SOSYAL SİGORTALAR KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ  
 
SOSYAL SİGORTALAR KURUMU
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Sigota Primleri Takip ve Tahsilat D.Bşk.lığı

SAYI                           : B.13.1. SSK.0.08.00.00/VIII-031/652524 ANKARA
KONU                          : 4447 Sayılı Kanunun Uygulanması
GENELGE                    : 16-195 Ek
TARİH                         : 13/09/1999


GENELGE
16-195 EK

            Bilindiği üzere, 25.08.1999 tarihli, 4447 sayılı Kanuun 08.09.1999 tarili, 23810 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

            Söz konusu kanun ile, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunununbazı maddeleri değiştirilmiş, 3417 sayılı Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve  Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair Kanunun ise 2 nci ve 3 üncü maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

            4447 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemelerle ilgili olarak “işveren işlemleri”ne ilişkin uygulamada gözönünde tutulacak hususlar aşağıda saırasıyla açıklanmıştır.

            I- 506 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR KANUNUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER:
            A- İşyerinin Kuruma bildirilmesi (Tescil Edilmesi) İle İlgili Değişiklikler;

            a- İşyerinin tesciline esas olan “işyeri bildirgesi” daha önce sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde verilmekte iken, 4447 sayılı Kanunun 1. maddesiyle 506 sayılı Kanunun 8. maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişikliğe istinaden anılan bildirgenin, bu defa sigortalı çalıştırılmaya başlanılmadan önce Kurulumuza verilmesi veya iadeli- taahhütlü olarak gönderilmesi öngörülmüştür.

            Bu düzenleme, Kanunun yayımı tarihinden itibaren hüküm ifade ettiğinden, yeni uygulama 08.09.1999 tarihinden itibaren geçerli olacaktır.

            Bu tarihten önce sigortalı çalıştırmaya başlayan işverenler tarafından bir aylık süre içinde verilmesi gereken işyeri bildirgeleri hakkında ise eskiden olduğu gibi bir aylık yasal verilme süresi esas alınmak suretile işlem yapılacaktır.

            Örneğin, 06 Eylül 1999 tarihinden itibaren sigortalı çalıştırmaya başlayan bir işveren tarafından işyeri bildirgesinin Kurumumuza en geç 06 Ekim 1999 günü mesai saati sonuna kadar verilmesi halinde, bu işverene idari para cezası uygulanmayacaktır.

            Buna karşılık, 08.09.1999 tarihinden sonra sigortalı çalıştırmaya başlayan işverenlerin, işyeri bildirgelerini sigortalı çalıştırmaya başlamadan önce vermeleri yasa gereği olduğundan, Alınan bildirgenin sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihte veya daha sonraki günlerde Kurumumuza verilmesi halinde, sigortalı çalıştırılmaya başlanılan tarihten bir gün önceki tarihte geçerli olan asgari ücret tutarı üzerinden idari para cezası uygulanacaktır.

            Öte yandan, 08 Eylül 1999 günü sigotalı çalıştırmaya başlayan işverenlerce sözü geçen bildirgenin aynı gün Kurumumuza verilmesi durumunda bu kez idari para cezası tahakkuk ettirilecektir.

            b- Sigortalı çalıştırılmaya başlanılacak tarihten önce taahhütlü, iadeli taahhütlü veya APS yolu ile postaya verilen, ancak Kurumumuz kayıtlarına sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten sonra intikal eden işyeri bildirgelerinin Postaya veriliş tarihi Kuruma veriliş tarihi olarak kabul edilecek, Dolayısıyla bu belgeler için idari para cezası uygulanmayacaktır.

            c- Adi posta yoluyla gönderilen işyeri bildirgelerinin, sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten önce Kurumumuza verilmiş olup olmadığının tespitinde ise, bu bildirgelerin Kurumumuz kayıtlarına intikal ettiği tarih esas alınacak ve idari para cezası uygılanıp uygulanmayacağı bu tarihe göre belirlenecektir.

            Ancak, kamuya yönelik hizmet veren resmi nitelikteki kuruluşlarca adi posta yoluyla gönderilip Kurumumuza geç intikal eden işyeri bildirgeleri için, 16.11.1999 tarih, 16-11/ Ek sayılı genelgede açıklandığı üzere, sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten önce postaya verilmiş olduğunun posta gönderileri izlenimi, sevk irsaliyesi gibi resmi kayıtlarla belgelenmesi koşuluyla idari para cezası uygulanacaktır.

            d- İşyeri bildirgesinin piyasadaki mevcudu bitinceye kadar halen kullanılmakta olan işyeri bildirgesine göre işlem yapılmasına devam edilecektir. Ancak işyeri bildirgesindeki “sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarih” kısmı, “sigortalı çalıştırılmaya başlanacak tarih” olarak kullanılacaktır.

            e- İşyerinin devredilmesi veya bie ilden diğer bir ile nakledilmesi halinde de  yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde işlem yapılacaktır. İşyerinin intikali ile ilgili olarak yürütülecek işlemler hakkında daha sonra açıklama yapılacaktır.

