VERGİ MEVZUATI  
BİRİNCİ KISIM
MÜKELLEFİYET
 
BİRİNCİ BÖLÜM
MEVZU ve MÜKELEFLER
 
            MEVZU 
            Madde 1 - Aşağıda yazılı tüzelkişilerin kazançları kurumlar vergisine tabidir: 

            A) Sermaye şirketleri ; 
            B) Kooperatif şirketler; 
            C) İktisadi Kamu Müesseseleri; 
            D) Dernek ve tesislere ve  vakıflara ait iktisadi işletmeler; 

            Kurum kazancı, Gelir Vergisi Kanununda gösterilen kazanç ve iratlarla tarım faaliyetlerinden elde edilen kazançlardan terekküp eder. 

            SERMAYE ŞİRKETLERİ 
            Madde 2 - Ticaret Kanununun hükümlerine göre kurulmuş olan anonim, shamlı komandit ve limited şirketler ile aynı mahiyetteki yabancı kurumlar sermaye  şirketleridir. 

            KOOPERATİF ŞİRKETLER 
            Madde 3 -Kooperatif şirketlergerek Ticaret Kanununa, gerek özel kanunlarına göre istihlak, kredi, istihsal, satış, yapı ve sair namlara kurulan kooperatif şirketlerdir. 

            Okul kooperatifleri gibi dernek veya adi şirket mahiyetinde olanlar kooperatif vasıfalarını ihraz etmezler.. 
 
            İKTİSADİ KAMU MÜESSESELERİ 
            Madde 4 - Devlet, özel idare, belediye ve diğer kamu idarelerine ve müesseselerine ait veya tabi olup faaliyetleri devamlı bulunan ve birinci maddenin A ve B fıkraları haricinde kalan ticari, sınai ve zirai işletmeler, iktisadi kamu müesseseleridir. 

            Bunların kuruluşlarında kazanç gayesi aranmayacağı gibi, kendilerine ayrı tüzelkişilik verilmiş olup olmaması, mükellefiyetlerine tesir etmez. 

            DERNEK.TESİS VE VAKIFLARA AİT İKTİSADİ İŞLETMELER 
            Madde 5 -Dernek,tesis ve vakıflara ait veya bağlı olup 4'üncü maddede yazılı şartları haiz bulunan işletmeler, dernek, tesis ve vakıfların iktisadi işletmeleridir. 

            YABANCI DEVLET VE DERNEKLERE AİT İKTİSADİ MÜESSESELER 
            Madde 6 -Yabancı Devlet veya derneklere ait iktisadi müessese ve işletmeler, Türk iktisadi kamu müesseseleri gibi kurumlar vergisine tabi tutulur. 

İKİNCİ BÖLÜM
MUAFLIKLAR ve İSTİSNALAR

            MUAFLIKLAR 
            Madde 7 - Aşağıda yazılı kurumlar, vergisinden muaftır: 

            1.Posta, Telgraf ve Telefon İdaresi; 

            2.Devlet Demiryolları; 

            3.Devlet Havayolları; 

            4. Askeri Fabrikalar; 

            5.Darphane ve Damga matbaası 

            6.Milli Piyango İdaresi 

            7.Tekel Mevzuuna ait faaliyetlerine munhasır olmak üzere tekel işletmeleri 

            8. Kamu idare ve müesseseleri tarafından ilim ve fen ve güzel sanatları, tarım ve 
hayvancılığı öğretmek, yaymak, ıslah ve teşvik etmek maksadiyle işletilen müesseseler (Okullar, okul atelyeleri, konservatuvarlar, genel kütüphaneler, tiyatrolar, müzeler, sergiler, nümune fidanlıkları, tohum ve hayvan ıslah ve üretme istasyonları, yarış yerleri ve emsali müesseseler); 

            9. Kamu idare ve müesseseleri tarafından genel insan ve hayvan sağlığını koruma ve tedavi maksadiyle işletilen müesseseler (Hastane, nekahathane, klinik, dispanser, prevantoryum, sanatoryum, çocuk bakımevleri, hayvan hastaneleri ve dispanserleri, hayvan bakımevleri, veteriner bakteriyoloji, seroloji ve distofajin gibi müesseseler); 

            10. Kamu idare ve müesseseleri tarafından içtimai maksatlarla işletilen müesseseler (Şefkat, rehin ve yardım sandıkları, fukara aşhaneleri, ceza ve ıslah evleri atelyeleri, darülaceze atelyeleri, içtimaî sigorta kurumları, öğrenci yurtları ve pansiyonları gibi) 

            11. Kamu idare ve müesseseleri tarafından Hükümetin veya yetkili idare mercilerinin müsaadesi ile açılan mahallî, millî veya milletlerarası mahiyetteki sergiler, fuarlar, panayırlar; 

            12. 8,9,10 ve 11 inci fıkralarda yazılı müesseselerden derneklere veya tesislere ve vakıflara, halkevleri ve halkodalarına ait olup mezkûr fıkralarında yazılı maksatlar ve gayelerle işletildikleri ilgili bakanlarca kabul ve tasdik edilenler; 

            13.Beden Terbiyesi teşkilatına dahil derneklere veya kamu idare ve müesseselerine ait idman ve spor müesseseleri; 

            14.Tüzelkişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları; 

            15. Yaptıkları iş veya hizmet mukabilinde resim veya harç alan kamu müesseseleri; 

            16. İl özel idareleri veya belediyeler veya köyler veya bunların teşkil ettikleri birlikler veya bunlara bağlı müesseseler tarafından işletilen; 

            a) Su, elektrik ve havagazı işletmeleri; 

            b) Belediye sınırları içindeki yolcu taşıma işletmeleri; 

            c) Mezbahalar (Kesim, taşıma ve muhafaza işlerine münhasır olmak şartıyla); 

