İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı  
TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU


BİRİNCİ KISIM
KURULUŞ

           Madde 1 - Maliye Bakanlığına bağlı olmak ve bu kanunda yazılı emeklilik işlerini görmek üzere Ankara'da (Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı) kurulmuştur.

            Sandığın tüzelkişiliği vardır. 26/6/1938 tarihli ve 3460 sayılı kanunun bu kanuna aykırı olmıyan ükümleriyle 3/7/1939 tarihli ve 3659 sayılı kanun hükümleri bu Sandık hakkında da uygulanır.

            Sandığın, gerekli görülen yerlerde şube ve ajanları bulunur.

           Madde 2 - Sandığın organları şunlardır:

            1. Genel Kurul;
            2. Yönetim Kurulu;
            3. Genel Müdürlük;
            4. Sağlık Kurulu.

            Sandığın Genel Kurulu, 3460 sayılı kanunda gösterilen "İktisadi Devlet Teşekkülleri Genel Kuruludur".

           Madde 3 - Yönetim kurulunda bir başkan ile 9 üye bulunur. başkan ile 2 üye Maliye Bakanlığı, birer üye Milli Savunma, İçişleri, Ekonomi ve Ticaret, Ulaştırma ve Çalışma Bakanlıkları ve ikisi de varsa askeri ve sivil genel emekli derneklerinin genel kurulları tarafından teklif ve Bakanlar Kurulunca tayin olunur.

            Genel Müdür yönetim Kurulunun tabii üyesidir. Bulunmadığı zaman Kurul toplantılarına yardımcılarından biri iştirak eder.

            Başkan ve üyelerin vazife müddetleri  3 yıldır. Müddeti bitenler yeniden teklif ve tayin edilebilirler. Müddetlerinin bitiminden evvel ayrılanların yerine gelenler, ayrılanların müddetlerini tamamlarlar.

            Genel emekli dernekleri teşekkül ve bunların üyeleri taayyün edinciye kadar Yönetim Kurulu mevcut üyeleriyle tam olarak teşekkül etmiş sayılır.

           Madde 4 - Yönetim Kuruluna gerek 12 nci maddede yazılı kurumların memurlarından, naklen gerek açıktan başkan ve üye teklif ve tayin olunabilir.

             Başkan ve üye teklif ve tayin olunabileceklerin yüksek tahsil yapmış olmaları, maliye, ekonomi, hukuk, bankacılık, sigortacılık ve emeklilik işlerinden birinde ihtisas sahibi bulunmaları şarttır.

            Memurlardan teklif ve tayin olunacakların ayrıca 30/6/1939 tarihli ve 3656 sayılı kanuna göre en az 4 üncü derece aylığı veya karşılığı ücreti müktesap hak olarak alabilmeleri de gerektir.

           Madde 5 - Yönetim Kurulu haftada en az 2 defa toplanır. Başkanın bulunmadığı toplantılara, Yönetim Kurulu üyelerinin Genel Müdürden başka, aralarında seçecekleri biri başkanlık eder.

            Yönetim Kurulu en az 7 kişi ile toplanır. Kararlar toplantıda bulunanların salt çoğunluğu ile verilir.

            İlk toplantıda salt çoğunluk olmazsa ikinci toplantıda çoğunluk ile karar verilir. Oylarda eşitlik olursa, başkanın bulunduğu taraf tercih edilir.

           Madde 6 - Sandığın bir Genel Müdürü ile en çok iki genel müdür yardımcısı bulunur.26/6/1938 tarihli ve 3460 sayılı kanunun 18 inci maddesi hükmü mahfuz kalmak üzere, 6 ncı ve daha yukarı derecedeki memurlar,Genel Müdürlüğün teklifi üzerine Yönetim Kurulu, bunların dışında kalan memurlarla,
çeşitli hizmetliler, Genel Müdür tarafından tayin edilir.

           Madde 7 - Sağlık Kurulunda:

            a) Milli Savunma Bakanlığınca, ordu kadrosundan tayin olunacak bir uzman subay hekim;

            b) Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca tayin edilecek bir uzman hekim;

            c) Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı kadrosundan bu Kurula memur edilecek bir uzman hekim;

            olmak üzere 3 üye bulunur.

