LOZAN ANDLAŞMASI  
XVIII. LOZAN KONFERANSINDA SENEDİ NİHAİSİ

            24 Temmuz 1923 tarihinde imza edilmiştir.  

            Britanya İmparatorluğu, Fransa ve İtalya Hükümetleri, Japonya Hükümetiyle müttefikan şarkta sulhu sureti katiyede iade etmek ümniyesitle bir taraftan Yunanistan'ı, Romanya'yı, Sırp-Hırvat-Sloven Devletini ve kezalik Amerika Düveli Müttehidesini ve diğer taraftan Türkiye'yi bütün milletler tarafından temenni olunan bir neticeye vusule salih ahkam ve mevaddı müştereken tetkika davet etmiş olduklarından;  

            Diğer taraftan işbu konferansta müzakere edilmesi iktiza edecek olan mesailden Boğazlar meselesi Bahrisiyah'ta sahildar olan Bulgaristan ve Rusya'nın müzakerata ve ittihaz kılınacak mukarrerata iştirake davet edilerek suretimahsusada tetkik olunması iktiza edeceği kanaatinde bulunduklarından;  

            Ve şarkta hali harbin Belçika ve Portekiz için tevlit eylediği mesaili iktisadiye ve maliyenin münakaşasına mezkur iki devletin iştirakini kabule karar verdiklerinden;  

            Atiyiyüzzikir murahhaslar Lozan'da toplanmuşlardır.  

                        Britanya İmparatorluğu için :   
            Umuru Hariciye Nazırı asaletllü George Nathaniel, Marquis Curzon de Kedleston, K. G., G. C. I., G. C. I. E. ;  

            İstanbul'da fevkalade Komiser Asaletlü Sir Horace George Montagu Rumbold, Baronet, G. C. M. G.,  

                        Fransa için :   
            Haşmetlü İtalya Kıralı Hazretleri nezdinde Fransa Cumhuriyeti Sefiri, Kebiri, Lejyon Donör nişanı millisinin Grankruva rütbesini haiz Mösyö Camille Barrere;  

            Ayandan, Fransa Sefiri Kebiri, Lejyon Donör nişanı millisinin Grandofisiye rütbesini haiz Mösyö Mourice Bompard;  

            Fransa Sefiri Kebiri, Cumhuriyetin Şarkta Fevkalade Komiseri, Lejyon Donör nişanı millisinin Grandofisiye rütbesini haiz Jeneral Mösyö Maurice Pelle;  

                        İtalya için :   
            Ayandan, İtalya Sefiri Kebiri İstanbul'da Fevkalade Komiser, Sen Moris ve Lazar ve Kuron Ditali nişanlarının Grankruva rütbesini haiz asaletlü Marquis Camille Garroni;  

            Atina Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi, Sen Moris ve Lazar nişanının Komandör ve Kuron Ditali nişanının Grandofisiye rütbesini haiz Mösyö Jules Cesar Montagna;  

                        Japonya için :   
            Londra Fevkalade Sefiri Kebir ve Murahhası Soley Lövan nişanının birinci rütbesini haiz baron Hayashi, Junii;  

            Roma fevkalade Sefiri Kebir ve Murahhası Soley Lövan nişanının birinci rütbesini haiz, Mösyö Kentaro Otchiai, Jusammi;  

                        Yunanistan için :   
            Esbak Heyeti Nuzzar Reisi, Sovör nişanının Grankruva rütbesini haiz Mösyö Eleftherios K. Veniselos;  

            Londra Orta Elçisi, Sovör nişanının Komandör rütbesini haiz Mösyö Demetre Caclamanos,  

                        Romanya için :   
            Hariciye Nazırı Mösyö İon G. Duca;  

            Orta Elçi Mösyö Constantin İ. Diamandy;  

            Orta Elçi Mösyö Constantin Contzesco;  

                        Sırp-Hırvat-sloven Devleti için :   
            Hariciye Nazırı Mösyö Montchilo Nitchitch.  

            Paris Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi Mösyö Miloutine Yavanovitch;  

            Sofya Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi Mösyö Milan Rakitch;  

            Bern Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi Mösyö Miloutine Yovanovitch;  

                        Düveli Müttehidei Amerika için :   
            Düveli Müttehidenin Roma Sefiri Kebiri asaletlü RichardWashburn Child;  

            Düveli müttehidenin İstanbul'da Fevkalade Komiseri Montre-Amiral Mark L. Bristol;  

            Düveli Müttehidenin Bern Sefiri asaletlü Joseph C. Wrew;  

                        Türkiye için :   
            Umuru Hariciye Vekili Edirne Mebusu İsmet Paşa;  

            Umuru Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekili, Sinop Mebusu Dr. Rıza Nur Bey;  

            Sabık Vekil, Trabzon Mebusu Hasan Bey;  

                        Bulgaristan için :   
            Reisi Nuzzar ve Umuru Hariciye ve Mezahip Nazırı Mösyö Alexandre Stamboliisky;  

            Londra Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi, Sen Alexandre nişanının Grankruva rütbesini haiz, Hukuk Doktoru Mösyö Dimitri Stancioff.  

            Bulgar Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi Mösyö Kosta Todoroff;  

            Sonra :  

            Sabuk Şimendifer, Posta ve Telgraf Nazırı Mösyö Bogdan Morphaff.  

                        Rusya için :   
            Mösyö Georges V. Tchitcherine;  

            Mösyö Kristnan Rakovsky;  

            Mösyö Polikarp G. Mdivani;  

            Mösyö Watzlew W. Vorvsky;  

                        Belçika için :   
            Bern Fevlakade Murahhas ve Orta Elçisi, Lopold nişanının Ofisiye rütbesini haiz Mösyö F. Peltzer;  

                        Portekiz için :   
            Bern'de Fevkalade Murahhas ve Orta Elçisi, Senjak Dö Lepe nişanının Komandör rütbesini haiz Mösyö Antonio Maria Bartholomeu Ferreira.  

            20 Teşrinisani 1922 tarihinden 24 Temmuz 1923 tarihine kadar akdeyledikleri içtimalar neticesinde-ki işbu içtimaatvesilesiyle bazı devletler, kendilerini alakadar eylediğini farzeyledikleri mesail hakkında noktai nazarlarını beyan etmişlerdir-berveçhiati tadat olunan vesaik takarrür ettirilmiştir.  

