|
XVIII. LOZAN KONFERANSINDA SENEDİ NİHAİSİ
24 Temmuz 1923 tarihinde imza edilmiştir.
Britanya İmparatorluğu, Fransa ve İtalya Hükümetleri, Japonya Hükümetiyle
müttefikan şarkta sulhu sureti katiyede iade etmek ümniyesitle bir taraftan
Yunanistan'ı, Romanya'yı, Sırp-Hırvat-Sloven Devletini ve kezalik Amerika
Düveli Müttehidesini ve diğer taraftan Türkiye'yi bütün milletler tarafından
temenni olunan bir neticeye vusule salih ahkam ve mevaddı müştereken tetkika
davet etmiş olduklarından;
Diğer taraftan işbu konferansta müzakere edilmesi iktiza edecek olan mesailden
Boğazlar meselesi Bahrisiyah'ta sahildar olan Bulgaristan ve Rusya'nın
müzakerata ve ittihaz kılınacak mukarrerata iştirake davet edilerek suretimahsusada
tetkik olunması iktiza edeceği kanaatinde bulunduklarından;
Ve şarkta hali harbin Belçika ve Portekiz için tevlit eylediği mesaili
iktisadiye ve maliyenin münakaşasına mezkur iki devletin iştirakini kabule
karar verdiklerinden;
Atiyiyüzzikir murahhaslar Lozan'da toplanmuşlardır.
Britanya İmparatorluğu için :
Umuru Hariciye Nazırı asaletllü George Nathaniel, Marquis Curzon de Kedleston,
K. G., G. C. I., G. C. I. E. ;
İstanbul'da fevkalade Komiser Asaletlü Sir Horace George Montagu Rumbold,
Baronet, G. C. M. G.,
Fransa için :
Haşmetlü İtalya Kıralı Hazretleri nezdinde Fransa Cumhuriyeti Sefiri, Kebiri,
Lejyon Donör nişanı millisinin Grankruva rütbesini haiz Mösyö Camille Barrere;
Ayandan, Fransa Sefiri Kebiri, Lejyon Donör nişanı millisinin Grandofisiye
rütbesini haiz Mösyö Mourice Bompard;
Fransa Sefiri Kebiri, Cumhuriyetin Şarkta Fevkalade Komiseri, Lejyon Donör
nişanı millisinin Grandofisiye rütbesini haiz Jeneral Mösyö Maurice Pelle;
İtalya için :
Ayandan, İtalya Sefiri Kebiri İstanbul'da Fevkalade Komiser, Sen Moris
ve Lazar ve Kuron Ditali nişanlarının Grankruva rütbesini haiz asaletlü
Marquis Camille Garroni;
Atina Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi, Sen Moris ve Lazar nişanının Komandör
ve Kuron Ditali nişanının Grandofisiye rütbesini haiz Mösyö Jules Cesar
Montagna;
Japonya için :
Londra Fevkalade Sefiri Kebir ve Murahhası Soley Lövan nişanının birinci
rütbesini haiz baron Hayashi, Junii;
Roma fevkalade Sefiri Kebir ve Murahhası Soley Lövan nişanının birinci
rütbesini haiz, Mösyö Kentaro Otchiai, Jusammi;
Yunanistan için :
Esbak Heyeti Nuzzar Reisi, Sovör nişanının Grankruva rütbesini haiz Mösyö
Eleftherios K. Veniselos;
Londra Orta Elçisi, Sovör nişanının Komandör rütbesini haiz Mösyö Demetre
Caclamanos,
Romanya için :
Hariciye Nazırı Mösyö İon G. Duca;
Orta Elçi Mösyö Constantin İ. Diamandy;
Orta Elçi Mösyö Constantin Contzesco;
Sırp-Hırvat-sloven Devleti için :
Hariciye Nazırı Mösyö Montchilo Nitchitch.
Paris Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi Mösyö Miloutine Yavanovitch;
Sofya Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi Mösyö Milan Rakitch;
Bern Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi Mösyö Miloutine Yovanovitch;
Düveli Müttehidei Amerika için :
Düveli Müttehidenin Roma Sefiri Kebiri asaletlü RichardWashburn Child;
Düveli müttehidenin İstanbul'da Fevkalade Komiseri Montre-Amiral Mark L.
Bristol;
Düveli Müttehidenin Bern Sefiri asaletlü Joseph C. Wrew;
Türkiye için :
Umuru Hariciye Vekili Edirne Mebusu İsmet Paşa;
Umuru Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekili, Sinop Mebusu Dr. Rıza Nur
Bey;
Sabık Vekil, Trabzon Mebusu Hasan Bey;
Bulgaristan için :
Reisi Nuzzar ve Umuru Hariciye ve Mezahip Nazırı Mösyö Alexandre Stamboliisky;
Londra Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi, Sen Alexandre nişanının Grankruva
rütbesini haiz, Hukuk Doktoru Mösyö Dimitri Stancioff.
Bulgar Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi Mösyö Kosta Todoroff;
Sonra :
Sabuk Şimendifer, Posta ve Telgraf Nazırı Mösyö Bogdan Morphaff.
Rusya için :
Mösyö Georges V. Tchitcherine;
Mösyö Kristnan Rakovsky;
Mösyö Polikarp G. Mdivani;
Mösyö Watzlew W. Vorvsky;
Belçika için :
Bern Fevlakade Murahhas ve Orta Elçisi, Lopold nişanının Ofisiye rütbesini
haiz Mösyö F. Peltzer;
Portekiz için :
Bern'de Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi, Senjak Dö Lepe nişanının Komandör
rütbesini haiz Mösyö Antonio Maria Bartholomeu Ferreira.
20 Teşrinisani 1922 tarihinden 24 Temmuz 1923 tarihine kadar akdeyledikleri
içtimalar neticesinde-ki işbu içtimaatvesilesiyle bazı devletler, kendilerini
alakadar eylediğini farzeyledikleri mesail hakkında noktai nazarlarını
beyan etmişlerdir-berveçhiati tadat olunan vesaik takarrür ettirilmiştir.
1- Sulh muahedenamesi,
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
2- Boğazların tabi olacağı usule dair mukavelename,
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
3- Trakya hududuna dair mukavelename,
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
4- İkamet ve salahiyeti adliyeyi dair mukavelename,
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
5- Ticaret mukavelenamesi,
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
6- Türk ve Rum ahalinin mübadelesine dair mukavelename ve protokol,
30 Kanunusani 1923'te imzalanmıştır.
7- Sivil mevkufinin iadesiyle üserayı harbin mübadelesine dair Türk-Yunan
itilafnamesi, 30 Kanunusani 1923'te imzalanmıştır.
