kaybeden,

            4) Bu anasözleşmede ve kooperatif anasözleşmesinde hükme bağlanmış olan Birliğin belirleyeceği ilke ve esaslara uyma zorunluluğunu yerine getirmeyen, kooperatifler Birlik yönetim kurulu kararıyla ortaklıktan çıkarılır.

            Bu kooperatiflerin temsilcilerinin görevleri çıkarılma kararının kesinleşmesiyle sona erer.

            Çıkarılma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği, çıkarılan kooperatife tebliğ edilmek üzere 10 gün içinde notere tevdi edilir. Kooperatif, çıkarma kararının tebliği tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine iptal davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı iptal davası hakkı saklıdır.

            Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararı kesinleşir.

            Ortaklar, bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

            Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen kooperatiflerin ortaklık hak ve yükümlülükleri çıkarma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.

            Çıkan ve çıkarılan kooperatiflerle hesaplaşma
            Madde 15- Ortaklığı sona eren kooperatifin hesapları, ayrılmanın gerçekleştiği iş yılının sonundaki bilançoya göre kapatılır ve borç-alacak durumu o kooperatife bildirilir.

            Ortaklığı sona eren kooperatiflerin ödedikleri sermayeleri dışında, Birliğin yedek akçesi üzerinde herhangi bir hakları yoktur.

            Ortaklığı sona eren kooperatiflerin Birliğe olan borçları muaccel olur.

            Ortaklığı sona eren kooperatiflerin ortaklık payları ve varsa diğer alacakları her hangi bir talep olmaksızın borçlarına mahsup edilir.

            Ortaklığı sona eren kooperatiflerin alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden itibaren beş yıl geçmekle zaman aşımına uğrar. Zaman aşımına uğrayan bu alacaklara ilişkin tutarlar yedek akçeye alınır.

            Birliğin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki sermaye iade ve ödemeleri, genel kurul kararı ile üç yılı aşmamak üzere ertelenebilir.

            Ortaklıktan çıkan ve çıkarılan kooperatiflerin, ortaklık zamanlarına ait Birlik zararlarından dolayı sorumlulukları, ayrılma işleminin bittiği bilanço yılının sonundan başlayarak iki yıl sürer. Bu durumda Birliğin muhik bir tazminat isteme hakkı saklıdır.

            Birliğe tekrar girme
            Madde 16- Ortaklıktan çıkmış veya çıkarılmış olan kooperatif, çıkma ya da çıkarılma sebebi ortadan kalkınca, ortaklığa girişteki esas ve usuller dahilinde Birliğe tekrar girebilir.

            Ortak kooperatiflerin sorumluluğu
            Madde 17- Birlik işlerinden dolayı ortak kooperatiflerin üçüncü şahıslara karşı sorumlulukları, taahhüt ettikleri en son ortaklık payı tutarı ile sınırlıdır.

            Durumunu bilerek Birliğe yeni giren her kooperatif, girişinden önce doğmuş olan Birlik borçlarından dolayı diğer ortaklar gibi sorumlu olur.

            Yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin sorumlulukları hakkındaki hükümler saklıdır.

            Ek ödeme yükümlülüğü
            Madde 18- Bilanço açıkları, yedek akçelerden ve bunların yetmemesi halinde oluşturulan fonlardan karşılanamadığı takdirde, ortak kooperatifler, bilanço açıklarını kapatmada kullanılmak üzere ve genel kurulca kararlaştırılacak miktarda ek ödeme ile yükümlüdürler. Ortak kooperatiflerden istenecek ek ödemeler toplamı, yedek akçeler ve fonlarla karşılanamayan o yılın bilanço açığı miktarını geçemez.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Birlik Organları ve Yönetimi

            Organlar
            Madde 19- Birliğin organları aşağıda gösterilmiştir.

            1) Genel kurul,

            2) Yönetim kurulu,

            3) Denetim kurulu.

            Genel kurul, genel kurula katılacak temsilciler
            Madde 20- Birliğin en yetkili organı bütün ortak kooperatifleri temsil eden genel kurul olup, kooperatiflerce seçilen temsilcilerden oluşur.

            Ortak kooperatifler, genel kurul toplantılarına; kendi genel kurul toplantılarına katılma hakkı bulunan ilk 100'e kadar olan ortaklar için iki, sonraki her 100 ortak için birer, ayrıca görüşülen iş yılında üreticilerden satın alınan toplam ürün miktarının bağlı kooperatif sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak birim ürün miktarını aşan her birim ürün miktarı için de birer olmak üzere tesbit edilecek sayıda temsilci ile katılırlar. Temsilci sayısının hesaplanmasında artan ortak sayısı 50 veya daha fazla, artan ürün miktarı birim ürün miktarının yarısı kadar veya daha fazla olursa tama yükseltilir. Genel kurul toplantısına katılma hakkı bulunan toplam kooperatif ortak sayısı 50.000'i aşan Birlikler için, yukarıda belirtilen 100 rakamı 200, 50 rakamı 100 olarak dikkate alınır.

            Çalışma konusuna dahil ürün sayısı birden fazla ise, birim ürün miktarının tesbitinde o iş yılında satın alınan toplam ürün miktarı esas alınır.

            Temsilciler, ortak kooperatiflerin genel kurulları tarafından üç yıl için seçilirler ve görev süreleri bitip yenileri seçilinceye kadar görevde kalırlar. Temsilcilerin gerek seçimlerinde, gerekse görev süreleri içerisinde kooperatif yönetim kurulu üyelerinde aranan şartları taşımaları gerektiği gibi, kooperatif anasözleşmesinin yönetim kurulu üyeliğinin sona ermesine ilişkin hükümleri bunlar hakkında da uygulanır.

            Her kooperatifte yukarıdaki esaslara göre temsilci sayısı kadar da yedek temsilci seçilir. Asil temsilcilerden görevi sona erenlerin yerlerine yedekler arasından en çok oy alandan başlamak üzere yedek üyeler göreve çağrılır ve yerini aldıkları asil temsilcinin görev süresini tamamlarlar. Temsilcilerin asilleri ile yedekleri aldıkları oy sayısına göre belirlenir. Eşit oy alanlar arasından aynı genel kurulda kura çekilir.

            Ortaklar cetveli
            Madde 21- Yönetim kurulu, her genel kurul toplantısından önce, ortak kooperatiflerin birlik temsilcilerinin ad, soyad ve adresleri ile temsil ettikleri kooperatifleri ve imzalanacak yerleri gösterir Ortaklar Cetveli hazırlamakla yükümlüdür.

            Yönetim kurulunca imzalanan bu cetvel toplantı tarihinden en az onbeş gün önce denetim kuruluna ve ortak kooperatiflere teslim edilir. Ayrıca Birliğin merkezinde görülebilecek bir yere asılarak temsilcilerin incelenmesine sunulur. Denetim kurulu yönetim kurulunca hazırlanan cetvelin, Birlik kayıtlarına uygun olup olmadığını kontrol eder.

            Bu cetvel toplantıya katılanlar ile genel kurul bitiminde genel kurul divan başkanlığı ve varsa Bakanlık temsilcisi tarafından isim yazılarak imzalanır.

            Genel kurul toplantıları
            Madde 22- Genel kurul, olağan ve olağanüstü olmak üzere iki şekilde Birlik merkezinin bulunduğu yerde toplanır.

            1) Olağan genel kurul toplantısı

            Birliğin olağan genel kurul toplantısının iş yılı bitiminden itibaren 6 ay içinde ve yılda en az bir defa yapılması zorunludur.

            Olağan genel kurul toplantısı çağrısı anasözleşmede belirtilen süre içinde yönetim kurulu tarafından yapılmadığı takdirde müteakip on gün içinde denetim kurulu tarafından yapılır.

            Bu sürelere riayet etmeyen yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevleri sona erer ve bu şekilde görevleri sona eren yönetim ve denetim kurulu üyeleri ilk genel kurulda aday olamaz ve organlara seçilemezler. Ancak, genel kurulun toplantıya çağrılması konusunda gerekli çabayı gösterdiğini kanıtlayan yönetim ve denetim kurulu üyeleri hakkında bu hüküm uygulanmaz.

            Görevleri sona eren yönetim ve denetim kurulu üyelerinin yerlerine, temsilcilerin başvurusu üzerine veya doğrudan doğruya birliğin merkezinin bulunduğu ilin Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü tarafından yedekleri göreve çağrılır.

            Bu gibi hallerde en çok bir ay içinde, sırasıyla yedeklerden çağrılan yönetim kurulu veya denetim kurulu tarafından genel kurul toplantıya çağrılır. Genel kurul yukarıdaki şekilde toplanamadığı takdirde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca toplantıya çağrılabilir.

            Birlik tasfiye halinde ise tasfiye memurları da genel kurul toplantıya çağırma yetkisine sahiptirler.

            2) Olağanüstü genel kurul toplantısı
            Genel kurul gerektiğinde, olağanüstü olarak, yönetim ve denetim kurulu tarafından doğrudan ya da dörtten az olmamak üzere ortak kooperatiflerin temsilcilerinin en az 1/10'unun bu yöndeki isteklerinin Birliğe yazılı olarak bildirilmesi üzerine Birlik yönetim kurulu tarafından on gün içinde toplantıya çağrılır.

            Yönetim kurulunca bu isteğin on gün içinde yerine getirilmemesi halinde, genel kurul, istek sahiplerinin müracaatı üzerine 10 gün içinde denetim kurulu tarafından toplantıya çağrılabilir.

            Genel kurul, yukarıdaki şekilde toplanamadığı taktirde istek sahiplerinin müracaatı üzerine veya doğrudan doğruya Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca toplantıya çağrılabilir.

            Yönetim kurulu, denetim kurulu ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığına yapılan başvurulardan sonuç alınamadığı taktirde; istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak genel kurulu bizzat toplantıya çağırma izni alabilirler.

            Olağanüstü genel kurul toplantısının gündemi çağrının amacına göre çağıranlarca tayin ve tespit olunur.

            Genel kurula çağrı usulü ve gündem
            Madde 23- Genel kurul toplantılarına çağrı, temsilcilerine bildirilmek üzere ortak kooperatiflere imza karşılığı veya taahhütlü mektupla ve gerektiğinde gazete ilanı ile yapılır. Çağrıda, birinci toplantıda çoğunluk sağlanamadığı takdirde genel kurulun bir hafta sonra aynı gün ve saatte belirlenecek yerde toplanmak üzere erteleneceği belirtilir. Çağrı yazısına; yönetim ve denetim kurulu raporları, bilanço ve gelir gider hesapları ile gelecek yılın bütçe ve çalışma programı eklenir.

            Bu çağrının toplantıdan en az 30 gün önce gündemle birlikte yapılması gerekir. Sürenin hesabında duyuru ve toplantı günleri dikkate alınmaz.

           Genel kurul toplantısının gündemine madde eklenmesi, 4'ten az olmamak üzere ortak kooperatiflerin temsilcilerinin en az 1/10'unun toplantıdan en az 20 gün önce Birliğe yazılı müracaatları ile mümkündür. Sürenin hesaplanmasında toplantı günü dikkate alınmaz ve gündeme eklenen kısım toplantıdan önce ilan edilir.

            Genel kurul toplantısında gündemde olmayan hususlar görüşülemez. Ancak, toplam temsilci sayısının en az 1/10'unun gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklifte bulunmaları halinde hesap tetkik komisyonunun seçilmesi, bilanço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve iyiniyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar genel kurula katılanların yarıdan bir fazlasının oyu ile gündeme alınır.

            Olağan genel kurul gündemine aşağıdaki hususlar yazılır.

            1) Yönetim ve denetim kurulları tarafından verilen raporların okunması,

            2) Bilanço, envanter ve gelir-gider farkı hesaplarının incelenmesi, onaylanması veya reddi,

            3) Yönetim kurulu ile denetim kurulu üyelerinin ibrası,

            4) Gelecek yılın bütçe ve çalışma programının görüşülmesi ve karara bağlanması,

            5) Süresi biten yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile birlik temsilcilerinin asil ve yedeklerinin yerlerine yenilerinin seçilmesi,

            6) Gerekli görülen diğer hususlar.

            Bütün temsilcilerin hazır bulunması
            Madde 24- Bütün temsilcilerin hazır bulunması ve itiraz olmaması halinde, genel kurul toplantılarına ilişkin diğer hükümler saklı kalmak şartıyla, toplantıya çağrı hakkındaki hükümlere uyulmamış olsa da kararlar alınabilir. Ancak, kararların muteber olabilmesi için, toplantıda Bakanlık temsilcisi bulundurulması hususunda gerekli işlemin yapılmış olması şarttır.

            Yukarıdaki fıkraya göre alınan kararlar, tüm temsilciler veya temsilcilerin toplantıda oy birliği ile seçecekleri kişiler tarafından imzalanacak bir tutanağa bağlanır.

            Bakanlığa müracaat ve gönderilecek belgeler
            Madde 25- Genel kurul tarihi ile yeri ve gündemi, toplantıdan en az 15 gün önce, Birliğin merkezinin bulunduğu yerdeki valiliğe (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü) yazılı olarak bildirilir.

            Bu bildirime, Bakanlıkça tesbit edilen miktardaki temsilci ücretinin ilgili maliye veznesine yatırıldığını gösteren belge eklenerek toplantıda temsilci bulundurulması talep edilir.

            Toplantının açılması ve karar verme yeter sayısı
            Madde 26- Genel kurul toplantılarının açılabilmesi için, temsilcilerin yarıdan bir fazlasının toplantıda bizzat hazır bulunmaları ve ortaklar cetvelini imzalamaları şarttır. Toplantı için yeter sayıda temsilcinin bulunmaması halinde genel kurul bir hafta sonra aynı güne ertelenir. İkinci toplantıda nisap aranmaz.

            Toplantının açılabilmesi için, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı temsilcisinin hazır bulunması gerekir. Ancak, usulüne uygun müracaat yapıldığı halde, Bakanlık temsilcisi toplantıya gelmemiş ise, bir saat beklenir. Temsilci yine gelmemiş ise, durum toplantı açılmadan önce Birlik yönetim kurulu tarafından bir tutanakla tespit edilerek toplantıya başlanır. Bakanlık temsilcisinin sonradan gelmesi halinde durum bu defa genel kurul divan başkanlığı tarafından tutanağa geçirilir.

            Toplantı, yönetim kurulu başkanı, bulunmadığı takdirde yönetim kurulu başkan vekili o da yoksa yönetim ve denetim kurulu üyelerinden biri tarafından açılır.

            Genel kurul toplantısını yönetmek üzere, açık oyla temsilciler arasından bir başkan, bir başkan vekili ve iki de katipten oluşan bir divan başkanlığı seçilir. Divan başkanlığına yönetim ve denetim kurulu üyeleri seçilemezler.

            Genel kurulda kararlar oylama sırasında hazır bulunan temsilcilerin çoğunluğu ile alınır. Ancak Birliğin dağılması veya diğer bir birlikle birleşmesi hakkındaki kararlar için temsilcilerin yarısından bir fazlasının bizzat hazır bulunması ve hazır bulunanların üçte ikisinin oyu gerekir. Ayrıca, ortak kooperatiflerin şahsi sorumluluklarının ağırlaştırılması veya ek ödeme yükümlülükleri ihdası hakkında alınacak kararlarda, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 52 nci maddesi çerçevesinde, bütün ortakların temsilcilerinin dörtte üçünün rızası gereklidir.

            Genel kurulun vereceği kararlar, kanun, anasözleşme ve diğer mevzuat hükümlerine aykırı olamaz.

            Genel kurulun bütün kararları katipler tarafından tutanağa geçirilerek her sayfasının altı genel kurul divan başkan ve üyeleri ile varsa Bakanlık temsilcisi tarafından imzalanır.

            Oylamaya katılamayacaklar
            Madde 27- Birlik işlerinin görülmesine herhangi bir suretle katılmış olanlar yönetim kurulunun ibrasına ait kararlarda oylamaya katılamazlar. Bu hüküm denetim kurulu üyeleri hakkında uygulanmaz.

            Kooperatif temsilcilerinden hiçbirisi kendisi veya karı ve kocası yahut usul ve füruu ile Birlik arasındaki şahsi bir işe veya davaya dair olan görüşmelerde oy hakkını kullanamaz.

            Genel kurulda seçim ve tasnif usulü
            Madde 28- Birlik genel kurul toplantılarında, divan başkanlığı dışında, organlar için yapılacak seçimlerde gizli oy, açık tasnif usulü uygulanır.

            Divan başkanlığı için yapılacak açık oylama, temsilcilerin işaret oylarının yönetim kurulu başkanı (bulunmadığı hallerde başkan vekili) ve varsa Bakanlık temsilcisi tarafından müştereken sayılması ve mutabakata varılması suretiyle yapılır.

            Gizli oylamada Birlik mühürü ile mühürlenmiş boş oy pusulalarının kullanılması esastır. Ancak, genel kurulca karar alınmak kaydıyla ayrıca basılı oy pusulası da kullanılabilir. Genel kurulun yalnızca basılı oy pusulası kullanılması yolunda alacağı karar geçersizdir. Genel kurulda Birlik mühürü ile mühürlenmiş boş oy pusulaları ve basılı oy pusulalarından başkaca bir pusula seçim için kullanılamaz. Matbaada basılmış veya daktilo edilmiş ya da çoğaltılmış oy pusulaları basılı oy pusulası sayılır.

            Oy pusulalarına yönetim kurulu üyelikleri için dört asil, dört yedek, denetim kurulu üyelikleri için iki asil, iki yedek isimden fazlası yazılamaz.

            Oy pusulalarına, aday olan birlik temsilcilerinin temsil ettiği kooperatif adının yazılması zorunludur.

            Fazla isim yazılması halinde, o oy pusulası iptal olunur.

            Oy pusulalarındaki isimlerin üzeri çizilerek yerlerine yenilerinin yazılması mümkündür.

            Seçimlerde en çok oy alanlar seçilmiş sayılır. Oyların eşitliği halinde divan başkanlığının uygun göreceği şekilde kura çekilir. Seçilmiş olan yedeklerin sıralaması oy sayısına göre yapılır. Oylarda eşitlik halinde listedeki sıralama esas alınır.

            Basılı oy pusulaları için de aynı şartlara uyulur.

            Yönetim ve denetim kurulu üyelikleri ile yedeklerinin seçimleri için ayrı ayrı oy pusulaları kullanılır.

            Genel kurulda oy pusulalarının tasnifi için, seçimlere geçilmeden önce genel kurula katılan temsilciler arasından açık oyla bir tasnif kurulu seçilir. Genel kurul divan başkanı ve üyelerini tasnif kurulu olarak görevlendirebilir.

            Yapılacak her gizli oylama için ayrı bir oylama cetveli kullanılır ve temsilciler ancak bu cetveli imzalayarak oyunu kullanabilir. Ortaklar cetvelinin boş bir nüshası her sayfaya "oylama cetveli" olduğu belirtilmek suretiyle bu amaçla kullanılabilir.

            Tasnifi müteakip, tasnif kurulunca seçim sonuçlarını gösterir bir tutanak tanzim olunarak, kurul üyeleri tarafından imzalanır.

            Seçilenler, seçildikleri tarihten itibaren Birlik işlerini görmeye yetkilidirler.

            Genel kurulun görev ve yetkileri
            Madde 29- Genel kurulun görev ve yetkileri aşağıda gösterilmiştir:

            1) Bilanço, bilanço hesaplarının dökümü, gelir gider farkı hesapları ile yönetim kurulu ve denetçiler tarafından verilen raporları inceleyerek kabul veya reddetmek,

            2) Yönetim ve denetim kurulları üyelerini ibra etmek veya sorumluluklarına karar vermek, gerektiğinde bunları azletmek,

            3) Gelecek iş yılına ait çalışma programlarını tespit etmek ve bütçeyi görüşerek karara bağlamak,

            4) Yönetim ve denetim kurulu üyelerini ve yedeklerini seçmek,

            5) Tahsili imkansız ve karşılıksız kalan alacakların terkini ile yedek akçeden ve diğer kaynaklardan karşılanmasına karar vermek,

            6) Bilanço açıklarının, ortak kooperatiflerden ek ödeme istenmek suretiyle kapatılması hususunda karar almak,

            7) Birliğin başka bir Birlikle birleşmesi, dağılması ve tasfiyesine karar vermek, tasfiye kurulu üyeleri ve yedeklerini seçmek,

            8) Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek, gerektiğinde birliğe ait iştirak paylarının satışına karar vermek,

            9) İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yöntemini ve esaslarını belirlemek,

            10) Yönetim kurulu tarafından hazırlanacak personel yönetmeliğini görüşüp karara bağlamak.