            1- Sulh muahedenamesi,  
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            2- Boğazların tabi olacağı usule dair mukavelename,  
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            3- Trakya hududuna dair mukavelename,  
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            4-  İkamet ve salahiyeti adliyeyi dair mukavelename,  
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            5- Ticaret mukavelenamesi,  
24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            6- Türk ve Rum ahalinin mübadelesine dair mukavelename ve protokol, 30 Kanunusani 1923'te imzalanmıştır.  

            7- Sivil mevkufinin iadesiyle üserayı harbin mübadelesine dair Türk-Yunan itilafnamesi, 30 Kanunusani 1923'te imzalanmıştır.  

            8- Affı umumiye dair beyanname ve protokol, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            9- Yunanistan'da bulunan emlaki islamiye hakkında beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            10- Mesaili sıhhiyeye dair beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            11- İdarei adliyeye dair beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            12- Osmanlı İmparatorluğu memalikinde verilmiş bazı imtiyazata dair protokol ve beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            13- Lozan'da imza edilen senedatın bazı ahkamına Belçika ve Portekiz'in iltihaklına dair protokol ile işbu iki devletin mezkur iltihakını havi beyannameler, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            14- Britanya, Fransa ve İtalya kuvvetleri tarafından işgal edilen Türkiye arazisinin tahliyesine dair protokol ile beyanname, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            15- Kararağaç arazisi ile Bozcaada ve İmroz adalarına dair Britanya İmparatorluğu, Fransa, İtalya,  Japonya, Yunanistan ve Türkiye tarafından imzalanan protokol, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            16- Yunanistan'da ekalliyetlerin himayesine dair 10 Ağustos 1920 tarihinde başlıca düveli müttefika ile Yunanistan arasında Sevr'de münakıt muahedenameye ve Trakya'ya ait olamk üzere aynı devletler arasında aynı tarihte akdedilen muahedenameye mütaallik protokol, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            17- Sırp-Hırvat-Sloven Devletinin imzasına dair protokol, 24 Temmuz 1923'te imzalanmıştır.  

            Balada tadat olunan senedatın asılları Fransa Hükümeti Hazinei Evrakında mevdu kalacaklar ve Hükümeti mezkure senedatı mezbureden herbirinin birer musaddak suretini mezkur senedi imza eden devletlere veya indelicap kabul ve tasvip edecek olanlara ve sulh muahedenamesini imzalayan devletlere ita eyleyeceklerdir.  

            Tasdikanlilmakal, vazıini imza, işbu senet zirine imzalarını ve mühürlerini vazeylemişlerdir.  

            Lozan'da 24 Temmuz 1923 tarihinde yalnız bir nüsha olarak tanzim edilmiştir.  
  
Horace Rumbold M. İsmet
Pelle Dr. Rıza Nur
Garroni Hasan
G. C. Montagna
K. Otchiai
E. K. Veniselos
D. Caclamanos
Constantin Diamandy
Constantin Contzesco
B. Morpoff
Stancioff
Fernand Peltzer
A. M. Bartholomeu Ferreira
  

LOZAN SULH MUAHEDENAMESİNE MERBUT OLARAK TEATİ EDİLEN  MEKTUPLAR

            Türk-Fransız Ankara itilafnamesine mütaallik Fransa Hükümeti Murahhasası tarafından Türk Heyeti Murahhasası Reisine gönderilen mektup  

                                                            Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine, 

                        Reis Efendi,  
            Lozan Konferansında Zatı Alilerine vermiş olduğu teminata zeylen ve Fransa Hükümeti tarafından bilhassa bu hususta mezuniyeti haiz olduğum halde bugünkü tarihli muahedei sulhiyenin 20 Teşrinievvel 1921 tarihinde Ankara'da imzaedilmiş olan Fransız-Türk itilafı ahkamına bir güna halel iras etmemiş olduğunu, merbut beyanname il Zatı Alilerine teyit ederim.  

            Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin, mezkur itilafın bilcümle merbutatı ile beraber tamamen mer'i kaldığının teyit edildiğini görmek hususundaki arzusunu, irsal etmekle mübahi olduğum beyanname, hiç şüphe etmem ki, tamamen tatmin edecektir.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : PELLE  

                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

            Atide vazıülimza, Fransa Hükümeti tarafından bu bapta mezuniyeti haiz olarak İsmet paşa Hazretlerine teyit eder ki 20 Teşrinievvel 1921 tarihinde Ankara'da imza edilen Fransız-Türk İtilafı, Fransa Hükümetince tasvip edilmesi üzerine İtilafın tamamen meriyeti için muktazi tasdik, Hükümeti mezkure tarafından vakı olmuş ve bunun neticesi olarak işbu senedi düveli, ahakmı mahsusasından birine tevfikan, kesbi meriyet eylemiştir.  

            Şunu da İsmet Paşa Hazretlerine teyit eder ki Fransa Hükümetinin nazarında bugünkü tarih ile imza edilen muahedei sulhiye, 20 Teşrinievvel 1921 tarihli Fransız-Türk ihlilafının ahkamına halel iras etmemiş ve itilafı mezkur ve merbutatı mevkii meriyete kalmıştır.  

                                                                                                            İmza : PELLE  

 Fransa Cumhuriyetinin Sulh Konferansında Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine 

            Haizi salahiyet Murahhas Efendi,  

            Ankara'da 20 Teşrinievvel 1921 tarihinde imza olunan Türk-Fransız İtilafnamesi ahkamının teyidi tazammun etmek üzere bana gönderdiğiniz 24 Temmuz tarihli mektupla merbut beyannameyi aldığımı ihbar ile kesbi şeref eylerim.  

            Baladaki beyanname münderecatını senet ittihaz eylediğimi rica Zatı Alilerine beyan ile kesbi şeref eylerim.  

            Tazminatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  

Türk Heyeti Murahhasası Reisi tarafından İngiltere, Fransa ve İtalya Hükümetleri Murahhaslarına müttehidülmeal gönderilen mektup 
            (69'uncu maddeye teşkil edilen istisna hakkında)  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  
 Sulh Konferansında Haşmetlü İngiltere Kıralı Hazretlerinin Murahhası Sir Horace Rumbold Hazretlerine 
Sulh Konferansında Fransa Hükümeti Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine 
 Sulh Konferansında Haşmetlü İtalya Kıralı Hazretlerinin Murahhası Mösyö Montagna Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Mütedahil vergilerin tesviyesi hakkında İktisadi Komitede yapılan beyanata atfen Konferansta davet eden üç Devletin aynı hissiyatı insaniyetkarane ile mütehassis olan Türk Hükümetinin (ahkamı iktisadiye) 69'uncu maddeye bir istisna teşkil etmek üzere İzmir harikında musap olan Müttefikin tebaasının 1922-1923 senei maliyesi için borçlu oldukları temettü vergisine ait mebaliği mütedahilenin tahsilinden istisna edilmeleri zımnında tedabiri muktaziyeyi ittihaz edeceğini Zatı Alilerine teyit ile kesbi şeref ederim.  

Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  
                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                                                        3 5/7  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

  Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine

                        Reis Efendi,  

            Alakadar heyeti murahhasalar arasında takarrür eden itilafa tevfikan Türk Hükümetinin 69'uncu madde (ahkamı iktisadiye) ahkamına bir istisna teşkil etmek üzere İzmir harikında musap olan Müttefikın tebaasının 1922-1923 senei maliyesi için borçlu oldukları temettü vergisi bekayasının tediyesinden istisna edilemeleri  zımnında mukarreratı lazimeyi göndermek lütfunda bulunduğunuz mektubu almakla kesbi şeref eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : HORACE RUMBOLD  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Reis Efendi,  

            Bugünkü tarihli bir mektup ile Zatı Aliniz Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin İzmir harikı musabinin vergi hususunda istifade ettireceği hayırhahane ahkamı teyit lütfunda buldunuz.Bu tebliğden dolayı Zatı Alilerine teşekkürle mübahiyim.  

            tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : PELLE  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansı Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Mütedahil rüsum tediyatı hakkında iktisadi komitede vukubulan beyanata atfen üç davet edici devletlerle aynı hissiyatı insaniyetkarane ile mütehassis olan Türk Hükümetinin İzmir harikında musap olan Müttefikın tebaasının 69'uncu maddeye (ahkamı iktisadiye) bir istisna teşkil etmek üzere 1922-1923 senei maliyesi için borçlu oldukları temettü vergisi bekayasının tediyesinden istisnaları zımnında mukarreratı lazimeyi ittihaz edeceğini müeyyit olan bugünkü tarihli mektubunuzu almakla kesbi şeref eylerim.  

            İşbu işarı senet ittihaz ve ondan dolayı size teşekkür ederek tazimatı faikamın teminatının kabulünü rica ederim Ekselans.  

                                                                                                            İmza : G. MONTAGNA  

İKAMET MUKAVELENAMESİNE  MÜTAALLİK MEKTUPLAR
(Madde 2) 
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  
 Japonya'nın Roma'da Fevkalade Murahhası ve Büyük Elçisi ve LozanKonferansında Murahhası Mösyö Kentaro Otchiai Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Bugünkü tarihli ikamet mukavelesinin ikinci maddesinde münderiç ve dahili memlekete muhaceret mütaallik ahkama ait olan kaydı itiyatinin Japonya tebaası aleyhine ve diğer devletlerin tebaası lehine  
ırk mülahazatına müstenit tefriklere hiçbir  veçhile müsait olabilecek tarzda tefsir edilemeyeceğini Hükümetim namına Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciye Vekili ve aynı mecliste Edirne Mebusu ve Lozan Konferansında Türk Heyeti Murahhasaı Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            İşbu ayın yirmi dördüncü tarihli mektupla bugünkü tarihli İkamet Mukavelesinin ikinci maddesinde münderiç ve dahili memlekte muhaceret mütaallik ahkama ait olan kaydı ihtiyatinin Japon tebaasının zararına ve diğer Hükümat tebaasının menfaatine olarak ırk mülahazatına müstenit tefriklere müsait olabilecek bir tarzda tefsir edilemeyeceğini bana bildirmek lütfunda bulundunuz.  

            Senet ittihaz bahtiyar olduğum işbu lütufkar tebliğden dolayı Zatı Alilerine teşekkür etmekle mübahiyim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmamızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : K. OTCHİAİ  
   

İkamet Mukavelenamesine mütaallik mektuplar
(Müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayrıyenin iaderi hakkında) 

                                                                                    Lozan, 24  Temmuz 1923  

 Sulh Konferansında Haşmetlü İngiltere Kıralı Hazretlerinin Murahhası Sir Horace Rumbold Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Lozan'da bugünkü tarihle imza olunan ikamet mukavelesine atfen mezkur mukaveleye raptedilecek olan beyannamenin mektuplarla tedili hakkında birinci komitenin 19 Mayıs 1923 tarihli celsesinde müttehaz kararına tevfikan Türkiye'de 30 Teşrinievvel 1914 tarihinden mevcudiyeti musaddak ve Büyük Britanya'ya mensup müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyenin mevcudiyetini tanıyacağını ve bugün imza edilen Muahedei Sulhiye tarihinde Türkiye'de fiilen mevcut sair İngiliz müessesatı mümasilesinin vaziyetlerini nizama tevfik etmek üzere hayırhahne tetkik edeceğini Hükümetim namınabeyan ile kesbi şeref eylerim.  

            Her nevi mükellefiyatı maliye noktai nazarından baladaki müessesat, müessesatı mümasilesiyle tamamen müsavi mamaleye mazhar edilecek ve işbu müessesat hakkında cari olan nizami amme ahkamıyla kavanin ve nizamata tabi olacaklardır.Maahaza şurası mukarrerdir ki Türk Hükümeti işbu müessesatın şeraiti faaliyetini ve mekteplere gelince tedrisatın ameli teşkilatını nazarı itibare alacaktır.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Reis Efendi,  

            Alakadar Heyatı Murahhasa arasında vukua gelen itilafa tevfikan Büyük Britanya'ya mensup olarak Türkiye'de bulunan müessesatı mezhebiye, tedrisiye ve sıhhiyeye Türkiye tarafından bahşolunacak muamele hakkında bugünkü tarihle bana irsal lütfunda bulunduğunuz mektubu almakla kesbi şeref eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : HORACE RUMBOLD  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Sulh Konferansında Fransa Hükümeti Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Lozan'dabugünkü tarihle imza olunan ikamet mukavelesine atfen ve mezkur mukaveleye rapedilecek olan beyannamenin mektuplarla tebdili hakkında birinci komitenin 19 Mayıs 1923 tarihli celsesinde müttehaz kararına tevfikan Türkiye'de 30 Teşrinievvel 1914 tarihinden mukaddem mevcudiyeti musaddak ve Fransa'ya mensup müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyenin mevcudiyetini tanıyacağını ve bugün imza edilen muahedei sulhiye tarihinde Türkiye'de fiilen mevcut sair Fransız müessesatı mümasilesinin vaziyetlerini nizama tevfik etmek üzere hayırhahne tetkik edeceğini Hükümetim namına beyan ile kesbi şeref eylerim.  