8- Affı umumiye dair beyanname ve protokol, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
9- Yunanistan'da bulunan emlaki islamiye hakkında beyanname, 24 Temmuz
1923'te imzalanmıştır.
10- Mesaili sıhhiyeye dair beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
11- İdarei adliyeye dair beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
12- Osmanlı İmparatorluğu memalikinde verilmiş bazı imtiyazata dair
protokol ve beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
13- Lozan'da imza edilen senedatın bazı ahkamına Belçika ve Portekiz'in
iltihaklına dair protokol ile işbu iki devletin mezkur iltihakını havi
beyannameler, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
14- Britanya, Fransa ve İtalya kuvvetleri tarafından işgal edilen Türkiye
arazisinin tahliyesine dair protokol ile beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
15- Kararağaç arazisi ile Bozcaada ve İmroz adalarına dair Britanya
İmparatorluğu, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan ve Türkiye tarafından
imzalanan protokol, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
16- Yunanistan'da ekalliyetlerin himayesine dair 10 Ağustos 1920 tarihinde
başlıca düveli müttefika ile Yunanistan arasında Sevr'de münakıt muahedenameye
ve Trakya'ya ait olamk üzere aynı devletler arasında aynı tarihte akdedilen
muahedenameye mütaallik protokol, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.
17- Sırp-Hırvat-Sloven Devletinin imzasına dair protokol, 24 Temmuz
1923'te imzalanmıştır.
Balada tadat olunan senedatın asılları Fransa Hükümeti Hazinei Evrakında
mevdu kalacaklar ve Hükümeti mezkure senedatı mezbureden herbirinin birer
musaddak suretini mezkur senedi imza eden devletlere veya indelicap kabul
ve tasvip edecek olanlara ve sulh muahedenamesini imzalayan devletlere
ita eyleyeceklerdir.
Tasdikanlilmakal, vazıini imza, işbu senet zirine imzalarını ve mühürlerini
vazeylemişlerdir.
Lozan'da 24 Temmuz 1923 tarihinde yalnız bir nüsha olarak tanzim edilmiştir.
| Horace Rumbold |
M. İsmet |
| Pelle |
Dr. Rıza Nur |
| Garroni |
Hasan |
| G. C. Montagna |
|
| K. Otchiai |
|
| E. K. Veniselos |
|
| D. Caclamanos |
|
| Constantin Diamandy |
|
| Constantin Contzesco |
|
| B. Morpoff |
|
| Stancioff |
|
| Fernand Peltzer |
|
| A. M. Bartholomeu Ferreira |
|
LOZAN SULH MUAHEDENAMESİNE
MERBUT OLARAK TEATİ EDİLEN MEKTUPLAR
Türk-Fransız Ankara itilafnamesine mütaallik Fransa Hükümeti Murahhasası
tarafından Türk Heyeti Murahhasası Reisine gönderilen mektup
Lozan, 24 Temmuz 1923
Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa
Hazretlerine,
Reis Efendi,
Lozan Konferansında Zatı Alilerine vermiş olduğu teminata zeylen ve Fransa
Hükümeti tarafından bilhassa bu hususta mezuniyeti haiz olduğum halde bugünkü
tarihli muahedei sulhiyenin 20 Teşrinievvel 1921 tarihinde Ankara'da imzaedilmiş
olan Fransız-Türk itilafı ahkamına bir güna halel iras etmemiş olduğunu,
merbut beyanname il Zatı Alilerine teyit ederim.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin, mezkur itilafın bilcümle merbutatı
ile beraber tamamen mer'i kaldığının teyit edildiğini görmek hususundaki
arzusunu, irsal etmekle mübahi olduğum beyanname, hiç şüphe etmem ki, tamamen
tatmin edecektir.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : PELLE
Lozan, 24 Temmuz 1923
Atide vazıülimza, Fransa Hükümeti tarafından bu bapta mezuniyeti haiz olarak
İsmet paşa Hazretlerine teyit eder ki 20 Teşrinievvel 1921 tarihinde Ankara'da
imza edilen Fransız-Türk İtilafı, Fransa Hükümetince tasvip edilmesi üzerine
İtilafın tamamen meriyeti için muktazi tasdik, Hükümeti mezkure tarafından
vakı olmuş ve bunun neticesi olarak işbu senedi düveli, ahakmı mahsusasından
birine tevfikan, kesbi meriyet eylemiştir.
Şunu da İsmet Paşa Hazretlerine teyit eder ki Fransa Hükümetinin nazarında
bugünkü tarih ile imza edilen muahedei sulhiye, 20 Teşrinievvel 1921 tarihli
Fransız-Türk ihlilafının ahkamına halel iras etmemiş ve itilafı mezkur
ve merbutatı mevkii meriyete kalmıştır.
İmza : PELLE
Fransa Cumhuriyetinin Sulh Konferansında
Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine
Haizi salahiyet Murahhas Efendi,
Ankara'da 20 Teşrinievvel 1921 tarihinde imza olunan Türk-Fransız İtilafnamesi
ahkamının teyidi tazammun etmek üzere bana gönderdiğiniz 24 Temmuz tarihli
mektupla merbut beyannameyi aldığımı ihbar ile kesbi şeref eylerim.
Baladaki beyanname münderecatını senet ittihaz eylediğimi rica Zatı Alilerine
beyan ile kesbi şeref eylerim.
Tazminatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Türk Heyeti Murahhasası Reisi tarafından
İngiltere, Fransa ve İtalya Hükümetleri Murahhaslarına müttehidülmeal gönderilen
mektup
(69'uncu maddeye teşkil edilen istisna hakkında)
Lozan, 24 Temmuz 1923
Sulh Konferansında Haşmetlü İngiltere
Kıralı Hazretlerinin Murahhası Sir Horace Rumbold Hazretlerine
Sulh Konferansında Fransa Hükümeti Murahhası
Jeneral Pelle Hazretlerine
Sulh Konferansında Haşmetlü İtalya
Kıralı Hazretlerinin Murahhası Mösyö Montagna Hazretlerine
Ekselans,
Mütedahil vergilerin tesviyesi hakkında İktisadi Komitede yapılan beyanata
atfen Konferansta davet eden üç Devletin aynı hissiyatı insaniyetkarane
ile mütehassis olan Türk Hükümetinin (ahkamı iktisadiye) 69'uncu maddeye
bir istisna teşkil etmek üzere İzmir harikında musap olan Müttefikin tebaasının
1922-1923 senei maliyesi için borçlu oldukları temettü vergisine ait mebaliği
mütedahilenin tahsilinden istisna edilmeleri zımnında tedabiri muktaziyeyi
ittihaz edeceğini Zatı Alilerine teyit ile kesbi şeref ederim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı
rica ederim.