            11) Yönetim ve denetim kurulu üyelerine verilecek aylık ücret veya huzur hakkı ile yolluk miktarı ve ödenme esaslarını görüşerek karara bağlamak,

            12) Genel Müdüre ödenecek aylık ücreti belirlemek, (Başka Birliklerle müşterek çalışma esası benimsendiği takdirde Genel Müdürün aylık ücreti ortak giderlere en çok katılan Birliğin genel kurulunda tespit edilir.)

            13) Yönetim kurulu tarafından verilen ortaklıktan çıkarma kararlarına yapılan itirazları görüşüp karara bağlamak,

            14) Diğer birliklerle müşterek çalışma veya ayrılma konusunda karar almak,

            15) Anasözleşmede yapılması öngörülen değişiklikler hakkında karar vermek,

            16) Üst kuruluşa girmeye ve buradan ayrılmaya karar vermek,

            17) Üst kuruluş temsilcilerini seçmek,

            18) Azami personel sayısını belirlemek, personel kadrolarını tasdik etmek,

            19) Kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptal edilip edilmeyeceği konusunda karar vermek,

            20) Kredi kullanma, ipotek verme ve rehin işlemleri konusunda karar almak, ya da yönetim kuruluna yetki vermek,

            21) Bağımsız denetlemeyi yapacak kuruluşu belirlemek,

            22) Teşebbüslere iştirak etmeye ve çıkmaya karar vermek veya bu konuda yönetim kuruluna yetki vermek,

            23) Kanun ve anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan diğer konular hakkında karar vermek.

            Bilançonun tasdiki ve İbra
            Madde 30- Bilançonun tasdikine dair olan genel kurul kararı yönetim kurulu ile denetim kurulunun ibrasını da kapsar. Ancak, bilançoda bazı hususlar gösterilmemiş veya bilanço yanlış olarak düzenlenmiş ise bilançonun tasdiki ile bu organlar ibra edilmiş olmazlar.

            Birlik denetim kurulu raporu ile Bakanlıkça Birlikten işlem, hesap ve varlıkları ile mali tablolarını bağımsız denetim kuruluşuna denetlettirmesi istendiği takdirde bu denetim sonucunda düzenlenen raporlar genel kurulda görüşülmeden bilanço ve hesaplar kabul, yönetim ve denetim kurulu üyeleri de ibra edilmiş sayılmazlar.

            Divan Başkanı denetim sonucunda genel kurul gündemine alınarak görüşülmesi istenilen hususları yönetim ve denetim kurulu üyelerinin ibralarından önce genel kurula açıklayarak müzakeresini sağlamak zorundadır.

            İbra edilmeyen yönetim ve denetim kurulu üyeleri, bu organlara aynı genel kurulda tekrar seçilemezler.

            İbra edilmeyen yönetim kurulu aleyhine sorumluluk davası açılabilmesi için, bu konuda genel kurulun karar vermiş olması gereklidir.

            Birlik denetçileri genel kurul karar tarihinden itibaren bir ay içinde dava açmaya mecburdur. Bu müddetin geçirilmesiyle dava hakkı düşmez. Davanın reddi halinde, yönetim kurulu üyeleri tazminat talebinde bulunamazlar.

            Kararların tesiri
            Madde 31- Kanun ve anasözleşmeye uygun surette toplanmış genel kurulda alınan kararlar, toplantıda bulunmayanlar veya aleyhte oy kullananlar hakkında da geçerli ve bağlayıcıdır.

            Kararların bozulması
            Madde 32- Aşağıda yazılı kimseler kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiasıyla genel kurul kararları aleyhine, toplantıyı izleyen günden başlamak üzere bir ay içinde, Birliğin merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler:

            1) Toplantıda hazır bulunup da kararlara muhalif kalarak keyfiyeti tutanağa geçirten veya oyunu kullanmasına haksız olarak müsaade edilmeyen yahut toplantıya çağrının usulü dairesinde yapılmadığını veyahut gündemin gereği gibi ilan ve tebliğ edilmediğini yahut da genel kurul toplantısına katılmaya yetkili olmayan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden temsilciler,

            2) Yönetim kurulu,

            3) Kararların yerine getirilmesi yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin şahsi sorumluluklarını mucip olduğu takdirde bunların her biri.

            Bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün, yönetim kurulu tarafından usulen ilan olunur.

            Bir kararın bozulması, bütün ortaklar için hüküm ifade eder. Bozma kararının kesinleşmesi halinde, bu husustaki ilam tescil ve ilan ettirilir.

            Genel kurul tutanağı
            Madde 33- Genel kurul toplantılarının muteber olabilmesi için, temsilciler tarafından yapılan beyanlar ile muhalif kalanların muhalefet sebeplerini, yapılan seçimler ile verilen kararları içeren bir tutanak düzenlenir. Bu tutanakta, toplantıya katılanların sayısı ile kullanılan oy sayısı ayrıca gösterilir.

            Genel kurul tutanağının her sayfasının altı, genel kurul divan başkanı ve üyeleri ile varsa Bakanlık temsilcisi tarafından imzalanır.

            Genel kurul kararlarının tescil ve ilanı
            Madde 34- Toplantıya çağrının usulüne uygun yapıldığını gösteren belgeler ile ortaklar cetveli ve imzalı genel kurul tutanağı toplantı tarihinden itibaren 15 gün içinde Ticaret Sicili Memurluğuna verilerek gerekli tescil ve ilan işlemi yaptırılır.

            Bakanlığa gönderilecek belgeler
            Madde 35- Toplantı gününden itibaren en geç bir ay içinde, yönetim ve denetim kurulları raporları ile bilanço ve gelir-gider cetvelleri, genel kurul toplantı tutanağı ile ortaklar cetvelinin ve istenebilecek diğer belgelerin onaylı birer örneği, Birliğin Ticaret Siciline tescil edildiği yerdeki Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğüne verilir.

            Yönetim kurulu
            Madde 36- Birlik yönetim kurulu ortak kooperatiflerin temsilcileri arasından genel kurulca üç yıl için seçilen dört üye ile Birlik Genel Müdürü veya vekilinden oluşur.

            Seçimle gelen üyelerin görev süreleri seçimin yapılacağı genel kurul toplantı tarihine kadar uzayabilir.

            Seçimle gelen üyeler ayrıca aralarında yapacakları toplantıda kendi aralarından bir başkan ve başkan vekili seçerler. Yönetim kuruluna seçilen üye sayısı kadar da yedek üye seçilir.

            Süresi sona eren yönetim kurulu üyelerinin en çok üç yıllık bir süre için tekrar seçilmeleri mümkündür. Bu kişilerin bundan sonra seçilebilmeleri için en az bir seçim döneminin geçmesi gerekir. Genel kurul lüzum görürse yönetim kurulu üyelerini her zaman değiştirebilir.

            Seçilme şartları
            Madde 37- Yönetim kurulunun seçimle iş başına gelen üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır.

            1) Türk vatandaşı olmak,

            2) En az ilk okul mezunu olmak,

            3) Türk Ceza Kanununun zimmet, nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, görevi kötüye kullanma, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, hileli iflas, emniyeti suistimal ve Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara ilişkin hükümleri ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre mahkum olmamak,

            4) Birbirleriyle üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısım olmamak,

            5) Birliğin çalıştığı ürünler üzerinde ticaret ve komisyonculuk işleri ile para veya mal olarak faizle kredi verme işlerinden herhangi birisini yapmamak veya bu işleri yapanlarla menfaat veya birinci dereceden akrabalık ilişkileri bulunmamak,

            6) Gerek ortağı olduğu kooperatif ve bağlı olduğu birliğin, gerekse aynı ürün üzerinde çalışan başka kooperatif veya birliğin personeli olmamak,

            7) Başka bir tarım satış kooperatifleri birliğinde yönetim kurulu üyesi olmamak,

            8) Aynı zamanda denetçi olmamak.

            Yönetim kuruluna seçilenlerden, kooperatif yönetim ve denetim kurulu üyesi olanlarla Birlik denetim kurulu üyesi olarak görevli bulunanlar, bunlardan ancak birini tercih etmek zorundadırlar.

            Seçilme şartları denetçiler tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.

            Yukarıdaki suçlardan mahkum olup da memnu hakları iade edilmiş olanların durumu yönetim kurulunca ilk genel kurulun bilgisine sunulur. Genel kurul toplantılarında yönetim kurulu üyeliklerine aday olanlar da kendi durumları hakkında genel kurula bilgi vermek zorundadır.

            Haklarında yukarıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında karar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.

            Yönetim kurulu üyelerinin değişik kooperatifleri temsil etmesi
            Madde 38- Yönetim kurulu üyeleri, değişik kooperatifleri temsil edecek şekilde seçilirler. Ancak Birliğin ortak sayısı 4'den az ise, her kooperatife en az bir üyelik verilmek kaydıyla, kooperatiflerden birden fazla üye seçilir.

            Ortak kooperatif sayısı 4'den fazla olan Birliklerde, aynı kooperatiften seçime katılan temsilcilerden fazla oy alan yönetim kurulu üyeliğine seçilmiş sayılır.

            Yönetim kurulunun görev ve yetkileri
            Madde 39- Kanun, anasözleşme, diğer mevzuat hükümleri ile genel kurul kararları çerçevesinde olmak üzere yönetim kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır:

            1) Birlik çalışmalarının düzenli yürütülmesini sağlayacak esasları tespit etmek ve prensip niteliğinde olan veya mevzuat hükümlerine göre yönetim kurulunun kararına bağlı bulunan konular hakkında karar vermek,

            2) Ortak kooperatiflerin işlerinin düzenli ve etkin bir şekilde yürütülmesini kolaylaştırmak amacıyla gerekli tedbirleri almak,

            3) Genel Kurul gündemini tespit etmek ve genel kurulu toplantıya çağırmak,

            4) Genel kurula sunulacak teklif, rapor, yıllık bilanço, gelir-gider cetveli ve bütçeyi hazırlamak,

            5) Süresi içinde yapılmayan kooperatif genel kurul toplantılarının yapılmasını sağlamak,

            6) Ürünlerin alım, değerlendirilme ve satışına ilişkin ilke ve esasları belirlemek,

            7) Kooperatiflerce ürünlerin alınma şekli; ortaklara verilecek avanslar ve bu işlemlerle ilgili hesaplaşma esaslarını tespit etmek,

            8) Kooperatif ortaklarının kooperatiflere verecekleri beyannamelerin esaslarını belirlemek,

            9) Üreticilere açılacak kredilerin, açılma, kullandırılma esasları ile kullandırılan kredilerin tahsili ve ertelenmesi konularını karara bağlamak,

            10) Birlik ve kooperatiflerde istihdam edilecek genel müdür, müdür ve diğer personelde aranacak şartlar ile atama, nakil, terfi, görevden alma, kadro ve özlük hakları ile sair esasları düzenleyen personel yönetmeliğini hazırlayarak genel kurula sunmak,

            11) Personel yönetmeliği hükümlerine göre yapılacak işlemleri karara bağlamak,

            12) İhtiyaç duyulan diğer yönetmelikleri hazırlamak ve genel kurulun onayına sunmak,

            13) Fabrika kiralamak, makine, ekipman, teçhizat vb. alımlarına karar vermek,

            14) Bakım ve onarım işlerine karar vermek,

            15) Defter, hesap ve kayıtların mevzuata uygun tutulmasını sağlamak,

            16) Dava açmak; davadan vazgeçmek, sulh ve feragate karar vermek ve alacak tahsilinden vazgeçmek,

            17) Teftiş ve denetime yetkili kimselerin isteyecekleri her türlü bilgi ve belgeyi vermek ve onların işlerini kolaylaştırmak,

            18) İştiraklerde Birliğin temsili konusunda karar vermek,

            19) Genel kuruldan yetki almak şartıyla Birliğin taşınır ve taşınmaz mallarını satmak, ipotek ve rehin vermek,

            20) Alınmış olan kredilerden ve Birliğe kredi açacak müesseselere olan taahhüt ve vecibelerden ortakları haberdar etmek,

            21) Birliğe yapılan bağışları Birlik amacına uygun işlerde kullanmak,

            22) Ortakların almış oldukları kredileri, açılış gayesine uygun olarak kullanmaları ve Birlik alacaklarının gününde tahsili için gerekli tedbirleri almak,

            23) Ertelenecek Birlik alacakları hakkında karar vermek,

            24) Kamu kaynaklı kredi kullanımı için Birlik gayrimenkullerini ipotek ettirmek,

            25) Kanun ve anasözleşme ile yönetim kurulunun yetkisine bırakılan diğer hususlarda karar vermek,

            26) İştiraklerin sermaye artışı kararlarına katılmaya karar vermek.

            Yönetim kurulu, kanun ile münhasıran yönetim kuruluna verilmiş olanlar hariç olmak üzere, yukarıdaki görev ve yetkilerden uygun gördüklerini, kendi sorumluluğu saklı kalmak kaydıyla, Birlik genel müdürlüğüne devredebilir.

            Yönetim kurulu toplantı gündemi
            Madde 40- Yönetim kurulu toplantılarına ait gündem Birliğin genel müdürlüğü tarafından hazırlanır.

            Gündem değişikliği veya gündeme madde eklenmesi, yönetim kurulunca bu hususta karar verilmesi halinde mümkündür.

            Yönetim kurulu toplantıları
            Madde 41- Yönetim kurulu, başkanın veya genel müdürün çağrısı üzerine toplanır. Bunların bulunmadığı hallerde çağrı başkan vekili veya genel müdür vekili tarafından da yapılabilir. Her üye yönetim kurulunun toplantıya çağrılmasını yazılı olarak isteyebilir.

            Yönetim kurulunun en az ayda bir defa toplantıya çağrılması zorunludur.

            Yönetim kurulu; başkanın yokluğunda başkan vekilinin, onun da yokluğunda seçimle gelen üyeler arasından sadece bu toplantı için geçici olarak seçilecek bir başkanın başkanlığında toplanır. Toplantının açılabilmesi için, üye tam sayısının yarıdan fazlasının toplantıda hazır bulunması gereklidir.

            Kararlar toplantıya katılanların çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde keyfiyet gelecek toplantıya bırakılır. Bu toplantıda da eşitlik bulunması halinde söz konusu teklif reddedilmiş sayılır.

            Toplantılarda bulunmayan üyeleri temsilen oy kullanılamaz.

            Üyeler kendileri veya üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarının menfaatlerini ilgilendiren hususların görüşülmesi sırasında toplantıya katılamazlar. Böyle bir hususun görüşme konusu olması halinde, ilgili üye ilgisini yönetim kuruluna bildirmeye ve durumu o toplantının tutanağına yazdırmaya mecburdur.

            Toplantılar birliğin merkezinde yapılır. Ancak, üyelerin çoğunluğunun uygun görmesi halinde başka herhangi bir yerde de yapılabilir.

            Alınan kararların, kullanılmadan önce notere onaylattırılmış bir karar defterine tarih ve numara sırasıyla yazılması veya kararları havi tutanakların bu deftere yapıştırılarak kenarlarının Birlik mührü ile mühürlenmesi şarttır. Tüm üyelerin isimleri kararın baş tarafına yazılır ve alt tarafı toplantıya katılanlarca boşluk bırakılmaksızın isim yazılarak imzalanır.

            Verilen karara karşı olanlarla çekimser kalan üyeler, karşı olma veya çekimser kalma sebeplerini kararın altına yazarak imzalarlar.

            Üyeliğin boşalması
            Madde 42- Yönetim kuruluna seçilmiş üyelerin;

            1) İstifa etmeleri,

            2) Özürsüz olarak arka arkaya üç toplantıya katılmamaları veya özürlerinin sürekli olarak üç aydan fazla sürmesi,

            3) Borçlarını, vadeyi takip eden en çok altı ay içerisinde ödememeleri (ortağı oldukları kooperatiflere olan borçlarının ertelenmesi sebepleri hariç),

            4) Görevde bulundukları her iş yılında rekolte beyannamesi vermemeleri ya da doğal afet bitki hastalıkları gibi (İl ve İlçe Hasar Tespit Komisyonları tarafından tespit ve tevsik edilen) kendi elinde olmayan nedenler dışında rekolte beyannamelerinde ürün teslim edemeyeceklerini bildirmeleri,

            5) Teslimini taahhüt ettiği ürünün en az %50'sini ortağı bulundukları kooperatiflere (kooperatif anasözleşmesindeki istisnai haller hariç) teslim etmemeleri,

            6) Kooperatif ortaklığından çıkmaları veya çıkarılmaları,

            7) Yönetim kurulu üyeliğine seçilmeye mani halleri bulunduğunun sonradan anlaşılması veya seçilme şartlarından birini kaybetmeleri,

            8) Genel kurulu süresi içerisinde toplantıya çağırmamaları,

            9) Temsilcisi olduğu Kooperatifin ortaklıktan çıkması veya çıkarılması, hallerinde görevleri sona erer ve bu durum kendilerine Birlik Genel Müdürlüğünce yazılı olarak duyurulur.

            Yönetim kurulu üyeliğinin boşalması halinde, sıralamaya göre yedek üyeler göreve çağrılır.

            Yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse boşalan yönetim kurulu üyeliklerine denetim kurulu tarafından gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağrılır.

            Yedek üyelerle de yönetim kurulunun tamamlanamaması halinde, yönetim kurulu toplantı nisabını kaybetmemişse, Türk Ticaret Kanununun 315 inci maddesinin birinci fıkrasına göre hareket olunur. Yönetim kurulu toplantı nisabının altına düşmüşse, denetim kurulu tarafından seçimler yapılmak üzere derhal genel kurul toplantıya çağrılır.

            Sorumluluk ve yasak muameleler
            Madde 43- Yönetim kurulu Birliğin yönetimi için gereken titizliği gösterir ve Birliğin başarısı ve gelişmesi yolunda bütün gayretini sarf eder.

            Üyeler, yönetim kurulundaki faaliyetleri sırasında öğrendikleri ticaret veya işletme sırlarını saklamakla yükümlüdürler.

            Yönetim kurulu, gerekli defter ve belgeler ile genel kurul belgelerinin ve ortak listelerinin muntazaman hazırlanıp, tutulup, saklanmasından ve gelir-gider hesabı ile yıllık bilançonun kanuni hükümlere uygun olarak hazırlanıp incelenmek üzere denetçilere verilmesinden sorumludur.

            Yönetim kurulu üyeleri ve Birlik memurları ortaklık işlemleri dışında kendisi veya başkası namına, bizzat veya dolaylı olarak Birlikle birlik konusuna giren bir ticari muamele yapamaz.

            Yönetim kurulu üyeleri Birlik ve bağlı kooperatiflerin iştiraklerinde görev alamazlar.

            Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili şahıslar, genel kurulun devredemeyeceği yetkileri kullanamaz.

            Yönetim kurulu üyeleri, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan müteselsilen sorumludurlar. Bu sorumluluk hakkında birlik genel kurulunca alınacak karara göre işlem yapılır.

            Kusurlu olmadığını ispat eden üyeler ile, karara muhalif kalıp durumu hemen denetim kuruluna yazılı olarak bildiren veya özrü nedeniyle toplantıda hazır bulunmayan üyeler sorumluluktan kurtulurlar.

            Görevleri sona eren üyenin iş gördüğü zamana ait sorumluluğu ayrılış tarihinden itibaren beş yıl devam eder.

            Cezai sorumluluk
            Madde 44- Yönetim kurulu üyeleri ve birlik memurları suç teşkil eden fiil ve hareketlerinden ve özellikle birliğin para ve malları, bilanço, tutanak, rapor ve başka bütün evrak, defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı "Devlet memurları" gibi ceza görürler.

            1163 sayılı Kooperatifler Kanununun ceza hükümleri Birlik yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile personeli hakkında da uygulanır.

            Yönetim kurulu üyelerinin ücretleri
            Madde 45- Yönetim kurulu başkan ve üyelerine yapacakları hizmet için aylık ücret veya katılacakları her toplantı için bir huzur hakkı ve yapacakları görev seyahatleri için yolluk ödenir. Ödemenin miktar ve şekli genel kurulca kararlaştırılır. Genel kurulca huzur hakkı ödenmesi kararlaştırıldığı takdirde ayda en çok dört toplantı için huzur hakkı ödenebilir. Başka Birliklerle müşterek çalışma esası benimsenmesi halinde, genel müdüre yönetim kurulu üyesi sıfatıyla bir birlik için aylık ücret veya huzur hakkı ödenir.

            Yönetim kurulu üyelerine, genel kurulca kararlaştırılan yukarıdaki nevi ve miktarların dışında hiçbir ödeme yapılamaz.

            Genel müdürlük
            Madde 46- Genel müdürlük, birliğin genel müdürü ve diğer personelden teşekkül eder. Genel müdür ve yardımcıları yönetim kurulu kararıyla atanırlar. Bunların görevden alınmalarında da aynı usul uygulanır.