            Her nevi mükellefiyatı maliye noktai nazarından baladaki müessesat, Türk müessesatı mümasilesiyle tamamen müsavi muameleye mazhar edilecek ve işbu müessesat hakkında cari olan nizamı amme ahkamıyla kavanin ve nizamata tabi olacaklardır.Maahaza şurası mukarrerdir ki Türk Hükümeti işbu müessesatın şeraiti faaliyetini ve mekteplere gelince tedrisatın ameli teşkilatını nazarı itibara alacaktır.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Hariciye Vekili ve Lozan Konferansı Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Reis Efendi,  

            Zatı Alileri bugün bana Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti namına Türkiye'deki Fransız müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyesinin vaziyetine dair mektup şeklinde bir beyanname göndermek lütfunda bulundunuz.Bu mektuptan dolayı Zat Alilerine teşekkürle mübahiyim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : PELLE  

                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

Sulh Konferansında Haşmetlü İtalya Kıralı Hazretlerinin Murahhası Mösyö Montagna Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Lozan'da bugünkü tarihle imza olunan ikamet mukavelesine atfen ve mezkur mukaveleye rapedilecek olan beyannamenin mektuplarla tebdili hakkında birinci komitenin 19 Myıs 1923 tarihli celsesinde müttehaz kararına tevfikan Türkiye'de 30 Teşrinievvel 1914 tarihinden mukaddem mevcudiyeti musaddak ve İtalya'ya mensup müessesatı mezhebiye, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyenin mevcudiyetini taniyacağını ve bugün imza edieln muahedei sulhiye tarihinde Türkiye'de fiilen mevcut sair İtalyan müessesatı mümasilesinin vaziyetlerini nizama tevfik etmek üzere hayırhahane tetkik edeceğini Hükümetim namına beyan ile kesbi eylerim.  

            Her nevi mükellefiyatı maliye noktai nazarından baladaki müessesat, Türk müessesatı mümasilesiyle tamamen müsavi muameleye mazhar edilecek ve işbu müessesat hakkında cari olan nizamı amme ahkamıyla kavanin ve nizamata tabi olacaklardır.Maahaza şurası mukarrerdir ki Türk Hükümeti işbu müessesatın şeraiti faaliyetini ve mekteplere gelince tedrisatın ameli teşkilatını nazarı itibare alacaktır.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansında Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Türkiye'de mevcut İtalya müessesatı mezhebiyle, tedrisiye, sıhhiye ve hayriyesi hakkında bugünkü tarihli ve zirdeki şekilde muharrer mektubu alilerini almakla kesbi şeref eylerim :  

            "Lozan'da bugünkü tarihle imza olunan ikamet mukavelesine atfen ve işbu mukavelenameye rapedilecek olan beyannamenin mektuplarla tedbili hakkında birinci komitenin 19 Mayıs 1923 tarihli celsesinde müttehaz kararına iptinaen Türkiye'de 30 Teşrinievvel 1914 tarihinden evvel mevcudiyeti musaddak ve İtalya'ya mensup müessesatı mezhebiye ve tedrisiye, sıhhiye ve hayriyenin mevcudiyeti tanılacağını Türk Hükümeti namına beyan ile kesbi şeref eylerim.Hükümetim bugün imza edieln muahedei sulhiye tarihinde Türkiye'de fiilen mevcut sair İtalyan müessesatı mümasilesinin vaziyetlerini nizama tevfik etmek üzere hayırhahane surette tetkik edecektir.Her nevi mükellefiyatı maliye noktai nazarından baladaki müessesat Türk müessesatı mümasilesiyle tamamen müsavi muameleye mazhar edilecek ve işbu müessesat hakkında cari olan nizamı amme ahkamiyle kavanin ve nizamata tabi olacaklardır.Maahaza şurası mukarrerdir ki Türk Hükümeti işbu müessesatın şeraiti faaliyetini ve mekteplere gelince tedrisatınameli teşkilatını nazarı itibara alacaktır."  

            Baladaki mektubu senet ittihaz ederim.Ondan dolayı teşekkür ederim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : Montagna  

TİCARET MUKAVALENAMESİNİN BAZI AHKAMINA AİT MEKTUPLAR(Madde 8) 
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

                        Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansı Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine  

                        Reis Efendi,  

            Bugünkü tarihli ticaret mukavelenamesinin sekizinci maddesi mucibince Fransız Hükümetinin Türkiye'den neşet ve vürut edip Fransa'ya ithal olunan mahsulata bahşetmek tasavvurunda bulunduğumuameleyi size bildirmekle kesbi şeref eylerim.  

            Merbut cetvelde tadat olunan mahsulat mezkur mukavelenin mevkii meriyete vaz'ından itibaren Fransa'nın gerek tarifelere mütaallik ittihaz edeceği tedabir mucibince, gerek tatbikı mukavelat suretiyle diğer her hangi bir memleketten neşet ve vürut eden mahsulata halen tatbik ettiği yahut atiyen tatbik edeceği en ziyade duçarı tenzilat olmuş miktarı rüsumdan istifade edecekler ve en müsait muamele keyfiyeti esamii mevat ile tarifenin diğer kaffei anasırı hakkında dahi aynı suretle temin edilecektir.Salifüzzikir  merbut cetvel, Türkiye'nin Farnsa'ya vukubulan ihracat ticareti hakkındaki istatistiklere tevfikan tertip edildiğ cihetle eğer Türkiye, ticaret mukavelenamesinin mevkii meriyete vza'ından itibaren üç ay müddet zarfında bir ehemmiyeti hakikıyeyi haiz mahsulatı milliyesinden bazılarının orada asla münderiç bulunmadığını ispat ederse Fransa mezkur cetveli ikmal etmeyi reddeylemeyecektir.  

            Şarap ve şarap müstahzaratı müstesna olmak üzere, Türkiye'den neşet ve vürut eden diğer bilcümle mahsulat, umumi tarife ile asgari tarife arasındaki farkın yüzde ellisi nispetinde tezyit edilmiş olan asgari tarifeye tabi tutulacaklardır.  

            Türkiye'den neşet ve vürut edip Fransa ve Cezayir'e ithal olunan mahsulata tatbik edilecek usul Fransa'nın aynı usulü rüsumiyeyi haiz bütün müstemlekatında dahi aynı suretle tatbik edilecektir.Diğer müstemlekat, müstamerat ve himaye memleketlerinde Türkiye'den neşet ve vürut eden mahsulata tatbik edilecek usul en ziyade mazharı müsaade millet muamelesi olacaktır.  