            17. Köy ve  köy birliklerine ait tarım işletmeleriyle köylünün genel ve müşterek ihtiyaçlarını karşılamak maksadiyle köyler tarafından işletilen hamam, çamaşırhane gibi işletmeleri; 

            18.Ordu evleri ve askeri kantinler; 

            19. Münhasıran verem tedavi eden sanatoryumlar ve prevantoryumlar; 

            20. Esas mukavelenamelerine müsteniden sermaye üzerinden kazanç dağıtmamak, idare meclisi başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse vermemek, ihtiyat akçelerinin ortaklara dağıtmamak ve   munhasıran ortaklariyle iş görmek şartiyle kooperatif şirketler; 

            21. Özel kanunlarla veya Devletle akdolunan mukavelelerle kurumlar vergisinden veya her türlü vergi ve resimden muaf tutulan kurumlar. 

            1-6 numaralarda yazılı kurumlar, kuruluşlarındaki maksadın dışında kalan işleri dolayısiyle vergiye tabi olur. 

            Bu maddede yazılı muaflıkların,menkul sermaye iradi üzerinden teklif yoliyle alınan vergiye şümulü yoktur. 

            İSTİSNALAR 
            Madde 8 -Bu maddede yazılı kurum kazançları, kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. 

            1.Başka bir teşebbüse konan sermayenin askari yüzde onuna bu teşebbüsün kuruluş yılında veya bilanço tarihinden en az bir yıl evvelinden beri sahip oldukları ispat ve tevsik olunan ana kurumların bu teşebbüse iştiraklerinden veya sermaye tahsislerinden elde ettikleri kazançlar; 

            İştirak kazançları istisnası, kurumun bilanço tarihinden bir yıl evvel yeni kuruluşlarda kuruluş anında sahip olduğu iştirak hissesine isabet eden kazanç miktarına uygulanır. 

            2.Kooperatif şirketlerin ortaklarınayaptıkları risturnlardan aşağıda yazılı olanlar: 

            a) İstihlak kooperatiflerinde:Ortakların satın aldıkları mal kıymetlerine göre hesaplanan risturnlar; 

            b) İstihsal kooperatiflerinde: Ortakların kooperatife sattıkları veya kooperatiften 
satın aldıkları mal kıymetine göre hesaplanan risturnlar; 

            c) Kredi kooperatiflerinde:Ortakların kullandıkları kredilere göre hesaplanan risturnlar; 

            d) Ortakların idare gideri karşılığı olarak ödedikleri paralardan sarf olunmayarak iade edilen kısımlar; 

            Bu risturnların para ileödenebileceği gibi aynı kıymette mal ile de yapılabilir. 

            Ortaklardan başka kimselerle yapılan muamelelerden doğan kazançlar hakkında risturnlara müteallik istisna hükmü uygulanmaz. Bunların genel kazançtan tefrıkınde ortaklarla yapılan iş hacminin genel iş hacmine olan nispeti esas tutulur. 

            3.İhraç kanunlarına veya Devletle akdolunan mukavelenamelere göre mevcut ve çıkacak vergilerden muaflığı kabul edilmiş olan menkul kıymetlerin temettü, faiz ve ikramiyeleri; 

            4.927 sayılı kanunun 1 inci maddeine göre verilen sıcak ve soğuk maden suları imtiyazının işletilmesinden elde edilen kazançlar (İhale tarihini takip eden yıldan itibaren beş yıl süre ile ); 

            5.Devlet Demiryolları ve Limanları İdaresinin tekelinde bulunan işlerinden elde ettiği kazançlar . 
 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MÜKELLEFİYET ŞEKİLLERİ

            TAM MÜKELLEFİYET 
            Madde 9 - Birinci maddede yazılı tüzelkişilerden kanuni veya iş merkezleri Türkiye'de bulunanlar gerek Türkiye'de gerekse yabancı memleketlerde elde ettikleri kurum kazançları üzerinden vergilendirilirler. 

            KANUNİ MERKEZ, İŞ MERKEZİ 
            Madde 10 - Kanuni merkezden maksat, vergiye tabi kurumların esas nizamname  veya mukavelenamelerinde veya teşkilat kanunlarında gösterilen merkezdir. 

            İş merkezinden maksat, iş bakımından muamelelerin bilfiil toplandığı ve idare edildiği merkezdir. 

            DAR MÜKELLEFİYET 
            Madde 11 -  Birinci maddede yazılı kurumlardan kanuni veya iş merkezleri Türkiye içinde bulunmıyanlar, yalnız Türkiye'de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler. 

            DAR MÜKELLEFİYETE MEVZUU 
            Madde 12 -11 inci maddede yazılı dar mükellefiyet mevzuuna giren kazanç ve iratlar  şunlardır: 

            1. Türkiye'de Vergi Usul Kanunu hükümlerine uygun sabit işyeri olan veya daimi temsilci bulunduran yabancı kurumlar tarafından bu yerlerde veya bu temsilciler vasıtasiyle yapılan işlerden elde edilen ticari kazançlar (İhraç edilmek üzere Türkiye'de satın aldıkları veya imal ettikleri malları Türkiye'de veya Türkiye 'den satmaksızın yabancı memleketlere gönderilen bu işten doğan kazançalrı Türkiye'de elde edilmiş sayılmaz); 

            2. Türkiye'de elde edilen ücretler; 

            3. Türkiye'de elde edilen serbest meslek kazançları; 

            4. Türkiye'de bir tarım işletmesini işleten yabancı kurumların bu faaliyetten elde ettikleri kazançlar 

            5. Gayrimenkullerin ve  hakların Türkiye'de kiralanmasından elde edilen iratlar; 

            6.Gelir Vergisi Kanununun 80 inci maddesine göre vergi tevkifatına tabi menkul kıymet faiz ve temettüleri; 

            7.Menkul kıymet satışından elde edilen kazançlar hariç olmak üzere, sair kazanç ve iratlar. 