İmza : M. İSMET
3 5/7
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türk Heyeti Murahhasası Reisi
İsmet Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Alakadar heyeti murahhasalar arasında takarrür eden itilafa tevfikan Türk
Hükümetinin 69'uncu madde (ahkamı iktisadiye) ahkamına bir istisna teşkil
etmek üzere İzmir harikında musap olan Müttefikın tebaasının 1922-1923
senei maliyesi için borçlu oldukları temettü vergisi bekayasının tediyesinden
istisna edilemeleri zımnında mukarreratı lazimeyi göndermek lütfunda
bulunduğunuz mektubu almakla kesbi şeref eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : HORACE RUMBOLD
Lozan, 24 Temmuz 1923
Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Bugünkü tarihli bir mektup ile Zatı Aliniz Türkiye Büyük Millet Meclisi
Hükümetinin İzmir harikı musabinin vergi hususunda istifade ettireceği
hayırhahane ahkamı teyit lütfunda buldunuz.Bu tebliğden dolayı Zatı Alilerine
teşekkürle mübahiyim.
tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : PELLE
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti
Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansı Türk Heyeti Murahhasası Reisi
İsmet Paşa Hazretlerine
Ekselans,
Mütedahil rüsum tediyatı hakkında iktisadi komitede vukubulan beyanata
atfen üç davet edici devletlerle aynı hissiyatı insaniyetkarane ile mütehassis
olan Türk Hükümetinin İzmir harikında musap olan Müttefikın tebaasının
69'uncu maddeye (ahkamı iktisadiye) bir istisna teşkil etmek üzere 1922-1923
senei maliyesi için borçlu oldukları temettü vergisi bekayasının tediyesinden
istisnaları zımnında mukarreratı lazimeyi ittihaz edeceğini müeyyit olan
bugünkü tarihli mektubunuzu almakla kesbi şeref eylerim.
İşbu işarı senet ittihaz ve ondan dolayı size teşekkür ederek tazimatı
faikamın teminatının kabulünü rica ederim Ekselans.
İmza : G. MONTAGNA
İKAMET MUKAVELENAMESİNE
MÜTAALLİK MEKTUPLAR
(Madde 2)
Lozan, 24 Temmuz 1923
Japonya'nın Roma'da Fevkalade Murahhası
ve Büyük Elçisi ve LozanKonferansında Murahhası Mösyö Kentaro Otchiai Hazretlerine
Ekselans,
Bugünkü tarihli ikamet mukavelesinin ikinci maddesinde münderiç ve dahili
memlekete muhaceret mütaallik ahkama ait olan kaydı itiyatinin Japonya
tebaası aleyhine ve diğer devletlerin tebaası lehine
ırk mülahazatına müstenit tefriklere hiçbir
veçhile müsait olabilecek tarzda tefsir edilemeyeceğini Hükümetim namına
Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti
Hariciye Vekili ve aynı mecliste Edirne Mebusu ve Lozan Konferansında Türk
Heyeti Murahhasaı Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Ekselans,
İşbu ayın yirmi dördüncü tarihli mektupla bugünkü tarihli İkamet Mukavelesinin
ikinci maddesinde münderiç ve dahili memlekte muhaceret mütaallik ahkama
ait olan kaydı ihtiyatinin Japon tebaasının zararına ve diğer Hükümat tebaasının
menfaatine olarak ırk mülahazatına müstenit tefriklere müsait olabilecek
bir tarzda tefsir edilemeyeceğini bana bildirmek lütfunda bulundunuz.
Senet ittihaz bahtiyar olduğum işbu lütufkar tebliğden dolayı Zatı Alilerine
teşekkür etmekle mübahiyim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmamızı rica ederim.
İmza : K. OTCHİAİ
İkamet Mukavelenamesine mütaallik mektuplar
(Müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye
ve hayrıyenin iaderi hakkında)
Lozan, 24 Temmuz 1923
Sulh Konferansında Haşmetlü İngiltere
Kıralı Hazretlerinin Murahhası Sir Horace Rumbold Hazretlerine
Ekselans,
Lozan'da bugünkü tarihle imza olunan ikamet mukavelesine atfen mezkur mukaveleye
raptedilecek olan beyannamenin mektuplarla tedili hakkında birinci komitenin
19 Mayıs 1923 tarihli celsesinde müttehaz kararına tevfikan Türkiye'de
30 Teşrinievvel 1914 tarihinden mevcudiyeti musaddak ve Büyük Britanya'ya
mensup müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyenin mevcudiyetini
tanıyacağını ve bugün imza edilen Muahedei Sulhiye tarihinde Türkiye'de
fiilen mevcut sair İngiliz müessesatı mümasilesinin vaziyetlerini nizama
tevfik etmek üzere hayırhahne tetkik edeceğini Hükümetim namınabeyan ile
kesbi şeref eylerim.
Her nevi mükellefiyatı maliye noktai nazarından baladaki müessesat, müessesatı
mümasilesiyle tamamen müsavi mamaleye mazhar edilecek ve işbu müessesat
hakkında cari olan nizami amme ahkamıyla kavanin ve nizamata tabi olacaklardır.Maahaza
şurası mukarrerdir ki Türk Hükümeti işbu müessesatın şeraiti faaliyetini
ve mekteplere gelince tedrisatın ameli teşkilatını nazarı itibare alacaktır.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet
Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Alakadar Heyatı Murahhasa arasında vukua gelen itilafa tevfikan Büyük Britanya'ya
mensup olarak Türkiye'de bulunan müessesatı mezhebiye, tedrisiye ve sıhhiyeye
Türkiye tarafından bahşolunacak muamele hakkında bugünkü tarihle bana irsal
lütfunda bulunduğunuz mektubu almakla kesbi şeref eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : HORACE RUMBOLD
Lozan, 24 Temmuz 1923
Sulh Konferansında Fransa Hükümeti
Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine
Ekselans,
Lozan'dabugünkü tarihle imza olunan ikamet mukavelesine atfen ve mezkur
mukaveleye rapedilecek olan beyannamenin mektuplarla tebdili hakkında birinci
komitenin 19 Mayıs 1923 tarihli celsesinde müttehaz kararına tevfikan Türkiye'de
30 Teşrinievvel 1914 tarihinden mukaddem mevcudiyeti musaddak ve Fransa'ya
mensup müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyenin mevcudiyetini
tanıyacağını ve bugün imza edilen muahedei sulhiye tarihinde Türkiye'de
fiilen mevcut sair Fransız müessesatı mümasilesinin vaziyetlerini nizama
tevfik etmek üzere hayırhahne tetkik edeceğini Hükümetim namına beyan ile
kesbi şeref eylerim.
