LOZAN ANDLAŞMASI  
VIII. AFFI UMUMİYE MÜTAALLİK BEYANNAME ve PROTOKOL

            24 Temmuz 1923 tarihinde imza edilmiştir. 

            Bugünkü tarihli muahedei sulhiyeye vaz'ı imza eden devletler şarkta sulhu ihlal etmiş olan vakayiin mensi kalması arzusuyla dahi mütehassis olduklarından : 

            Salahiyetnameleri mucibnce hareket eden zirde vazıini imza hususatı atiyeyi beyanda müttefiktirler : 

 I 

            Türkiye'de ikamet eden veya ikamet etmiş olan hiçbir kimse ve mütekabilen Yunanistan'da ikamet eden veya etmiş olan hiçbir kimse 1 Ağustos 1914  ve 20 Teşrinisani 1922 tarihleri beyninde askeri veya siyasi tarzı hareketinden veyahut bugünkü tarihli Sulh Muahedenamesine vaz'ı imza eden bir ecnebi devlete veya tebaasına her hangi bir muavenette bulunmasından dolayı hiçbir vesile ile Türkiye'de ve mütekabilen Yunanistan'da izaç veya tazip edilemeyecektir. 

 II 

            Kezalik mezkur Sulh Muahedenamesi mucibince Türkiye'den ayrılmış olan arazi ahalisinden hiçbiri gerek 1 Ağustos 1914 tarihinden 20 Teşrinisani 1922 tarihine kadar güzeran olan müddet zarfında Türkiye'ye müsait veya muhalif, siyasi veya askeri hal ve hareketinden ve gerek mezkur muahedename mucibince tabiiyetinin sureti tayininden dolayı izaç veya tazip edilmeyecektir 

III 

            Zikrolunan müddet zarfında mütehaddis vekayii siyasiyeye bedihi bir surette murtabıt olarak gene aynı müddet esnasında irtikap edilmiş olan bilcümle cinayet ve cünhalar hakkında Türkiye ve Yunan Hükümetleri tarafından mütekabilen tam ve mutlak bir affı umumi ilan edilecektir. 

 IV 

            Türkiye tebaasından ve mütekabilen bugünkü tarihli Sulh Muahedenamesine vaz'ı imza eden diğer devletler tebaasından olup 20 Teşrinisani 1922 tarihinden mukaddem, mezkur sulh muahedenamesi neticesinde Türk kalacak olan arazide mahiyeti siyasiye veya askeriyeyi haiz esbaptan dolayı, düveli mezkure memurunu veya mütekabilen Türkiye memurunu tarafından derdest, takip veya mahkum edilmiş olanlar affı umumiden müstefit olacaklar ve mevkuf iseler tebaalarından bulundukları devletlerin memurunu yedine teslim edileceklerdir.İşgal ordularına mensup bir fert hakkında mevti veya ağır bir cerihayı intaç etmiş olan bir fiile mütecasir olanlar müstesna olmak üzere, işbu hüküm, valev tarihi mezkurdan mukaddem irtikap edilmiş olan hukuku umumiyeye ait bir cürümden dolayı olsun veya failleri Türkiye haricine sevk edilmiş bulunsunlar balada beyan edilen arazinin bir kısmını işgal etmiş olan devletlerin memurunu tarafından derdest, takip veya mahkum edilmiş olan Türk tebaası hakkında dahi mabihüttatbik olacaktır. 

            Bu bapta ita olunmuş hükümlerin kaffesi iptal edilecek ve derdest bulunan bilcümle takibat tevkif olunacaktır. 

VI 

            Bütün devletlerin perverde eyledikleri müsalemeti umumiyenin temini arzusuna iştirak eden Türkiye Hükümeti, harb dolayısıyla dağılmış aileleri tekrar cemetmek ve meşru menlehülhukukun emvallerini yedi tasarruflarına iade etmek maksadıyla müttefiklerin ziri himayelerinde ve 20 Teşrinievvel 1918 tarihiyle 20 Teşrinisani 1922 tarihi arasında icra olunan muamelata itiraz etmemek niyetinde bulunduğunu beyan eder. 