İKİNCİ KISIM
VERGİNİN TARHI
 
BİRİNCİ BÖLÜM
MATRAHIN TAYİNİ

            SAFİ KURUM KAZANCI 
            Madde 13 - Kurumlar vergisi, birinci maddede yazılı mükelleflerin bir hesap dönemi için de elde ettikleri sâfi kurum kazancı üzerinden hesaplanır. 

            Sâfi kazancının hesaplanmasında Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. 

            Dar mükellefiyete tabi kurumların kazancı gayrimenkul sermaye iradından ticari kazanç gibi hesaplanmasına lüzum görülmiyen diğer kazanç ve iratlardan ibaret ise, Gelir Vergisi Kanununun bu gibi kazanç ve iratların tespiti hakkındaki hükümleri Kurumlar Vergisi matrahının tespitinde de cari olur. 

            İNDİRİLECEK GİDERLER 
            Madde 14 - Ticari kazanç gibi hesaplanan kurum kazancının tespitinde, mükellefler aşağıdaki giderleri de ayrıca hasılattan indirebilirler : 

            1. Hisse ve tahvil senetlerinin ihraç giderleri (Bu giderler senetlerin kâğıt ve tabi giderlerini, mahkeme, noter ve diğer tasdik ve tescil giderlerini, damga resmini ve ihraç dolayısiyle ödenen sair harç ve resimlerini, ihraç dolayısiyle bankalara verilen komisyonları, hisse ve tahvil senetlerinin borsaya kaydı için yapılan giderleri ve bunlara benzer diğer her türlü giderleri ihtiva eder); 

            2. İlk tesis ve taazzuv giderleri (Bu giderler aktifleştirildiği takdirde  bunların Vergi Usul Kanunu gereğince değeri üzerinden ayrılacak amortisman gider yazılır); 

            3. Genel heyet toplantıları için yapılan giderlerle birleşme, fesih ve tasfiye giderleri; 

            4. Sigorta şirketlerinde bilânço gününde hükmü devam eden sigorta mukavelelerinin (Poliçe veya geçici ilmühaber) istilzam ettiği teknik ihtiyatlar (Hayat sigorta şirketlerinde riyazi ihtiyatlardan temettü ve faizleri vergiden istisna edilmiş olan menkul kıymetlere yatırılan kısma ait faizler,giderler meyanında gösterilemez). 

            Sigorta teknik ihtiyatları : 

            1. Muallâk hasarlara mahsus tazminat karşılıkları; 

            2. Cari muhatararlara mahsus ihtiyatlar; 

            3. Hayat sigortaları riyazi ihtiyatlarından ibarettir. 

            Teknik ihtiyatlar bilanço gününde geçici pasif hesaplara geçirilmek suretiyle aşağıdaki esaslara göre hasılattan indirilir: 

            a) Muallâk hasarlara mahsus tazminat karşılığı, tahakkuk etmiş ve hesaben tespit edilmiş fiili tazminat bedellerinden veya bu hesap yapılmamışsa, muhammen değerlerinden müteşekkildir. 

            b) Cari muhataralar için ayrılan ihtiyatlar, ulaştırma sigortalarında beyannamenin taallûk ettiği yıl içinde prim hasılatının %25'inden, diğer sigortalarda %33,5'undan fazla olamaz. 

            c) Hayat sigortalarında riyazi ihtiyatlar her mukavele üzerinden ayrı ayrı hesaplanır. 

            d) Bir yıl ayrılan sigorta teknik ihtiyatlarının ertesi yıl başında aynen kâra nakledilmesi şarttır. 

            5. Eshamlı komandit şirketlerde komandite ortağın kâr hissesi; 

            6.Kamu menfaatlerine yararlı derneklere maknuz karşılığında yapılmış olmak ve kurum kazancının %1 ini ve herhalde 5000 lirayı geçmemek şartıyla bağış ve yardımlar; 

            7. İki yıldan fazla nakledilmemek şartiyle geçmiş yılların mali bilançolarına göre tahassül eden zararlar (Bu bilançolarda her yılın zararının ayrı ayrı gösterilmesi şarttır.) 

            KABUL EDİLMEYEN TENZİLAT 
            Madde 15 -Kurum kazancının tespitinde aşağıdaki tanzilatın yapılması kabul edilmez : 

            1. Öz Sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler; 

            2. Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler; 

            3. Sermaye şirketlerince dağıtılan örtülü kazançlar; 

            4. Her ne şekilde ve olursa olsun, ayrılan ihtiyat akçeleri ( Ticaret Kanununa, kurumların özel kanunlarına veya esas mukavele ve nizamnamelerine göre sâfi kazançlarından ayırdıkları adi,özel ve fevkalade ihtiyatlar ile 2999 sayılı kanuna müsteniden bankaların ayırdıkları zarar karşılıkları dâhil); 

            5. Dar mükellefiyete tabi yabancı kurumlarda ayrıca : 

            a) Yabancı kurum hesabına yaptıkları alımlarve  satışlar için ana merkeze veya Türkiye dışındaki diğer şubelere verilen faiz ve komisyonlar ; 

            b) Ana merkezin veya Türkiye dışındaki şubelerin giderlerine veya zararlarına iştirak etmek üzere ayrılan hisseler (Türkiye'deki kurumun teftiş ve murakabesi için yabancı memleketlerden gönderilen yetkili kimselerin seyahat giderleri hariç.) 