Her nevi mükellefiyatı maliye noktai nazarından baladaki müessesat, Türk
müessesatı mümasilesiyle tamamen müsavi muameleye mazhar edilecek ve işbu
müessesat hakkında cari olan nizamı amme ahkamıyla kavanin ve nizamata
tabi olacaklardır.Maahaza şurası mukarrerdir ki Türk Hükümeti işbu müessesatın
şeraiti faaliyetini ve mekteplere gelince tedrisatın ameli teşkilatını
nazarı itibara alacaktır.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Hariciye Vekili ve Lozan Konferansı
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Zatı Alileri bugün bana Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti namına Türkiye'deki
Fransız müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyesinin vaziyetine
dair mektup şeklinde bir beyanname göndermek lütfunda bulundunuz.Bu mektuptan
dolayı Zat Alilerine teşekkürle mübahiyim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : PELLE
Lozan, 24 Temmuz 1923
Sulh Konferansında Haşmetlü İtalya Kıralı
Hazretlerinin Murahhası Mösyö Montagna Hazretlerine
Ekselans,
Lozan'da bugünkü tarihle imza olunan ikamet mukavelesine atfen ve mezkur
mukaveleye rapedilecek olan beyannamenin mektuplarla tebdili hakkında birinci
komitenin 19 Myıs 1923 tarihli celsesinde müttehaz kararına tevfikan Türkiye'de
30 Teşrinievvel 1914 tarihinden mukaddem mevcudiyeti musaddak ve İtalya'ya
mensup müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyenin mevcudiyetini
taniyacağını ve bugün imza edieln muahedei sulhiye tarihinde Türkiye'de
fiilen mevcut sair İtalyan müessesatı mümasilesinin vaziyetlerini nizama
tevfik etmek üzere hayırhahane tetkik edeceğini Hükümetim namına beyan
ile kesbi eylerim.
Her nevi mükellefiyatı maliye noktai nazarından baladaki müessesat, Türk
müessesatı mümasilesiyle tamamen müsavi muameleye mazhar edilecek ve işbu
müessesat hakkında cari olan nizamı amme ahkamıyla kavanin ve nizamata
tabi olacaklardır.Maahaza şurası mukarrerdir ki Türk Hükümeti işbu müessesatın
şeraiti faaliyetini ve mekteplere gelince tedrisatın ameli teşkilatını
nazarı itibare alacaktır.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti
Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansında Türk Heyeti Murahhasası Reisi
İsmet Paşa Hazretlerine
Ekselans,
Türkiye'de mevcut İtalya müessesatı mezhebiyle, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyesi
hakkında bugünkü tarihli ve zirdeki şekilde muharrer mektubu alilerini
almakla kesbi şeref eylerim :
"Lozan'da bugünkü tarihle imza olunan ikamet mukavelesine atfen ve işbu
mukavelenameye rapedilecek olan beyannamenin mektuplarla tedbili hakkında
birinci komitenin 19 Mayıs 1923 tarihli celsesinde müttehaz kararına iptinaen
Türkiye'de 30 Teşrinievvel 1914 tarihinden evvel mevcudiyeti musaddak ve
İtalya'ya mensup müessesatı mezhebiye ve tedrisiye, sıhhiye ve hayriyenin
mevcudiyeti tanılacağını Türk Hükümeti namına beyan ile kesbi şeref eylerim.Hükümetim
bugün imza edieln muahedei sulhiye tarihinde Türkiye'de fiilen mevcut sair
İtalyan müessesatı mümasilesinin vaziyetlerini nizama tevfik etmek üzere
hayırhahane surette tetkik edecektir.Her nevi mükellefiyatı maliye noktai
nazarından baladaki müessesat Türk müessesatı mümasilesiyle tamamen müsavi
muameleye mazhar edilecek ve işbu müessesat hakkında cari olan nizamı amme
ahkamiyle kavanin ve nizamata tabi olacaklardır.Maahaza şurası mukarrerdir
ki Türk Hükümeti işbu müessesatın şeraiti faaliyetini ve mekteplere gelince
tedrisatınameli teşkilatını nazarı itibara alacaktır."
Baladaki mektubu senet ittihaz ederim.Ondan dolayı teşekkür ederim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : Montagna
TİCARET MUKAVALENAMESİNİN
BAZI AHKAMINA AİT MEKTUPLAR(Madde 8)
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansı
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Bugünkü tarihli ticaret mukavelenamesinin sekizinci maddesi mucibince Fransız
Hükümetinin Türkiye'den neşet ve vürut edip Fransa'ya ithal olunan mahsulata
bahşetmek tasavvurunda bulunduğumuameleyi size bildirmekle kesbi şeref
eylerim.
Merbut cetvelde tadat olunan mahsulat mezkur mukavelenin mevkii meriyete
vaz'ından itibaren Fransa'nın gerek tarifelere mütaallik ittihaz edeceği
tedabir mucibince, gerek tatbikı mukavelat suretiyle diğer her hangi bir
memleketten neşet ve vürut eden mahsulata halen tatbik ettiği yahut atiyen
tatbik edeceği en ziyade duçarı tenzilat olmuş miktarı rüsumdan istifade
edecekler ve en müsait muamele keyfiyeti esamii mevat ile tarifenin diğer
kaffei anasırı hakkında dahi aynı suretle temin edilecektir.Salifüzzikir
merbut cetvel, Türkiye'nin Farnsa'ya vukubulan ihracat ticareti hakkındaki
istatistiklere tevfikan tertip edildiğ cihetle eğer Türkiye, ticaret mukavelenamesinin
mevkii meriyete vza'ından itibaren üç ay müddet zarfında bir ehemmiyeti
hakikıyeyi haiz mahsulatı milliyesinden bazılarının orada asla münderiç
bulunmadığını ispat ederse Fransa mezkur cetveli ikmal etmeyi reddeylemeyecektir.
Şarap ve şarap müstahzaratı müstesna olmak üzere, Türkiye'den neşet ve
vürut eden diğer bilcümle mahsulat, umumi tarife ile asgari tarife arasındaki
farkın yüzde ellisi nispetinde tezyit edilmiş olan asgari tarifeye tabi
tutulacaklardır.
Türkiye'den neşet ve vürut edip Fransa ve Cezayir'e ithal olunan mahsulata
tatbik edilecek usul Fransa'nın aynı usulü rüsumiyeyi haiz bütün müstemlekatında
dahi aynı suretle tatbik edilecektir.Diğer müstemlekat, müstamerat ve himaye
memleketlerinde Türkiye'den neşet ve vürut eden mahsulata tatbik edilecek
usul en ziyade mazharı müsaade millet muamelesi olacaktır.
Muvafakatlerinin teyiden inbasına lütuf buyurmalarını Zatı Alilerineden
rica ile takdimi ihtiramat eylerim.