            Genel müdür ve yardımcılarının en az dört yıllık yüksek öğrenim görmüş ve kooperatifçilik, ekonomi, maliye, işletme, idari bilimler veya konuyla ilgili mühendislik alanlarında kamu kurum ve kuruluşları ya da özel kuruluşlarda en az sekiz yıl çalışmış olmaları şarttır.

            Genel müdür ve yardımcıları ile diğer personelde aranacak şartlar, sınavla işe alınacak personel için uygulanacak sınav esasları, atama, nakil, terfi, görevden alma, kadro ve özlük hakları ile sair esaslar, Birlik yönetim kurulunca hazırlanarak genel kurul tarafından kabul edilecek yönetmelikte gösterilir.

            Söz konusu yönetmelikte personel kadrolarının tespiti sırasında, bunlardan hangilerinin imza yetkisini haiz kadrolar olduğu açıkça belirtilir.

            Mevsimlik personel hariç olmak üzere, Birlikte istihdam edilecek personelin sınavla işe alınması, seksiyon, işletme ve fabrika müdürlüğü görevine atanacakların yüksek tahsilli, Birlik, bağlı işletme ve kooperatiflerde teknik eleman kadrosunda istihdam edileceklerin de en az meslek lisesi mezunu olmaları gereklidir.

            Birlik Teftiş Kurulunda istihdam edilen müfettişlerin görev, yetki ve sorumlulukları ile işe alınmaları, sınav şekli, görevlerine son verilmesi ve çalışmaları ile ilgili usul ve esaslar genel kurulca kabul edilecek bir yönetmelikte gösterilir.

            Birlik işlerinin sevk ve idaresi; Kanun, anasözleşme ve diğer mevzuat hükümleri ile genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına uygun olarak genel müdürlüğe aittir.

            Genel müdür, bulunmadığı zamanlarda kendisini aynı yetki ve sorumlulukla temsil etmek üzere Birlik adına imza koymaya yetkililerden görev unvanı en yüksek olanlardan birini vekil bırakır.

            Genel müdür veya vekili, Birlik işleri hakkında yönetim ve denetim kuruluna istenilen her türlü bilgiyi vermeye mecburdur.

            Temsil, imza yetkisi ve birliğin taahhüt altına sokulması
            Madde 47- Birliği resmi dairelerle mahkemelere ve üçüncü şahıslara karşı genel müdür temsil eder. Ancak birliğin taahhüt altına sokulabilmesi için, genel müdür veya vekili ile birlikte yönetim kurulu başkanı, başkan vekili veya üyelerinden ya da birlik adına imzaya yetkili olanlardan birinin müşterek imzaları şarttır.

            Birlik adına imzaya yetkili olanlar yönetim kurulu kararı ile tesbit edilir.

            Genel müdür lüzumu halinde temsil yetkisini genel hükümlere göre devredebilir.

            Birlik genel müdürü ile yönetim kurulu üyeleri, görevleri dolayısıyla imza yetkisi taşırlar. Bunların ve imza yetkili kadrolarda çalıştırılan diğer yetkililerin imza örnekleri notere tasdik ve ticaret siciline tescil ile ilan ettirilir.

            Yönetim kurulu üyeleri ile Birlik Genel Müdürünün ve başka imza sahiplerinin değişmeleri halinde aynı şekilde hareket edilir.

            Denetim kurulu
            Madde 48- Birliğin denetim kurulu, genel kurulca temsilciler arasından veya dışardan seçilecek iki üyeden teşekkül eder. Denetim kuruluna seçilen üye sayısı kadar da yedek üye seçilir.

            Denetim kurulu üyelerinin görev süresi üç yıldır. Bu üyelerin görev süreleri, genel kurul toplantı gününe kadar uzayabilir. Ancak genel kurul, bu üyeleri görev sürelerine bakmaksızın her zaman değiştirebilir. Süresi biten denetim kurulu üyeleri gerekli şartları taşıdıkları sürece tekrar seçilebilirler.

            Seçilme şartları
            Madde 49- Denetim kurulu üyelerinde;

            1) Türk vatandaşı olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak,

            2) Birliğin çalıştığı ürünler üzerinde ticaret ve komisyonculuk işleri ile para ve mal olarak faizle kredi verme işlerinden herhangi birisini yapmamak veya bu işleri yapanlarla menfaat ilişkileri bulunmamak,

            3) Türk Ceza Kanununun zimmet, nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, görevi kötüye kullanma, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, hileli iflas, emniyeti suistimal ve Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara ilişkin hükümleri ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre mahkum olmamak,

            4) Aynı zamanda Birlik yönetim kurulu üyesi olmamak,

            5) Birlik yönetim kurulu üyeleriyle üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısım (Kendisinin ve eşinin, anne, baba, çocuk, büyükanne, büyükbaba, torun, amca, hala, dayı, teyze, kardeş, kardeş çocuğu), Birlik personeliyle ikinci derece dahil kan ve sıhri hısım olmamak, yönetim kurulu üyeleriyle aralarında iş ortaklığı bulunmamak,

            6) Kooperatif ve Birlik personeli olmamak, en az lise mezunu olmak, dışarıdan seçilecek denetim kurulu üyelerinde ayrıca, başka bir tarım satış kooperatifi yönetim kurulu üyesi olmamak ve yüksek tahsilli olmak, şartları aranır.

            Yukarıdaki suçlardan mahkum olup da memnu hakları iade edilmiş olanların durumu ilk genel kurulun bilgisine sunulur. Genel kurul toplantılarında denetim kurulu üyeliklerine aday olanlarda kendi durumları hakkında genel kurula bilgi vermek zorundadır.

            Denetim kuruluna seçilenlerden, kooperatif yönetim veya denetim kurulu üyesi olanlarla birlik yönetim kurulu üyesi olarak görevli bulunanlar, bunlardan ancak birini tercih etmek zorundadırlar.

            Görev ve yetkileri
            Madde 50- Denetim kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır.

            1) Yıllık bilanço ve sonuç hesaplarını inceleyerek bu husustaki görüşlerini birlikte veya tek başına genel kurula bir raporla bildirmek,

            2) Yönetim kuruluna ve genel müdürlüğe ait görevlerin mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülüp yürütülmediğini kontrol etmek,

            3) Birlik işlemlerinden bilgi edinmek ve gerekli kayıtların düzenli olarak tutulmasını sağlamak amacıyla en az ayda bir defa birliğin defterlerini incelemek,

            4) En az üç ayda bir defa birliğin nakit mevcudu ile menkul değerlerini kontrol etmek,

            5) Bütçe, bilanço ve gelir-gider cetvelini denetlemek,

            6) Yönetim kurulunun ihmali halinde genel kurulu olağan veya olağanüstü toplantıya davet etmek,

            7) Yönetim kurulu üyelerinin kanun ve anasözleşme hükümleri ile iyiniyet esaslarına uygun davranmalarına nezaret etmek,

            8) Yönetim kurulu üyelerinin gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak, toplantı nisabının kaybedilmesi halinde boşalan bu üyeliklere gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağırmak,

            9) Birlik ortaklarının, yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif personeli hakkındaki şikayetlerini incelemek ve inceleme sonucunu yıllık raporunda açıklamak,

            10) Uygun gördükleri teklifleri yönetim kurulu ve genel kurul toplantıları gündemine koydurmak.

            11) Birlik iş planları, ürün alım ve değerlendirme işlemleri ile istihdam ve yatırım konularını incelemek, eksik ve hatalı işlemlerle ilgili olarak yönetim kurulunu uyarmak,

            12) Kanun ve anasözleşme ile verilen diğer görevleri yerine getirmek,

            Denetim kurulu üyeleri, görevleri çerçevesinde işlerin yürütülmesinde gördükleri noksanlıkları, kanun ve anasözleşmeye aykırı hareketleri bundan sorumlu olanların bağlı bulundukları organa ve gerekli hallerde aynı zamanda genel kurula haber vermekle yükümlüdürler.

            Denetim kurulu üyeleri, genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi hariç olmak üzere kendilerine kanun ve anasözleşme ile verilen görev ve yetkileri, gerektiğinde tek başlarına da kullanabilir.

            Denetim kurulu üyeleri, yönetim kurulu ve genel kurul toplantılarına katılabilirler. Ancak, yönetim kurulu toplantılarında oy kullanamazlar.

            Sorumluluk
            Madde 51- Denetim kurulu üyeleri Kanun ve Anasözleşme ile kendilerine yüklenen görevleri hiç veya gereği gibi yapmamalarından doğan zararlardan dolayı, kusursuz olduklarını ispat etmedikçe, müteselsilen sorumludurlar.

            Bu sorumluluk hakkında Birlik genel kurulunca alınacak karara göre işlem yapılır.

            Denetim kurulu üyeleri ortaklık işlemleri dışında kendileri veya başkaları namına bizzat veya dolaylı olarak Birlikle Birlik konusuna giren ticari bir muamele yapamazlar.

            Denetim kurulu üyeliklerinin boşalması
            Madde 52- Bu anasözleşmenin 42 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi dışındaki hükümleri denetim kurulunun temsilciler arasından seçilmiş üyeleri, aynı fıkranın (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı bentleri dışındaki hükümleri ortaklar dışından seçilmek suretiyle iş başına gelen üyeleri için de uygulanır.

            Üyeliğin her hangi bir nedenle boşalması halinde sıralamaya göre yedek üye göreve çağrılır. Yedeklerle beraber üye sayısı tamamlanamadığı takdirde, mevcut üye ilk genel kurula kadar görev yapmak üzere yerine birisini seçer. Yedekler de dahil toptan boşalma olursa, Türk Ticaret Kanununun 351 inci maddesinin son cümlesine göre hareket edilir.

            Denetim kurulu üyelerinin ücretleri
            Madde 53- Denetim kurulu üyelerine verilecek ücret veya huzur hakkının miktarı ve ödeme şekli ile yapacakları görev seyahatleri için ödenecek yolluk miktarı genel kurul tarafından tespit olunur.

            Denetim kurulu üyelerine, genel kurulca kararlaştırılan yukarıdaki nev'ive miktarların dışında hiçbir ödeme yapılamaz.

            Sır saklama mecburiyeti
            Madde 54- Birliğin yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile her çeşit personeli, görevlerinin yapılması sırasında öğrendikleri ve açıklanmasında Birlik ile ortak kooperatifler ve üretici ortakları açısından zarar umulan hususlar hakkında kanuni merciler ve yetkililer hariç olmak üzere başkalarına bilgi veremezler.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Ürünler ile İlgili İşlemler

            Ürün alımları
            Madde 55- Birliğin çalışma konusuna giren ürünler .......... ......... ........................................................................... ....................dır.

            Bir ürünün, Birliğin çalışma konusuna dahil edilebilmesi için, Birlik Genel Kurulunun bu hususta karar alması gereklidir.

            Birlik, ortak kooperatiflerin satın alacakları ürünlerin cins ve kaliteleri ile bu ürünlerin ortak ve ortak dışı kıymet baremlerini, ya kooperatifler itibarıyla ya da topluca tespit ederek kooperatiflere bildirir ve alımlar buna göre yapılır.

            Ürün teslimi
            Madde 56- Kooperatifler, rekolte vaziyetine göre elde edebilecekleri ürün durumu ve muhtemel teslimatları hakkında ortaklarından alacakları bilgileri inceleyip gerektiğinde düzelttikten sonra, satın alabilecekleri ürün miktarını birliğe bildirirler.

            Ortak kooperatifler, satın aldıkları ürünleri birliğin belirleyeceği ilke ve esaslar çerçevesinde birliğe teslim etmek veya muhafaza etmek mecburiyetindedirler.

            Birliğe teslimini taahhüt ettiği ürünü teslim etmeyen kooperatif, o iş yılına ait gelir- gider menfi farkından, teslimini taahhüt ettiği ürün miktarı ile orantılı olarak sorumludur.

            Ürünlerin değerlendirilmesi
            Madde 57- Kooperatiflerce satın alınacak ürünlerden birliğe teslimi taahhüt edilen kısım Birliğin belirleyeceği ilke ve esaslar doğrultusunda satışa hazır hale getirilir.

            Ürünlerin değerlendirilmesi işlerinde Birlik yönetim kurulunun basiretli bir tacir gibi hareket etmesi esastır.

            Kooperatiflerle hesaplaşma
            Madde 58- Birliğin ürün alımlarıyla ilgili olarak kooperatiflerle hesaplaşması, aşağıdaki esaslara göre yapılır:

            Ortak kooperatiflerin Birliğe teslim ettikleri ürünlere ait gelir-gider farkı ürünlerin tamamen satışının yapıldığı iş yılına ait bilanço ve gelir-gider farkı cetvelinin tanzimi ile ortaya çıkar. Bu fark bilanço ve gelir-gider cetvelinin genel kurulca kabulünü müteakip, ortak kooperatiflere intikal ettirilir.

            Ortak kooperatiflere, Birlik yönetim kurulu kararıyla, hesaplaşmadan önce satın aldıkları ürünlerin değeri esas alınarak, avans ödenmesi mümkündür.

            Hesaplaşma sonunda, evvelce kooperatiflere ödenmiş olan avanslarla diğer paralar, kooperatif alacaklarından düşülür.

            Birliğe ürün teslimatında bulunan kooperatiflere yapılacak ödemeler ve bu kooperatiflerle hesaplaşmalar Birlik Yönetim Kurulu kararına göre yapılır.

            Ortak kooperatiflere ait ortak içi ve ortak dışı ürünlerle, diğer üreticilerden satın alınan ürünlere ait işlemler, ürünlerin cins ve kalitesi dikkate alınarak kooperatifler itibarıyla ayrı hesaplarda takip edilir, sonuçları dönem sonu bilançoları ve gelir-gider farkı cetvellerinde ayrı ayrı gösterilir.

ALTINCI BÖLÜM
Birliğin Hesapları

            Hesap dönemi ve bilanço ile netice hesapları
            Madde 59- Birliğin hesap dönemi .................... tarihinden .................... tarihine kadar süren devreyi kapsar. Kuruluş yılındaki hesap dönemi, anasözleşmenin ticaret siciline tescil tarihinden itibaren başlar ve hesap dönemi sonunda biter.

            Dönem sonu bilançosu, hesap dönemi içindeki bütün faaliyetleri ihtiva edecek şekilde tanzim edilir.

            Birlik, her bir ürüne ait işlemlerle ortak içi ve ortak dışı gelir ve giderlerini kooperatifler itibarıyla ayrı hesaplarda takip etmek, bunlara ait gelir-gider farklarını kayıtlara uygun şekilde hesaplamak ve gelir-gider cetvelini bu ayrıntıları gösterecek şekilde düzenlemek zorundadır.

            Bilanço ve gelir-gider cetvelinin hesap döneminin bitim tarihinden itibaren üç ay içerisinde çıkarılmış olması gereklidir.

            Bilanço ve gelir-gider cetveli genel kurul toplantısından bir ay önce denetim kurulu üyelerine ve ortak kooperatiflere gönderilir.

            Muhasebe usulü
            Madde 60- Birliğin hesapları, genel kabul görmüş muhasebe prensip ve usullerine uygun olarak tutulur ve mali durum tabloları buna uygun şekilde hazırlanır.

            Kuruluş masrafları
            Madde 61- Birliğin kuruluş masrafları kuruluşu takip eden 3 yıl içinde gelir-gider hesabından kapatılır.

            Gelir-gider farkı ve dağıtımı
            Madde 62- Birliğin her bir ürün için ayrı ayrı düzenlenen gelir-gider cetvellerine göre oluşan gelir gider farkları, bilanço ve gelir-gider cetvellerinin genel kurulca kabulünü ve tutanakların onayını müteakip aşağıdaki esaslara göre dağıtılır.

            A- Ortak içi işlemler
            1) Gelir-gider müspet farkının;

            - %10'u yedek akçe hesabına,

            - %1'i tanıtma ve eğitim hizmetlerini sağlayacak fona, ayrılır.

            Genel kurul, geri kalan %89 payın en az 1/2 si zorunlu olmak üzere tamamının veya bir kısmının ortak kooperatiflere risturn olarak dağıtılmasına karar verebileceği gibi, bu miktarın kısmen yedek akçe hesabına veya genel kurul kararıyla tesis edilecek fonlara aktarılmasına da karar verebilir.

            Yukarıdaki fıkraya göre ayrılan %1 oranındaki fon, bilançonun genel kurulca onaylanmasından itibaren bir ay içinde 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca Sanayi ve Ticaret Bakanlığı emrindeki tanıtma ve eğitim hizmetlerini sağlayacak fon hesabına yatırılır.

            Risturn olarak ayrılan kısım Birlikle yaptıkları işlemler esas alınarak ortak kooperatiflere dağıtılır. Ancak, ait olduğu hesap dönemine bakılmaksızın menfi neticeler ortadan kaldırılmadıkça ve vadesi dolmayan kredi borçları hariç olmak üzere kullanılan krediler ve diğer borçlar ödenmedikçe müspet fark dağıtımı yapılamaz.

            2) Bilanço açıklarının kapatılması hususunda 18 inci madde hükmüne göre
hareket edilir.

            Bu suretle de kapatılamayan bilanço açıkları ilk ürün teslimatı döneminden başlanarak en geç üç ürün teslimatı döneminde tasfiye edilmek üzere Birliğe verdikleri ürün miktarları dikkate alınarak ortak kooperatiflerden yapılacak tahsilat ile kapatılır.

            Genel kurul toplantısında karar verilmesi halinde, bilanço açıklarının kapatılması için, ortak kooperatiflerin Birliğe yapacakları bağış ve yardımlardan veya kooperatif ortağı üreticilere açılan kredilerden ya da ürün bedellerinden yapılacak kesintiler ile oluşmuş fonlardan yararlanılması mümkündür.

            B- Ortak dışı işlemler
            Ortak dışı işlemlerden veya Birliğin çalışma konusu dışında kalan ürünlerden oluşan gelir-gider müspet farkı, ayrı bir hesapta toplanır.

            Bu hesaptan para kullanılması veya müspet farkın ortaklara dağıtılabilmesi genel kurul kararına bağlıdır.

            Menfi farklar bu hesaptan veya yedek akçeden ya da genel kurulda verilecek karara göre bağış ve yardımlar ile açılacak kredilerden veya ürün bedellerinden yapılan kesintilerden oluşmuş fonlardan kapatılır.

            Yedek akçe
            Madde 63- Yedek akçe; gelir-gider müspet farklarından ayrılan hisselerden, yıl içinde meydana gelen ve sebebi anlaşılamayan kasa fazlalarından, çıkma ve çıkarılma tarihinden itibaren 5 yıl geçtiği halde istenmemesi nedeniyle zaman aşımına uğrayan ortak alacak ve haklarından, yedek akçe gelirlerinden oluşur.

            Yedek akçe, genel kurulun kararına bağlı olarak, Birliğin tahsili imkansız ve karşılıksız kalan alacaklarının ve bilanço açıklarının kapatılmasında kullanılır.

            Ortak kooperatiflerin yedek akçe üzerinde hakları yoktur.

            Fonlar
            Madde 64- Birlik, genel kurulca alınacak karara göre fonlar tesis edebilir.

            Yedek akçelerin ve fonların nemalandırılması
            Madde 65- Yedek akçelerin ve tesis edilen fonların nemalandırılmasına ilişkin şekil ve şartlar genel kurulca kararlaştırılır. Genel kurul bu yetkisini yönetim kuruluna devredebilir.

            Devir teslim tutanağı
            Madde 66- Yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve diğer personel, görevlerinin sona erdiği tarihten itibaren 7 gün içinde sorumlulukları altındaki para, mal, defter, belge ve diğer birlik varlıklarını bir tutanakla yeni görevlilere devir teslim etmekle yükümlüdürler.

            Avanslar ve ödemeler
            Madde 67- Birliğin amaç ve işleri dışında avans verilemez ve ödeme yapılamaz. Her türlü ödemenin geçerli belgelere dayandırılması şarttır.

            Verilecek avansın sebebi, miktarı, geri alınma şartları, kapatılması şekli ile kasada günlük olarak bulundurulacak azami para miktarı ve Birliğin parasının amaçlara uygun şekilde değerlendirilmesi usulü yönetim kurulu tarafından alınacak kararla belirlenir.

            Birliğin aczi halinde yapılacak işler
            Madde 68- Birliğin aciz halinde bulunduğunu kabul ettirecek ciddi sebepler mevcut ise, yönetim kurulu piyasada cari fiyatlar esas olmak üzere, derhal bir ara bilançosu tanzim eder. Son yılın bilançosu veya daha sonra yapılan bir tasfiye bilançosu veyahut da yukarıda sözü geçen ara bilançosu Birliğin mevcudunun borçlarını artık karşılamayacağını gösteriyorsa yönetim kurulu Sanayi ve Ticaret Bakanlığına durumu bildirerek genel kurulu derhal olağanüstü toplantıya çağırır. Son yılın bilançosunda Birlik varlığının yarısı karşılıksız kalırsa yönetim kurulu derhal genel kurulu toplantıya çağırarak durumu ortaklara arz eder. Aynı zamanda ilgili mahkeme ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına bilgi verir. Ancak, bilançoda tesbit edilen açık üç ay içinde ortakların ek ödemeleriyle kapatılamadığı takdirde yine Bakanlık haberdar edilir.