            6. Bu Kanuna göre hesaplanan Kurumlar Vergisi ile her türlü para cezaları, vergi cezaları. 

            ÖRTÜLÜ SERMAYE 
            Madde 16 -  Kurumların: 

            1.Aralarında vasıtalı, vasıtasız bir şirket münasebeti veya devamlı ve sıkı bir iktisadi   münasebet bulunan gerçek ve tüzel kişilerden yaptıkları istikrazlar teşebbüste devamlı olarak kullanılır ve bilhassa sabit değerlere yatırılmış olursa; 

            2.Bu istikrazlarla kurumun öz sermayesi arasında emsaline nazaran bariz bir nispetsizlik mevcut olursa; 

bu suretle borçlanılan paralar örtülü sermaye sayılabilir. 

            ÖRTÜLÜ KAZANÇ 
            Madde 17 - Aşağıdaki hallerde, kazanç tamamen veya kısmen örtülü olarak    dağıtılmış sayılır : 

            1. Şirket kendi ortakları, ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek ve tüzelkişiler, idaresi, murakabesi veya sermayesi bakımlarından vasıtalı, vasıtasız olarak bağlı bulunduğu veya nüfuzu altında bulundurduğu gerçek ve tüzel kişiler ile olan münasebetlerinde        emsaline göre göze çarpacak derecede yüksek veya düşük fiyat veya bedeller    üzerinden yahut bedelsiz olarak alım, satım, imalat, inşaat muamelelerinde ve hizmet ilişkilerinde bulunursa; 

            2. Şirket, 1 numaralı fıkrada yazılı kimselerle olan münasebetlerinde emsaline göre göze çarpacak derecede yüksek veya düşük bedeller üzerinden kiralama veya kiraya verme muamelelerinde bulunursa; 

            3. Şirket, 1 numaralı fıkrada yazılı kimselerle olan münasebetlerinde emsaline göre göze çarpacak derecede yüksek veya düşük faiz ve komisyanlarla  ödünç para alır veya verirse; 

            4. Şirket, ortaklarından veya bunların eşleri ile usul ve füruundan ve 3'üncü dereceye kadar (dâhil) kan ve sıhri hısımlarından şirketin idare meclisi başkan veya üyesi, müdürü veya yüksek memuru durumunda bulunanlara    emsaline göre göze çarpacak derecede yüksek aylık, ikramiye, ücret verir veya benzeri ödemelerde bulunursa. 
 

İKİNCİ BÖLÜM
YABANCI ULAŞTIRMA KURUMLARINDA MATRAH

            YABANCI ULAŞTIRMA KURUMLARININ KAZANCI 
            Madde 18 - Yabancı ulaştırma kurumlarının vergiye matrah olan kurum kazancı, Türkiye'de elde etikleri hasılata ortalama emsal nispetlerinin uygulanması suretiyle hesaplanır. 

            Ortalama emsal nispetleri, Türkiye'de daimî veya arızî olarak çalışan bütün kurumlar için aynı olmak üzere ve muhtelif kaynaklardan toplanacak mamulata ve emsale dayanılarak; Maliye Bakanlığınca 3 yıl için tâyin olunur. 
             Maliye Bakanlığı tayin edilen ortalama emsal nispetleri, uygulanacakları dönemden evvel gelen takvim yılı içinde  Resmi Gazede ile ilan olunur. 

            TÜRKİYE'DE ELDE EDİLEN HASILAT 
            Madde 19 - Yabancı ulaştırma kurumlarının aşağıdaki hasılatı Türkiye'de elde edilmiş sayılır: 

            1. Türkiye hudutları içinde cerayan eden kara ulaştırmalarında yolcu, yük ve bagaj taşıma ücreti (Bilet bedeli ile birlikte alınan gider karşılıkları dâhil) olarak ne nam ile olursa olsun aldıkları paralar) ; 

            2. Türkiye'deki yükleme limanlarından yabancı memleketlerdeki varış limanlarına veya diğer bir kurumun gemisine aktarma yapılacak yabancı limana kadar cereyan eden deniz, hava ulaştırmalarında yolcu, yük ve bagaj taşıma ücreti (Bilet bedeli ile birlikte alınan gider karşılıkları dâhil) olarak ne nam ile olursa olsun aldıkları paralar; 

            3. Türkiye dışında yapılan ulaştırma için diğer kurumlar hesabına Türkiye'de sattıkları yolcu ve bagaj biletleri ile Türkiye'de yaptıkları navlun mukaveleleri dolayısiyle kendilerine verilen komisyonlar ve ücretler. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
BEYANNAME

            BEYAN ESASI 
            Madde 20 - Kurumlar vergisi, mükellefin vergi beyanı üzerine tarholunur. 24 üncü madde hükmü mahfuzdur. 

            Her mükellef vergiye tabi kazancının tamamı için bir beyanname verir. 

            Mükelleflerin şubeleri, ajanlıkları, alış ve satış büro ve mağazaları, imalathaneleri veyahut kendilerine doğrudan doğruya bağlı sair işyerleri için, bunların müstakil muhasebeleri ve ayrılmış sermayeleri olsun olmasın, ayrı beyanname verilmez. 

            BEYANNAMENİN VERİLME ZAMANI VE YERİ 
            Madde 21 -Beyanname, hesap döneminin kapanmasını  takip eden dördüncü ayın sonuna kadar mükellefin bağlı  olduğu vergi dairesine verilir ve bu hesap döneminin neticelerini ihtiva eder. 

            Sermaye şirketleri dışında kalan kurumların beyanname verme süresini uzatmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir. 

            Mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi: 

            1.Tam mükellefiyette, kurumun kanuni veya iş merkezinin bulunduğu; 

            2.Dar mükellefiyette.kurumun Türkiye'deki işyerinin veya daimi temsilcisinin bulunduğu yerin vergi dairesidir. 