            Muvafakatlerinin teyiden inbasına lütuf buyurmalarını Zatı Alilerineden rica ile takdimi ihtiramat eylerim.  

                                                                                                            İmza :PELLE  

                        Türk Hükümetine tevdi olunan mektubu merbut cetvel  
  
Tarife No : Emtianın esamisi
15 Sülük
20 mükerrer Barsak, taze, kuru veya tuzlu
21 Ham deri, taze veya kuru, büyük veya küçük
22 Ham kürk, adatavşanı, tavşan ve sair hayvanat postları
23 Yün 
24 At kılı
25 Ham tüy, taranmış veya atılmış
26 İpek
33 Balmumu
34 Kümes hayvanatı yumurtalarına mütaallikmevat
39 Azotlu gübre
45-58 Saydımahi mahsulatı, mercan, inci vesaire
59-67 Tababete ve ıtriyata mütaallik ham mevaddi hayvaniye, sünger, kemik, ham mevaşi boynuzu vesaire
68-73 Hububat
79 Pirinç
80 Kuru sebze, fasulye ve mercimek dahil olmak üzere
82 Darı, kuşyemi, alpist (alpiste)
84 Sofra meyvaları
85 Ceviz müstesna olmak üzere kuru sofra yemişleri ezcümle üzüm, incir, şamfıstığı vesaire
86 Meyva şekerlemesi ve şeker veya bal ile konserve edilmiş sofra meyvaları
87 Taze anason
88 Ardıç meyvası ve fenuy (fenouil) raziyane ve taktir olunacak diğer meyvalar ve yağlı meyvalar
89 Tohum
93 Şurup ve mamul şeker
95 Reçel
111-112 mük. Züyutu tayyare, gül, nane ve diğer yağları
115 Zift ve katran
141-142 Pamuk, keten, ham, yıkanmış ve sair şekillerdekendir
170 mükerrer Gayrı mezkur mahsulatı nebatiye döküntüleri, bilhassa meyankökü ve usaresi, cehri
174 Her nevi mermer
184 Kireç ve alçı, çimento
189 Kükürt
202 Kuyumcu külü, rögne (regret)
204 Demir cevheri
218 Demir toz ve talaşı
219 Dökme demir
221 Bakır köhne mamulatı enkazı ve talaşı
222 Kurşun
223 Çinko, cevher, ham külçe halinde, külçe çubuk veya levha
226 Civa
227 Antimon
253 Başka yerde zikrolunmayan maden cevherleri, denizköpüğü, gürherçile, gürherçileli fitil v.s.
311 İspirtosuz ıtriyat (sabundan gayrı)
312 Adi sabun
315 İspirtosuz mai mukattar
321 Her nevi mum
327 Albümin
343-344 Çini
346 İnce çini ve majolik (majolique) 
368-381 Pamuk ipliği, yün ipiliği, kıl iplik, keten ipliği, kamçıbaşı ve her nevi ipek ipliği
382 Keten ve kenevir dokuma
404-405 Pamuk mensucat, ham, kasarlı, seyrek, gaz, tül vesair mümasilleri
407 Her nevi kalemkarlar, atkılar, kuşaklar ve mümasil örtüler, perdeler, havlular ve pamuk peştemaller
419 Pamuk işlemeler makine ile olmayarak pamuk mensucat üzerine, tül üzerine, şimike (chmiquees) yahut aeriyen (aerienne) ve zemini oyulmuş
420 mükerrer  El işi pamuk danteller
438-442 Halı ve diğer yün dokumalar
442-444 Halı (Acem, Türk ve Hint)
445 Fes ve külah)
447 Yün şal
453 Yün kadifeler
459 İpek ve kamçıbaşı mensucat, siyahtan gayrı renkli (altın, gümüş veya diğer mevat ile mahlüt düz, fasone veya işlemeli kamçıbaşı veya ipek mensucat, safi ipek veya kamçıbaşından kadife ve pelüş).
476 İşlenmiş keçi, koyun, kuzu derileri, saraçlık için işlenmiş kırupone (crouponne) deri.
477 Taban ve saraç için kösele
493-494 Adi, mamul ve terbiyelenmiş kürk, işlenmiş elbise haline konmuş veyahut parçalardan dikilmiş post ve kürkler
495 Gümüş ve altın yaldızlı gümüşten kuyumcu eşyası
525 (sex) Bilümum makineler, gayrı mezkur tam cihazlar
573 ve 574 Maden, halis veya mahlüt bakırdan mamulat, sanat ve ziynet eşyası, bölmeli mineler dahil olarak
591,591 mükerrer, 592 İşlemeli, oymalı, kakmalı veya eğilmiş ağaçlardan gayrı mobilya, koltuk ve aksamı
615 Demir veya çelikten merakibi bahriye
629 Yontulmuş fakat takılmamış mercan
637-640 Alatı musikiye perdeleri, sigara ağızlığı ve sedeften mamul (quater) sair eşya, bağa, kehlibar ambroit (ambroide)
638-640 Ambroit (ambroide) kehlibar, bağa, sedef ve fildişi sedefçilik mamulatı
641-642 Diğer mevattan sedefçilik
654 Her nevi koleksiyon ve eşya her nevi asar eşyayı antika
5 Kibritiyeti arsenik
26 Ham boraks, borat dö şo
122 Hamızı nühaz
216 Tartart dö potas
377 Mazı veya somak hülasaları
            Bir mahiyeti ticariyeyi haiz olmayan kolipostallar  

                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

Fransa Cumhuriyeti Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine 

                        Murahhas Efendi,  

            Ticaret- Mukavelenamesinin 8'inci maddesi mucibince Türkiye'de neşet ve vürut edip Fransa'ya ithal olunan mahsulata Fransa Hükümetinin bahşetmek tasavvurunda bulunduğu muameleyi müş'ir irsal buyurulan 24 Temmuz 1923 tarihli mektup ile merbutunu aldığımı beyan ile kesbi şeref eylerim.  