İmza :PELLE
Türk Hükümetine tevdi olunan mektubu merbut cetvel
| Tarife No : |
Emtianın esamisi |
| 15 |
Sülük |
| 20 mükerrer |
Barsak, taze, kuru veya tuzlu |
| 21 |
Ham deri, taze veya kuru, büyük veya küçük |
| 22 |
Ham kürk, adatavşanı, tavşan ve sair hayvanat
postları |
| 23 |
Yün |
| 24 |
At kılı |
| 25 |
Ham tüy, taranmış veya atılmış |
| 26 |
İpek |
| 33 |
Balmumu |
| 34 |
Kümes hayvanatı yumurtalarına mütaallikmevat |
| 39 |
Azotlu gübre |
| 45-58 |
Saydımahi mahsulatı, mercan, inci vesaire |
| 59-67 |
Tababete ve ıtriyata mütaallik ham mevaddi hayvaniye,
sünger, kemik, ham mevaşi boynuzu vesaire |
| 68-73 |
Hububat |
| 79 |
Pirinç |
| 80 |
Kuru sebze, fasulye ve mercimek dahil olmak
üzere |
| 82 |
Darı, kuşyemi, alpist (alpiste) |
| 84 |
Sofra meyvaları |
| 85 |
Ceviz müstesna olmak üzere kuru sofra yemişleri
ezcümle üzüm, incir, şamfıstığı vesaire |
| 86 |
Meyva şekerlemesi ve şeker veya bal ile konserve
edilmiş sofra meyvaları |
| 87 |
Taze anason |
| 88 |
Ardıç meyvası ve fenuy (fenouil) raziyane ve
taktir olunacak diğer meyvalar ve yağlı meyvalar |
| 89 |
Tohum |
| 93 |
Şurup ve mamul şeker |
| 95 |
Reçel |
| 111-112 mük. |
Züyutu tayyare, gül, nane ve diğer yağları |
| 115 |
Zift ve katran |
| 141-142 |
Pamuk, keten, ham, yıkanmış ve sair şekillerdekendir |
| 170 mükerrer |
Gayrı mezkur mahsulatı nebatiye döküntüleri,
bilhassa meyankökü ve usaresi, cehri |
| 174 |
Her nevi mermer |
| 184 |
Kireç ve alçı, çimento |
| 189 |
Kükürt |
| 202 |
Kuyumcu külü, rögne (regret) |
| 204 |
Demir cevheri |
| 218 |
Demir toz ve talaşı |
| 219 |
Dökme demir |
| 221 |
Bakır köhne mamulatı enkazı ve talaşı |
| 222 |
Kurşun |
| 223 |
Çinko, cevher, ham külçe halinde, külçe çubuk
veya levha |
| 226 |
Civa |
| 227 |
Antimon |
| 253 |
Başka yerde zikrolunmayan maden cevherleri,
denizköpüğü, gürherçile, gürherçileli fitil v.s. |
| 311 |
İspirtosuz ıtriyat (sabundan gayrı) |
| 312 |
Adi sabun |
| 315 |
İspirtosuz mai mukattar |
| 321 |
Her nevi mum |
| 327 |
Albümin |
| 343-344 |
Çini |
| 346 |
İnce çini ve majolik (majolique) |
| 368-381 |
Pamuk ipliği, yün ipiliği, kıl iplik, keten
ipliği, kamçıbaşı ve her nevi ipek ipliği |
| 382 |
Keten ve kenevir dokuma |
| 404-405 |
Pamuk mensucat, ham, kasarlı, seyrek, gaz, tül
vesair mümasilleri |
| 407 |
Her nevi kalemkarlar, atkılar, kuşaklar ve mümasil
örtüler, perdeler, havlular ve pamuk peştemaller |
| 419 |
Pamuk işlemeler makine ile olmayarak pamuk mensucat
üzerine, tül üzerine, şimike (chmiquees) yahut aeriyen (aerienne) ve zemini
oyulmuş |
| 420 mükerrer |
El işi pamuk danteller |
| 438-442 |
Halı ve diğer yün dokumalar |
| 442-444 |
Halı (Acem, Türk ve Hint) |
| 445 |
Fes ve külah) |
| 447 |
Yün şal |
| 453 |
Yün kadifeler |
| 459 |
İpek ve kamçıbaşı mensucat, siyahtan gayrı renkli
(altın, gümüş veya diğer mevat ile mahlüt düz, fasone veya işlemeli kamçıbaşı
veya ipek mensucat, safi ipek veya kamçıbaşından kadife ve pelüş). |
| 476 |
İşlenmiş keçi, koyun, kuzu derileri, saraçlık
için işlenmiş kırupone (crouponne) deri. |
| 477 |
Taban ve saraç için kösele |
| 493-494 |
Adi, mamul ve terbiyelenmiş kürk, işlenmiş elbise
haline konmuş veyahut parçalardan dikilmiş post ve kürkler |
| 495 |
Gümüş ve altın yaldızlı gümüşten kuyumcu eşyası |
| 525 (sex) |
Bilümum makineler, gayrı mezkur tam cihazlar |
| 573 ve 574 |
Maden, halis veya mahlüt bakırdan mamulat, sanat
ve ziynet eşyası, bölmeli mineler dahil olarak |
| 591,591 mükerrer, 592 |
İşlemeli, oymalı, kakmalı veya eğilmiş ağaçlardan
gayrı mobilya, koltuk ve aksamı |
| 615 |
Demir veya çelikten merakibi bahriye |
| 629 |
Yontulmuş fakat takılmamış mercan |
| 637-640 |
Alatı musikiye perdeleri, sigara ağızlığı ve
sedeften mamul (quater) sair eşya, bağa, kehlibar ambroit (ambroide) |
| 638-640 |
Ambroit (ambroide) kehlibar, bağa, sedef ve
fildişi sedefçilik mamulatı |
| 641-642 |
Diğer mevattan sedefçilik |
| 654 |
Her nevi koleksiyon ve eşya her nevi asar eşyayı
antika |
| 5 |
Kibritiyeti arsenik |
| 26 |
Ham boraks, borat dö şo |
| 122 |
Hamızı nühaz |
| 216 |
Tartart dö potas |
| 377 |
Mazı veya somak hülasaları |
Bir mahiyeti ticariyeyi haiz olmayan kolipostallar
Lozan, 24 Temmuz 1923
Fransa Cumhuriyeti Murahhası Jeneral
Pelle Hazretlerine
Murahhas Efendi,
Ticaret- Mukavelenamesinin 8'inci maddesi mucibince Türkiye'de neşet ve
vürut edip Fransa'ya ithal olunan mahsulata Fransa Hükümetinin bahşetmek
tasavvurunda bulunduğu muameleyi müş'ir irsal buyurulan 24 Temmuz 1923
tarihli mektup ile merbutunu aldığımı beyan ile kesbi şeref eylerim.