            ÖZEL BEYAN ZAMANI 
            Madde 22 - Dar mükellefiyete giren yabancı kurumların vergiye tabi kazancıgayrimenkullerin, hakların satışından, iştirak hisselerinin devir vetemlikinden doğan klazançlardan veya arazi kazançlarından ibaret bulunduğu takdirde,yabancı kurum veya Türkiye'de namına hareket eden kimse bu gibi kazançları iktisap tarihinden itibaren 15 gün içinde beyanname ile aşağıdaki vergi dairesine bildirmeye mecburdur. 
 
            1.Gayrimenkul satıştan elde edilen kazançlar: Gayrimenkulün bulunduğu yerin bağlı oladuğu vergi dairesinde; 

            2.Hakların satılmasından, devir ve temlikinden elde edilen kazançlar:Bunların Türkiye'de kullandıkları yerin bağlı oldığu vergi dairesine; 

            3.Bir iştirak hissesine veya ticari kazancın bilanço esasına göre tesbit edilen bir işletmenin tamamen veya kısmen satılmasından, devir ve temlikinden tenin olunan kazançlar;ticari bir faaliyetin durdurulması için alınan her türlü paralar ve menfaatler; peştemalıklar :İşletmenin bulunduğu yerin bağlı olduğu vergi dairesine; 

            4.Arazi olarak alım ve satım mahiyetindeki ticari işlerin icrasında veya bu mahiyetteki ticari işleri tavassuttan veyahut da arazi ulaştırma işlerinden elde edilen kazançlar: Ticari işin veya tavassuttun yapıldığı, ulaştırmada yolcu veya yükün taşıta alındığı veya yüklendiği yerin bağlı olduğu vergi dairesine. 

            BEYANNAMENİN MUHTEVİYATI 
            Madde 23- Beyannamede en az aşağıdaki malumat gösterilir: 

            1.Kurumun ünvanı; 

            2.Kurumun adresi; 

            3.Kurumun iştigal mevzuu; 

            4.Merkezinin ( kanuni veya iş merkezi ) bulunduğu yer; 

            5.Şube ve ajanlık, alış, satış yerleri,imalathaneve saire gibi yerlerin nev'i itibariyle tolu olarak sayısı; 

            6.Türk kanunlarına göre kurulmuş olan esamlı komandit şirketlerde  komanditlerin, limited şirketlerde bilimum ortakların adlariyle ikametgah ve iş adresleri; 

            7.Hesap dönemi içindeki faaliyet süresi; 

            8.Elde edilen kazanç ve iratların tutarı; 

            9.Kazanç ve iratların yapılan indirimler; 

            10.Vergiye tabi kurum kazancı; 

            11.Hesaplanan vergi miktarı 

            Bu beyannamelere bilanço, kar ve zarar cetveli bağlanır.İşletme hesabı esasına göre defter tutmaya mezun olan mükellefler bilanço ve kar ve zarar cetveli yerine beyannamelerin işletme hesaplarının hulasasını bağlarlar. 

            BEYANNAME VERİLMEYECEK HALLER 
            Madde 24- Türkiye'de işyeri veya  daimi temsilcisi bulunmıyan dar mükellefiyete tabi yabancı kurumların elde ettikleri menkul kıymet iratları için beyanname verilmez ve Gelir Vergisi Kanunundaki esaslara göre tevkif yoliyle alına vergi ile iktifa olunur. 
 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
 VERGİNİN NİSPETİ ve TARHI

            NİSPET 
            Madde 25- Kurumlar vergisi, bu Kanuna göre tespit olunan kurum kazancından : 

            1.Sermaye şirketleri ile kooperatiflerde % 10; 

            2.Diğer kurumlarda %35; 

            nispetinde alınır.Hesaplanan vergilerde lira kesirleri atılır. 

            TEKLİF YERİ 
            Madde 26- Kurumlar Vergisi, beyannamenin verildiği vergi dairesince tarh olunur. 

            TARHİYATIN MUHATABI 
            Madde 27- Kurumlar Vergisi: 

            1.Bu kanuna göre mükellef olanların tüzelkişiliği namına; 

            2.İktisadi kamu müesseselerinden , derneklere ve vakıflara, tesislere ait iktisadi işletmelerden tüzelkişiliği haiz olmayanların vergisi, bunların bağlı oldukları kamu tüzelkişileri veya dernek veya vakıf namına; 

            3.Dar mükellefiyete tabi yabancı kurumların vergisi bunlar namına Türkiye'deki müdür veya temsilcileri daına; 

            tarh olunur. 

            VERGİLENDİRME DÖNEMİ 
            Madde 28- Kurumlar vergisinde, hesap dönemi vergilendirme dönemidir. Şu kadar ki, 22'nci madde gereğince verilen beyannamelerle bildirilen kazançların vergilendirilmesinde , vergilendirme dönemi yerine kazancın iktisap tarihi esas tutulur. 

            TARH ZAMANI 
            Madde 29- Kurumlar vergisi, beyannamenin vergi dairesine verildiği günde, beyanname posta ile veya başka bir vergi dairesi vasıtasiyle gönderilmişse, vergi tarhedecek daireye geldiği tarihi takip eden üç gün içinde tarh edilir. 
 

BEŞİNCİ BÖLÜM
 TASFİYE-BİRLEŞME-DEVİR

            TASFİYE DÖNEMİ 
            Madde 30- Her ne sebeple olursa olsun, tasfiye haline giren kurumların vergilendirilmesinde hesap dönemi yerine tasfiye dönemi kaim olur. 

            Tasfiye dönemi , kurumun tasfiye haline girdiği tarihten başlar ve tasfiyenin bittiği tarihe kadardevam eder. 

            Tasfiye halinde bulunan kurumlar tasfiyenin ve üç yıldan fazla süren tasfiyelerde üçümcü yılın sonuna kadar beyanname vermezler. 