            Mali durumun düzeltilmesinin mümkün görülmesi halinde yönetim kurulunun veya alacaklılardan birinin isteği üzerine mahkeme iflasın açılmasını erteleyebilir. Bu takdirde, mahkeme mevcutlar defterinin tutulması, yönetim memuru atanması gibi kooperatif varlığının korunmasına ve devamına yarayan tedbirleri alır.

            Defterleri tasdik ettirme yükümlülüğü
            Madde 69- Birliğin tutmak zorunda olduğu yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, yönetim kurulu ve genel kurul karar defterleri ile ortaklar defteri ve rekolte beyanı kayıt defteri kullanılmaya başlanmadan önce notere tasdik ettirilir.

            Defter ve belgelerin saklanması
            Madde 70- Birlik ile ilgili yazı, mektup, telgraf, fatura, cetvel, senet, makbuz, tutanak, şartname, proje, hakediş, fiş gibi belgelerle ödemeleri gösteren belgeler, mukavele, taahhüt, kefalet, sair teminat senetleri ve mahkeme ilamları gibi belgeler muntazam bir şekilde dosya halinde muhafaza edilir.

            Bu belgelerle defterler son kayıt tarihinden itibaren on yıl geçinceye kadar saklanır. Birliğin sona ermesi halinde ilgili belgeler saklanmak üzere Türk Ticaret Kanununun 68 inci maddesi uyarınca notere tevdi olunur.

YEDİNCİ BÖLÜM
Dağılma ve Tasfiye

            Dağılma sebepleri
            Madde 71- Birlik;

            a) Ortak sayısının 3'ten aşağı düşmesiyle,

            b) Genel kurul kararıyla,

            c) İflasın açılmasıyla,

            d) Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının mahkemeden alacağı karar üzerine,

            e) Diğer bir birlikle birleşerek devralınması suretiyle,

            f) Üç yıl olağan genel kurul toplantısı yapmaması halinde,

            g) Amacına ulaşma imkanının kalmadığının Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tesbiti halinde mahkemeden alacağı kararla, dağılır.

            Başka birlikle birleşme halinde 1163 sayılı Kanunun 84 üncü maddesine göre işlem yapılır.

            Tasfiye kurulu
            Madde 72- Tasfiye kurulu genel kurul tarafından seçilecek en az üç kişiden oluşur. Genel kurul tasfiye kurulu üyesi sayısı kadar yedek üye seçimi de yapar. Genel kurul bu hususta yönetim kurulunu da görevlendirebilir. Genel kurulca tasfiye kurulu için bir seçim veya görevlendirme yapılmadığı takdirde, tasfiye işlerini yönetim kurulu yürütür. Bunlar genel kurulca her zaman azil ve yerlerine yenileri tayin olunabilir.

            Tasfiye kurulu üyelerinin herhangi bir sebeple işten ayrılmaları halinde yerlerine, diğer tasfiye kurulu üyelerince yedekleri çağrılır.

            Tasfiye kurulunun yukarıdaki şekilde oluşturulmasına imkan bulunmaması halinde ortaklardan birisinin başvurusu üzerine mahkemece tasfiye memurları atanabileceği gibi, ortağın talebine istinaden, tasfiyeye memur kimselerin haklı sebepler dolayısıyla azli ile yerlerine yenilerinin atanmasına da karar verilebilir.

            1163 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ile 62 nci maddesi hükümleri tasfiye kurulu üyeleri hakkında da uygulanır.

            Tasfiye kurulu üyelerine, tayin eden merci tarafından tesbit edilecek miktarda ücret ödenir.

            Yönetim kurulu, tasfiye memurlarını ticaret siciline tescil ve ilan ettirir.

            Tasfiye kurulunun görevleri ve tasfiyenin yürütülmesi
            Madde 73- Tasfiye kurulu, tasfiye işlerinin bir an önce bitirilmesi için çalışmakla yükümlü olup, tasfiye işlemlerine ilişkin görevlerini aşağıdaki şekilde yürütür.

            1) Dağılma, tasfiye kurulunca Ticaret Siciline tescil ettirilir ve Ticaret Sicili Gazetesi ile mahalli bir gazetede birer hafta arayla üç defa yaptırılacak ilanla alacaklılar tasfiyeden haberdar edilerek bir yıl içinde alacaklarını beyana davet edilir.

            2) Tasfiye süresince birlik unvanı "Tasfiye Halinde" ibaresi ilave edilerek kullanılır.

            3) Birlik genel kurulu aksine karar vermiş olmadıkça tasfiye memurları menkul malları pazarlık veya açık arttırma usulüyle satabilir. Gayrimenkullerin satılma şekli genel kurul kararıyla belirlenir.

            4) Tasfiye memurları, göreve başladıkları zaman, birliğin dağılma kararının verildiği tarihteki durumunu inceleyerek varlıkları, alacakları, borçları gösterir bir envanter defteri ile açılış bilançosu hazırlar; ayrıca birliğin mevcut ortakları ile bunların alacak ve borç durumlarını gösterir bir cetvel tanzim eder.

            5) Birliğin eskiden başlamış olup da henüz bitirilmemiş işlerinden tamamlanması mümkün olanlar tamamlanır, taahhütler yerine getirilir, alacaklar ve gerektiğinde ödenmemiş sermayeler tahsil edilir.

            6) Birliğin borçlarının mevcutlarından fazla olması halinde tasfiye memurları durumu mahkemeye bildirir.

            7) Tasfiye sırasında tasfiye kurulu kararlarının yer alacağı bir tasfiye defteri tutulur. Tasfiyenin yönetim kurulunca yürütülmesi halinde yönetim kurulu karar defteri tasfiye defteri olarak kullanılır.

            8) Tasfiyenin uzun sürmesi halinde her yıl sonu için ara bilançolar ile tasfiye sonunda kesin bilanço hazırlanır ve genel kurula sunulur.

            9) Tasfiye süresince yapılacak genel kurul toplantılarında aranacak toplantı nisabı hakkında 26 ncı maddenin birinci fıkrası hükmü uygulanır.

            10) Birlikten alacaklı oldukları bilinenlerin alacak tutarları ile muaccel ve tartışmalı olan borçlara karşılık düşen meblağ Notere tevdi olunur.

            11) Birliğin borçlarının ve pay bedellerinin ödenmesinden sonra kalan miktar dağılma anında kayıtlı ortaklar arasında sermaye payları ile orantılı olarak dağıtılır.

            12) Tasfiyenin sona ermesi üzerine birlik unvanının sicilden silinmesi tasfiye memurlarınca sicil memurluğundan talep edilir.
 

SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler

            Bakanlığın denetimi
            Madde 74- Birlik ve Birliğin en az %51 hissesine sahip olduğu iktisadi işletmeler Sanayi ve Ticaret Bakanlığının denetimine tabidir.

            Birlik birimleri ve ortak kooperatifler ile birlik ve ortak kooperatiflerin en az %51 hissesine sahip olduğu iktisadi işletmeler Birliğin denetimine tabidir.

            Birlik birimleri, ortak kooperatifler ile birlik ve ortak kooperatiflerin en az %51 hissesine sahip olduğu iktisadi işletmelerin görevlileri; sayılan iş yerlerine ait para ve para hükmündeki kağıtları ve gizli de olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine ve birlik denetim görevlilerine göstermek, saymasına ve incelemesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmakla yükümlüdürler.

            Birlik, Bakanlığın 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 90 ıncı maddesi uyarınca yaptırdığı denetim sonucuna göre vereceği talimatlara uymak zorundadır.

            Bağımsız denetim
            Madde 75- Bakanlık, belirleyeceği usul ve esaslar dahilinde Birliğin işlem, hesap ve varlıkları ile mali tablolarını 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre denetim yetkisine sahip bağımsız denetim kuruluşlarına denetlettirmesini isteyebilir. Denetleme yapacak kuruluş, birlik genel kurulu tarafından belirlenir. Denetim yerine getirilmeden veya denetim sonucunda düzenlenen raporlar genel kurulda görüşülmeden yönetim ve denetim kurulları ibra edilmiş sayılmaz. Bakanlık, bağımsız denetleme faaliyetlerinde bulunacak kuruluşları ve çalışma esaslarını Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği ile müştereken belirler.

            Ortakların kredi ihtiyaçları
            Madde 76- Birlik, genel kurulca alınacak karara göre yönetim kurulu kararı ile amaçlarına uygun olarak, üreticilerin ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla kooperatiflere kredi açabilir.

            Buna ait işlemler, genel kurul kararı ile belirlenen ilke ve şartlara uygun olarak yönetim kurulu tarafından yürütülür.

            Ortakların ve ortak olmayan üreticilerin tarımsal üretim faaliyetleri ile ilgili ihtiyaçlarının karşılanması
            Madde 77- Birlik, bağlı kooperatif ortaklarının ve gerektiğinde ortak olmayan üreticilerin her çeşit üretim araç ve gereçleri ile diğer ihtiyaç maddelerini toptan satın alabilir ve bedeli karşılığında ortak kooperatiflere dağıtabilir.

            Alacakların tahsili
            Madde 78- Birliğin, kooperatifler ve üçüncü şahıslar üzerindeki alacaklarının tahsili ve bu amaçla gerekli tedbirlerin alınması, yönetim kurulu ve genel müdüre ait sorumluluklardandır.

            Muafiyet ve istisnalar
            Madde 79- Birlik; 1/6/2000 tarihli ve 4572 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde yazılı her türlü vergi resim, harç ile gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır.

            193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa göre yapılacak tevkifat hükümleri ile katma değer vergisi hükümleri saklıdır.

            Birliğin ortak dışı işlemlerinden elde edeceği gelir-gider farkları ayrı bir hesapta takip ve tesbit edilerek vergi kanunları hükümlerine göre vergilendirilir.

            Birliğin ortaklarından aldıkları ürünleri niteliğinde değişiklik olmayacak şekilde ilk işleme tesislerinde işleyerek üçüncü kişilere satması ortak içi işlem sayılır.

            Kanun hükümlerinin uygulanması
            Madde 80- Bu anasözleşmede açıklık olmayan hallerde 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlere ilişkin hükümleri uygulanır.

            Özel bünye borçları ve personel tazminatları
            Geçici Madde 1- Birliğin 1/5/2000 tarihi itibarıyla özel bünye faaliyetleri ile ilgili mevcut borçları, bu borçların ödenmesine kadar geçecek süre içinde doğan faiz ve gecikme zammı gibi feri borçları ile personel kadrolarında yapılacak düzenlemeler için gerekli tazminat tutarının Yeniden Yapılandırma Kurulunun önerileri dikkate alınarak Hazinece üstlenilip tasfiye edilmesi neticesinde oluşacak müspet fark bir fon hesabında izlenir ve bu fon gelir gider menfi farklarının karşılanmasında kullanılır.

            Denetçi görevlendirme
            Geçici Madde 2- Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, yeniden yapılandırma süresi içinde görev yapmak üzere birlik denetim kurulunda, denetim veya kooperatifçilik konusunda deneyimli Bakanlık mensupları arasından bir denetçi görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilenlere en yüksek Devlet memuru aylığından (ek gösterge dahil) fazla olmamak üzere Bakanlıkça belirlenecek net aylık ücret Birlikçe ödenir.

            Denetim kurulu
            Geçici Madde 3- Tahsil durumu Anasözleşmenin 49 uncu maddesinde öngörülen şarta uymayan denetim kurulu üyelerinin görevi ilk seçimli genel kurul toplantısına kadar devam eder.

            Danışma kurulu
            Geçici Madde 4- Birlik danışma kurulunun görevi ilk olağan genel kurul toplantısına kadar devam eder. Bu kurul için yeni seçim yapılmaz.

            İlk yönetim kurulu üyeleri
            Geçici Madde 5- İlk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere, aşağıdaki kurucu ortak temsilcileri yönetim kurulu asil ve yedek üyeliklerine seçilmişlerdir.
 

            Asil Üyeler                                      Yedek Üyeler
            1. ....................  1. ....................
            2. ....................  2. ....................
            3. ....................  3. ....................
            4. ....................  4. ....................

            İlk denetim kurulu üyeleri
            Geçici Madde 6- İlk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere, aşağıdaki kimseler denetim kurulu asil ve yedek üyeliklerine seçilmişlerdir.

            Asil Üyeler                                      Yedek Üyeler
            1. ....................  1. ....................
            2. ....................  2. ....................

            Kurucular
            Geçici Madde 7- Aşağıda unvanları, adresleri ve tediye ettikleri sermaye payları, temsilcilerin ad ve soyadları ile imzaları bulunan:

            1) Kurucu ortaklar, bu anasözleşmenin 11 inci maddesinde belirtilen ortaklık şartlarını taşıdıklarını,

            2) İlk yönetim kurulu üyeleri ile denetim kurulu üyeleri, anasözleşmenin 37 nci ve 49 uncu maddelerinde belirtilen seçilme şartlarını taşıdıklarını, beyan ederler.
 
Sıra no
Kooperatifin Unvanı
Adresi
Taahhüt edilen ve ödenen sermaye
Temsilcinin Adı ve soyadı
Temsilcinin İmzası
1
 
 
 
 
 
2
 
 
 
 
 
3
 
 
 
 
 
4
 
 
 
 
 
5
 
 
 
 
 
6
 
 
 
 
 
7
 
 
 
 
 
8
 
 
 
 
 
9
 
 
 
 
 
 

Tarım Satış Kooperatifi Örnek Anasözleşmesi
 
BİRİNCİ BÖLÜM

            Kuruluş
            Madde 1- Bu anasözleşmede isimleri, iş ve konut adresleri ve taahhüt ettikleri sermaye payları gösterilen üreticiler tarafından 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun hükümlerine göre değişir sayıda ortaklı, değişir sermayeli ve sınırlı sorumlu bir tarım satış kooperatifi kurulmuştur.

            Tüzel kişiliğin kazanılması
            Madde 2- Kooperatif, Ticaret Siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Tescilden önce kooperatif namına iş ve işlem yapanlar bunlardan şahsen ve zincirleme olarak sorumludurlar.

            Anasözleşmenin hazırlanması ve değiştirilmesi
            Madde 3- Kooperatif örnek anasözleşmesi, birliklerin görüşü alınarak Bakanlıkça hazırlanır ve Bakanlar Kurulunca kabul edilerek Resmi Gazete'de yayımlanır.

            Kooperatif Anasözleşmesinde değişiklik yapılması, Bakanlıkça birliklerin görüşü de alınarak doğrudan veya birliklerin yarıdan bir fazlasının yönetim kurullarının bu konudaki müşterek isteği, Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kabulü ile mümkündür.

            Birliklerin yarıdan bir fazlasının müştereken değişiklik için başvurması halinde, Bakanlık başvuruyu en geç bir ay içinde değerlendirir ve kanun hükümlerine aykırılık yoksa Bakanlar Kuruluna değişiklik teklifinde bulunur. Bu değişiklikler, kooperatif ve birliklerin yapılacak ilk genel kurul toplantılarında olağan genel kurulların usul ve çoğunluğuna göre görüşülerek karara bağlanır ve ticaret siciline tescil ile yürürlüğe girer.

            Unvan
            Madde 4- Kooperatifin unvanı, Sınırlı Sorumlu .................... .......... Tarım Satış Kooperatifidir.

            Merkez ve çalışma bölgesi
            Madde 5- Kooperatifin merkezi ....................'dir. Çalışma bölgesi ............................................................'dır.

            Süre
            Madde 6- Kooperatif süresizdir.

            Kooperatifin birliğe girişi
            Madde 7- Aynı bölgede çalışma konusu aynı ürün veya ürünler olan en az üç kooperatif tarafından bir tarım satış kooperatifleri birliği kurulabilir, kooperatif daha önce kurulmuş bir tarım satış kooperatifleri birliği var ise buna ortak olabilir.

            Birliğe ortak olma ile ilgili işlemler, Birlik anasözleşmesindeki hükümlere göre yürütülür.

            Kooperatif, bağlı bulunduğu birliğin Kanun ve anasözleşmeye aykırı olmamak koşuluyla faaliyet konusuna ilişkin belirleyeceği ilke ve esaslara uymak zorundadır.

            Amaç ve çalışma konuları
            Madde 8- Kooperatifin amacı; ortaklarının mesleki faaliyetleri ile ilgili ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle karşılamak, ortakların ve gerektiğinde diğer üreticilerinin ürünlerini daha iyi şartlarla değerlendirmek ve ekonomik menfaatlerini korumaktır.

            A- Kooperatif esas itibarıyla;

            1) Ortakların ürünlerinin alımı ve daha iyi şartlarla değerlendirilmesi için çalışmak, bu konuda gerekli her türlü tedbiri almak,

            2) Ortakların ve gerektiğinde ortak olmayan üreticilerin tarımsal üretim faaliyeti ile ilgili girdi niteliğindeki her türlü ihtiyaçlarını yurt içinden ve yurt dışından tedarik etmek ve bu amaçla bayilik almak, dağıtmak, kiralamak ve benzeri yöntemlerle karşılamak, gerektiğinde ortaklarını kredi ile desteklemek.

            konularında çalışır.

            Kooperatif, iştigal konusuna giren ürünlerin nitelikleri gereği olarak, bu ürünlerin daha iyi muhafaza edilmesine ve toptan veya perakende satışı için iç piyasa alışkanlıklarına uygun hale getirilmesine yönelik depo ve ilk işleme hüviyetindeki işletmeler ile ambalajlama gibi tesisleri kurabilir.

            Kooperatif, bir birliğe bağlı ise, gerek ilk işleme hüviyetindeki işletme ve tesislerin, gerekse bunlar dışında kalan sonraki üretim aşamalarına ilişkin iktisadi işletmelerin kuruluşu ve tasfiyesinde, birliğin belirleyeceği ilke ve esaslara göre hareket eder.

            B- Kooperatifin diğer çalışma konuları şunlardır:

            1) Gerektiğinde ortak olmayan üreticilerden ve serbest piyasadan çalışma konusuna giren ürün alımında bulunmak, bu ürünlerin iç ve dış piyasada değerlendirilmesini sağlamak,

            2) Satın alma, depolama, standartlaştırma, ilk işleme, ambalajlama, nakletme ve benzeri işleri yapmak, bu konularda en uygun tedbirleri almak,

            3) Ürünlerin, mamul ve yarı mamullerin iç piyasalarda satışı yanında ihracatına da önem vermek, bu amaçla devamlı olarak piyasa araştırmalarında bulunmak, gerektiğinde yurt içinde ve yurt dışında bayilik, temsilcilik kurmak,

            4) Üreticilerin mesleki bilgilerini artırmak, bu amaçla kurslar açmak, seminerler düzenlemek, yabancı ülkelerdeki benzeri kuruluşlarla işbirliği yapmak, tanıtım, eğitim, yayın, araştırma ve benzeri faaliyetleri yapmak veya yaptırmak,

            5) Kooperatifin kredi ihtiyacının karşılanması amacıyla ilgili finans kuruluşlarına başvuruda bulunmak, borçlanmak, açılan kredinin zamanında ve amacına uygun kullanılmasını sağlayıcı tedbirleri almak,

            6) Ürünleri ve sahibi olduğu menkul ve gayrimenkuller ile üreticilerin sigorta konusuna giren varlıkları için sigortacılık hizmetlerini yürütmek.

            Kooperatifin, ilk işleme hüviyetindeki işletme ve tesisleri dışında kalan sonraki üretim aşamaları için kuracağı iktisadi işletmeler, anonim şirket statüsünde ayrı bir tüzel kişilik olarak kurulup faaliyet gösterir.
 

İKİNCİ BÖLÜM
Sermaye ve Paylar

            Sermaye
            Madde 9- Kooperatifin sermayesi, ortakların ödemeyi taahhüt ettikleri ortaklık paylarının toplam tutarından ibaret olup değişkendir.

            Ayni sermaye konulamaz.

            Kooperatifin kuruluşunda taahhüt olunan sermayesinin en az tutarı .................... (....................) TL.'dir. Kuruluşta bu sermayenin tamamının tüzel kişilik kazandıktan sonra kooperatif hesaplarına aktarılmak üzere kurucu yönetim kurulu üyelerinden birine peşin olarak ödenmesi zorunludur.