            Maahaza bu niyet, alakadaranın müracaatları halinde marüzzikir muamelatın yeniden tatkikı imkanını selbetmez.Eşhasa ve emvale ait müddeiyat Hilali Ahmer'in bir murahhası ile Salibi Ahmer'in bir murahhasından mürekkep bir komisyon marifetiyle tetkik olunacaktır.İhtilaf zuhurunda işbu murahhaslar bir hakem alelhakem intihap edeceklerdir; şayet bu intihapta itilaf edemezlerse hakem alelhakem Cemiyeti Akvam Meclisi tarafından tayin olunacaktır. 

 VII 

            Sivil mevkufinin iadesi ve üserayı harbin mübadelesi hakkında Yunanistan Hükümeti ile Türkiye Hükümeti beyninde 30 Kanunusani 1923 tarihinde münakıt itilafnamenin 5'inci maddesinin mevzuunu teşkil eden tedabiri teskiniyenin nef'ini tasdik eden Britanya, Fransa ve İtalya Hükümetleri Türkiye Hükümetleri tarafından muamelei mütekabile şartıyla 20 Teşrinisani 1922 tarihinden sonra hukuku umumiyeye mütaallik cinayet ve cünhalar irtikap etmiş olanlar müstesna olmak üzere elyevm mevkuf olarak kendi nezdlerinde bulunabilen Türk üserayı harbi ve sivil mevkufini lehinde aynı ahkamı kabule müheyya olduklarını beyan ederler. 

            24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan'da tanzim olunmuştur. 
 
Horace Rumbold  M. İsmet 
Pelle    Dr. Rıza Nur 
Garroni    Hasan 
G. C. Montagna 
K. Otchiai 
E .K. Veniselos
D. Caclamanos 
Constantin Diamandy 
Constantin Contzesco 
 

PROTOKOL

            Şurası mukarrerdir ki, affı umumiye ait beyannamenin birinci fıkrası mer'i olmakla beraber, Türkiye Hükümeti fıkrai mezkurede istihdaf edilmiş olan kısmı eşhasa dahil bulunan yüz elli kişinin Türkiye'ye duhul ve orada ikametini menetmek hakkını muhafaza eyler.Binaenalazalik Türkiye Hükümeti mevzuubahis olan eşhasta elyevm kendi arazisinde bulunanları oradan ihraç ve memaliki ecnebiyedekilerin avdetlerini menedebilecektir. 

            İşbu eşhasın esamisi bugünkü tarihli Sulh Muahedenamesinin mevkii meriyete hini vaz'ında, affı umumi beyannamesinin kendisine ait cihetçe intacı zımnında, hükümeti mezkure tarafından neşredilecek olan affı umumi beyannamesine raptedilecektir.Bundan maada şurası da mukarrerdir ki, Türkiye Hükümeti, bu husustaki arzusunu izhar eylediği veçhile, eşhası mezkurenin Türkiye dahilinde bulunan emlaklerinin ve diğer emvallerin tasfiyesine iptidar eylemelerine karar verdiği takdirde, işbu tasfiyeyi kendi hüsnü rızalarıyla icra etmek üzere bunlara salifüzzikir beyanname tarihinden itibaren dokuz aylık bir mühlet bırakılacak ve bu mühletin inkızasından sonra tasfiye muamelesi Türkiye Hükümeti tarafından yapıldığı takdirde hasılatı bitamamiha eşhası mezkurenin yedlerine teslim olunacaktır. 

            Kezalik şurası da mukarrerdir ki affı umumiye mütaallik beyannamenin birinci bendinde münderiç hiçbir kayıt Yunan Hükümetinin Yunanistan'la Türkiye arasındaki muhasamat esnasında vezaifi askeriyelerince kusur teşkil eden esbaptan dolayı kendi ordusuna mensup bulunan veya mensup olnuş olan gayrimüslim tebaasına takip etmek hakkını ihlal etmeyecektir. 

            24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan'da tanzim edilmiştir. 
 
Horace Rumbold   M. İsmet 
Pelle   Dr. Rıza Nur 
Garroni   Hasan 
G. C. Montagna 
K. Otchiai 
E. K. Veniselos 
D. Caclamanos 
Constantin Diamandy 
Constantin Contzesco