            B- Prime esas kazanç sınırları ile ilgili değişiklikler;

            4447 sayılı Kanunun 01.01.2000 tarihinde yürürlüğe girecek olan 10 uncu maddesi ile, 506 sayılı Kanunun 78. maddesinin birinci fıkrası değiştirilmiş olup, Prime esas kazançların alt ve üst sınırları anılan tarihten geçerli olmak üzere yeniden tespit edilmiştir. Bu düzenlemeye göre;

            a- 506 sayılı Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına tutulan günlük kazancın alt sınırı 01.01.2000 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 4.000.000 TL’ye, üst sınırı ise yine aynı tarihten geçerli olarak alt sınırın üç katına (12.000.000 TL’ye) çıkarılmıştır. Öte üst sınırın, alt sınırın beş katına yükseltilmesi konusunda Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.

            b- Günlük kazancın alt sınırı her yıl, ilk olarak Nisan ayında bir önceki yılın Aralık ayı ile ondan önceki yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı kadar, İkinci olarak bir önceki yılın gayri safi yurtiçi hasıla sabit fiyatlaral gelişme hızı kadar arttırılarak belirlenecektir. Bu şekilde belirlenecek günlük kazanın alt sınırının belirlenmesinde 1000 liranın kesirleri 1000 liraya tamamlanacaktır.

            Bu hüküm de, 01.01.2000 tarihinden itibaren uygulanacağından bu konuda ileride ayrıca açıklama yapılacaktır.

            Buna göre, 01.01.2000 tarihinden itibaren alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulacak aylık kazancın alt sınırı, 4.000.000 x 30 = 120.000.000 TL, üst sınırı ise bu rakamın üç katı olacağına göre 120.000.000 x 3 = 360.000.000 TL olacaktır. Söz konusu değişiklik kamu işyerleri için 15.01.2000tarihinden itibaren uygulanacaktır.

            C- Ay İçinde Bazı İşgünlerinde Çalıştırılmayan ve Ücret Ödenmeyen SigortalılarınDurumu;

            Bilindiği gibi, 4447 sayılı kanunun 11 inci maddesi ile 506 sayılı Kanunun 79 uncu maddesine birinci fıkrasından sonra gelmek üzere iki fıkra eklenmiştir.

            01.01.2000 tarihinden itibaren yürülüğe girecek olan sözkonusu fıkralar gereğince;

            Ay içine bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını açıklayan bilgi ve belgelerin işverence ve varsa aracılar tarafından verilecek prim belgelerine eklenmesi gerekmektedir.

            Örneğin, sigortalıların, prim belgelerinin ilişkin olduğu aydaki bazı işgünlerinde ücretsiz izinli, istirahatli, tutuklu vb. olması nedeniyle çalışmamaları ve ücret almamaları halinde, bu durumları kanıtlayıcı belgelerin sözü geçen prim belgelerine eklenmesi istenilecektir.

            Sigortalıların bir ayda otuz günden az çalıştığını gösteren bilgi ve belgelerin Kurumumuza verilmemesi veya verilen bilgi ve belgelerin Kurumumuzca geçerli sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere ait primlerin bu sigortalılara maladilmek üzere Kurumumuzca re’sen tahakkuk ettirilerek 80 inci madde hükümlerine göre tahsil olunması gerekmektedir.

            Uygulamaya ilikin usül esaslar Kanunun yayımını müteakip altı ay içinde yürülüğe konulacak yönetmelikle belirleneceğinden, bu konuda da ayrıca açıklama yapılacaktır.

            D- Teftiş, Kontrol ve Denetleme Yetkisi;

            Bilindiği gibi, 4447 sayılı Kanunun 14. maddesi ile 506 sayılı Kanunun 130. maddesi başlığı ile birlikte değiştirilmiş bulunmaktadır. Kanunun yayımlandığı 08.09.1999 tarihi itibariyle yürülüğe girmiş olan bu düzenlemeye istinaden,

            a- Kurumumuz Yönetim Kurulu Kararları ile görevlendirilecek memurlar, bundan böyl-e sigotalıların işlemleri ile ilgili işyerlerinde yoklama ve tespit yapabileceklerdir.

            b- Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin denetim elemanları kendi mevzuatları gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü denetim ve incelemeler sırasında çalıştırılanların sigortalı olup olmadığını da tespit ederek sigortasız çalıştırılanları Kuruma bildireceklerdir.

            Bu daire ve idarelerin denetim elemanları tarafından yapılan bildirimler üzerine Sigorta Müdürlüklerince gerekli yasal işlemler yapılacaktır.

            c- Sigorta Müdürlüklerimizce yapılacak işlem üzerine ilgililerin itiraz hakları saklı olup, uygulamanın usul ve esasları Kanunun yayımını izleyen altı ay içinde yürürlüğe konulacak Yönetmelikle belirlenecektir. Konuya ilişkin Yönetmeliğin yürürlüğe girmesini müteakip ayrıca açıklama yapacaktır.

            d- 506 sayılı Kanunun 4447 sayılı Kanun ile değiştirilen 130 uncu maddesi uyarınca çıkarılacak Yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar, 08.07.1998 tarihli, 16-162 Ek sayılı Genelge esasları çerçevesinde işlem yapılmasına devam edilecektir.