            Ortaklar, ilk ortaklık yılı içinde kooperatife teslimini taahhüt ettikleri ürün değerinin, ilk yıldan sonra da teslimini gerçekleştirdikleri ürün değerinin %30'u kadar ortaklık payı taahhüdünde bulunurlar. İlk ortaklık yılına ait ortaklık pay taahüdüne esas olacak ürün değerinin bulunmasında, cins ve kalite itibarıyla en yüksük ve en son alım fiyatı dikkate alanır. Bir ortağın sermaye taahhüdü en çok 10 milyan TL.'dir. Bu miktar genel kurul kararıyla artırılabilir.

            Ortak, ürün miktar ve değerinde azalma olduğu gerekçesiyle ortaklık payı taahhüdünü azaltamaz.

            Ortaklık payı taahhüt tutarının tesbitinde, 1,000,000.- TL.'nin altındaki tutarlar dikkate alınmaz.

            Payların ödenmesi
            Madde 10- Ortakların taahhüt ettikleri paylar, Kooperatife teslim ettikleri ürün değerinden %5 kesinti yapılmak suretiyle tahsil olunur. Bu kesinti oranı yönetim kurulunca gerekli görülen hallerde %3'e kadar indirilebilir.

            Ortaklık payı taahhütlerine karşılık tahsil edilen ortaklık payları, her iş yılı sonunda gerçekleşen ortalama alım fiyatına bölünerek her ortağın ödediği sermaye karşılığı ürün miktarları tespit edilir ve bu miktarlar ortaklara ait hesaplarda gösterilir.

            Ortaklık paylarının devir ve haciz edilemeyeceği
            Madde 11- Kooperatifteki ortaklık payları rehin ve haciz edilemeyeceği gibi başka bir kooperotifle birleşme hali dışında başkalarına devredilemez.
 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ortaklık İşlemleri

            Ortak sayısı
            Madde 12- Kooperatifin ortak sayısı sınırsızdır. Ancak kuruluşta en az 30 kişinin bir araya gelmesi şarttır.

            Ortaklık şartları
            Madde 13- Bir üreticinin kooperatife ortak olabilmesi için;

            a) Medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmak,

            b) Kooperatifin çalıştığı ürünler üzerinde ticaret ve komisyon işi yapmamak, bu ürünler üzerinde çalışan bir şirketin yöneticisi olmamak, faizle para veya mal olarak kredi vermemek,

            c) Kooperatifin çalışma bölgesinde kooperatifin iştigal konusuna giren ürünlerden birinin üreticisi olmak,

            d) Birliğin çalışma bölgesinde aynı amaçla kurulu başka bir tarım satış kooperatifine ortak olmamak,

            e) Bir ortağın üretimdeki kazançları müşterek olan aile fertlerinden olmamak (ancak, müşterek ve iştirak halindeki mülkiyet ayrı ayrı ortak olmaya mani değildir), şartlarını taşıması zorunludur.

            Ortaklık için başvuranların (b) bendinde öngörülen niteliklere sahip olduğunu vergi dairesinden sağlayacağı belge, (c) bendinde öngörülen niteliklere sahip olduğunu da mahalli ziraat odası, ziraat odası olmayan yerlerde ise il/ilçe tarım müdürlüklerinden alınacak üretici olduğunu ve tahmini üretim miktarını gösterir belge, tapu senedi veya kira sözleşmesi ve benzeri belgeler ile kanıtlaması gerekir.

            Ortaklığa kabul
            Madde 14- Ortaklığa girişin tamamlanabilmesi için üreticinin;

            1) Kuruluşta anasözleşmeyi imzalaması, sonradan girişte bu anasözleşme hükümlerini ve özellikle anasözleşme ile ortağa yüklenen ek ödemeleri kabul ettiğine dair noterden veya üretim yaptığı yerdeki köy veya mahalle ihtiyar kurulu tarafından onaylı bir taahhütnameyi kooperatife vermesi,

            2) Üretim durumunu gösterir bir beyanname doldurarak kooperatife verilmesi,

            3) Ortaklığa kabulü hakkında kooperatif yönetim kurulunca karar alınması, gereklidir.

            Ortaklık talebinin yazılı olması şarttır.

            Kooperatif, gerekli şartları taşıyan üreticiyi ortaklığa kabulden kaçınamaz.

            Yönetim kurulu, ortaklık talebini başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde değerlendirerek sonuçlandırır ve ortaklığa kabul veya red kararını karar tarihinden itibaren en geç on gün içinde başvuru sahibine yazılı olarak bildirir.

            Ortaklık talebi yönetim kurulunca reddedilen başvuru sahibi, kooperatif genel kurulu veya kooperatifin bağlı bulunduğu birlik nezdinde itiraz edebilir. Genel kurul nezdinde itiraz ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurul veya birliğin vereceği karar kesindir.

            Ortaklığa girişte, her bir ortağın sermaye taahhüdüne mahsuben taahhüt ettiği sermayenin en az 1/4'ünü peşin ödemesi gereklidir.

            Ortaklıktan çıkma
            Madde 15- Üç yılını doldurmuş ortaklar ortaklık payının ve diğer borçlarının tamamını ödemiş bulunmaları halinde hesap dönemi sonundan en az altı ay önce yönetim kuruluna yazı ile başvurmak suretiyle ortaklıktan çıkabilir. Yönetim kurulu bu hükme uygun olarak yapılacak isteğe rağmen, yazılı başvurunun kooperatif kayıtlarına girişinden itibaren bir ay içinde kabulden kaçınırsa, ortak, çıkma dileğini noter aracılığı ile kooperatif yönetim kuruluna bildirir. Bildiri tarihinden itibaren çıkma gerçekleşir.

            Ortaklıktan çıkarma
            Madde 16- Durumu aşağıda gösterilen hallere uyanlar yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılır:

            1) Sermaye taahhütleri ve ek ödeme yükümlülüklerini yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ilk ihtarı takiben 10 gün ve ikinci ihtarı takiben de bir ay içinde ödemeyenler,

            2) Kooperatife girişte ortaklık şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanlar veya ortaklık şartlarından birini kaybedenler,

            3) Kooperatifin para, mal ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı mahkum olanlar,

            4) Ürün teslimatı sırasında ürünün ana vasıflarını değiştirecek şekilde hile ve suistimal yaptıkları tutanakla tesbit edilenler,

            5) Üst üste üç iş yılında rekolte beyannamesi vermeyen ya da verdiği rekolte beyannamesinde ürün teslim edemeyeceğini beyan edenler,

            6) Üst üste üç iş yılında teslimini taahhüt ettikleri ürünün en az %50'sini geçerli hiçbir gerekçe göstermeden kooperatife teslim etmeyenler.

            Çıkarılma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere 10 gün içinde notere tevdi edilir. Ortak, çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine iptal davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı iptal davası hakkı saklıdır.

            Üç aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararı kesinleşir.

            Ortaklar, bu maddede gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

            Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların hak ve yükümlülükleri çıkarma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.

            Ortaklığı sona erenlerle hesaplaşma
            Madde 17- Çıkan ve çıkarılan ortaklarla ölen ortağın mirasçılarının yedek akçe üzerinde herhangi bir hakları yoktur.

            Çıkan ve çıkarılan ortakların ödemiş oldukları sermaye payları kendilerine, ölen ortakların ödemiş oldukları sermaye payları da kanuni mirasçılarına ödenir.

            Ödenecek sermaye payları; ortaklardan tahsil edilmiş olan ortaklık payları karşılığı toplam ürün miktarının, son iş yılında gerçekleşen ortalama alım fiyatı ile çarpımı sonunda bulunacak tutardan oluşur. Hesaplanan sermaye tutarı bilançonun tasdik edildiği genel kurul tarihinden itibaren 1 ay içinde geri verilir.

            Çıkan, çıkarılan veya ölen ortakların borçları muaccel olur.

            Ortaklığı sona erenlerin ortaklık payları ve varsa diğer alacakları her hangi bir talep olmaksızın borçlarına mahsup edilir.

            Ortaklığı sona erenlerin alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden itibaren beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Zamanaşımına uğrayan bu alacaklara ilişkin tutarlar yedek akçeye alınır.

            Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek iade ve ödemeler, genel kurul kararı ile üç yılı aşmamak üzere ertelenebilir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat isteme hakkı saklıdır.

            Ortaklığa tekrar girme
            Madde 18- Çıkan ortaklar, çıkma sebebinin ortadan kalkması halinde Kooperatife tekrar ortak olabilirler.

            Çıkarılan ortaklar, çıkarıldıkları tarihten itibaren en az üç yıl geçtikten sonra ve çıkarılma sebepleri ortadan kalkmış olmak kaydıyla bir defaya mahsus olmak üzere Kooperatife tekrar girebilirler.

            Kooperatife tekrar gireceklerin çıkma veya çıkarılma tarihinde ödemiş oldukları ortaklık payı tutarından az olmamak üzere taahhütte bulunmaları ve bu miktarı taahhütlerine mahsuben Kooperatife nakden ödemeleri şarttır.

            Bu anasözleşmenin 16 ncı maddesinin (3) ve (4) numaralı bentleri gereğince çıkarılanlar kooperatife tekrar alınmazlar.

            Ortakların şahsi sorumlulukları
            Madde 19- Kooperatifin işlerinden dolayı ortakların üçüncü  şahıslara karşı sorumlulukları, taahhüt ettikleri en son ortaklık payı tutarı ile sınırlıdır.

            Kooperatifle ilişkisi sona eren ortağın sorumluluğu, ayrıldığı tarihten itibaren iki yıl devam eder.

            Durumunu bilerek kooperatife yeni giren her ortak, girişinden önce doğmuş olan kooperatif borçlarından dolayı diğer ortaklar gibi sorumlu olur.

            Yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin sorumlulukları hakkındaki hükümler saklıdır.

            Ek ödeme yükümlülüğü
            Madde 20- Bilanço açıkları, yedek akçelerden ve bunların yetmemesi halinde oluşturulan fonlardan karşılanamadığı takdirde, ortaklar, bilanço açıklarını kapatmada kullanılmak üzere ve genel kurulca kararlaştırılacak miktarda ek ödeme ile yükümlüdürler. Ortaklardan istenecek ek ödemeler toplamı, yedek akçeler ve fonlarla karşılanamayan bilanço açığı miktarını geçemez.
 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kooperatifin Organları ve Yönetimi

            Kooperatifin organları
            Madde 21- Kooperatifin organları aşağıda gösterilmiştir:

            1) Genel kurul,

            2) Yönetim kurulu,

            3) Denetim kurulu.

            Genel kurul, genel kurulun oluşumu ve ortağın oy hakkı
            Madde 22- Kooperatifin en yetkili organı, bütün ortakları temsil eden genel kurul olup, genel kurula katılma hakkı olan ortakların bizzat bir araya gelmeleriyle oluşur.

            Bir ortağın genel kurula katılabilmesi için, vadesi gelen borçlarını tamamen ödemiş, genel kurulda bilançosu görüşülecek iş yılına ait rekolte beyannamesini vererek, ürün teslim taahhüdünde bulunmuş ve teslimini taahhüt ettiği ürünün (taahhüt ettiği ürün sayısı birden fazla ise bu ürünlerden her birinin) en az %50'sini teslim etmiş olması şarttır.

            Ancak afetler, bitki ve hayvan hastalıkları gibi kendi elinde olmayan sebeplerden dolayı, teslim taahhütlerinin %50'sini yerine getiremeyen ortaklar, o yıla ait ürün teslimatından önce resmi kurum ve kuruluşlardan alacakları belgelerle kooperatife yazılı başvurarak durumlarını kanıtladıkları takdirde genel kurula katılma hakkını kazanırlar.

            Yönetim ve denetim kurullarının asil ve yedek üyelerinin seçimi ile divanın teşekkülüne yetecek sayıda genel kurul toplantısına katılma hakkını haiz ortak bulunmadığı takdirde, %50 ürün teslim şartı aranmaksızın vadesi gelen borcu bulunmayan ortaklar genel kurul toplantılarına katılma hakkına sahip olur.

            Genel kurulda her ortağın bir oy hakkı vardır.

            Kooperatif işlerinin görülmesine herhangi bir surette katılmış olanlar yönetim kurulunun ibrasına ait kararlarda oylamaya katılamazlar. Bu hüküm denetçiler hakkında uygulanmaz. Denetçiler kendi ibralarında oy kullanamazlar.

            Hiç bir ortak; kendisi, eşi veya usul ve füruu ile kooperatif arasında ortaklık ilişkisi dışındaki şahsi bir işe veya uyuşmazlığa ya da davaya ait görüşmelerde oy kullanamaz.

            Ortaklar cetveli
            Madde 23- Yönetim kurulu her genel kurul toplantısından önce genel kurula katılma hakkına sahip ortakların ortak numaraları, isim ve ikametgahları ile imza yerlerini gösterir bir ortaklar cetveli hazırlamakla yükümlüdür.

            Yönetim kurulunca imzalanan bu cetvel toplantı tarihinden en az onbeş (15) gün önce denetim kuruluna teslim edilir. Ayrıca kooperatif merkezinde ortakların görebileceği bir yere asılarak ortakların incelemesine sunulur. Denetim kurulu yönetim kurulunca hazırlanan cetvelin, kooperatif kayıtlarına uygun olup olmadığını kontrol eder.

            Bu cetvel toplantıya katılanlar ile genel kurul bitiminde genel kurul divan başkanlığı ve varsa Bakanlık temsilcisi ve Birlik temsilcisi tarafından isim yazılarak imzalanır.

            Genel kurul toplantıları, toplantı yeri ve çağrıya yetkili olanlar
            Madde 24- Genel kurul olağan ve olağan üstü olmak üzere iki şekilde kooperatif merkezinin bulunduğu mahalde toplanır.

            1) Olağan genel kurul toplantısı

            Kooperatifin olağan genel kurul toplantısının iş yılı bitiminden itibaren 6 ay içinde ve yılda en az bir defa yapılması zorunludur.

            Kooperatif birliğe bağlı ise, olağan genel kurul toplantısının iş yılı bitiminden itibaren en geç dört ay içinde yapılması zorunludur. Kooperatifin olağan genel kurul toplantıları birliğin genel kurul toplantısından önce yapılır.

            Genel kurul toplantı çağrısı, anasözleşmede belirtilen süre içinde yönetim kurulu tarafından yapılmadığı takdirde, bu süreyi müteakip 10 gün içinde denetim kurulu tarafından yapılır. Bu sürelere riayet etmeyen yönetim ve denetim kurulu üyelerinin görevleri sona erer ve bu şekilde görevleri sona eren yönetim ve denetim kurulu üyeleri ilk genel kurulda aday olamaz ve organlara seçilemezler. Ancak, genel kurulun toplantıya çağrılması konusunda gerekli çabayı gösterdiğini kanıtlayan yönetim ve denetim kurulu üyeleri hakkında bu hüküm uygulanmaz.

            Görevleri yukarıdaki şekilde sona eren yönetim ve denetim kurulu üyelerinin yerlerine, kooperatif birliğe bağlı ise birlik, değil ise kooperatifin merkezinin bulunduğu ilin Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü tarafından yedekleri göreve çağrılır.

            Bu gibi hallerde en çok bir ay içinde, sırasıyla yedeklerden çağrılan yönetim kurulu, denetim kurulu veya bağlı olunan Birlik tarafından genel kurul toplantıya çağrılır. Genel kurul yukarıdaki şekilde toplanamadığı takdirde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca toplantıya çağrılabilir.

            Tasfiye halindeki kooperatiflerde tasfiye memurları da genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptirler.

            2) Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı
            Genel Kurul gerektiğinde olağanüstü olarak yönetim ve denetim kurulu tarafından doğrudan ya da dört ortaktan az olmamak üzere ortakların 1/10'unun yazılı başvurusu üzerine yönetim kurulunca 10 gün içerisinde toplantıya çağrılır. Ortaklar tarafından yapılan başvurunun noter tebligatı ile yapılması gerekir.

            Yönetim kurulunca, bu isteğin 10 gün içinde yerine getirilmemesi halinde genel kurul istek sahiplerinin müracaatı üzerine sırasıyla 10'ar gün içinde denetim kurulunca, denetim kurulunca da çağrılmaması halinde ortağı olduğu birlik tarafından toplantıya çağrılabilir.

            Bu yolla genel kurul toplanamadığı takdirde istek sahiplerinin müracaatı üzerine veya doğrudan doğruya Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca genel kurul toplantıya çağrılabilir.

            Bundan da sonuç alınamaması durumunda istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak genel kurulu bizzat toplantıya çağırma izni alabilirler.

            Olağanüstü genel kurul toplantısının gündemi çağrının amacına göre çağıranlarca tayin ve tespit olunur.

            Genel kurula çağrı usulü ve gündem
            Madde 25- Genel Kurul toplantılarına çağrı, ortakların en kolay şekilde haberdar edilebilmeleri esas alınarak, gazete ile veya mahalli örfe göre yapılır. Bu çağrının toplantıdan en az 30 gün önce gündemle birlikte yapılması gereklidir.

            Çağrı süresinin hesaplanmasında, ilan ve toplantı günleri dikkate alınmaz.

            Dört ortaktan az olmamak üzere ortakların 1/10'u tarafından toplantıdan en az 20 gün önce yazılı olarak bildirilecek hususların genel kurul gündemine konulması zorunludur. Sürenin hesaplanmasında toplantı günü dikkate alınmaz. Gündeme eklenen kısım toplantıdan önce aynı usulle ilan edilir.

            Genel kurul toplantısında gündemde olmayan hususlar görüşülemez. Ancak, genel kurula katılma hakkına sahip ortakların en az 1/10'unun gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklifte bulunmaları halinde hesap tetkik komisyonunun seçilmesi, bilanço incelemesinin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar, genel kurula katılanların yarıdan bir fazlasının kabulü ile gündeme alınır.

            Olağan genel kurul gündemine aşağıdaki hususlar yazılır.

            1) Yönetim ve denetim kurulları tarafından verilen raporların okunması,

            2) Bilanço, envanter ve gelir-gider farkı hesaplarının incelenmesi, onaylanması veya reddi,

            3) Yönetim kurulu ile denetim kurulu üyelerinin ibrası,

            4) Gelecek yılın bütçe ve çalışma programının görüşülmesi ve karara bağlanması,

            5) Süresi biten yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile birlik temsilcilerinin asil ve yedeklerinin yerlerine yenilerinin seçimi,

            6) Gerekli görülen diğer hususlar.

            Bütün ortakların hazır bulunması
            Madde 26- Kooperatifin bütün ortaklarının hazır bulunması ve itiraz olmaması halinde, genel kurul toplantılarına ilişkin diğer hükümler saklı kalmak şartıyla, toplantıya çağrı hakkındaki hükümlere uyulmamış olsa da kararlar alınabilir. Ancak, kararların muteber olabilmesi için, toplantıda Bakanlık temsilcisi bulundurulması hususunda gerekli işlemin yapılmış olması şarttır.

            Yukarıdaki fıkraya göre alınan kararlar, tüm ortaklar veya ortakların toplantıda oy birliği ile seçecekleri temsilciler tarafından imzalanacak bir tutanağa bağlanır.

            Bakanlığa müracaat ve gönderilecek belgeler
            Madde 27- Genel kurul tarihi ile yeri ve gündemi, toplantıdan en az 15 gün önce, kooperatifin merkezinin bulunduğu yerdeki Valiliğe (İl Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü) yazılı olarak bildirilir.

            Bu bildirime, Bakanlıkça tesbit edilen miktardaki temsilci ücretinin ilgili Maliye veznesine yatırıldığını gösteren belge eklenerek toplantıda temsilci bulundurulması talep edilir.

            Toplantının açılması ve karar verme yeter sayısı
            Madde 28- Genel kurul toplantılarının açılabilmesi için genel kurula katılma hakkı olan ortakların yarısından fazlasının bizzat hazır bulunmaları ve ortaklar cetvelini imzalamaları şarttır. İlk toplantıda toplantı nisabı sağlanamadığı takdirde genel kurul bir hafta sonra aynı güne ertelenir. İkinci toplantıda nisap aranmaz.

            Toplantının açılabilmesi için, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı temsilcisinin hazır bulunması gerekir. Ancak, usulüne uygun müracaat yapıldığı halde, Bakanlık temsilcisi toplantıya gelmemiş ise, bir saat beklenir. Temsilci yine gelmemiş ise, durum toplantı açılmadan önce kooperatif yönetim kurulu tarafından bir tutanakla tespit edilerek toplantıya başlanır. Bakanlık temsilcisinin sonradan gelmesi halinde durum bu defa genel kurul divan başkanlığı tarafından tutanağa geçirilir.

            Kooperatif birliğe bağlı ise, genel kurul toplantısında birlik de temsilci bulundurabilir.

            Toplantı, yönetim kurulu başkanı, bulunmadığı takdirde yönetim kurulu başkan vekili, o da yoksa yönetim ve denetim kurulu üyelerinden biri tarafından açılır.