            Salifüzzikir mektup ile merbutunun muhteviyatını senet ittihaz eylediğimi size beyan ile şerefyabım.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  

Ticaret mukavelenamesinin dokuzuncu maddesine mütaallik mektuplar
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  
 Sulh Konferansında Haşmetlü İngiltere Kıralı Hazretlerinin Murahhası Sir Horace Rumbold Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Lozan'da bugünkü tarihle imza edilen Ticaret Mukavelenamesinin dokuzuncu maddesine atfen Zatı Alilerinin nazarı ıttılaına zirdeki hususu iblağa müsaraat eylerim :  

            Kabotajı milli sancağa hasra karar veren Türk Hükümeti şimdiye kadar Türk sularında muntazam seyrüsefer icra eden ve zirde işaret edilen kumpanyaların Türkiye'de bir limandan diğerine eşyayı ticariye ve yolcu nakletmelerine muvafakat etmiş olduğunu ve kendisiyle akdedecekleri mukavelede musarrah kaffei müddetler zarfında işbu nakliyatı ticariyeyi muhtemel ne gibi şerait dairesinde devam ettirebileceklerini onlarla müzakereye mütemayil bulunduğunu Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref eylerim.  

            1 Kanunusani 1924 tarihinden itibaren altı aylık bir müddet zarfında işbu müzakerat bir itilafa müncer olmayacak olursa baladaki kumpanyalar faaliyetlerini şeraiti hazira dairesinde ancak muahhar iki senelik bir müddet zarfında devam ettirmek hakkına malik olabileceklerdir.  

            İşbu sureti tesviyeden istifade edeceği balada işaret olunan kumpanyalar atidekilerdir :  
Khedivial Mail Steamship and Graving Dock Company Limited  
M. et J. Costant,  
Ellerman Line, Limited.  

            Türkiye'de bugünkü tarihte kabotaj yapan Türk kumpanyaları Büyük Britanya sahillerinde muamelei mütekabileden istifade edeceklerdir.  

            Hükümetinin mutabık olduğunun bana teyit etmesini Zatı Alilerinden rica ederim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Reis Efendi,  

            Kabotaj hakkında Zatı Alilerinin bugünkü tarihle bana göndermek lütfunda bulunduğu mektubu almakla kesbi şeref eylerim.Hükükmetim namına baladaki mektup muhteviyatını senet ittihaz ederken orada işaret olunan üç İngiliz seyrisefain kumpanyasının yapacağı kabotajın şeraiti hakkında ve Türkiye'deki bugünkü tarihte kabotaj yapan Türk kumpanyaları vapurlarına Büyük Britanya sahillerinde bahşolunacak muamelei mütekabileye dair mutabık olduğumuzu size ihbara müsaraat eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : HORACE RUMBOLD  

Sulh Konferansında Fransa Hükümeti Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Lozan'da bugünkü tarihle imza edilen Ticaret Mukavelenamesinin dokuzuncu maddesine atfen Zatı Alilerinin nazarı zirdeki husus iblağa müsaraat ederim.  

            Kabotajı milli sancağa hasra karar veren Türk Hükümeti şimdiye kadar Türk sularında muntazam seyrüsefer icra eden ve zirde işaret edilen kumpanyaların Türkiye'de bir limandan diğerine eşyayı ticariye ve yolu nakletmelerine muvafakat etmiş olduğunu ve kendisiyle akdedecekleri mukavelede musarrah kaffei müddetler zarfında işbu nakliyatı ticariyeyi muhtemel ne gibi şerait dairesinde devam ettirebileceklerini onlarla müzakereye mütemayil bulunduğunu Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref ederim.  

            1 Kanunusani 1924 tarihinden itibaren altı aylık bir müddet zarfında işbu müzakerat bir itilafa müncer olmayacak olursa baladaki kumpanyalar faaliyetlerini şerait hazıra dairesinde ancak muahharan iki senelik bir müddet zarfında devam ettirmek hakkına malik olabileceklerdir.  

            İşbu sureti tesviyeden istifade edeceği balada işaret olunan kumpanyalar atidekilerdir :  
Messageries Maritimes  
Paques Kumpanyası  
Fraissient Kumpanyası  

            Türk Hükümeti bazı Fransız müessesatına bahşe mütemayil olduğunu beyan ettiği fevaitten istifadeyi Fransa sahillerinde Türk firme ve kumpanyaları için muamelei mütekabile şartına tabi kılabileceğini takdir etmekte ise de Fransa kavanini ecnebi gemilere kabotaj hakkını menetmiş olduğundan bu talebin elyevm nabemahal olduğu nazarı itibare almaktadır.Fakat eğer Fransa bu baptaki kavanini atiyen tedil edecek olursa hiçolmazsa bugünkü tarihte Türkiye'de kabotaj yapan Türk kumpanyalarının en ziyade naili müsaade millet muamelesinden istifadeye kabul edecekleri hakkında teminat talep etmekte kendisini haklı görür.  

            Hükümetinin mutabık olduğunu bana teyit etmesini Zatı Alilerinden rica ederim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı riva ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Reis Efendi,  

            Bugünkü tarihli bir mektupla Zatı Aliniz Türkiye Büyük  Millet Meclisi Hükümetinin Messagerie Maritimes, Paquet, Feaissient kumpanyalarının Türkiye Limanları arasında iki sene müddetle kabotaj yapmaya devam etmesine ne şerait dairesinde müsaadeye mütemayil olduğunu bana teyit etmek lütfunda bulundunuz.  

            Fransa Hükümetinin baladaki şerait hakkında mutabık olduğunu Zatı Alinize bildirmekle şeref eylerim.  

            Tazimatı ihtirankaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                        İmza : PELLE 
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  
Sulh Konferansında Haşmetlü İtalya Kıralı Haretlerinin Murahhası Mösyö Montagna Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Lozan'da bugünkü tarihle imza edilen ticaret mukavelenamesinin dokuzuncu maddesine atfen Zatı Alilerinin naarı ıttılaına zirdeki hususu iblağa müsaraat eylerim :  

            Kabotajı milli sancağa hasra karar veren Türk Hükümeti şimdiye kadar Türk sularında muntazam seyrüsefer icra eden ve zirde işaret edilen kumpanyaların Türkiye'de bir limandan diğerine eşyayı ticariye ve yolcu nakletmelerine muvafakat etmiş olduğunu ve kendisiyle akdedecekleri mukavelede musarrah kaffei müddetler zarfında işbu nakliyatı ticariyeyi muhtemel ne gibi şerait dairesinde devam ettirebileceklerini onlarla müzakereye mütemayil bulunduğunu Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref eylerim.  

            1 Kanunusani 1924 tarihinden itibaren altı aylık bir müddet zarfında işbu müzakerat bir itilafa müncer olmayacak olursa baladaki kumpanyalar faaliyetlerini şeraiti hazıra dairesinde ancak muahhar iki senelik bir müddet zarfında devam ettirmek hakkına malik olabileceklerdir.  

