BÜTÇE MEVZUATI  
Başbakanlıktan:  
 
R.G.               : 02/07/1999  
R.G. Sayı      :23743  
Konu             :2000 Mali Yılı Bütçe Çağrısı   
 
   
            2000 yılında, insanlık yeni bir bin yıla ilk adımını atmış olacaktır. Yeni dönemin bilgi çağı olacağı şimdiden belli olmuştur. Hükümetimiz, görevde bulunacağı beş yıl içinde 2000 Mali Yılı Bütçesinden başlayarak, Türkiye'yi bilgi çağına hazırlayacaktır. Bu süre içinde öncelikle, Türkiye'nin ekonomik, sosyal ve mali yönden sıkıntılarını giderecek tedbirler alınacak, ardından kaynaklarımız, insanımızın hayat standardını çağdaş ülkeler seviyesine çıkarmaya yöneltilecektir.   

            Esasen, Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan bu yana geçen 76 yıla çok önemli kültürel, sosyal ve ekonomik değişiklikleri sığdırmış; kabuğunu değiştirmiştir. 1980 yılından itibaren dünya ekonomileri ile bütünleşmesini hızlandırmıştır. 1980 yılında 2.9 milyar dolar olan ihracatını 1998 yılı sonunda 27 milyar dolara; kişi başına 1.570 dolar olan gelirini de 3.224 dolara çıkarmayı başarmıştır. Ancak, aynı dönemde devletin iç ve dış borçları da 71 milyar dolardan yaklaşık 140 milyar dolara yükselmiştir. Bu miktar her geçen yıl artmakta olduğundan, bütçemiz maliye politikası aracı olarak esnekliğini kaybetmektedir.   

            Bütün bu gelişmeler, mali tedbirlerle yapılabilecek iyileştirmelerin sınırına gelindiğini göstermektedir. Bu aşamada yapılacak olan, kamunun her alanında yapısal değişiklikleri sağlamaktır. Bunun yanı sıra idarelerimiz de hizmetlerini daha az maliyetle daha verimli üretebilmek için devamlı bir çaba içinde olmalıdır.   

            Bu amaçla, kuruluşlarımız kaynakların kısıtlı olduğunun bilinciyle hizmetleri arasında öncelik sıralaması yapmalı, önemini kaybetmiş hizmetleri sürdürmek yerine daha fazla kamu yararı sağlayabilecek yeni faaliyetlere yönelmelidir.   

            2000 Mali Yılı bütçe tekliflerini hazırlayan kurumlarımızın dikkat etmesi gereken en önemli hususlardan biri yatırımlardaki önceliklerdir. Bilindiği gibi, bütçenin üzerindeki faiz yükü nedeniyle yatırımlarımıza istenilen düzeyde kaynak ayrılamamaktadır. Buna bir de ayrılan kaynaklarımızın çok sayıdaki projeler arasında paylaştırılması eklenince uzun yıllar bitirilemeyen yatırımlar nedeniyle bir israf görüntüsü ortaya çıkmaktadır. Bu sorun, 2000 yılı bütçesini hazırlayacak Bakanlarımızın ve kurumlarımızın yöneticilerinin yatırımlar üzerinde titiz bir çalışma yapmaları ile çözülebilir. Bakanlarımız bütçelerinin hazırlık çalışmalarıyla yakından ilgilenmeli, yatırım tekliflerini oluştururken, en çabuk bitecek ve en zorunlu yatırımlara öncelik vermelidir. Bu seçimi yaparken yatırımcı kuruluşlarımız bölgeler arasındaki gelişmişlik farklılıklarının en aza indirilmesine katkıda bulunmalıdır.   

            Konsolide bütçeye dahil kurumların yatırımlara yöneltebilecekleri kaynakların sınırlı olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, il özel idarelerimizin kendi bölgelerinin kalkınmasına katkıda bulunacak, istihdam yaratacak yatırım girişimleri desteklenecek ve özendirilecektir.   

            Vatandaşımızın ödediği vergilerin en verimli biçimde kullanılmasını sağlamak Bakanlarımızın görevidir. Bu nedenle, bütçelerinin hazırlanması sırasında Bakanlarımızın teknik çalışmalara katılmaları ve yönlendirici olmaları gerekir. 2000 yılı bütçe teklifleri hazırlanırken, unutulmaması gereken önemli bir husus da getirilecek her ilave yükün devletin finansman ihtiyacını, faiz yükünü ve büyük çabalar sonunda düşme eğilimine girmiş olan enflasyonu arttırabileceğidir.   