            Genel kurul toplantısını yönetmek üzere, açık oyla genel kurula katılma hakkına sahip ortaklar veya kooperatifin bağlı bulunduğu birlik temsilcileri arasından bir başkan ve iki katipten oluşan bir divan seçilir. Divan başkanının ortaklar arasından seçilmesi şarttır. Divan başkanlığına yönetim ve denetim kurulu üyeleri seçilemezler.

            Genel kurulda kararlar, oylama sırasında hazır bulunan ortakların çoğunluğu ile alınır.

            Kooperatifin dağılması veya diğer bir kooperatifle birleşmesi hakkındaki kararlar için genel kurula katılma hakkı olan ortakların en az yarısından bir fazlasının bizzat hazır bulunması ve hazır bulunanların üçte ikisinin oyu gerekir. Ayrıca ortakların şahsi sorumluluklarının ağırlaştırılması veya ek ödeme yükümleri ihdası hakkında alınacak kararlarda 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 52 nci maddesi çerçevesinde bütün ortakların 3/4'ünün rızası gereklidir.

            Genel kurulun vereceği kararlar, Kanun, anasözleşme ve diğer mevzuat hükümlerine aykırı olamaz.

            Genel kurulun bütün kararları, katipler tarafından tutanağa geçilir ve her sayfasının altı genel kurul divanı ile varsa Bakanlık temsilcisi ve Birlik temsilcisi tarafından imzalanır.

            Genel kurulda seçim ve tasnif usulü
            Madde 29- Kooperatifin genel kurul toplantılarında divan dışındaki organlar ve birlik temsilcileri için yapılacak seçimlerde gizli oy açık tasnif usulü uygulanır.

            Divan için yapılacak açık oylama, genel kurula katılma hakkı olan ortakların işaret oylarının yönetim kurulu başkanı (bulunmadığı hallerde başkan vekili) ve varsa Bakanlık temsilcisi ve Birlik temsilcisi tarafından müştereken sayılması ve mutabakata varılması suretiyle yapılır.

            Gizli oylamada, kooperatif mührü ile mühürlenmiş boş oy pusulalarının kullanılması esastır. Ancak, genel kurulca karar alınmak kaydıyla ayrıca basılı oy pusulası da kullanılabilir. Genel kurulun yalnızca basılı oy pusulası kullanılması yolunda alacağı karar geçersizdir. Genel kurulda kooperatif mührü ile mühürlenmiş boş oy pusulaları ve basılı oy pusulalarından başkaca bir pusula seçim için kullanılamaz. Matbaada basılmış veya yazı makinesi ile yazılmış ya da çoğaltılmış oy pusulaları basılı oy pusulası sayılır.

            Seçimlerde oy pusulalarına, yönetim kurulu, denetim kurulu ve birlik temsilcisi kadar asil ve aynı sayıda yedek üye adayı ortak numaraları ile birlikte ayrı ayrı bölümler halinde yazılır. Yönetim kurulu ve birlik temsilcileri için müşterek oy pusulası kullanılabilir. Oy pusulasına organlar ve birlik temsilcilikleri için seçilecek üye sayısından fazla isim yazılır ise fazla isim yazılı bölüm iptal olunur. Oy pusulalarındaki isimlerin üzeri çizilerek yerlerine yenilerinin yazılması mümkündür.

            Seçimlerde en çok oy alanlar seçilmiş sayılır. Oyların eşitliği halinde Divan Başkanının uygun göreceği şekilde kura çekimi yapılır. Seçilmiş olan yedeklerin sıralaması oy sayısına göre yapılır. Oylarda eşitlik halinde listedeki sıralama esas alınır.

            Basılı oy pusulaları için de aynı şartlara uyulur.

            Genel kurulda oy pusulalarının tasnifi için seçimlere geçilmeden önce, genel kurula katılan ortaklar arasından açık oyla bir tasnif kurulu seçilir. Genel kurul, divan başkanı ve üyelerini tasnif kurulu olarak görevlendirebilir.

            Yapılacak her gizli oylama için ayrı bir oylama cetveli kullanılır ve ortaklar ancak bu cetveli imzalayarak oyunu kullanabilir. Ortaklar cetvelinin boş bir nüshası her sayfaya "oylama cetveli" olduğu belirtilmek suretiyle bu amaçla kullanılabilir.

            Tasnifi müteakip, tasnif kurulunca seçim sonuçlarını gösterir bir tutanak tanzim olunarak imzalanır.

            Seçilenler, seçildikleri tarihten itibaren kooperatifin işlerini görmeye yetkilidirler.

            Görev ve yetkileri
            Madde 30- Genel kurulun görev ve yetkileri aşağıda gösterilmiştir:

            1) Bilanço, bilanço hesaplarının dökümü, gelir gider farkı hesapları ile yönetim kurulu ve denetçiler tarafından verilen raporları inceleyerek kabul veya reddetmek,

            2) Yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile birlik genel kuruluna katılacak temsilcileri ve bunların yedeklerini seçmek,

            3) Yönetim ve denetim kurulları üyelerini ibra etmek veya sorumluluklarına karar vermek, gerektiğinde bunları azletmek,

            4) Gelecek iş yılına ait çalışma programını tespit etmek ve bütçeyi görüşerek karara bağlamak,

            5) Tahsili imkansız ve karşılıksız kalan alacakların terkini ile yedek akçeden ve diğer kaynaklardan karşılanmasına karar vermek,

            6) Bilanço açıklarının ortaklardan ek ödeme istenmek suretiyle kapatılması hususunda karar almak,

            7) Yönetim ve denetim kurulu üyelerine verilecek aylık ücret veya huzur hakkı ile yolluk miktarı ve ödenme esaslarını belirlemek.

            8) Yönetim kurulu tarafından verilen ortaklıktan çıkarma kararlarına karşı yapılan itirazları inceleyip karara bağlamak,

            9) Kooperatifin başka bir kooperatifle birleşmesi, dağılması ve tasfiyesine karar vermek, tasfiye kurulu üyeleri ve yedeklerini seçmek,

            10) Kanun, anasözleşme ve iyi niyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yönetim kurulu kararlarının iptal edilip edilmeyeceği konusunda karar vermek,

            11) Birliğe girmeye ve çıkmaya karar vermek,

            12) Gayrimenkul alımında ve satımında takip edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerini ve azami fiyatını, satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek,

            13) İmalat ve inşaat işlerinin yaptırma yöntemini ve esaslarını belirlemek,

            14) Bağımsız denetlemeyi yapacak kuruluşu belirlemek,

            15) Diğer kooperatiflerle müşterek çalışma ve ayrılma konusunda karar vermek,

            16) Kredi kullanma, ipotek verme ve rehin işlemleri konusunda karar almak ya da yönetim kuruluna yetki vermek,

            17) Kanun ve anasözleşme ile genel kurula tanınmış olan diğer konular hakkında karar vermek.

            Bu maddenin (4), (6), (9), (12) ve (13) numaralı bentlerinde yer alan hususlarla ilgili yönetim kurulunun teklifleri ve bunlara ilişkin açıklayıcı bilgiler genel kuruldan en az bir ay önce kooperatif merkezinde ortakların tetkikine sunulur ve talep eden ortaklara birer sureti verilir. Ayrıca bu hususlar ilan metninde ortaklara da duyurulur.

            Bilançonun tasdiki ve ibra
            Madde 31- Bilançonun tasdikine dair olan genel kurul kararı yönetim kurulu ile denetim kurulunun ibrasını da kapsar. Ancak, bilançoda bazı hususlar gösterilmemiş veya bilanço yanlış olarak düzenlenmiş ise bilançonun tasdiki ile bu organlar ibra edilmiş olmazlar.

            Kooperatif denetim kurulu raporu ile Bakanlıkça kooperatiften işlem, hesap ve varlıkları ile mali tablolarını bağımsız denetim kuruluşuna denetlettirmesi istendiği takdirde bu denetim sonucunda düzenlenen raporlar genel kurulda görüşülmeden bilanço ve hesaplar kabul, yönetim ve denetim kurulu üyeleri de ibra edilmiş sayılmazlar.

            Divan Başkanı denetim sonucunda genel kurul gündemine alınarak görüşülmesi istenilen hususları yönetim ve denetim kurulu üyelerinin ibralarından önce genel kurula açıklayarak müzakeresini sağlamak zorundadır.

            İbra edilmeyen yönetim ve denetim kurulu üyeleri, bu organlara aynı genel kurulda tekrar seçilemezler.

            İbra edilmeyen yönetim kurulu üyeleri aleyhine sorumluluk davası açılabilmesi için, bu konuda genel kurulca karar verilmiş olması gereklidir.

            Kooperatif denetçileri genel kurul karar tarihinden itibaren bir ay içinde dava açmaya mecburdur. Bu müddetin geçirilmesiyle dava hakkı düşmez. Davanın reddi halinde, yönetim kurulu üyeleri tazminat talebinde bulunamazlar.

            Kararların tesiri
            Madde 32- Kanun ve anasözleşmeye uygun surette toplanmış genel kurulda alınan kararlar, toplantıda bulunmayanlar veya aleyhte oy kullananlar hakkında da geçerli ve bağlayıcıdır.

            Kararların bozulması
            Madde 33- Aşağıda yazılı kimseler kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiasıyla genel kurul kararları aleyhine, toplantıyı izleyen günden başlamak üzere bir ay içinde, kooperatifin merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler:

            1) Toplantıda hazır bulunup da kararlara muhalif kalarak keyfiyeti tutanağa geçirten veya oyunu kullanmasına haksız olarak müsaade edilmeyen yahut toplantıya çağrının usulü dairesinde yapılmadığını veyahut gündemin gereği gibi ilan ve tebliğ edilmediğini yahut da genel kurul toplantısına katılmaya yetkili olmayan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden ortaklar,

            2) Yönetim kurulu,

            3) Kararların yerine getirilmesi yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin şahsi sorumluluklarını mucip olduğu takdirde bunların her biri.

            Bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün, yönetim kurulu tarafından usulen ilan olunur.

            Bir kararın bozulmasına dair ilam kesinleştikten sonra, bütün ortaklar için hüküm ifade eder. Yönetim kurulu bu ilamı derhal Ticaret Siciline kaydettirmeye mecburdur.

            Genel kurul tutanağı
            Madde 34- Genel kurul toplantılarının muteber olabilmesi için, ortaklar tarafından yapılan beyanlar ile muhalif kalanların muhalefet sebeplerini, yapılan seçimler ile verilen kararları içeren bir tutanak düzenlenir. Bu tutanakta, toplantıya katılanların sayısı ile kullanılan oy sayısı ayrıca gösterilir.

            Genel kurul tutanağının her sayfasının altı, genel kurul divan başkanı ve üyeleri ile varsa Bakanlık temsilcisi ve Birlik temsilcisi tarafından imzalanır.

            Genel kurul kararlarının tescil ve ilanı
            Madde 35- Toplantıya çağrının usulüne uygun yapıldığını gösteren belgeler ile ortaklar cetveli ve imzalı genel kurul tutanağı toplantı tarihinden itibaren 15 gün içinde Ticaret Sicili Memurluğuna verilerek gerekli tescil ve ilan işlemi yaptırılır.

            Bakanlığa ve birliğe gönderilecek belgeler
            Madde 36- Toplantı gününden itibaren en geç bir ay içinde, yönetim ve denetim kurulları raporları ile bilanço ve gelir-gider cetvelleri, genel kurul toplantı tutanağı ile ortaklar cetvelinin ve istenebilecek diğer belgelerin onaylı birer örneği, kooperatifin Ticaret Siciline tescil edildiği yerdeki Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğüne ve bilgi için bağlı olunan birliğe verilir.

            Yönetim kurulu, seçimi ve süresi
            Madde 37- Yönetim kurulu, genel kurul toplantısına katılma hakkına sahip ortaklar arasından genel kurulca üç yıl için seçilen 5 üyeden oluşur. Üyelerin görev süreleri seçimin yapılacağı genel kurul toplantı gününe kadar uzayabilir.

            Yönetim kuruluna seçilen üye sayısı kadar da yedek üye seçilir.

            Süresi sona eren yönetim kurulu üyelerinin en çok üç yıllık bir süre için tekrar seçilmeleri mümkündür. Bu kişilerin bundan sonra seçilebilmeleri için en az bir seçim döneminin geçmesi gerekir. Genel kurul lüzum görürse yönetim kurulu üyelerini her zaman değiştirebilir.

            Seçilme şartları
            Madde 38- Yönetim kurulu üyelerinde aşağıdaki şartlar aranır.

            1) Türk vatandaşı olmak,

            2) En az ilkokul mezunu olmak,

            3) Genel kurul toplantısına katılma hakkına sahip ortak olmak (22 nci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları hükmü saklıdır),

            4) Kooperatifin çalıştığı ürünler üzerinde ticaret ve komisyonculuk yapanlar ve faizle para veya mal olarak kredi verenlerle menfaat veya birinci dereceden akrabalık ilişkisi bulunmamak,

            5) Türk Ceza Kanununun zimmet, nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, görevi kötüye kullanma, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, hileli iflas, emniyeti suistimal ve Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara ilişkin hükümleri ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre mahkum olmamak,

            6) Birbirleriyle üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısım olmamak,

            7) Gerek ortağı olduğu kooperatif ve bağlı olduğu birliğin, gerekse aynı ürün üzerinde çalışan başka kooperatif veya birliğin personeli olmamak,

            8) Başka bir tarım satış kooperatifi yönetim kurulu üyesi olmamak,

            9) Aynı zamanda denetçi olmamak.

            Yönetim kuruluna seçilenlerden Kooperatif denetim, Birlik yönetim veya denetim kurulu üyesi olarak görevli bulunanlar, bunlardan ancak birini tercih etmek zorundadırlar.

            Seçilme şartları denetçiler tarafından araştırılır. Bu şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin görevlerine yönetim kurulunca son verilir.

            Yukarıdaki suçlardan mahkum olup da memnu hakları iade edilmiş olanların durumu ilk genel kurulun bilgisine sunulur. Genel kurul toplantılarında yönetim kurulu üyeliklerine aday olanlarda kendi durumları hakkında genel kurula bilgi vermek zorundadır.

            Haklarında yukarıdaki suçlarla ilgili olarak kamu davası açılmış olanların görevleri ilk genel kurul toplantısına kadar devam etmekle beraber, yönetim kurulunca bu durumdaki üyelerin genel kurulca azli veya göreve devamı hakkında karar alınmak üzere yapılacak ilk genel kurul gündemine madde konulur.

            Görev ve yetkileri
            Madde 39- Yönetim kurulu, kanun ve anasözleşme hükümleri içinde kooperatifin faaliyetlerini yöneten ve onu temsil eden icra organıdır.

            Yönetim kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır.

            1) Ürünleri en iyi şartlarda değerlendirmek, kooperatif çalışmalarının düzenli yürütülmesini sağlayacak esasları tespit etmek,

            2) Genel kurula sunulacak teklif, rapor, yıllık bilanço, kar-zarar cetveli ve bütçeyi süresi içinde doğru olarak hazırlamak ve imzalamak.

            3) Alınmış olan kredilerden ve kooperatife kredi açacak müesseselere olan taahhüt ve vecibelerden ortakları haberdar etmek,

            4) Ortak kredileri hakkında karar almak,

            5) Kooperatife yapılan bağışları kooperatif amacına uygun işlerde kullanmak,

            6) Kooperatifi resmi dairelerde, mahkemelerde ve üçüncü şahıslara karşı temsil etmek,

            7) Ortaklar ile ortak olmak için başvuranların anasözleşmede belirtilen şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak, çıkacak veya çıkarılacak ortaklar hakkında karar vermek,

            8) Ortakların almış oldukları kredileri, açılış gayesine uygun olarak kullanmaları ve kooperatif alacaklarının gününde tahsili için gerekli tedbirleri almak,

            9) Genel kurul gündemini tespit etmek ve genel kurulu toplantıya çağırmak,

            10) Ertelenecek kooperatif alacakları hakkında karar vermek,

            11) Genel kuruldan karar almak şartı ile taşınmaz mal satın almak, yaptırmak, kooperatifin taşınır ve taşınmaz mallarını satmak veya rehine koymak,

            12) Kamu kaynaklı kredi kullanımı için kooperatif gayrimenkullerini ipotek ettirmek,

            13) Bakanlıkça ve Birlikçe istenecek her türlü evrak ve vesaiki ibraz etmek, bilgi vermek ve denetim için gönderilen yetkili elemanlara gerekli kolaylığı göstermek,

            14) Birliğin belirleyeceği müşterek çalışma esaslarına uymak,

            15) Bakım ve onarım işlerinde karar almak,

            16) Makine, ekipman, techizat vb. alımlarına karar vermek,

            17) Kooperatif iştiraklerindeki temsilcileri belirlemek,

            18) Dava açmak, davadan vazgeçmek, sulh ve feragata karar vermek ve alacak tahsilinden vazgeçmek,

            19) Alım, satım merkezleri açılması konusunda karar vermek,

            20) Kanun ve anasözleşme ile yönetim kuruluna verilen diğer görevleri yerine getirmek.

            Yönetim kurulu, kanun ile münhasıran yönetim kuruluna verilmiş olanlar hariç olmak üzere yukarıdaki görev ve yetkilerinden uygun gördüklerini kendi sorumluluğu saklı kalmak kaydıyla kooperatif müdürüne devredebilir.

            Görev bölümü ve toplantılar
            Madde 40- Yönetim kurulu üyeleri; seçimi takiben yapacakları ilk toplantıda aralarından bir başkan, bir başkan vekili, gereğine göre de bir katip ve muhasip üye seçerek görev bölümü yaparlar. Ayrıca bu toplantıda yönetim kurulu toplantılarına çağrının ne şekilde yapılacağı kararlaştırılır.

            Yönetim kurulu, başkanın yokluğunda başkan vekilinin çağrısı üzerine toplanır. Her üye yönetim kurulunun toplantıya çağrılmasını başkandan yazılı olarak isteyebilir.

            Toplantı en az ayda bir defa ve en az yarıdan fazla üyenin katılmasıyla yapılır. Kararlar toplantıda hazır bulunanların çoğunluğu ile verilir. Oyların eşitliği halinde keyfiyet gelecek toplantıya bırakılır. Bu toplantıda da eşitlik bulunması halinde söz konusu teklif reddedilmiş sayılır.

            Toplantılarda bulunmayan üyeleri temsilen oy kullanılamaz.

            Üyeler kendileri ve yakınlarının menfaatlerini ilgilendiren hususların görüşülmesi sırasında toplantıya katılamazlar. Böyle bir hususun görüşme konusu olması halinde, ilgili üye ilgisini yönetim kuruluna bildirmeye ve durumu o toplantının tutanağına yazdırmaya mecburdur.

            Toplantılar kooperatif merkezinde yapılır. Ancak, üyelerin çoğunluğunun tasvibi ile başka herhangi bir yerde de yapılabilir.

            Alınan kararların, kullanılmadan önce notere onaylattırılmış bir karar defterine tarih ve numara sırasıyla yazılması veya kararları havi tutanakların bu deftere yapıştırılarak kenarlarının kooperatif mührü ile mühürlenmesi şarttır. Tüm üyelerin isimleri kararın baş tarafına yazılır ve alt tarafı toplantıya katılanlarca boşluk bırakılmaksızın isim yazılarak imzalanır. Verilen karara karşı olanlarla çekimser kalan üyeler, karşı olma veya çekimser kalma sebeplerini kararın altına yazarak imzalarlar.

            Toplantı gündemi
            Madde 41- Yönetim kurulu toplantılarına ait gündem yönetim kurulu başkanı, yoksa vekili veya görevlendirilecek müdür ya da diğer bir personel tarafından hazırlanır.

            Gündem değişikliği veya gündeme madde eklenmesi, yönetim kurulunca bu hususta karar verilmesine bağlıdır.

            Üyeliğin boşalması
            Madde 42- Yönetim kurulu üyelerinin;

            1) İstifa etmeleri,

            2) Özürsüz olarak arka arkaya üç toplantıya katılmamaları veya özürlerinin sürekli olarak üç aydan fazla sürmesi,

            3) Borçlarını vadeyi takip eden en çok altı ay içerisinde ödememeleri (erteleme sebepleri hariç),

            4) Görevde bulundukları her iş yılında rekolte beyannamesi vermemeleri ya da doğal afet, bitki hastalıkları gibi (İl ve İlçe Hasar Tesbit Komisyonları tarafından tesbit ve tevsik edilen) kendi elinde olmayan nedenler dışında rekolte beyannamelerinde ürün teslim edemeyeceklerini bildirmeleri,

            5) Teslimini taahhüt ettiği ürünün en az %50'sini teslim etmemeleri (22 nci maddenin üçüncü fıkrasında yazılı haller hariç),

            6) Kooperatif ortaklığından çıkmaları veya çıkarılmaları,

            7) Yönetim kurulu üyeliğine seçilmeye mani halleri bulunduğunun sonradan anlaşılması veya seçilme şartlarından birini kaybetmeleri,

            8) Genel kurulu süresi içinde toplantıya çağırmamaları,

            hallerinde görevleri sona erer.

