LOZAN ANTLAŞMASI  
VII. SİVİL MEVKUFİNİN İADESİYLE HARB ESİRLERİNİN MÜBADELESİNE DAİR TÜRK-YUNAN İTİLAFNAMESİ

            30 Kanunusani 1923 tarihinde imza edilmiştir. 

            Zirde vazıülimza Türk ve Yunan murahhasları, usul ve nizamına muvafık buldukları salahiyetnameler iktizasına tevfikan hareketle, elyevm Türkiye'de ve Yunanistan'da alıkonulan sivil mevkufinin mütekabilen iadesini ve üserayi harbin mübadelesini temin için ahkamı atiyeyi kararlaştırmışlardır : 

  FASIL  I 
 SİVİL MEVKUFİN

            Madde 1- Elhaletühazihi Yunanistan'da alıkonulan sivil Türk üserası ve rehineleri Yunanistan Hükümeti marifetiyle memleketlerine aide olunacaktır.Hükümeti mezkure esas itibariyle Anadolu sekenesinden olan eşhası İzmir'e ve Trakya ahalisinden olan kesanı da İstanbul'a naklettirecektir. 

            Yunanistan'da mevkufinin vapura irkabı esnasında tebyin edilecek olan iade keyfiyeti esas itibariyle işbu itilafname imzalandıktan yedi gün sonra başlıyacak ve berveçhi ati itham bulacaktır : 

            a) Yunan Hükümeti tarafından ihzar ve ita olunan listelerde isimleri mezkur eşhas için iki haftayı tecavüz etmeyecek bir müddette, 

            b) Türkiye Hükümeti tarafından ihzar ve ita olunan listelerde görülen ve taharrisi icap eden eşhas için en kısa bir müddet zarfında. 

            Madde 2- Türkler tarafından tevkif edilen sivil Yunan üserası ile rehineleri birinci maddenin (a) fıkrasında işaret olunan sivil Türk rehinelerinin iadesi akabinde iade olunabilmek ve taharrisi icap edenlerin iadesi mümkün olduğu kadar kısa bir müddet zarfında icra edilebilmek üzere Türk Hükümeti marifetiyle İzmir'de veyahut İstanbul'da cemedileceklerdir. 

            Madde 3- Türkiye ve Yunan Hükümetleri tarafından tevdi olunan iade listeleri bilahara itmam ve ikmal olunacaklardır. 

FASIL  II 
ÜSERAYI HARB

            Madde 4- Birinci maddenin (a) fıkrasında gösterilen sivil Türk rehinelerini Yunan Hükümetinin Türkiye Hükümetine iade edeceği tarihten mümkün mertebe az bir zaman sonra ve bu tarihten on beş günü tecavüz etmeyecek bir müddet zarfında, Yunan Hükümeti, elinde bulunan üserayı harbin mecmuunu bir defada Türkiye'ye iade ve İzmir'e nakledecektir. 

            Badehu Türkiye zabite mukabil zabit ve nefere mukabil nefer olmak üzere Yunanistan'a müsavi miktarda Yunan harb esirlerini iade edecektir.Bu harb esirleri Türk üsrayı harbiyesini getiren Yunan sefinelerinin avdet seyahatlerinde mezkur vapurlarla memleketlerine iade olunabilmek üzere, Türk Hükümeti tarafından zamanı lazımında münasip mahallerde cemettirileceklerdir. 

            Yunan harb esirlerinin mütebakisi sulh muahedenamesinin imzalanmasını mütaakıp ve imza tarihinden sonra üç hafta zarfında Türkiye marifetiyle iade olunacaktır. 

            Madde 5- Türkiye ve Yunan Hükümetleri teskini ezhan maksadıyla ellerinde bulunan bilcümle harb esirleriyle sivil mevkufine, gerek hukuku umumiyeye ait cinayet veya cünhalardan ve gerek inzibata mugayir hatiattan dolayı cezaya mahkum veya ceza tertibi için takibata maruz bulunmuş olsunlar, affı umumiden istifadeyi teşmil hususuna karar vermişlerdir.Her iki hükemet cezalarının veyahut aleyhlerine başlamış olan tabikatın ikmalini nazarı itibara almaksızın işbu kesanı bila tefrik iade hususunda müttehittirler. 

 FASIL  III 
 İCRA KOMİSYONU

            Madde 6- 1914-1918 harbine iştirak etmeyen develetlere tabi Salibi Ahmer Cemiyetlerinin üç mümessili ile Türk ve Yunan Hükümetlerinin birer mümessilinden müteşekkil beynelmilel bir komisyon, anifülbeyan birinci ve ikinci fafsıllarda zikrolunan şerait dahilinde, rehinelerle sivil üseranın iadesine ve üserayı harbin mübadelesine mütaallik muamelatı idare ile mükellef olacaktır.İşbu Komisyon mezkur muamelatın tarz ve suretini tesbit ve icrasına nezaret eyleyecek ve bilhassa : 

            a) İrkap noktalarında memleketlerine iade olunacak rehinelerle esirleri Türkiye ve Yunan memurlarından almak ve mezkur rehine ve esirlerin hüviyet ve adedini tahkik eylemek ve ihraç noktalarında Türkiye ve Yunan memurlarına tesbit etmek; 

            b) İrkap limanlarından itibaren iade olunacak Türk ve Yunan rehine ve harb esirlerinin naklini Türkiye ve Yunan Hükümetleriyle müşterek tanzim eylemek.Yunan Hükümeti bunun için lüzumu olan vesaiti nakliyei bahriyeyi ita edecektir. 

            c) Her iki Hükümetten biri tarafından talep olunan ve teslim edilememiş bulunan harb esirleriyle sivil rehinelerin mukadderatını tayin için lazım gelen bilcümle tahkikat ve taharriyatın icrasına Türkiye ve Yunan Hükümetlerinin ve memurlarının iştirak ve muavenetyile mübaşeret eylemek, hususlarıyla mükellef olacaktır. 

            Alakadar hükümetler bu hususta komisyona bütün müzaheretlerini ibraz ve bilcümle teshilatı ita etmeği taahhüt eylerler. 

            Madde 7- Komisyonun idarelerine ve ifayı vazifelerine muktazi masarif mütesaviyen Türkiye ve Yunan Hükümetlerine ait olacaktır. 

            İşbu itilafname derhal mevkii meriyete konacaktır. 

            Lozan'da 30 Kanunusani 1923 tarihinde üç nüsha olarak tanzim edilmiştir. 
                                                                                    M. İsmet 
                                                                                    Dr. Rıza Nur 
                                                                                    Hasan 
                                                                                    E. K. Veniselos 
                                                                                    D. Caclamanos