            İşbu sureti tesviyeden istifade edeceği balada işaret olunan kumpanyalar atidekilerdir :  
societa Lıoyd Triestino-Trieste  
Societa İtaliana di servizi Maritimi-Roma;  
Societa İtaliana di Navigazione G. Rossi-Roma.  

            Türkiye'de bugünkü tarihte kabotaj yapan Türk Kumpanyaları İtalya sahillerinde muamelei mütekabileden istifade edeceklerdir.  

            Hükümetinin mutabık olduğunu bana teyit etmesini Zatı Alilerinden rica ederim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Türkiye Büyük Millet Meclisi Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansında Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Türkiye'de kabotajın icrası hakkında bugünkü tarihli ve zirdeki şekilde muharrer mektubu alinizi almakla kesbi şeref eylerim :  

            "Bugünkü tarihle Lozan'da imza edilen Ticaret Mukavelenamesinin dokuzuncu maddesine atfen Zatı Alilerinin nazarı ıttılaına zirdeki hususu vaz'a müsaraat eylerim.Kabotajı milli sancağa hasra karar veren Türk Hükümeti Türksularında şimdiye kadar muntazam bir sefer icra etmekte olan ve zirde işaret olan kumpanyaların Türkiye'deki bir limandan diğer limana emtiai ticariye yolu ile yolcu nakliyatını icra etmelerine muvafakat etmil olduğunu ve kendisi ile aktedecekleri mukavelede musarrah kaffei müddetler zarfında işbu nakliyatı ticariyeyi muhtemel ne gibi şerait dairesinde devam ettirebileceklerini onlarla müzakereye mütemayil bulunduğunu Zatı Alinize ihbar ile kesbi şeref eylerim.  

            "1 Kanunusani 1924 tarihinden itibaren altı aylık bir mühlet zarfında işbu müzakerat bir itilafa müncer olmayacak olursa baladaki kumpanyalar şeraiti hazıra dairesinde faaliyetlerini ancak muahharen iki senelik bir müddet için idame etmek hakkına malik olabileceklerdir.  

            "İşbu sureti tesviyeden istifade edeceği balada işaret olunan kumpanyalar atidekilerdir :  
Societa Lloyd Triestino-Trieste,  
Societa İtaliana di Servizi Maritimi-Roma,  
Societa İtaliana di Navigazione G. Rossi-Roma.  

            "Bugünkü tarihte Türkiye'de kabotaj yapan Türk kumpanyalarının vapurları İtalya sahillerinde muamelei mütekabileden istifade edebileceklerdir.Hükümetinin bu bapta mutabık olduğunu bana lütfen teyit eylemesini Zatı Alilerinden rica ve tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı istirham ederim."  

            Baladaki mektubu senet ittihaz eyledim.Hükümetim namına muhteviyatı hakkında mutabık bulunduğumu beyan eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : MONTAGNA 

BAZI İMTİYAZATA MÜTAALLİK MEKTUPLAR
                                                                 Lozan, 24 Temmuz 1923  
 Sulh Konferansında Haşmetlü İngiltere Kıralı Hazretlerinin Murahhası Sir Horace Rumbold Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Armstrong Whitworth and Kompany Limited ve Vickers Limited Şirketine bugün göderdiğim mektubun bir suretini leffen irsal ile kesbi şeref eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923 

 Armstrong Whitworth And Co Limited ve Vickers Limited Şirketlerinin Reisi Efendiye 

                        Reis Efendi,  

            Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin Nafıa Vekili namına ve imtiyazat hakkındaki bugünkü tarihli protokolun ikinci maddesinde Armstrong Whitworth Ande Co. Limited ve Vickers Limited Şirketleri hakkında münderiç bulunan ahkama atfen zirdeki hususu nazarı ıttılaınıza vaz'ile kesbi şeref eylerim.  

            Şurası mukarrerdir ki Muahedei Sulhiyenin imzasından beş senelik bir mühlet zarfında baladaki tarihten muahhar olarak aktedilecek mukavelelerle Türk Hükümeti, zikrolunan mukavelatta işaret edilen ameliyatın tamamen veya kısmen sahai fiile isalini veya işletilmesini temin zımnında ecnebi sermaye veya sanayiine müracaatı tasavvur ederse iğşbu şirketleri niyetinden haberdar edecek ve onların diğer herhangi bir şahıs veya şirket ile tamamen musavi olarak rekabete girmesini mümkün kılacaktır.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Reis Efendi,  

            Aramızda takarrür eden itilafa etvfikan Zatı Alilerinin Sir W. G. Armstrong Whirtworth ve Kumpanyası ticaretevi ile Vickers Limited ticaretevine aynı tarihle gönderdiğiniz mektubun bir suretini bana berayı tebliğ bugünkü tarihle göndermek lütfunda bulunduğumuz mektubu almakla kesbi şeref eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                        İmza : HORACE RUMBOLD 
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923 
 Sulh Konferansında Fransa Hükümeti Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine 

            Ekselans,  

            Paris'te Regie Generale des Chemins de fer'in Reisi Efendiye bugün gönderdiğim mektubun bir suretini leffen irsal ile kesbi şeref eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Pariste Paul Baudry Sokağında Regie Generale des chemins de fer'in Reisi Efendiye 

                        Reis Efendi,  

            Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin Nafıa Vekili namına ve imtiyazat hakkındaki bugünkü tarihli protokolun ikinci maddesinde Regie Generale des chemins de fer'e ait olarak münderiç bulunan ahkama atfen zirdeki hususu nazarı ıttılaınıza vaz'ile kesbi şeref ederim.  

            Şurası mukarrerdir ki Sulh Muahedesinin imzasından beş senelik bir mühlet zarfında Türkiye Hükümeti baladaki tarihten muahhar olarak akdedilecek mukavelerle ecnebi sermaye ve sanayiine müracaat ederek Bahrisiyah şebekesinin bir veya müteaddit aksamının inşasını sahai fiile isal veya işletilmesini tamamen veya kısmen temini tasavvur ederse (Regie Generale)i haberdar edecek ve onun diğer herhangi bir şahıs veya şirketle tamamıyla mütesavi olarak rekabete girebilmesini mümkün kılacaktır.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Reis Efendi,  

            Bahrisiyah şebekesinin inşası veya işletilmesine muhtemel iştiraki hakkında Şimendifer Reji Generali Şirketine gönderdiği mektubun bir suretini Zatı Alileri bugünkü tarihli bir mektupla bana göndermek lütfunda bulunmuştur.Bu tebliğden dolayı Zatı Alilerine teşekkürle mübahiyim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : PELLE  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

Üçüncü Komite Reisi ve Haşmetlü İtalya Kıralı Hazretlerinin Lozan Sulh Konferansında Murahhası Mösyö Montagna Hazretlerine 

                        Ekselans,  

            Hükümeti  Osmaniye ile, 29 Teşrinievvel 1914 tarihinden evvel berveçhi ati tadat olunan Anandolu, Bağdat, Mersin-Adana demiryolları ile Şark şimendiferleri ve Haydarpaşa limanı hakkında usul ve kanuna muvafık olarak akdolunmuş mukavek-latı muahharanın mahfuz olduğunu beyan ile kesbi şeref eylerim.  