            TASFİYE BEYANNAMESİ 
            Madde   31- Tasfiye bitince , tasfiye memurları tanzim ettikleri bilançonun veya nihai hesabın kesinleşmesinden itibaren on beş gün içerisinde kurumun bağlı olduğu vergi dairesinde bir tasfiye beyannamesi  vermeye ve bu beyannamede tasfiye kararını göstermeye mecburdurlar. 

            Üç yıldan fazla süren faaliyetlerde, tasfiye memurları, yukarıda yazılı beyannameden maada: 

            1.Tasfiye döneminin başından başlıyarak üçüncü yılın sonuna kadar yapılan muamelelerin neticelerini; 

            2.Bu süreden sonra da, her yıl içinde yapılan muamelelerin neticelerini ; 

            göstermek üzere ara beyannameleri veririler. 

            Ara bayannameler, 21 inci maddede yazılı süreler içinde kurumun bağlı olduğu vergi dairesine verilir.; şu kadar ki, bunlardan sonuncusunun verilmesi tasfiye beyannnamesinden sonraya bırakılamaz. 

            Bu madde gerğince verilcek olan beyannnameleri, bilanço ile kar ve zarar cetveli ve tasfiye bilançosuna göre ortaklara dağıtılan paralarla diğer değerlerin müfredatlı bir cetveli bağlanır.İşletme hesabı esasına göre defter tutanların beyannamelerine kar  ve zarar cetveli yerine bu hesabın hulasası raptolunur. 

            TASFİYE KARI 
            Madde   32- Tasfiye halindeki kurumların vergi matrahı tasfiye karıdır. 
            Tasfiye karı, tasfiye sonundaki servet değeri ile tasfiye döneminin başındaki servet değeri arasındaki müspet farktır. 

            Tasfiye karı hesaplanırken : 

            1.Ortaklara veya kurum sahiplerine tasfiye esnasında avans olarak veya sair suretle yapılan her nevi ödemeler tasfiyenin sonundaki servet değerine; 

            2.Mevcut sermayeye ilaveten ortaklar veya sahipler tarafından yapılan ödemeler ile tasfiye esnasında elde edilen ve vergiden istisna edilmiş bulunan kazanç ve iratlar tasfiye döneminin başındaki servet değerine ilave olunur. 

            İşletme hesabı esasına göre defter tutanların tasfiye karı, tasfiye dönemi zarfında elde edilen hasılat ile yapılan giderler arasındaki farktan tasfiye döneminin başındaki emtia mevcudunun değeri çıkarıldıktan sonra kalan miktardır. 

            Bu madde hükmüne göre tasfiye karının hesaplanması sırasında ,14'üncü ve 15'inci maddelerin hükümleri de ayrıca gözönünde tutulur. 

            SERVET DEĞERİ 
            Madde   33- Tasfiye döneminin başındaki servet değeri, kurumun tasfiye haline girdiği hesap dönemi başındaki bilançosunda görülen öz sermayesidir.Aşağıda yazılı olanların dışında kalan her nevi ihtiyatlarla dağıtılmamış kazançlar bu sermayeye dahildir: 

            1.Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar temettü ve kazanç vergilerinden istisna edilerek ayrılmış olan ihtiyat akçeleri ve banka zarar karşılıkları (Sonradan kurumlar vergisine tabi tutulan ihtiyat akçeleri ve banka zarar karşılıkları öz sermayeye dahildir); 

            2.Vergi kanunlarına göre ayrılmış olan her türlü amortismanlar ve karşılıklar ile sigorta şirketlerinin teknik ihtiyatları; 

            3.Hissedar veya sahip olmayan kimselere dağıtılacak olan kazanç kısmı. 

            Hisselerine mahsuben ortaklara dağıtılan, satılan, devredilen veya kurum sahibine iade olunan değerler, Vergi Usul Kanununun hükümlerine göre ve dağıtmanın, satışın, devrin veya iadenin yapıldığı günün emsal bedeli ile değerlenir. 

            TASFİYE MEMURLARININ SORUMLULUĞU 
            Madde   34- Tasfiye memurları, kurumun tahakkuk etmiş vergilerini ara beyannamelerine ve tasfiye beyannamesine göre  hesaplanan vergileri ödemeden veyahut bu vergilerle diğer itirazlı tarhiyat için karşılık ayırmadan, İcra ve İflas Kanununun 206'ncı maddesinin 6'ncı sırasında yazılı alacaklılara ödeme ve ortaklara paylaştırma yapamazlar. 

            Aksi takdirde , bu vergilerin asıl ve zamlarından ve vergi cezalarından şahsen ve müteselsilen sorumlu olurlar. 

            Tasfiye memurları, bu madde gereğince ödedikleri vergilerin asıllarından dolayı, tasfiyeden hisse alan ortaklara, paylaştırma yapılmışsa veya ortakların tasfiye payları vergileri karşılamaya yetmezse ,alacaklarını tamamen veya kısmen tahsil eden alacaklılara rücu edebilirler. 

            TASFİYE MUAMELELERİNİN İNCELENMESİ 
            Madde   35- Tasfiye beyannamesinin verilmesiyle birlikte tasfiye memurları muamelelerinin vergi bakımından incelenmesini bir talepname ile isterler. 

            Talepnamenin verilmesinden itibaren en geç bir ay içinde vergi incelemelerine başlanarak aralıksız devam olunur. 

            Vergi incelemelerinin bitmesini takip eden on beş gün içinde vergi dairesi neticeyi tasfiye memurlarına yazı ile bildirir. Buna göre kurumdan aranan vergilerin neticesi alınıncaya kadar tasfiye memurlarının 34'üncü maddede yazılı sorumluluğu devam eder. 