            2000 yılı bütçesi yukarıdaki değerlendirmeler ve hükümet programında yer alan hedefler doğrultusunda hazırlanacaktır.   
   

I- GENEL İLKELER 
 
            1. Ülkemizi 21'inci yüzyıla taşıyacak olan 2000 yılı bütçesi, ekonomik istikrarı ve ekonomide canlılığı hedef alan bir bütçe olacaktır.   

            2. Bütçe açıklarının azaltılması ve faiz dışı bütçe fazlasının sağlanmasına ilişkin olarak gereken tedbirler alınacaktır.   

            3. "Kamu Haznedarlığı" uygulaması özenle işletilerek, Hazinenin borçlanma ihtiyacı azaltılacaktır.   

            4. Belediyelerin yurtdışından sağlayacakları finansman imkanları için 1999 Mali Yılı Bütçe Kanunu ile getirilmiş olan denetim ve sınırlamalar 2000 Mali Yılında da devam ettirilecektir.   

            5. Vergide performansın artırılmasına yönelik idari tedbirler alınacaktır.   

            6. İstihdam yaratacak olan kamu ve özel sektör girişimleri desteklenecektir.   

            7. Kuruluşlar, mevcut personelinin etkin ve verimli çalışmasını sağlayacak; bölgeler ve birimler arasında personel dağılımındaki dengesizliği giderecek tedbirleri alacaklardır.   

            8. 2000 yılı ödenek teklifleri hazırlanırken, kuruluşlar bütçe dışı kaynaklardan elde edecekleri tüm gelirlerini dikkate alacaklar, öte yandan bu gelirlerini mevcut sisteme dahil etme yönünde çalışacaklardır.   

            9. Hizmet satın almak amacıyla ödenek talep edilirken, daima alternatif maliyeti ile kıyaslama yapılacaktır. İhtiyacın kurum dışından satın alınarak karşılanması ile kuruluşun kendisi tarafından sağlanmasının maliyeti karşılaştırılarak, tasarruf imkanı getirecek olan tercih edilecektir.   

            10. Kuruluş yöneticileri, evvelki yıllarda kuruluşlarına tahsis edilen ödeneklerle gerçekleştirilen hizmetleri değerlendirecekler, işlevini yitirmiş olanlar ile önceliği olmayan hizmet ve faaliyetler için ödenek talebinde bulunmayacaklardır.   

            11. 2000 yılı bütçesi, ülke gerçekleri dikkate alınmak suretiyle, şeffaf ve samimi olarak hazırlanacak ve bu hususa bütün kuruluşlar katkıda bulunacaklardır.   
   

II- EKONOMİK AYRIM BAZINDA İLKELER 
            Cari Hizmet Ödenekleri  
   
            1. Kuruluşlar, 1999 yılı Haziran ayı sonu itibariyle mevcut personel için ödenek talebinde bulunacaklar; buna ilişkin hesaplamayı da ödenek taleplerine ekleyeceklerdir. Ayrıca 2000 yılı içinde ihtiyaç duyulacak ilave personel için gereken ödenek de ayrıntılı biçimde hesaplanarak teklif edilecektir. İlave personel ihtiyacı hesaplanırken çeşitli nedenlerle boşalacağı tahmin edilen kadrolar da dikkate alınacaktır.   

            2. Yurt içi ve özellikle yurt dışı görevlendirmelerde azami tasarruf anlayışı esas alınacak, görevlendirmeler titiz bir şekilde sorgulanarak planlanacak ve buna göre ödenek teklifinde bulunulacaktır.   

            3. Telefon, mobil telefon, faks, çağrı cihazı ve benzeri haberleşme imkanları için ödenek talep edilirken, tasarrufa azami özen gösterilecektir.   

            4. Kuruluşlar, hizmetlerini mevcut hizmet binalarında sürdürecekler ve kesinleşmiş mahkeme kararı veya tahliye kararı olan hizmet binaları dışında yeni kiralama, satınalma veya inşaat için ödenek istemeyeceklerdir. Yeni kiralama, satınalma veya inşaat için belirtilen kararları taleplerine ekleyeceklerdir.   

            5. Personelin işe gidiş ve gelişine yardımcı olmak amacıyla yeni servis aracı kiralanmasına ilişkin ödenek teklif edilmeyecektir.   