Salifüzzikir mektup ile merbutunun muhteviyatını senet ittihaz eylediğimi
size beyan ile şerefyabım.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Ticaret mukavelenamesinin dokuzuncu maddesine
mütaallik mektuplar
Lozan, 24 Temmuz 1923
Sulh Konferansında Haşmetlü İngiltere
Kıralı Hazretlerinin Murahhası Sir Horace Rumbold Hazretlerine
Ekselans,
Lozan'da bugünkü tarihle imza edilen Ticaret Mukavelenamesinin dokuzuncu
maddesine atfen Zatı Alilerinin nazarı ıttılaına zirdeki hususu iblağa
müsaraat eylerim :
Kabotajı milli sancağa hasra karar veren Türk Hükümeti şimdiye kadar Türk
sularında muntazam seyrüsefer icra eden ve zirde işaret edilen kumpanyaların
Türkiye'de bir limandan diğerine eşyayı ticariye ve yolcu nakletmelerine
muvafakat etmiş olduğunu ve kendisiyle akdedecekleri mukavelede musarrah
kaffei müddetler zarfında işbu nakliyatı ticariyeyi muhtemel ne gibi şerait
dairesinde devam ettirebileceklerini onlarla müzakereye mütemayil bulunduğunu
Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref eylerim.
1 Kanunusani 1924 tarihinden itibaren altı aylık bir müddet zarfında işbu
müzakerat bir itilafa müncer olmayacak olursa baladaki kumpanyalar faaliyetlerini
şeraiti hazira dairesinde ancak muahhar iki senelik bir müddet zarfında
devam ettirmek hakkına malik olabileceklerdir.
İşbu sureti tesviyeden istifade edeceği balada işaret olunan kumpanyalar
atidekilerdir :
Khedivial Mail Steamship and Graving Dock Company
Limited
M. et J. Costant,
Ellerman Line, Limited.
Türkiye'de bugünkü tarihte kabotaj yapan Türk kumpanyaları Büyük Britanya
sahillerinde muamelei mütekabileden istifade edeceklerdir.
Hükümetinin mutabık olduğunun bana teyit etmesini Zatı Alilerinden rica
ederim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet
Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Kabotaj hakkında Zatı Alilerinin bugünkü tarihle bana göndermek lütfunda
bulunduğu mektubu almakla kesbi şeref eylerim.Hükükmetim namına baladaki
mektup muhteviyatını senet ittihaz ederken orada işaret olunan üç İngiliz
seyrisefain kumpanyasının yapacağı kabotajın şeraiti hakkında ve Türkiye'deki
bugünkü tarihte kabotaj yapan Türk kumpanyaları vapurlarına Büyük Britanya
sahillerinde bahşolunacak muamelei mütekabileye dair mutabık olduğumuzu
size ihbara müsaraat eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : HORACE RUMBOLD
Sulh Konferansında Fransa Hükümeti Murahhası
Jeneral Pelle Hazretlerine
Ekselans,
Lozan'da bugünkü tarihle imza edilen Ticaret Mukavelenamesinin dokuzuncu
maddesine atfen Zatı Alilerinin nazarı zirdeki husus iblağa müsaraat ederim.
Kabotajı milli sancağa hasra karar veren Türk Hükümeti şimdiye kadar Türk
sularında muntazam seyrüsefer icra eden ve zirde işaret edilen kumpanyaların
Türkiye'de bir limandan diğerine eşyayı ticariye ve yolu nakletmelerine
muvafakat etmiş olduğunu ve kendisiyle akdedecekleri mukavelede musarrah
kaffei müddetler zarfında işbu nakliyatı ticariyeyi muhtemel ne gibi şerait
dairesinde devam ettirebileceklerini onlarla müzakereye mütemayil bulunduğunu
Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref ederim.
1 Kanunusani 1924 tarihinden itibaren altı aylık bir müddet zarfında işbu
müzakerat bir itilafa müncer olmayacak olursa baladaki kumpanyalar faaliyetlerini
şerait hazıra dairesinde ancak muahharan iki senelik bir müddet zarfında
devam ettirmek hakkına malik olabileceklerdir.
İşbu sureti tesviyeden istifade edeceği balada işaret olunan kumpanyalar
atidekilerdir :
Messageries Maritimes
Paques Kumpanyası
Fraissient Kumpanyası
Türk Hükümeti bazı Fransız müessesatına bahşe mütemayil olduğunu beyan
ettiği fevaitten istifadeyi Fransa sahillerinde Türk firme ve kumpanyaları
için muamelei mütekabile şartına tabi kılabileceğini takdir etmekte ise
de Fransa kavanini ecnebi gemilere kabotaj hakkını menetmiş olduğundan
bu talebin elyevm nabemahal olduğu nazarı itibare almaktadır.Fakat eğer
Fransa bu baptaki kavanini atiyen tedil edecek olursa hiçolmazsa bugünkü
tarihte Türkiye'de kabotaj yapan Türk kumpanyalarının en ziyade naili müsaade
millet muamelesinden istifadeye kabul edecekleri hakkında teminat talep
etmekte kendisini haklı görür.
Hükümetinin mutabık olduğunu bana teyit etmesini Zatı Alilerinden rica
ederim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı riva ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Bugünkü tarihli bir mektupla Zatı Aliniz Türkiye Büyük Millet Meclisi
Hükümetinin Messagerie Maritimes, Paquet, Feaissient kumpanyalarının Türkiye
Limanları arasında iki sene müddetle kabotaj yapmaya devam etmesine ne
şerait dairesinde müsaadeye mütemayil olduğunu bana teyit etmek lütfunda
bulundunuz.
Fransa Hükümetinin baladaki şerait hakkında mutabık olduğunu Zatı Alinize
bildirmekle şeref eylerim.
Tazimatı ihtirankaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : PELLE
Lozan, 24 Temmuz 1923
Sulh Konferansında Haşmetlü İtalya Kıralı
Haretlerinin Murahhası Mösyö Montagna Hazretlerine
Ekselans,
Lozan'da bugünkü tarihle imza edilen ticaret mukavelenamesinin dokuzuncu
maddesine atfen Zatı Alilerinin naarı ıttılaına zirdeki hususu iblağa müsaraat
eylerim :
Kabotajı milli sancağa hasra karar veren Türk Hükümeti şimdiye kadar Türk
sularında muntazam seyrüsefer icra eden ve zirde işaret edilen kumpanyaların
Türkiye'de bir limandan diğerine eşyayı ticariye ve yolcu nakletmelerine
muvafakat etmiş olduğunu ve kendisiyle akdedecekleri mukavelede musarrah
kaffei müddetler zarfında işbu nakliyatı ticariyeyi muhtemel ne gibi şerait
dairesinde devam ettirebileceklerini onlarla müzakereye mütemayil bulunduğunu
Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref eylerim.