            BİRLEŞME 
            Madde   36 - Bir veya birkaç kurumun diğer bir kurumla birleşmesi, birleşme sebebiyle infisah eden kurumlar bakımından tasfiye hükmündedir. Ancak, birleşmede tasfiye karı yerine birleşme karı vergiye matrah olur. 

            Tasfiye karının tespiti hakkındaki hükümler, birleşme karının tespitinde de caridir. Şu farkla ki, münfesih kurumun veya kurumların ortaklarına veya sahiplerine birleşilen kurum tarafından doğrudan doğruya veya vasıta ile verilen değerler, kurumun tasfiyesi halinde ortaklara dağıtılan değerler yerine geçer. 

            Birleşilen kurumdan alınan değerler Vergi Usul Kanununda yazılı esaslara göre değerlenir. 

            34 ve 35'inci maddelere göre tasfiye memurlarına düşen sorun ve ödevler, birleşme halinde, birleşilen kuruma terettüp eder. 

            DEVİR 
            Madde   37 - Aşağıda yazılı şartlar dahilinde vakı olan birleşmeler devir hükmündedir: 

            1.Birleşme neticesinde infisah eden kurum ile birleşilen kurumun kanuni veya iş merkezleri Türkiye'de bulunacaktır; 

            2.Münfesih kurumun devir tarihindeki bilanço değerlerini birleştiren (Devralan) kurum, kül halinde devralacak ve aynen bilançosuna geçirecektir. 

            3.Birleşilen kurum münfesih kurumun ortaklarına veya sahiplerine devraldığı servet nispetinde hisse verecektir. 

            Kurumların yukarıki şartlar dahilinde şekil değiştirmeleri de devir hükmündedir. 

            DEVİR HALİNDE VERGİLENDİRME 
            Madde   38- Devirlerde, aşağıdaki şartlara uyulduğu takdirde, münfesih kurumun sadece devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar vergilendirilip, doğrudan doğruya birleşmeden doğan karlar hesaplanamaz ve vergilendirilemez: 

            1.Münfesih kurum ile birleşilen kurum müştereken imzalayacakları bir devir beyannamesini, birleşme tarihinden itibaren on beş gün içinde münfesih kurumun bağlı bulunduğu vergi dairesine verecekler ve bu beyannameye devir bilançosunu bağlayacaklardır. 

            2.Birleşilen kurum münfesih kurumun tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini ve diğer vecibelerini yerine getireceğini devir beyannamesine bağlı bir taahhütname ile taahhüt edecektir. Mahallin en büyük mal memuru bu hususta birleşilen kurumdan ayrıca teminat istiyebilir. 

            DEVİR BİLANÇOSU VE DEVİR BEYANNAMESİ 
            Madde   39- 38'inci maddeye göre, devir tarihine kadar olan kazancın vergilendirilmesi için devir bilançosu ve kar ve zarar cetveli münfesih kurum tarafından bir beyannameye bağlanır ve bu beyanname devir tarihinden itibaren 15 gün içinde vergi dairesine tevdi olunur. 
 

ÜÇÜNCÜ KISIM
VERGİNİN ÖDENMESİ

            ÖDEME SÜRESİ 
            Madde 40- Kurumlar vergisi Mayıs ayında ,hesap dönemleri veya beyanname verme süreleri Maliye Bakanlığınca tayin olunan mükellefler için beyannamenin verildiği  tarihin tesadüf ettiği ayı takip eden ay içinde ödenir. 

            ÖZEL ÖDEME SÜRELERİ 
            Madde   41- 22 inci maddede yazılı hallerde vergi, beyanname verme süresi içinde ödenir. 

            TASFİYE, BİRLEŞME VE DEVİR HALİNDE ÖDEME 
            Madde   42- Tasfiye ve birleşme halinde tasfiye edilen veya birleşen kurumlar namına tasfiye veya birleşme karı üzerinden tarh olunan vergiler, tasfiye veya birleşme beyannamesini verme süresi içinde vergi dairesine yatırılır. 

            Tasfiye edilen veya birleşen kurumların bu Kanuna göre tahakkuk etmiş olup henüz vadeleri gelmemiş bulunan vergileri  de aynı süre içinde ödenir. 

            38'inci maddenin hükmü dahilinde vukua gelen devirlerde, münfesih kurum namına tahakkuk eden vergiler 40'ıncı maddede yazılı sürelerde birleşilen kurumdan alınır. 

            YABANCI MEMLEKETLERDE ÖDENEN VERGİLERİN MAHSUBU 
            Madde   43- Yabancı memleketlerde elde edilerek Türkiye'de genel netice hesaplarına intikal ettirilen kazançlardan mahallinde ödenen benzeri vergiler Türkiye'de tarh olunan kurumlar vergisinden indirilebilir. Ancak : 

            1.İndirilecek miktar,yabancı memleketlerde elde edilen kazançlara, bu Kanunun 25'inci maddesinde yazılı nispetlerin uygulanmasiyle bulunacak miktardan fazla olamaz. 

            2.Yabancı memleketlerde vergi ödendiği yetkili makamlardan alınarak mahallindeki Türk elçilik veya konsoloslukları, yoksa mahallinde Türk menfaatlerini koruyan memleketin aynı mahiyetteki temsilcileri tarafından tasdik olunan vesikalarla tevsik edilmedikçe, yabancı memleketin vergisi Türkiye'de tarh olunan vergiden indirilemez. 

            Verginin tarhı sırasında yukarıda yazılı indirmeye ait vesikalar henüz gelmiş değilse, yabancı memlekette ödenen veya ödencek olan vergi, 25'inci maddede yazılı nispeti aşmamak şartıyle, o memlekette cari olduğu bilinen nispet üzerinden hesaplanır ve tarhiyatın bu suretle hesaplanan miktara isabet eden kısmı ertelenir. Aranan vesikalar tarh tarihinden itibaren en geç bir yıl zarfında vergi dairesine ibraz edildiği takdirde, bu vesikalarda yazılı kati miktara göre tarhiyat düzeltilir. 