            6. Akaryakıt tüketimi fazla olan veya işletilmesi için büyük tutarlarda onarım ve bakım gideri gerektiren taşıtlar, mevzuatına uygun bir şekilde elden çıkartılacaktır. Dolayısıyla bu taşıtlar için ödenek teklif edilmeyecektir.   

            7. Kuruluşlar, alternatif ısınma yöntemlerini araştırıp, daha az maliyetli olanları seçecekler ve buna göre ödenek talebinde bulunacaklardır.   

            8. Temsil, ağırlama, tören, fuar, dış veya iç gezi giderleri için ödenek talepleri asgari seviyede tutulacaktır.   

            9. Döşeme ve demirbaş alımı için ödenek talep edilirken azami tasarruf anlayışıyla hareket edilecektir.   

            Yatırım Ödenekleri  

            1. Üretimi ve verimliliği artıracak, işsizliği önleyecek ve kalkınmayı sürekli kılacak olan yatırımlar hızlandırılacaktır.   

            2. Kıt ekonomik kaynakların verimli ve tutumlu bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla, yatırım projeleri bir değerlendirmeye tabi tutulacak ve 2000 yılında tamamlanacak projeler ile ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayacak projelere ağırlık verilecektir.   

            3. 2000 yılında kamu yatırım tahsislerinde GAP başta olmak üzere, eğitim, sağlık, enerji, sulama, içmesuyu, turizm altyapısı ve diğer altyapı sektörleri öncelikli sektörler olacaktır.   

            4. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinin kalkınmasına hız kazandırıcı ekonomik ve sosyal altyapı yatırımları ile yoksulluğu önleyici ve istihdamı artırıcı projelere öncelik verilecektir. Bu bölgelerdeki yarım kalmış yatırımların bitirilmesi için gerekli tedbirler alınacaktır.   

            5. Mevcut proje stokunun yoğunluğu dikkate alınarak, yatırım programına eklenecek her yeni projenin, halen devam etmekte olan projelerin tamamlanmasını erteleyeceği gözönüne alınarak, zorunlu durumlar ve güvenlik dışında yeni proje teklif edilmeyecektir.   

            6. Yatırım projelerinin gerçekleştirilmesinde özel kesimin katkısını sağlayacak ve bütçe üzerindeki yükü hafifletecek Yap-İşlet-Devret, Yap-İşlet ve benzeri modellere ağırlık verilmesine devam edilecektir.   

            7. Kuruluşlar, güvenlik ve zaruri haller (ambulans, itfaiye aracı, sağlık, eğitim, savunma ve iş koşulları açısından özel öneme sahip taşıtlar) ile ekonomik ömrünü tamamladığı için mevzuat gereği tasfiye edilmesi gereken taşıtlar haricinde taşıt alımı için ödenek talebinde bulunmayacaklardır.   

            8. Okul, hastane, cezaevi, adalet binası ve güvenlik hizmetlerinin gerektirdiği binalar hariç hizmet binaları ile lojman, memur evi, kamp, kreş, misafirhane, eğitim, dinlenme ve benzeri sosyal tesis yapımı için ödenek talebinde bulunulmayacaktır. Proje stoklarında görünen ve henüz ihalesi yapılmamış olan bu tür binalar projelerin kapsamından çıkarılacaktır.   
   
            Transfer Ödenekleri  

            1. Faiz ödeneği, uzun vadeyi ve düşük faizi öngören bir borçlanma politikası izlenmesine yönelik olarak belirlenecektir.   

            2. Sosyal güvenlik kuruluşlarının tahsilatlarını artıracak tedbirlere ağırlık verilecek ve bütçeden bu kuruluşlara yapılacak transferler asgari düzeyde tutulacaktır.   

            3. Özelleştirme kapsamı dışında kalan kamu iktisadi teşebbüslerinin verimli ve kendi kendine yeten bir anlayışla faaliyette bulunmaları esas alınarak, bütçeden bu kuruluşlara yapılan kaynak aktarımları asgari seviyede tutulacaktır.   

            4. Destekleme kapsamındaki tarım ürünlerinde stoka yönelik üretim yapılmaması ve ürün değişim programının yürürlüğe konulması esas alındığından, bu konuda ödenek tahsis edilirken sözkonusu hususlara dikkat edilecektir.   

