|
XI. İDAREİ ADLİYEYE DAİR BEYANNAME
24 Temmuz 1923 tarihinde imza edilmiştir.
Türkiye Heyeti Hurahhasası, Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin ecanibe
Türkiye Mahakimi huzurunda hüsnü tevzii adaletin bilcümle teminatı
ita eylemeye ve hakimeyitini tamamitle istimal eylemek suretiyle ve hiçbir
mudahalei ecnebiye olmaksızın buna nezaret etmeye kaadir bulunduğunu evvelce
de beyan eylemek fırsatına nail olmuştu.Maamafih hükümeti mezkure terakkiyatı
ahlakiye ve medeniyenin muhik göstereceği islahatı icra için tetkikat ve
tetebbuat ifa ettirmeye amadedir.
Haiz olduklarısalahiyetnameler mucibince hareket eden zirde vazıini imza,
işbu mülahazaya mebni, berveçhiati beyanatta bulunmaya lüzum görürler :
1
Türkiye Hükümeti, 1914-1918 harbine iştirak etmemiş olan memalik tebaası
hukuk şinasanı meyanından olmak üzere Lahey Beynelmilel Adalet Mahkemei
daimesi tarafından tanzim kılınacak listeden intihap edeceği Avrupa'lı
hukuk müşavirlerini, beş seneden dun olmamak üzere lüzum göreceği bir müddet
için, Türkiye memuru sıfatıyla bilatehir hizmetine almak niyetindedir.
2
İşbu hukuk müşavirleri Adliye Vekiline merbut bulunacaklar ve bir takımlarının
mahalli memuriyeti İstanbul şehri ve diğerlerinin mahalli memuriyeti İzmir
şehri olacaktır.Mumaileyhim Kavanin Komisyonlarının mesaisine iştirak edecekler
ve sınıfı hükkamın vezaifine müdahale etmeksizin Türkiye, hukuk, ticaret
ve ceza mahkemelerinin tarzı ifayı vezaifini takibe ve Adliye Vekiline
lüzum görecekleri bütün raporları itaya memur edileceklerdir; mumailehim
gerek hukuk, ticaret veya cezaya mütaallik muamelatı adliyeden, gerek mücazatın
icrasından ve gerek kavaninin tatbikından tevellüt edebilecek bilcümle
şikayatı,-Türkiye kavaninin tamamii riayeti temin için-Adliye Vekilini
haberdar eylemek üzere kabul salahiyetini haiz olacaklardır.
Hukuk müşavirleri mesakine duhulün ve taharriyat veya tevfikatın mahal
verebileceği şikayatı dahi kabule salahiyettar olacaklardır.Diğer taraftan
İstanbul ve İzmir devari kazaiyesinde zikrolunan muamelat, icra olunduktan
sonra Adliye Vekilinin mahalli mümessil tarafında bila tehir hukuk müşavirine
bildirilecektir. Mumaileyhhakim bu gibi hususatta hukuk müşavirleriyle
doğrudan doğruya muhabere salahiyetini haiz olacaktır.
3
Cünha mevaddında kefaletle tahliyei sebil yüzünden asayişi umumi haleldar
olmadıkça veyahut muvakkaten tahliye keyfiyeti tahkikatı kanuniyenin selameti
cereyanını ihlal etmedikçe kefalete raptile tahliyei sebil daima mecburiyülifa
olacaktır.
4
Mevaddı Hukukiye ve ticariyede bilcümle tahkimnamelerle tahkimname mahiyetindeki
ahkam mücaz olup bu suretle verilecek hakem kararları, bidayet mahkemesi
reisinin tasdikı üzerine icra edilecektir, mumaileyh bidayet reisi, intizamı
ammeye mugayir olmadıkça hakem kararını tasdikten imtina edemiyecektir.
5
İşbu beyanname beş senelik bir müddet için mer'idir.
Lozan'da 24 Temmuz 1923 tarihinde tanzim edilmiştir.
M. İsmet
Dr. Rıza Nur
Hasan
|