            Mezkur mukavelat ile itilaf ahkamı bugünkü tarihli muahedei sulhiyenin mevkii meriyete vaz'ından itibaren bir sene müddet zarfında şeraiti cedidei iktisadiye ile telif edilecektir.  

            İhtiramatı faikamın kabulünü rica ederim Efendim.  

                                                                                                            İmza : M.İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciye Vekili ve Lozan Sulh Konferansında Türkiye Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

            Ekselans,  

            Hükümeti Osmaniye ile 29 Teşrinievvel 1914 tarihinden evvel berveçhi ati tadat olunan Anadolu, Bağdat, Mersin-Adana demiryolları ile Şark şimendiferleri ve Haydarpaşa limanı hakkında ususl ve kanuna muvafık olarak akdolunmuş mukavelatı imtiyaziye ile onlara mütaallik itilafatı muahharanın mahfuz olduğunu ve bugünkü tarih ile imza edilen muahedei sulhiyenin mevkii meriyete vaz'ından itibaren bir sene mühlet zarfında mezkur mukavelat ve itilafat ahkamının şeraiti cedidei iktisadiyeye tevfik edileceğini bana bildirmek üzere bugünkü tarihle göndermiş olduğunuz mektubu ahiz ile kesbi şeref eylerim.  

            İşbu işarı senet ittihaz ve ondan dolayı size teşekkür ederek tazimatı faikamın teminatının kabülünü rica ederim, Ekselans.  

                                                                                                            İmza : MONTAGNA  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

MEİS ADASI HAKKINDA MEKTUP

                        Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında Türkiye Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine  

                        Vekil Efendi,  

            Haiz olduğum salahiyeti kamile mucibince hareket ederek Türkiye ile Düveli Müttefika arasında Sulh Muahedenamesinin  mevkii meriyete vaz'ından sonra İtalya'nın Meis adasında hiç bir top bataryası bulundurmayacağını, adanın Anadolu sahiline karşı olan tarafında hiçbir istihkam yapmayacağını ve mezkur adayı askeri veya bahri üssülhareke olarak kullanılmayacağını Hükümetim namına Zatı Alilerine ihbar ile kesbi şeref ederim.  

            Maahaza şurası mukarrerdir ki İtalya'nın bir devleti saliseye karşı Türkiye bitaraf kaldığı halde dahil olduğu bir muharebenin devamı esnasında balada mezkur tedabirin tatbikı tatil olunabilecektir.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : G. C. MONTAGNA  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 İtalya Kıralı Hazretlerinin Orta Elçisi veLozan Sulh Konferansında Murahhası Mösyö G. C. Montagna Hazretlerine 

                        Elçi Efendi,  

            Hükümetiniz namına ve haiz olduğunuz salahiyeti kamile mucibince hareket ederek Müttefikin Hükümetleriyle Türkiye arasında Sulh Muahedenamesinin mevkii meriyete vaz'ını mütaakıp İtalya'nın Meis adasında hiçbir batarya top bulundurmayacağını, adanın Anadolu sahili karşısındaki sahilinde hiçbir istihkam yapmayacağını ve mezkur adayı askeri veya bahri üssülhareke olarak kullanmayacağını bana tebliğ için bugünkü tarihle göndermek lütfunda bulunduğunuz notayı almakla kesbi şeref eylerim.  

            Maahaza şurası mukarrerdir ki İtalya'nın Türkiye bitaraf kaldığı halde bir devleti saliseye karşı dahil olacağı bir harbin devamı esnasında tedabiri mezburenin tatbikı tatil olunabilecektir.  

            İşbu tebliği senet ittihaz ederk tecdidi teminatı ihtiramkariye müsaberet eylerim Elçi Efendi.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET  
                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923 

HAVAİ SEFER HAKKINDAKİ MUKAVELEYE AİT    MEKTUPLAR                                                                           
 LOZAN, 24 Temmuz 1923  
 Hariciye Vekili ve Lozan Konferansında Türk Heyeti Murahhasası Reisi İsmet Paşa Hazretlerine 

                        Reis Efendi,  

            Havai sefer hakkında mukavelenin müzakeresi esnasında Türkiye'nin bu mukaveleye iltihakını derpiş eden Zatı Alileri işbu mukaveleye vazıülimza olan memleketlerle imzadan sonra iltihak edeceklerin isimlerini öğrenmek arzusunu izhar etmişti.Kezalik  mezkur  mukavelenamenin 34'üncü maddesinin tadil edilip edilmeyeceğini öğrenmek istemiştiniz.Mezkur mukavelenameye vazıülimza veya mültehik olan devletlerin bir cetvelini Zatı Alinize merbuten tebliğ ile kesbi şeref eylerim.İşbu senedi düvelinin 34'üncü maddesinin tadili hakkında müzakerat cereyan etmekte olduğunu ilave eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : PELLE  

 Mukavelei havaiyeyi tasdik eden memleketler 
Belçika  
Bolivya  
İngiltere İmparatorluğu  
Yunanistan  
İtalya  
Japonya  
Portekiz  
Sırbistan  
Mukavelei havaiyeye iltihak eden memleketler 
Bulgaristan  
İran  

                                                                                    Lozan, 24 Temmuz 1923  

 Fransa Cumhuriyetinin Sulh Konferansında Murahhası Jeneral Pelle Hazretlerine 

                        Haizi salahiyet Murahhas Efendi,  

            Havai sefer hakkındaki mukaveleyi imza eden veya işbu mukaveleye iltihak eden memleketlerin isimlerini bana tebliğ etmek için bugün bana gödermek lütfunda bulunduğunuz mektup ile melfufunu aldığımı ihbar ile kesbi şeref eylerim.  

            Tazimatı ihtiramkaranemin teminatını kabul buyurmanızı rica ederim.  

                                                                                                            İmza : M. İSMET