            5. Görev zararlarının, bütçede öngörülen ödenek tutarını aşmaması amacına uygun olarak ödenek tahsis edilecektir.   

            6. Fon harcamalarına ilişkin ödenek talepleri asgari düzeyde olacaktır.   

            7. Kuruluşlar, öncelikle rızai satın alma yolu ile kamulaştırma yapacaklardır. Bunun mümkün olmaması halinde ise ileride hukuki sorunlarla karşılaşılmaması amacıyla kamulaştırma ödenek teklifleri gerçek bedelleri içerecektir.   

            8. Okul, hastane, cezaevi, adalet binası ve güvenlik hizmetlerinin gerektirdiği binalar hariç hizmet binaları ile lojman, memur evi, kamp, kreş, misafirhane, eğitim, dinlenme ve benzeri sosyal tesislerin; bunlara ait arsa ve arazilerin; alımı ve kamulaştırılması için ödenek teklif edilmeyecektir.   

            9. Konsolide bütçenin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, bu uygulamanın ilave bir imkan olduğunu gözönüne alarak, verimliliğe ve tasarrufa dikkat edeceklerdir. Ayrıca, öz kaynaklarını geliştirecekler ve konsolide bütçeden yardım almaya ilişkin ödenek taleplerini asgari düzeyde tutacaklardır.   

III- BÜTÇE HAZIRLAMA ESASLARI 

            Kuruluşlar yukarıda belirtilen hususlarla birlikte aşağıdaki esaslara uygun olarak bütçelerini hazırlayacaklardır.   

            1. Genel bütçeli daireler ile katma bütçeli idareler bütçe tekliflerini hazırlayarak 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu'nun amir hükmü gereğince, Genel ve Katma Bütçe Kanun Tasarılarını meydana getirmek üzere Maliye Başkanlıkları/ Bütçe Dairesi Başkanlıkları aracılığıyla Maliye Bakanlığına ileteceklerdir.   

            2. Kuruluşlar bütçe tekliflerinde Maliye Bakanlığınca hazırlanacak 2000 Mali Yılı Bütçe Hazırlama Rehberinde yer alan ilkelere, standartlara ve kodlama sistemine kesinlikle uyacaklar, ödenek tekliflerinin yasal dayanaklarını ve hizmet gerekçelerini ayrıntılı olarak belirteceklerdir.   

            3. Genel bütçeli dairelerle katma bütçeli idarelerin bütçe teklifleri Maliye Bakanlığı (yatırım teklifleri Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı) tarafından incelendikten sonra ilgili kuruluşlarla Maliye Bakanlığı (yatırım teklifleri için Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı) arasında görüşmeler yapılarak sonuca bağlanacaktır.   

            4. Cari hizmet ödenekleri ile yatırım ödenekleri arasında gerekli uyumu sağlayabilmek için cari hizmet ve transfer ödenek tekliflerinin Maliye Bakanlığında görüşülmesi sırasında Devlet Planlama Teşkilatı Uzmanları; yatırım tekliflerinin Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığında görüşülmesi sırasında da Devlet Bütçe Uzmanları gözlemci olarak hazır bulunacaklardır. Bu ilkeye titizlikle uyulacak, kuruluşların bütçe görüşme takvimleri Maliye Bakanlığı (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü) ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı arasında müştereken belirlenecektir.   

            5. Kuruluşlar, yatırım projelerinin gerçekleştirilmesi ile ilgili olarak alınmış ve alınacak dış proje kredilerinin 1999 Haziran sonu uygulama durumlarını, yıl sonu tahminlerini ve 2000 yılında kullanacakları dilimlerle ilgili bilgileri, hem bütçe teklifleri ile birlikte Maliye Bakanlığına hem de yatırım teklifleri ile birlikte Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına teslim edeceklerdir.   

            6. Bu çağrıda yer alan temel ilke ve hedeflere göre genel bütçeli dairelerle katma bütçeli idarelerin hazırlayacakları bütçe teklifleri, en geç 1999 Temmuz ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığına (Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü), yatırım teklifleri ise en geç 15 Temmuz 1999 tarihine kadar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına ulaştırılmış olacaktır.   

            7. Bütçe teklifleri Maliye Bakanlığınca incelenip değerlendirilerek belirlenen genel büyüklüklere uygun olarak tasarı haline getirilecek ve nihai şekli verilmek üzere Bakanlar Kurulunun inceleme ve tasvibine sunulacaktır.   

            2000 Mali Yılı Bütçesi hazırlık çalışmalarına katılacaklara, yoğun emek ve özveri isteyen bu çalışmalarında başarılar diler, bilgi ve gereğinin ifasını önemle rica ederim.   

Bülent ECEVİT
Başbakan