            Yönetim kurulu üyeliğinin boşalması halinde, yedekler arasından sıralamaya göre yönetim kurulunca yedek üyeler göreve çağrılır.

            Yönetim kurulu toplantı nisabını kaybederse boşalan yönetim kurulu üyeliklerine denetim kurulu tarafından gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağrılır.

            Yedek üyelerle de yönetim kurulunun tamamlanamaması halinde, eğer yönetim kurulu toplantı nisabını kaybetmemişse, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 315 inci maddesinin birinci fıkrasına göre hareket olunur. Yönetim kurulu toplantı nisabının altına düşmüşse, denetim kurulu tarafından seçimler yapılmak üzere derhal genel kurul toplantıya çağrılır.

            Sorumluluk ve yasak muameleler
            Madde 43- Yönetim kurulu kooperatifin yönetimi için gereken titizliği gösterir ve kooperatifin başarısı ve gelişmesi yolunda bütün gayretini sarf eder.

            Üyeler, yönetim kurulundaki faaliyetleri sırasında öğrendikleri ticaret veya işletme sırlarını saklamakla yükümlüdürler.

            Yönetim kurulu, gerekli defter ve belgeler ile genel kurul belgelerinin ve ortak listelerinin muntazaman hazırlanıp, tutulup, saklanmasından ve gelir-gider hesabı ile yıllık bilançonun kanuni hükümlere uygun olarak hazırlanıp incelenmek üzere denetçilere verilmesinden sorumludur.

            Yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif memurları ortaklık işlemleri dışında kendisi veya başkası namına, bizzat veya dolaylı olarak kooperatifle kooperatif konusuna giren bir ticari muamele yapamaz.

            Yönetim kurulu üyeleri kooperatif ve birlik iştiraklerinde görev alamazlar.

            Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili şahıslar, genel kurulun devredemeyeceği yetkileri kullanamaz.

            Yönetim kurulu üyeleri, kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan müteselsilen sorumludurlar. Bu sorumluluk hakkında kooperatif genel kurulunca alınacak karara göre işlem yapılır.

            Kusurlu olmadığını ispat eden üyeler ile, karara muhalif kalıp durumu hemen denetim kuruluna yazılı olarak bildiren veya özürü nedeniyle toplantıda hazır bulunmayan üyeler sorumluluktan kurtulurlar.

            Görevleri sona eren üyenin iş gördüğü zamana ait sorumluluğu ayrılış tarihinden itibaren beş yıl devam eder.

            Cezai sorumluluk
            Madde 44- Yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif memurları suç teşkil eden fiil ve hareketlerinden ve özellikle kooperatifin para ve malları, bilanço, tutanak, rapor ve başka bütün evrak, defter ve belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı "Devlet memurları" gibi ceza görürler.

            1163 sayılı Kooperatifler Kanununun ceza hükümleri kooperatif yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile personeli hakkında da uygulanır.

            Yönetim kurulu üyelerinin ücretleri
            Madde 45- Yönetim kurulu başkan ve üyelerine yapacakları hizmet için aylık ücret veya katılacakları her toplantı için bir huzur hakkı ve yapacakları görev seyahatleri için yolluk ödenir. Ödemenin miktar ve şekli genel kurulca kararlaştırılır.

            Yönetim kurulu üyelerine, genel kurulca kararlaştırılan yukarıdaki nev'i ve miktarların dışında hiçbir ödeme yapılamaz.

            Müdürlük ve diğer personel
            Madde 46- Yönetim kurulu, kooperatifin mali ve idari işlerini yürütmek üzere en az lise mezunu bir müdür ile kooperatifin işlerinin gerekli kıldığı diğer personeli istihdam edebilir. Bunlar kendi kusurlarından ileri gelen zararlardan sorumludur.

            Kooperatifte istihdam edilecek müdür ve diğer personel ile Kooperatife bağlı işletme, fabrika gibi işyerlerinin personel kadrosu, geçici personelde aranacak şartlar, atama, nakil, terfi, görevden alma, kadro ve özlük hakları ve sair esaslar Birlik yönetim kurulunca hazırlanarak genel kurulca kabul edilecek bir yönetmelikte gösterilir. Kooperatif Birliğe bağlı değilse, söz konusu yönetmelik, yönetim kurulu tarafından hazırlanır ve genel kurul onayı ile yürürlüğe girer.

            Söz konusu yönetmelikte personel kadrolarının tespiti sırasında, bunlardan hangilerinin imza yetkisini haiz kadrolar olduğu açıkça belirtilir.

            Bütçede öngörülmek ve genel kurulca sınırları belirtilmek kaydıyla bu personele yönetim kurulunca tesbit edilecek ücret verilir.

            Müdür ve personel görevli bulundukları sırada öğrendikleri ticaret veya işletme sırlarını saklamakla yükümlüdürler.

            Kooperatifin temsil ve ilzamı
            Madde 47- Kooperatifi resmi dairelerle, mahkemeler ve üçüncü şahıslara karşı yönetim kurulu temsil eder. Yönetim kurulu bu yetkisini varsa müdüre verebilir. Kooperatif adına düzenlenecek evrakın muteber olması veya kooperatifin ilzamı için, kooperatif unvanı altında varsa müdür veya vekili ile yönetim kurulu başkan ve üyelerinden ya da imzaya yetkili olanlardan birinin müştereken imzaları şarttır. Müdür yoksa yönetim kurulu başkanı ile üyelerden birinin müştereken imzası yeterlidir.

            Yönetim kurulu, kooperatifi temsil ve kooperatif adına imza atmaya yetkili şahısları kararla tesbit eder ve bu kararın noterlikçe onaylanmış bir sureti, imzalarla birlikte tescil edilmek üzere Ticaret Sicili Memurluğuna verilir.

            Kooperatifte müdürden başka yetkili personelin bulunmaması halinde, yönetim kurulu kararı ile sadece iç işlemler için müdüre tek başına imza yetkisi verilebilir.

            Gerektiğinde, yukarıdaki fıkra hükmüne göre hareket edilerek imza yetkisine sahip kimseler değiştirilebilir.

            Denetim kurulu, seçimi ve süresi
            Madde 48- Denetim kurulu genel kurul toplantısına katılma hakkına sahip ortaklar arasından veya dışarıdan genel kurulca üç yıl için seçilen iki üyeden oluşur. Denetim kurulu üyelerinin görev süreleri seçimin yapıldığı toplantı gününe kadar uzayabilir.

            Denetim kuruluna seçilen üye sayısı kadar da yedek üye seçilir. Genel kurul lüzum görürse denetim kurulu üyelerini her zaman değiştirebilir. Süreleri biten denetim kurulu üyeleri tekrar seçilebilirler.

            Seçilme şartları
            Madde 49- Denetim kurulu üyelerinde;

            1) Türk vatandaşı olmak ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak,

            2) Kooperatifin çalıştığı ürünler üzerinde ticaret ve komisyonculuk işleri ile para ve mal olarak faizle kredi verme işlerinden herhangi birisini yapmamak veya bu işleri yapanlarla menfaat ilişkileri bulunmamak,

            3) Türk Ceza Kanununun zimmet, nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, görevi kötüye kullanma, sahtekarlık, hırsızlık, dolandırıcılık, hileli iflas, emniyeti suistimal ve Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlara ilişkin hükümleri ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa göre mahkum olmamak,

            4) Aynı zamanda kooperatifte yönetim kurulu üyesi olmamak, kooperatif yönetim kurulu üyeleriyle üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısım (Kendisinin ve eşinin, anne, baba, çocuk, büyükanne, büyükbaba, torun, amca, hala, dayı, teyze, kardeş, kardeş çocuğu), kooperatif personeliyle 2 nci derece dahil kan ve sıhri hısım olmamak, yönetim kurulu üyeleriyle aralarında iş ortaklığı bulunmamak,

            5) Kooperatif ve Birlik personeli olmamak, en az ilk okulu tamamlamış olmak, dışarıdan seçilecek denetim kurulu üyelerinde ayrıca, başka bir tarım satış kooperatifi yönetim kurulu üyesi olmamak ve yüksek tahsilli olmak,

            şartları aranır.

            Yukarıdaki suçlardan mahkum olup da memnu hakları iade edilmiş olanların durumu ilk genel kurulun bilgisine sunulur. Genel kurul toplantılarında denetim kurulu üyeliklerine aday olanlar da kendi durumları hakkında genel kurula bilgi vermek zorundadır.

            Denetim kuruluna seçilenlerden, Kooperatif yönetim, birlik yönetim veya denetim kurulu üyesi olarak görevli bulunanlar, bunlardan ancak birini tercih etmek zorundadırlar.

            Görev ve yetkileri
            Madde 50- Denetim kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır.

            1) Yıllık bilanço ve sonuç hesaplarını inceleyerek bu husustaki görüşlerini birlikte veya tek başına genel kurula bir raporla bildirmek,

            2) Kooperatif işlemlerinden bilgi edinmek ve gerekli kayıtların düzenli olarak tutulmasını sağlamak amacıyla en az ayda bir defa kooperatifin defterlerini incelemek,

            3) En az üç ayda bir defa kooperatifin nakit mevcudu ile menkul değerlerini kontrol etmek,

            4) Bütçe, bilanço ve gelir-gider cetvelini denetlemek,

            5) Yönetim kurulunun ihmali halinde genel kurulu olağan veya olağanüstü toplantıya davet etmek,

            6) Yönetim kurulu üyelerinin kanun ve anasözleşme hükümleri ile iyiniyet esaslarına uygun davranmalarına nezaret etmek,

            7) Yönetim kurulu üyelerinin ve birlik temsilcilerinin gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarını araştırmak, yönetim kurulu toplantı nisabının kaybedilmesi halinde boşalan bu üyeliklere gecikilmeksizin yeteri kadar yedek üye çağırmak,

            8) Kooperatif ortaklarının, yönetim kurulu üyeleri ve kooperatif personeli hakkındaki şikayetlerini incelemek ve inceleme sonucunu yıllık raporunda açıklamak,

            9) Uygun gördükleri teklifleri yönetim kurulu ve genel kurul toplantıları gündemine koydurmak,

            10) Kooperatif iş planları, ürün alım ve değerlendirme işlemleri ile istihdam ve yatırım konularını incelemek, eksik ve hatalı işlemlerle ilgili olarak yönetim kurulunu uyarmak,

            11) Kanun ve anasözleşme ile verilen diğer görevleri yerine getirmek.

            Denetim kurulu üyeleri, görevleri çerçevesinde işlerin yürütülmesinde gördükleri noksanlıkları, kanun ve anasözleşmeye aykırı hareketleri bundan sorumlu olanların bağlı bulundukları organa ve gerekli hallerde aynı zamanda genel kurula haber vermekle yükümlüdürler.

            Denetim kurulu üyeleri, genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi hariç olmak üzere kendilerine kanun ve anasözleşme ile verilen görev ve yetkileri, gerektiğinde tek başlarına da kullanabilir.

            Denetim kurulu üyeleri, yönetim kurulu ve genel kurul toplantılarına katılabilirler. Ancak, yönetim kurulu toplantılarında oy kullanamazlar.

            Sorumluluk ve yasak muameleler
            Madde 51- Denetim kurulu üyeleri, kanun ve anasözleşme ile kendilerine yüklenen görevleri hiç veya gereği gibi yapmamalarından doğan zararlardan dolayı kusursuz olduklarını ispat etmedikçe müteselsilen sorumludurlar.

            Bu sorumluluk hakkında kooperatif genel kurulunca alınacak karara göre işlem yapılır.

            Denetim kurulu üyeleri ortaklık işlemleri dışında kendileri veya başkaları namına bizzat veya dolaylı olarak kooperatifle kooperatif konusuna giren ticari bir muamele yapamazlar. Denetim kurulu üyeleri kooperatif veya birlik iştiraklerinde görev alamazlar.

            Denetim kurulu üyeliğinin boşalması
            Madde 52- Bu anasözleşmenin 42 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendi dışındaki hükümleri denetim kurulunun ortaklar arasından seçilmiş üyeleri, aynı fıkranın (2), (3), (4), (5) ve (6) numaralı bentleri dışındaki hükümleri ortaklar dışından seçilmek suretiyle iş başına gelen üyeleri için de uygulanır.

            Üyeliğin her hangi bir nedenle boşalması halinde sıralamaya göre yedek üye göreve çağrılır. Yedeklerle beraber üye sayısı tamamlanamadığı takdirde, mevcut üye ilk genel kurula kadar görev yapmak üzere yerine birisini seçer. Yedekler de dahil toptan boşalma olursa, Türk Ticaret Kanununun 351 inci maddesinin son cümlesine göre hareket edilir.

            Denetim kurulu üyelerinin ücretleri
            Madde 53- Denetim kurulu üyelerine verilecek ücret veya huzur hakkının miktarı ve ödeme şekli ile yapacakları görev seyahatleri için ödenecek yolluk miktarı genel kurul tarafından tesbit olunur.

            Denetim kurulu üyelerine, genel kurulca kararlaştırılan yukarıdaki nev'i ve miktarların dışında hiçbir ödeme yapılamaz.

            Sır saklama mecburiyeti
            Madde 54- Kooperatifin yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile her çeşit personeli, görevlerinin yapılması sırasında öğrendikleri ve açıklanmasında Birlik ile ortak kooperatifler ve üretici ortakları açısından zarar umulan hususlar hakkında kanuni merciler ve yetkililer hariç olmak üzere başkalarına bilgi veremezler.
 

BEŞİNCİ BÖLÜM
Ürünler ile İlgili İşlemler

            Ürün alımları
            Madde 55- Kooperatifin çalışma konusuna giren ürünler .................... .........................dır.

            Bir ürünün Kooperatifin çalışma konusuna dahil edilebilmesi için, bu konuda genel kurulca karar verilmesi gerekir.

            Kooperatifin ürün alımları ile ilgili işlemleri yönetim kurulu kararlarına göre yürütülür. Kooperatif birliğe bağlı ise 4572 sayılı Kanun ve bu anasözleşmeye aykırı olmamak koşuluyla birliğin bu konudaki belirleyeceği ilke ve esaslara uymak zorundadır.

            Ürün teslim zorunluluğu
            Madde 56- Kooperatif ortakları rekolte beyannamesine göre teslimini taahhüt ettikleri ürünlerin en az %50'sini kooperatife teslim etmek zorundadır.

            Ortaklar ancak kendi üretimleri olan ürünleri kooperatife teslim edebilirler. Ortaklar her yıl rekolte vaziyetine göre elde edebilecekleri ürün durumu ile kooperatife teslimini taahhüt ettikleri ürün miktarını kooperatif yönetim kurulunun, kooperatif birliğe bağlı ise birlik yönetim kurulunun belirleyeceği süre içinde ürün idrakinden önce rekolte beyannamesi vererek kooperatife bildirmek zorundadırlar. Ortağın, taahhüdünü yerine getirememesine veya teslimatını büyük ölçüde azaltmasına sebebiyet verecek hallerde, ürün idrakinden önce kooperatife yazılı olarak başvurması zorunludur. Rekolte beyannamesi vermeyen ortağın o iş yılına ait ürünü, ancak ortak dışı ürün olarak alınabilir.

            Rekolte beyannamesinin şekli ile ihtiva edeceği bilgiler kooperatif yönetim kurulunca, kooperatif birliğe bağlı ise birlik yönetim kurulunca belirlenir.

            Ürünlerin değerlendirilmesi
            Madde 57- Kooperatifçe satın alınacak ürünler, yönetim kurulu kararlarına göre değerlendirilir.

            Ürünlerin değerlendirilmesi işlerinde yönetim kurulunun basiretli bir tacir gibi hareket etmesi esastır.

            Ortaklarla hesaplaşma
            Madde 58- Kooperatifin ortaklarından aldığı ürünlere ait gelir gider farkı ürünlerin tamamen satışının yapıldığı iş yılına ait bilanço ve gelir gider cetvelinin düzenlenmesi ile ortaya çıkar. Bu farktan ortakların paylarına düşen miktar, bilanço ve gelir gider cetvelinin genel kurulca kabulünü müteakip, ortakların hesaplarına intikal ettirilir.

            Hesaplaşma işlemi, kooperatif genel kurulunun gelir-gider farkının dağıtımı ile ilgili kararına göre yapılır.

            Ortaklara; birliğin belirleyeceği ilke ve esaslar dahilinde kooperatif yönetim kurulunun kararıyla, teslim ettikleri ürün bedelini geçmemek üzere hesaplaşmadan önce avans ödenmesi mümkündür.

            Hesaplaşma sonunda, evvelce ortaklara ödenmiş olan avanslarla diğer borçları, ortakların alacaklarından düşülür.

            Ortak dışı ürün alınması ve üreticilerle hesaplaşma
            Madde 59- Kooperatife ortak dışı ürün teslimatında bulunan üreticilere yapılacak ödemeler ve üreticilerle hesaplaşmalar, yönetim kurulu kararına göre yapılır.

            Kooperatifin ortaklarından veya diğer üreticilerden aldığı ürünlere ait işlemler, ayrı hesaplarda takip edilir. Sonuçları dönem sonu bilançoları ve gelir gider cetvelinde ayrı ayrı gösterilir.
 

ALTINCI BÖLÜM
Kooperatifin Hesapları

            Hesap dönemi, bilanço ve netice hesapları
            Madde 60- Kooperatifin hesap dönemi .......... tarihinden .......... tarihine kadar süren devreyi kapsar. İlk faaliyete geçtiği yıldaki hesap dönemi kooperatifin kurulduğu tarihten başlar ve hesap dönemi sonunda biter.

            Dönem sonu bilançosu, hesap dönemi içindeki bütün faaliyetleri ihtiva edecek şekilde tanzim edilir.

            Kooperatif, her bir ürüne ait gelir ve giderlerini ayrı hesaplarda takip etmek, bunlara ait gelir - gider farklarını kayıtlara uygun şekilde hesaplamak ve gelir - gider cetvelini bu ayrıntıları gösterecek şekilde düzenlemek zorundadır.

            Bilanço ve gelir-gider cetvelinin hesap döneminin bitim tarihinden itibaren üç ay içerisinde çıkarılmış olması gereklidir.

            Yönetim kurulu ortak içi ve ortak dışı gelir ve giderlerini ayrı ayrı hesaplarda göstermek suretiyle bilançoyu ve gelir-gider hesaplarını hazırlayıp genel kurul toplantısından en az iki ay önce denetim kurulu üyelerine verir. Denetim kurulu üyeleri bunları en çok 15 gün içinde inceleyerek düzenleyecekleri raporla birlikte yönetim kuruluna iade eder.

            Bilanço ve netice hesapları ile yönetim kurulu ve denetim kurulu raporları genel kurul toplantısından en az bir ay öncesinden itibaren bir yıl süreyle kooperatifin merkezinde ortakların incelemesine sunulur ve isteyenlere birer sureti verilir.

            Muhasebe usulü
            Madde 61- Kooperatifin hesapları, genel kabul görmüş muhasebe prensip ve usullerine uygun olarak tutulur ve mali durum tabloları buna uygun şekilde hazırlanır.

            Kuruluş masrafları
            Madde 62- Kooperatifin kuruluş masrafları, kuruluşu takip eden 3 yıl içinde gelir- gider farkı hesabından kapatılır.

            Gelir gider farkı ve dağıtımı
            Madde 63- Kooperatifin her bir ürün için ayrı ayrı düzenlenen gelir-gider cetvellerine göre oluşan gelir-gider farkları; bilanço ve gelir-gider cetvellerinin genel kurulca kabulü üzerine aşağıdaki esaslara göre dağıtılır.

            A- Ortak içi işlemler

            1) Gelir-gider müspet farkının;

            - %10'u Yedek Akçe Hesabına,

            - %1'i Tanıtma ve eğitim hizmetlerini sağlayan fona, ayrılır.

            Genel kurul; geriye kalan %89 payın en az 1/2'si zorunlu olmak üzere tamamının veya bir kısmının ortaklara risturn olarak dağıtılmasına karar verebileceği gibi, bu miktarın kısmen Yedek Akçe Hesabına ve genel kurulca tesis edilecek fonlara aktarılmasına da karar verebilir.

            Yukarıdaki fıkraya göre ayrılan %1 oranındaki fon, bilançonun genel kurulca onaylanmasından itibaren bir ay içinde 1163 sayılı Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca Sanayi ve Ticaret Bakanlığı emrindeki tanıtma ve eğitim hizmetlerini sağlayan fon hesabına yatırılır.