1 Kanunusani 1924 tarihinden itibaren altı aylık bir müddet zarfında işbu
müzakerat bir itilafa müncer olmayacak olursa baladaki kumpanyalar faaliyetlerini
şeraiti hazıra dairesinde ancak muahhar iki senelik bir müddet zarfında
devam ettirmek hakkına malik olabileceklerdir.
İşbu sureti tesviyeden istifade edeceği balada işaret olunan kumpanyalar
atidekilerdir :
societa Lıoyd Triestino-Trieste
Societa İtaliana di servizi Maritimi-Roma;
Societa İtaliana di Navigazione G. Rossi-Roma.
Türkiye'de bugünkü tarihte kabotaj yapan Türk Kumpanyaları İtalya sahillerinde
muamelei mütekabileden istifade edeceklerdir.
Hükümetinin mutabık olduğunu bana teyit etmesini Zatı Alilerinden rica
ederim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hariciye
Vekili ve Lozan Sulh Konferansında Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet
Paşa Hazretlerine
Ekselans,
Türkiye'de kabotajın icrası hakkında bugünkü tarihli ve zirdeki şekilde
muharrer mektubu alinizi almakla kesbi şeref eylerim :
"Bugünkü tarihle Lozan'da imza edilen Ticaret Mukavelenamesinin dokuzuncu
maddesine atfen Zatı Alilerinin nazarı ıttılaına zirdeki hususu vaz'a müsaraat
eylerim.Kabotajı milli sancağa hasra karar veren Türk Hükümeti Türksularında
şimdiye kadar muntazam bir sefer icra etmekte olan ve zirde işaret olan
kumpanyaların Türkiye'deki bir limandan diğer limana emtiai ticariye yolu
ile yolcu nakliyatını icra etmelerine muvafakat etmil olduğunu ve kendisi
ile aktedecekleri mukavelede musarrah kaffei müddetler zarfında işbu nakliyatı
ticariyeyi muhtemel ne gibi şerait dairesinde devam ettirebileceklerini
onlarla müzakereye mütemayil bulunduğunu Zatı Alinize ihbar ile kesbi şeref
eylerim.
"1 Kanunusani 1924 tarihinden itibaren altı aylık bir mühlet zarfında işbu
müzakerat bir itilafa müncer olmayacak olursa baladaki kumpanyalar şeraiti
hazıra dairesinde faaliyetlerini ancak muahharen iki senelik bir müddet
için idame etmek hakkına malik olabileceklerdir.
"İşbu sureti tesviyeden istifade edeceği balada işaret olunan kumpanyalar
atidekilerdir :
Societa Lloyd Triestino-Trieste,
Societa İtaliana di Servizi Maritimi-Roma,
Societa İtaliana di Navigazione G. Rossi-Roma.
"Bugünkü tarihte Türkiye'de kabotaj yapan Türk kumpanyalarının vapurları
İtalya sahillerinde muamelei mütekabileden istifade edebileceklerdir.Hükümetinin
bu bapta mutabık olduğunu bana lütfen teyit eylemesini Zatı Alilerinden
rica ve tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı istirham
ederim."
Baladaki mektubu senet ittihaz eyledim.Hükümetim namına muhteviyatı hakkında
mutabık bulunduğumu beyan eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : MONTAGNA
BAZI İMTİYAZATA MÜTAALLİK
MEKTUPLAR
Lozan, 24 Temmuz 1923
Sulh Konferansında Haşmetlü İngiltere
Kıralı Hazretlerinin Murahhası Sir Horace Rumbold Hazretlerine
Ekselans,
Armstrong Whitworth and Kompany Limited ve Vickers Limited Şirketine bugün
göderdiğim mektubun bir suretini leffen irsal ile kesbi şeref eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Armstrong Whitworth And Co Limited
ve Vickers Limited Şirketlerinin Reisi Efendiye
Reis Efendi,
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin Nafıa Vekili namına ve imtiyazat
hakkındaki bugünkü tarihli protokolun ikinci maddesinde Armstrong Whitworth
Ande Co. Limited ve Vickers Limited Şirketleri hakkında münderiç bulunan
ahkama atfen zirdeki hususu nazarı ıttılaınıza vaz'ile kesbi şeref eylerim.
Şurası mukarrerdir ki Muahedei Sulhiyenin imzasından beş senelik bir mühlet
zarfında baladaki tarihten muahhar olarak aktedilecek mukavelelerle Türk
Hükümeti, zikrolunan mukavelatta işaret edilen ameliyatın tamamen veya
kısmen sahai fiile isalini veya işletilmesini temin zımnında ecnebi sermaye
veya sanayiine müracaatı tasavvur ederse iğşbu şirketleri niyetinden haberdar
edecek ve onların diğer herhangi bir şahıs veya şirket ile tamamen musavi
olarak rekabete girmesini mümkün kılacaktır.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa
Hazretlerine
Reis Efendi,
Aramızda takarrür eden itilafa etvfikan Zatı Alilerinin Sir W. G. Armstrong
Whirtworth ve Kumpanyası ticaretevi ile Vickers Limited ticaretevine aynı
tarihle gönderdiğiniz mektubun bir suretini bana berayı tebliğ bugünkü
tarihle göndermek lütfunda bulunduğumuz mektubu almakla kesbi şeref eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : HORACE RUMBOLD
Lozan, 24 Temmuz 1923
Sulh Konferansında Fransa Hükümeti
Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine
Ekselans,
Paris'te Regie Generale des Chemins de fer'in Reisi Efendiye bugün gönderdiğim
mektubun bir suretini leffen irsal ile kesbi şeref eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Pariste Paul Baudry Sokağında Regie
Generale des chemins de fer'in Reisi Efendiye
Reis Efendi,
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin Nafıa Vekili namına ve imtiyazat
hakkındaki bugünkü tarihli protokolun ikinci maddesinde Regie Generale
des chemins de fer'e ait olarak münderiç bulunan ahkama atfen zirdeki hususu
nazarı ıttılaınıza vaz'ile kesbi şeref ederim.