           Mücbir sebepler olmaksızın vesikaların bu süre zarfında ibraz edilmemesi halinde, erteleme hükmü kalkmış olur. Bundan sonra aynı dönemin vergisi dolayısiyle yabancı memleketlerde ödenen benzeri vergiler tarhiyattan indirilmez. 

            Bu madde hükmünün uygulanmasında, yabancı para ile ödenen vergilere, bunların ilgili bulunduğu kazançların genel netice hesaplarına intikaline uygulanan kambiyo rayici uygulanır. 

            KESİLEN VERGİLERİN MAHSUBU 
            Madde   44- Beyannamede gösterilen kazançların ilgili bulunduğu yıl içinde bu kazançlardan  Gelir Vergisi Kanununa seksenikinci maddesine göre kesilmiş olan vergiler beyannamet üzerinden hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilir. 

            Mahsubu yapılan miktar kurumlar vergisinden fazla olduğu takdirde, keyfiyet vergi dairesince mükellefe yazı ile bildirilir ve mükellefin tebelluğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade olunur. Bir yıl içinde müracaat etmiyen mükelleflerin bu farktan doğan alacakları düşer. 

             SON HÜKÜMLER  

            KIYASEN  UYGULANACAK GELİR VERGİSİ HÜKÜMLERİ 
            Madde   45- Bu Kanunda sözü geçen; "Kazanç ve ya iradın Türkiye'de elde edilmesi" ve"Türkiye'de daimi temsilci bulundurulması" hususlarında, Gelir Vergisi Kanununun 7'nci ve 8'inci maddelerinin hükümleri cari olur. 

            KALDIRILAN HÜKÜMLER 
            Madde   46- Gelir Vergisi Kanununun 108'inci maddesiyle yürürlükten kaldırılan hükümlerden ayrıca, bu Kanuna uymayan sair bütün hükümler de yürürlükten kaldırılmıştır. 

            ESKİ YILLARA AİT VERGİLER 
            Geçici Madde 1-1950 takvim yıllından evvelki zamanlarda vukubulan  faaliyetlere ait vergiler eski  hükümlere göre alınır. 

            Bu madde gereğince tarh tahsil olunan vergiler, kurumlar vergisinin  matrahından indirilmez. 2416 sayılı  kanun gereğince alınan buhran vergisi ile asgari mükellifiyet  tarhiyatı bu hükümden hariçtir. 

            Bu kanunun yürürleğe girdiği tarihten önce başlanıp ta yürürlük tarihine kadar sonuçlandırılmamış olan tasfiyelerde : 

            a)Tasfiye kararı  eski veya yeni hükümlere göre tespit  etmete mükellefler serbesttirler. 

            b)Tasfiye karı  bu kanundaki hükümlere göre bildirir ve bu kanuna göre  vegilendirilir. Tasfiye  memurlarının 34 üncü madde ile tayin edilen sorumluluğu bu gibi tasfiyelere de şamildir. 

            c)Eski hükümlere göre vergiden muaf olan şirketlerin bu muaflığı tasfiye sonuna  kadar devam eder.a,b,c fıkraları hükmü, ortakların gelir vergisi mükellefiyetine şamil değildir. 

            TAAHHÜT İŞLERİ VERGİLERİ 
            Geçici Madde 2-Kaldırılan 2395 numaralı Kazanç Vaegisi Kanununun değişik 8 inci maddesinin birinci fıkrasında  yazılı kimselerin bu kanunun yürürleğe girmesinden evvel girmiş oldukları taahhüt işlerinin karı veya zararı kurumlar vergisi matrahının tayininde hesaba alınmaz. 

            Taahhüt işlerinin diğer işlerle birlikte yapılması halinde, genel giderler yıl içinde tahsil olunan taahhüt bedeleri ile diğer işlerin  nispeti dahilinde bunlşar arasında dağıtılır. 

            Birinci fıkrada yazılı taahhüt işleri  için, ister avans ister kati mahiyette bulunsun, yapılan ödemelerden % 3,30 nispetinde vergi  kesilmeğe devam olunur. 

            Bu vergiyi kesen daire ve müesseseler, bir ay içinde kestikleri vergileri ertesi ayın 20 inci günü akşamına kadar mutasar bir beyanname ile vergi dairesine  bildirmeğe ve aynı süre içinde yatırmağa mecburdurlar. Bu fıkranın hükmü Genel Bütçeye dahil daire ve müesseselere  uygulanmaz. 

            ESKİ İHTİYAT AKÇELERİ İLE PROVİZYONLARIN VERGİLENDİRİLMEZİ 
            Geçici Madde 3-Bu kanunun  yürürleğe girdiği tarihten evvel vergiye  tabi tutulmadan ayrımış olan ihtiyat akçeleri ve banka provizyonları, bunların sermayeye ilavesi veya ortaklara dağıtılması hallerinde, sermayeye ilave veya dağıtımın yapıldığı yıllın ticari kazancına ilave olunur. 

            Teşebbüsün tasfiyesi halinde ise 32 nci madde gereğince tasfiye karının hesaplanmasında nazara alınır. 

            GEÇİCİ EMSAL NİSPETLERİ 
            Geçici Madde 4-Bu kanun yürürlüğe girdikten sonra yabancı ulaştıma kurumlarının hasılatına uygulanacal ilk ortalama emsal nispeti  iki yıl için uygulanır. 

            Bu nispeti Maliye Bakanlığı kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay  içinde tesbit ve ilan eder. 

            YÜRÜRLÜK 
            Madde 47-Bu kanun 1 Ocak 1950 tarihinde yürürlüğe girer. 

            YETKİ 
            Madde 48-Bu kanun hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.