            E- Sosyal Güvenlik Destek Primi İle İlgili Değişiklikler;

            506 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinin B fıkrası uyarınca %24 olarak uygulanan aylık sosyal güvenlik destek priminin oranı, 4447 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin (A) fıkrasının 2 nci bendi ile bu kez %30’a yükseltildiğinden, değişikliğin yürürlüğe girdiği ( Kanunun yayımını izleyen aybaşından) 01.10.1999 tarihinden itibaren aylık sosyal güvenlik destek priminin oranı bu tarihten geçerli olmak üzere%30 olarak uygulanacaktır.

            Buna göre, söz konusu primin sigortalı hissesi%30 x ¼ = % 7.5, işveren hissesi de %30 x 3/4 = %232.5 olmaktadır.

            Yapılan değişiklik karşısında, örneğin: sosyal güvenlik destek primine tabi olarak özel sektörde çalışan bir sigortalı dolayısıyla prime esas kazancın alt sınırı üzerinden 1999/ Ekim ayı için ödenecek prim tutarı, 34.110.000.-TL. olmaktadır.

            Bu miktarın ¼‘ü 8.527.500.-TL sigortalı hissesi olarak,
                               3/4’ü 25.582.500.-TL ise işveren hissesi olarak,

            Kurumumuza yatırılacaktır.

            II- 2925 SAYILI TARIM İŞÇİLERİ SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER;

            Bilindiği gibi, 4447 sayılı Kanunun 20 nci maddesi ile, 2925 sayılı Kanunun “prime esas kazançlar” başlıklı 31 inci maddesi uyarınca alınacak primlerin hesabına esas tutulacak günlük kazancın, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 78 inci maddesinde belirlenen prime esas kazancın alt sınırı olacağı öngörülmüştür.Tarım işçilerinin prime esas kazançlarının tespitine ilişkin bu değişiklik 01.01.2000 tarihi itibariyle geçerli olacaktır.

            Öte yanda; söz konusu Kanunun 56 ncı maddesinin B fıkrasının (3) numaralı bendi ile 2925 sayılı Kanunun 30 uncu maddesindeki %20 olan oran, Kanunun yayımını takip eden ay başından itibaren uygulanmak üzere % 30’a yükseltildiğinden, 01.10.1999 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere halen 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalı olan tarım işçileri ile bu tarihten sonra anılan Kanun kapsamına alınacak sigortalıların ödeyecekleri bir aylık prim tutarı;

01.10.1999-31.12.1999 tarihleri arasında her bir ay için = 17.055.000-TL.
   (3.790.000. x 15 x %30)
01.01.2000 tarihinden sonrası içinse,                                = 18.000.000.-TL
   (4.000.000. x 15 x %30)
olacaktır.

            III-3417 SAYILI ÇALIŞANLARIN TASARRUFA TEŞVİK EDİLMESİ VE BU TASARRUFLARIN DEĞERLENDİRİLMESİNE DAİR KANUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER;

            4447 sayılı Kanunun “Kaldırılan Hükümler” başlığını taşıyan X uncu Bölümünün 62 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile 3417 sayılı Kanunun 2 nci ve 3 üncü maddeleri 01.06.2000 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.

            Buna göre, 3417 sayılı Kanunun 2. maddesi uyarınca çalışanlardan yapılmakta olan tasarrufa teşvik kesintisi ve işveren katkısı uygulaması 01.06.2000 tarihine kadar yürürlükte olduğundan, Bu konudaki uygulamaya mevcut Genelgeler ve Genel Yazılar çerçevesinde (anılan tarihe kadar) devam edilmesi gerekmektedir.

            IV- İŞSİZLİK SİGORTASI UYGULAMASI;

            Bilindiği gibi, 4447 sayılı Kanun ile İşsizlik Sigortası uygulaması başlatılmaktadır.

            01.06.2000 tarihhnde yürürlüğe girecek olan İşsizlik Sigortası Kanununun 46 ncı maddesinin dördüncü fıkrası ile, işsizlik sigortası primlerinin toplanmasından Kurumumuz, diğer her türlü hizmet ve işlemlerin Yapılmasından ise İş ve İşçi Bulma Kurumu Genel Müdürlüğü görevli, yetkili ve sorumlu tutulmuştur.

            Öte yandan, 4447 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde, uygulamaya ilişkin hususların Sosyal Sigortalar Kurumu ile İş ve İşçi Bulma Kurumu arasında düzenlenen bir protokol ile belirleneceği öngörüldüğünden, konuya ilişkin protokol düzenlendikten sonra Kurumumuzca yapılacak uygulama ile ilgili olarakileride ayrıca açıklama yapılacaktır.

            Bilgi edinilmesini, gereğinin buna göre yapılmasını rica ederiz.

                                                        Ömer EMRE                        M. Kemal OKTAR
                                                        Genel Müdür Yrd.                Genel Müdür 

DAĞITIM :
Gereği       :                                         Bilgi    :
Merkez Ünitelerine ve                        Çalışma ve Sosyal
sigorta müdürlüklerine                       Güvenlik Bakanlığına