Şurası mukarrerdir ki Sulh Muahedesinin imzasından beş senelik bir mühlet
zarfında Türkiye Hükümeti baladaki tarihten muahhar olarak akdedilecek
mukavelerle ecnebi sermaye ve sanayiine müracaat ederek Bahrisiyah şebekesinin
bir veya müteaddit aksamının inşasını sahai fiile isal veya işletilmesini
tamamen veya kısmen temini tasavvur ederse (Regie Generale)i haberdar edecek
ve onun diğer herhangi bir şahıs veya şirketle tamamıyla mütesavi olarak
rekabete girebilmesini mümkün kılacaktır.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Bahrisiyah şebekesinin inşası veya işletilmesine muhtemel iştiraki hakkında
Şimendifer Reji Generali Şirketine gönderdiği mektubun bir suretini Zatı
Alileri bugünkü tarihli bir mektupla bana göndermek lütfunda bulunmuştur.Bu
tebliğden dolayı Zatı Alilerine teşekkürle mübahiyim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : PELLE
Lozan, 24 Temmuz 1923
Üçüncü Komite Reisi ve Haşmetlü İtalya
Kıralı Hazretlerinin Lozan Sulh Konferansında Murahhası Mösyö Montagna
Hazretlerine
Ekselans,
Hükümeti Osmaniye ile, 29 Teşrinievvel 1914 tarihinden evvel berveçhi
ati tadat olunan Anandolu, Bağdat, Mersin-Adana demiryolları ile Şark şimendiferleri
ve Haydarpaşa limanı hakkında usul ve kanuna muvafık olarak akdolunmuş
mukavek-latı muahharanın mahfuz olduğunu beyan ile kesbi şeref eylerim.
Mezkur mukavelat ile itilaf ahkamı bugünkü tarihli muahedei sulhiyenin
mevkii meriyete vaz'ından itibaren bir sene müddet zarfında şeraiti cedidei
iktisadiye ile telif edilecektir.
İhtiramatı faikamın kabulünü rica ederim Efendim.
İmza : M.İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti
Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansında Türkiye Heyeti Murahhasası
Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Ekselans,
Hükümeti Osmaniye ile 29 Teşrinievvel 1914 tarihinden evvel berveçhi ati
tadat olunan Anadolu, Bağdat, Mersin-Adana demiryolları ile Şark şimendiferleri
ve Haydarpaşa limanı hakkında ususl ve kanuna muvafık olarak akdolunmuş
mukavelatı imtiyaziye ile onlara mütaallik itilafatı muahharanın mahfuz
olduğunu ve bugünkü tarih ile imza edilen muahedei sulhiyenin mevkii meriyete
vaz'ından itibaren bir sene mühlet zarfında mezkur mukavelat ve itilafat
ahkamının şeraiti cedidei iktisadiyeye tevfik edileceğini bana bildirmek
üzere bugünkü tarihle göndermiş olduğunuz mektubu ahiz ile kesbi şeref
eylerim.
İşbu işarı senet ittihaz ve ondan dolayı size teşekkür ederek tazimatı
faikamın teminatının kabülünü rica ederim, Ekselans.
İmza : MONTAGNA
Lozan, 24 Temmuz 1923
MEİS ADASI HAKKINDA MEKTUP
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında
Türkiye Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Vekil Efendi,
Haiz olduğum salahiyeti kamile mucibince hareket ederek Türkiye ile Düveli
Müttefika arasında Sulh Muahedenamesinin mevkii meriyete vaz'ından
sonra İtalya'nın Meis adasında hiç bir top bataryası bulundurmayacağını,
adanın Anadolu sahiline karşı olan tarafında hiçbir istihkam yapmayacağını
ve mezkur adayı askeri veya bahri üssülhareke olarak kullanılmayacağını
Hükümetim namına Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref ederim.
Maahaza şurası mukarrerdir ki İtalya'nın bir devleti saliseye karşı Türkiye
bitaraf kaldığı halde dahil olduğu bir muharebenin devamı esnasında balada
mezkur tedabirin tatbikı tatil olunabilecektir.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : G. C. MONTAGNA
Lozan, 24 Temmuz 1923
İtalya Kıralı Hazretlerinin Orta
Elçisi veLozan Sulh Konferansında Murahhası Mösyö G. C. Montagna Hazretlerine
Elçi Efendi,
Hükümetiniz namına ve haiz olduğunuz salahiyeti kamile mucibince hareket
ederek Müttefikin Hükümetleriyle Türkiye arasında Sulh Muahedenamesinin
mevkii meriyete vaz'ını mütaakıp İtalya'nın Meis adasında hiçbir batarya
top bulundurmayacağını, adanın Anadolu sahili karşısındaki sahilinde hiçbir
istihkam yapmayacağını ve mezkur adayı askeri veya bahri üssülhareke olarak
kullanmayacağını bana tebliğ için bugünkü tarihle göndermek lütfunda bulunduğunuz
notayı almakla kesbi şeref eylerim.
Maahaza şurası mukarrerdir ki İtalya'nın Türkiye bitaraf kaldığı halde
bir devleti saliseye karşı dahil olacağı bir harbin devamı esnasında tedabiri
mezburenin tatbikı tatil olunabilecektir.
İşbu tebliği senet ittihaz ederk tecdidi teminatı ihtiramkariye müsaberet
eylerim Elçi Efendi.
İmza : M. İSMET
Lozan, 24 Temmuz 1923
HAVAİ SEFER HAKKINDAKİ
MUKAVELEYE AİT MEKTUPLAR
LOZAN, 24 Temmuz 1923
Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında
Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine
Reis Efendi,
Havai sefer hakkında mukavelenin müzakeresi esnasında Türkiye'nin bu mukaveleye
iltihakını derpiş eden Zatı Alileri işbu mukaveleye vazıülimza olan memleketlerle
imzadan sonra iltihak edeceklerin isimlerini öğrenmek arzusunu izhar etmişti.Kezalik
mezkur mukavelenamenin 34'üncü maddesinin tadil edilip edilmeyeceğini
öğrenmek istemiştiniz.Mezkur mukavelenameye vazıülimza veya mültehik olan
devletlerin bir cetvelini Zatı Alinize merbuten tebliğ ile kesbi şeref
eylerim.İşbu senedi düvelinin 34'üncü maddesinin tadili hakkında müzakerat
cereyan etmekte olduğunu ilave eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
İmza : PELLE
Mukavelei havaiyeyi tasdik eden
memleketler
Belçika
Bolivya
İngiltere İmparatorluğu
Yunanistan
İtalya
Japonya
Portekiz
Sırbistan
Mukavelei havaiyeye iltihak eden memleketler
Bulgaristan
İran
Lozan, 24 Temmuz 1923
Fransa Cumhuriyetinin Sulh Konferansında
Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine
Haizi salahiyet Murahhas Efendi,
Havai sefer hakkındaki mukaveleyi imza eden veya işbu mukaveleye iltihak
eden memleketlerin isimlerini bana tebliğ etmek için bugün bana gödermek
lütfunda bulunduğunuz mektup ile melfufunu aldığımı ihbar ile kesbi şeref
eylerim.
Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.
  |