            Risturn olarak ayrılan kısım kooperatifle yaptıkları işlemler esas alınarak ortaklara dağıtılır.

            Ait olduğu hesap dönemine bakılmaksızın menfi neticeler ortadan kaldırılmadıkça, vadesi dolmayan kredi borçları hariç olmak üzere kullanılan krediler ve diğer borçlar ödenmedikçe müsbet fark dağıtımı yapılamaz.

            2) Bilanço açıklarının kapatılması hususunda bu anasözleşmenin 20 nci maddesi hükmüne göre hareket edilir.

            Bu suretle de kapatılamayan bilanço açıkları ilk ürün teslimatı döneminden başlanarak, en geç üç ürün teslimatı döneminde tasfiye edilmek üzere Kooperatife verdikleri ürün miktarları dikkate alınarak ortak üreticilerden yapılacak tahsilat ile kapatılır.

            Genel kurul toplantısında karar verilmesi halinde, bilanço açıklarının kapatılması için, ortakların Kooperatife yapacakları bağış ve yardımlar veya ortaklara açılan krediler ya da ürün bedellerinden yapılacak kesintiler ile oluşmuş fonlardan da yararlanılması mümkündür.

            B- Ortak dışı işlemler
            Ortak dışı işlemlerden oluşan gelir-gider müspet farkı ayrı bir hesapta toplanır. Bu hesaptan para kullanılması veya müspet farkın ortaklara dağıtılabilmesi, genel kurulun kararına bağlıdır. Menfi farklar bu hesaptan veya yedek akçeden, ya da genel kurulda verilecek karara göre bağış ve yardımlar ile açılacak kredilerden veya ürün bedellerinden yapılan kesintilerden oluşmuş fonlardan kapatılır.

            Yedek akçe
            Madde 64- Yedek akçe; gelir-gider müspet farklarından ayrılan hisselerden, yıl içinde meydana gelen ve sebebi anlaşılamayan kasa fazlalarından, çıkma, çıkarılma ve ölüm tarihinden itibaren 5 yıl geçtiği halde ilgilisi tarafından istenmemesi nedeniyle zaman aşımına uğrayan ortak alacak ve haklarından, yedek akçe gelirlerinden oluşur.

            Yedek akçe, genel kurulun kararına bağlı olarak, Kooperatifin tahsili imkansız ve karşılıksız kalan alacaklarının ve bilanço açıklarının kapatılmasında kullanılır.

            Ortakların yedek akçe üzerinde herhangi bir hakları yoktur.

            Fonlar
            Madde 65- Kooperatif, genel kurulca alınacak karara göre fonlar tesis edebilir.

            Yedek akçelerin ve fonların nemalandırılması
            Madde 66- Yedek akçelerin ve tesis edilen fonların nemalandırılmasına ilişkin şekil ve şartlar genel kurulca kararlaştırılır. Genel kurul bu yetkisini yönetim kuruluna devredebilir.

            Devir teslim tutanağı
            Madde 67- Yönetim kurulu üyeleri ile müdür ve diğer personel, görevlerinin sona erdiği tarihten itibaren 7 gün içinde sorumlulukları altındaki para, mal, defter, belge ve diğer kooperatif varlıklarını bir tutanakla yeni görevlilere devir teslim etmekle yükümlüdürler.

            Avanslar ve ödemeler
            Madde 68- Kooperatifin amaç ve işleri dışında avans verilemez ve ödeme yapılamaz. Her türlü ödemenin geçerli belgelere dayandırılması şarttır.

            Verilecek avansın sebebi, miktarı, geri alınma şartları, kapatılması şekli ile kasada günlük olarak bulundurulacak azami para miktarı ve kooperatif parasının amaçlara uygun şekilde değerlendirilmesi usulü yönetim kurulu tarafından alınacak kararla belirlenir.

            Kooperatifin aczi halinde yapılacak işler
            Madde 69- Kooperatifin aciz halinde bulunduğunu kabul ettirecek ciddi sebepler mevcut ise, yönetim kurulu piyasada cari fiyatlar esas olmak üzere, derhal bir ara bilançosu tanzim eder. Son yılın bilançosu veya daha sonra yapılan bir tasfiye bilançosu veyahut da yukarıda sözü geçen ara bilançosu kooperatif mevcudunun borçlarını artık karşılamayacağını gösteriyorsa yönetim kurulu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve bağlı olduğu birliğe durumu bildirerek genel kurulu derhal olağanüstü toplantıya çağırır. Son yılın bilançosunda kooperatif varlığının yarısı karşılıksız kalırsa yönetim kurulu derhal genel kurulu toplantıya çağırarak durumu ortaklara arz eder. Aynı zamanda ilgili mahkeme ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve bağlı olduğu birliğe bilgi verir. Ancak, bilançoda tesbit edilen açık üç ay içinde ortakların ek ödemeleriyle kapatılamadığı takdirde yine Bakanlık ve Birlik haberdar edilir.

            Mali durumun düzeltilmesinin mümkün görülmesi halinde yönetim kurulunun veya alacaklılardan birinin isteği üzerine mahkeme iflasın açılmasını erteleyebilir. Bu takdirde, mahkeme mevcutlar defterinin tutulması, yönetim memuru atanması gibi kooperatif varlığının korunmasına ve devamına yarayan tedbirleri alır.

            Defterleri tasdik ettirme yükümlülüğü
            Madde 70- Kooperatifin tutmak zorunda olduğu yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, yönetim kurulu ve genel kurul karar defterleri ile ortaklar defteri ve rekolte beyanı kayıt defteri kullanılmaya başlanmadan önce notere tasdik ettirilir.

            Defter ve belgelerin saklanması
            Madde 71- Kooperatif ile ilgili yazı, mektup, telgraf, fatura, cetvel, senet, makbuz, tutanak, şartname, proje, hakediş, fiş gibi belgelerle ödemeleri gösteren belgeler, mukavele, taahhüt, kefalet, sair teminat senetleri ve mahkeme ilamları gibi belgeler muntazam bir şekilde dosya halinde muhafaza edilir.

            Bu belgelerle defterler son kayıt tarihinden itibaren on yıl geçinceye kadar saklanır. Kooperatifin sona ermesi halinde ilgili belgeler saklanmak üzere Türk Ticaret Kanununun 68 inci maddesi uyarınca notere tevdi olunur.
 

YEDİNCİ BÖLÜM
Dağılma ve Tasfiye

            Dağılma sebepleri
            Madde 72- Kooperatif;

            1) Ortak sayısının 30'dan aşağı düşmesiyle,

            2) Genel kurul kararıyla,

            3) İflasın açılmasıyla,

            4) Kanunlarda öngörülen diğer hallerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının mahkemeden alacağı karar üzerine,

            5) Diğer bir kooperatifle birleşerek devralınması suretiyle,

            6) Üç yıl olağan genel kurul toplantısı yapmaması halinde,

            7) Amacına ulaşma imkanının kalmadığının Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tesbiti halinde mahkemeden alacağı kararla, dağılır.

            Başka bir kooperatifle birleşme halinde 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 84 üncü maddesine göre işlem yapılır.

            Tasfiye kurulu
            Madde 73- Tasfiye kurulu genel kurul tarafından seçilecek en az üç kişiden oluşur. Genel kurul tasfiye kurulu sayısı kadar yedek üye seçimi de yapar. Genel kurul bu hususta yönetim kurulunu da görevlendirebilir. Genel kurulca tasfiye kurulu için bir seçim veya görevlendirme yapılmadığı takdirde, tasfiye işlerini yönetim kurulu yürütür. Bunlar genel kurulca her zaman azil ve yerlerine yenileri tayin olunabilir.

            Tasfiye kurulu üyelerinin herhangi bir sebeple görevden ayrılmaları halinde yerlerine, diğer tasfiye kurulu üyelerince yedekleri çağrılır.

            Tasfiye kurulunun yukarıdaki şekilde oluşturulmasına imkan bulunmaması halinde ortaklardan birisinin başvurusu üzerine mahkemece tasfiye memurları atanabileceği gibi, ortağın talebine istinaden, tasfiyeye memur kimselerin haklı sebepler dolayısıyla azli ile yerlerine yenilerinin atanmasına da karar verilebilir.

            1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 56 ncı maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendi ile 62 nci maddesi hükümleri tasfiye kurulu üyeleri hakkında da uygulanır.

            Tasfiye kurulu üyelerine, tayin eden merci tarafından tespit edilecek miktarda ücret ödenir.

            Yönetim kurulu, tasfiye memurlarını ticaret siciline tescil ve ilan ettirir.

            Tasfiye kurulunun görevleri ve tasfiyenin yürütülmesi
            Madde 74- Tasfiye kurulu, tasfiye işlerinin bir an önce bitirilmesi için çalışmakla yükümlü olup, tasfiye işlemlerine ilişkin görevlerini aşağıdaki şekilde yürütür:

            1) Dağılma, tasfiye kurulunca Ticaret Siciline tescil ettirilir ve Ticaret Sicili Gazetesi ile mahalli bir gazetede birer hafta arayla üç defa yaptırılacak ilanla alacaklılar tasfiyeden haberdar edilerek bir yıl içinde alacaklarını beyana davet edilir.

            2) Tasfiye süresince kooperatif unvanı "Tasfiye Halinde" ibaresi ilave edilerek kullanılır.

            3) Kooperatif genel kurulu aksine karar vermiş olmadıkça tasfiye memurları menkul malları pazarlık veya açık arttırma usulüyle satabilir. Gayrimenkullerin satılma şekli genel kurul kararıyla belirlenir.

            4) Tasfiye memurları, göreve başladıkları zaman, kooperatifin dağılma kararının verildiği tarihteki durumunu inceleyerek varlıkları, alacakları, borçları gösterir bir envanter defteri ile açılış bilançosu hazırlar; ayrıca kooperatifin mevcut ortakları ile bunların alacak ve borç durumlarını gösterir bir cetvel tanzim eder.

            5) Kooperatifin eskiden başlamış olup da henüz bitirilmemiş işlerinden tamamlanması mümkün olanlar tamamlanır, taahhütler yerine getirilir, alacaklar ve gerektiğinde ödenmemiş sermayeler tahsil edilir.

            6) Kooperatifin borçlarının mevcutlarından fazla olması halinde tasfiye memurları durumu mahkemeye bildirir.

            7) Tasfiye sırasında tasfiye kurulu kararlarının yer alacağı bir tasfiye defteri tutulur. Tasfiyenin yönetim kurulunca yürütülmesi halinde yönetim kurulu karar defteri tasfiye defteri olarak kullanılır.

            8) Tasfiyenin uzun sürmesi halinde her yıl sonu için ara bilançolar ile tasfiye sonunda kesin bilanço hazırlanır ve genel kurula sunulur.

            9) Tasfiye süresince yapılacak genel kurul toplantılarında aranacak toplantı nisabı hakkında 28 inci maddenin birinci fıkrası hükmü uygulanır.

            10) Kooperatiften alacaklı oldukları bilinenlerin alacak tutarları ile muaccel ve tartışmalı olan borçlara karşılık düşen meblağ Notere tevdi olunur.

            11) Kooperatifin borçlarının ve pay bedellerinin ödenmesinden sonra kalan miktar dağılma anında kayıtlı ortaklar veya hukuki halefleri arasında ödenmiş sermayeleri ile orantılı olarak dağıtılır.

            12) Tasfiyenin sona ermesi üzerine kooperatif unvanının sicilden silinmesi tasfiye memurlarınca sicil memurluğundan talep edilir.
 

SEKİZİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler

            Birlik genel kuruluna katılacak temsilcilerin görev süresi ve nitelikleri
            Madde 75- Kooperatifin bağlı olduğu Birliğin genel kuruluna katılacak temsilciler hakkında Tarım Satış Kooperatifleri Birliği Anasözleşmesinde yer alan hükümler uygulanır.

            Bakanlık ve diğer kurum ve kuruluşların denetimi
            Madde 76- Kooperatif ve kooperatifin en az %51 hissesine sahip bulunduğu iktisadi işletmeler Sanayi ve Ticaret Bakanlığının denetimine tabidir. Bakanlık; kooperatif üst kuruluşlarını ve ilgili müesseseleri kooperatifi denetlemekle görevlendirebilir.

            Kooperatif ve kooperatifin en az %51 hissesine sahip bulunduğu iktisadi işletmeler ayrıca bağlı olduğu Birliğin denetimine tabidir.

            Kooperatif görevlileri; kooperatife ait para ve para hükmündeki kağıtları ve gizli de olsa bunlarla ilgili defter ve belgeleri istenildiğinde müfettişlere, kooperatif kontrolörlerine ve birlik denetim görevlilerine göstermek, saymasına ve incelemesine yardımda bulunmak, istenilen bilgileri gerçeğe uygun ve eksiksiz olarak vermek ve doğru beyanda bulunmakla yükümlüdürler.

            Kooperatif, Bakanlığın 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 90 ıncı maddesi uyarınca yaptırdığı denetim sonucuna göre vereceği talimatlara uymak zorundadır.

            Bağımsız denetim
            Madde 77- Bakanlık, belirleyeceği usul ve esaslar dahilinde kooperatifin işlem, hesap ve varlıkları ile mali tablolarını 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Kanuna göre denetim yetkisine sahip bağımsız denetim kuruluşlarına denetlettirmesini isteyebilir. Denetleme yapacak kuruluş, kooperatif genel kurulu tarafından belirlenir. Denetim yerine getirilmeden veya denetim sonucunda düzenlenen raporlar genel kurulda görüşülmeden yönetim ve denetim kurulları ibra edilmiş sayılmaz. Bakanlık, bağımsız denetleme faaliyetlerinde bulunacak kuruluşları ve çalışma esaslarını Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği ile müştereken belirler.

            Muafiyet ve istisnalar
            Madde 78- Kooperatif; 4572 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinde yazılı her türlü vergi resim, harç ile gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır.

            Gelir vergisi kanununa göre yapılacak tevkifat hükümleri ile katma değer vergisi hükümleri saklıdır.

            Kooperatifin ortak dışı işlemlerinden elde edeceği gelir-gider farkları ayrı bir hesapta takip ve tesbit edilerek vergi kanunları hükümlerine göre vergilendirilir.

            Kooperatifin ortaklarından aldığı ürünleri niteliğinde değişiklik olmayacak şekilde ilk işleme tesislerinde işleyerek üçüncü kişilere satması ortak içi işlem sayılır.

            Kanun hükümlerinin uygulanması
            Madde 79- Bu anasözleşmede açıklık olmayan hallerde 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlere ait hükümleri uygulanır.

            Ortakların kredi ihtiyaçları
            Madde 80- Kooperatif, genel kurulca alınacak karara göre yönetim kurulu kararı ile amaçlarına uygun olarak ortaklarının ayni ve nakdi kredi ihtiyaçlarını karşılayabilir.

            Kooperatif birliğe bağlı ise kredi kullanılması konusunda birliğin görüş ve önerilerine uygun hareket eder.

            Ortakların ve ortak olmayan üreticilerin tarımsal üretim faaliyetleri ile ilgili ihtiyaçlarının karşılanması
            Madde 81- Kooperatif, ortakların ve gerektiğinde ortak olmayan üreticilerin her çeşit üretim araç ve gereçlerini ve diğer ihtiyaç maddelerini toptan satın alabilir ve bedeli karşılığında ortaklara dağıtabilir.

            Kooperatif birliğe bağlı ise birliğin bu konudaki çalışmalarına katılarak müşterek menfaatleri doğrultusunda hareket eder.

            Mutlak rehin hakkı
            Madde 82- Ortakların, kendilerine açılacak kredi ve verilecek avanslara mesnet olarak gösterdikleri ürünleri, hayvanları ve üretimleri ile ilgili her türlü makine ve araçları üzerinde Kooperatifin mutlak rehin hakkı vardır.

            Ortak borçlarının ertelenmesi
            Madde 83- Deprem, kuraklık, donma, yangın, su baskını ve dolu gibi afetler veya bitkisel ve hayvansal hastalıklar yüzünden ürünün en az üçte birinin hasar görmesi nedeniyle gününde tahsil edilemeyen alacaklar, paranın Kooperatif kaynağı olması halinde birlik yönetim kurulunca tespit edilecek esaslara göre, her ortağın durumu ayrı ayrı incelenerek en çok iki yıla kadar ertelenebilir.

            Alacakların tahsili
            Madde 84- Kooperatifin ortaklar ve üçüncü şahıslar üzerindeki alacaklarının tahsili ve bu amaçla gerekli tedbirlerin alınması, yönetim kuruluna ait sorumluluklardandır.

            Ortakların, Kooperatife olan borçlarını ürünlerinin satış bedelinden ödemeleri esastır.

            Alacak sebebiyle mülk edinme
            Madde 85- Kooperatif alacaklarının tahsili için kendi talebi üzerine satışa çıkarılan ortaklara ait taşınmaz malları üzerine alabilir. Bu şekilde edinilen taşınmaz mallar üç yıl içinde başkalarına satılamaz. Bunlar ya bizzat veya icar yoluyla değerlendirilebilir. Bu işlemden elde edilen gelirlerden, masraf düşüldükten sonra %10'u kooperatif hizmet karşılığı olarak sayılır. Geriye kalan, borçlunun borcuna mahsup edilir. Kooperatifin alacağı, bu süre içinde faiz ve masrafları ile birlikte ödenir veya yukarıdaki yolla karşılanırsa, taşınmaz mallar sahiplerine geri verilir.

            Yeniden yapılandırma süreci
            Geçici Madde 1- Yeniden yapılandırma süresince ortak üreticilerin kooperatif ortaklığından ayrılma talepleri halinde, kendilerine sermaye iadesi işlemi yapılmaz. Ancak kooperatifin bağlı bulunduğu birliğin sahip olduğu iktisadi işletmelerin anonim şirkete dönüştürülmesi halinde, iade edilmeyen sermaye payları oranında bu şirketlere ortak olabilirler.

            Bu hüküm ölen ortakların varislerine yapılacak sermaye payı iadeleri için uygulanmaz.

            Özel bünye borçları ve personel tazminatları
            Geçici Madde 2- Kooperatifin personel kadrolarında yapılacak düzenlemeler için gerekli tazminat tutarının Yeniden Yapılandırma Kurulunun önerileri dikkate alınarak Hazinece üstlenilip tasfiye edilmesi neticesinde oluşacak müspet fark bir fon hesabında izlenir ve bu fon gelir-gider menfi farklarının karşılanmasında kullanılır.

            İlk yönetim kurulu üyeleri
            Geçici Madde 3- İlk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere, aşağıdaki kurucu ortaklar yönetim kurulu asil ve yedek üyeliklerine seçilmişlerdir.

            Asil Üyeler             Yedek Üyeler
            1. ....................  1. ....................
            2. ....................  2. ....................
            3. ....................  3. ....................
            4. ....................  4. ....................
            5. ....................  5. ....................

            İlk denetim kurulu üyeleri
            Geçici Madde 4- İlk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere, aşağıdaki kimseler denetim kurulu asil ve yedek üyeliklerine seçilmişlerdir.

            Asil Üyeler               Yedek Üyeler
            1. ....................  1. ....................
            2. ....................  2. ....................

            Kurucular
            Geçici Madde 5- Aşağıda isimleri, adresleri ve tediye ettikleri sermaye payları ile imzaları bulunan;

            1) Kurucu ortaklar, bu anasözleşmenin 13 üncü maddesinde belirtilen ortaklık şartlarını taşıdıklarını,

            2) İlk yönetim kurulu üyeleri ile denetim kurulu üyeleri, anasözleşmenin 38 inci ve 49 uncu maddelerinde belirtilen seçilme şartlarını taşıdıklarını, beyan ederler.

 
Sıra no
Adı ve Soyadı
Doğum tarihi
İş Adresi
Konut Adresi
Taahhüt edilen ve ödenen sermaye
İmza Mühür
1
 
 
 
 
 
 
2
 
 
 
 
 
 
3
 
 
 
 
 
 
4
 
 
 
 
 
 
5
 
 
 
 
 
 
6
 
 
 
 
 
 
7
 
 
 
 
 
 
8
 
 
 
 
 
 
9
 
 
 
 
 
 
10
 
 
 
 
 
 
11
 
 
 
 
 
 
12
 
 
 
 
 
 
13
 
 
 
 
 
 
14
 
 
 
 
 
 
15
 
 
 
 
 
 
16
 
 
 
 
 
 
17
 
 
 
 
 
 
18
 
 
 
 
 
 
19
 
 
 
 
 
 
20
 
 
 
 
 
 
21
 
 
 
 
 
 
22
 
 
 
 
 
 
23
 
 
 
 
 
 
24
 
 
 
 
 
 
25
 
 
 
 
 
 
26
 
 
 
 
 
 
27
 
 
 
 
 
 
28
 
 
 
 
 
 
29
 
 
 
 
 
 
30