            Kurul; her yıl aralarından birini gizli oy ile başkan seçer, üyelerinin tamamı ile toplantı yapar, gereken hallerde dışardan uzman hekimlerin mütalaalarını da alır.

            İlgili; yazı ile isterse göstereceği bir hekim, kendisi hakkında verilecek kararın görüşülmesinde, Kurula üye olarak iştirak ettirilir.

            Kurul, kararlarını Genel Müdürlükten evrakın kendilerine verilmesi tarihinden itibaren en çok 15 gün içinde çoğunlukla verir. Oylarda eşitlik halinde Başkanın bulunduğu taraf tercih edilir.

           Madde 8 - Sandığı, yönetim Kurulu idare eder ve Genel Müdürlüğün işlerini daimi olarak nezaret ve murakabesi altında bulundurur. Kurulun vazifeleri şunlardır.

            a) Genel Müdürlükçe hazırlanacak yıllık bütçe ve kadroları inceleyip tespit ederek Maliye Bakanlığının tasvibine sunmak;

            b) Genel Müdürlükçe hazırlanacak bilanço, kar ve zarar hesaplarını inceleyip uygun görürse tasdik ettikten sonra yapılan işler raporu ile birlikte Umumi Murakabe Heyetine vermek;

            c) Genel Müdürlüğün teklifi ile bütçenin bölümleri içinde uygun gördüğü aktarmaları yapmak, bölümler arasındaki aktarma teklifleri ile ejk ve olağanüstü ödenek tekliflerinden uygun gördüklerini Maliye Bakanlığının tasvibine sunmak;

            ç) Aylık, toptan ödeme, keseneklerin geri verilmesi, harb malüllüğü zammı,ikramiye gibi bu kanun gereğince yapılacak çeşitli ödemelere ilişkin olarak  Genel Müdürlükçe hazırlanacak tahakkuk ve aylık bağlama kağıtlarını ve bağlamalarda bu kanun gereğince yapılacak düzeltme, kaldırma, azaltmalarla bu kanunun 77 nci maddesinin (a) ve (b) fıkralarında yazılı haller için Genel Müdürlükçe yapılacak teklifleri inceliyerek karara bağlamak;

            d) Sandığın mali durumunu aralıksız murakabe ederek gelirleriyle yürürlükteki bağlama ve ödeme hükümlerinin yeni tedbirler alınmasını gerektirdiğini görürse bunu düşüncesiyle birlikte Maliye Bakanlığına bildirmek;

            e) Dava açmak, icra kovuşturması yapmak, fayda görürse bunlardan feragat etmek ve Sandığın leh ve aleyhindeki dava ve takipleri sulh ve tahkim yoliyle halletmek,

            f) İmza yetkisi verileceklerle bunların yetkilerinin derecesini belli etmek;

            g) Sandık sermayesinin işletilmesi şekillerini 22 nci maddede yazılı esaslara göre belirtmek;

            h) Sandığın memur ve hizmetlilerinden olağanüstü mesaisi görülenlere her yıl için iki aylık ücretleri tutarını geçmemek ve Sandık umumi masraflarından ödenmek üzere ikramiye verilmesi hakkında Genel Müdürlük tarafından yapılacak teklif hakkında karar vermek;

            (Sandığın Yönetim ve Sağlık kurulları başkan ve üyeleriyle memur ve hizmetlilerine gerek 3460 sayılı kanunun 42 nci maddesine, gerek 3659 sayılı kanunun 4621 sayılı kanunla değiştirilen 13 üncü maddesine göre ayrıca ikramiye verilmez.)

            i) Yabancı uzman çalıştırılmasına karar vermek ve bunlara ait sözleşme projelerini inceleyip tasdik etmek;

            j) Gerekli görülen yelerde şube ve ajanlık açılması ve açılanların kapatılması ve bunların vazife ve yetkileri hakkında karar vermek;

            k) Genel müdürlükçe hazırlanacak her çeşit tüzükleri inceliyerek tasdik etmek;

            l) Yukarıda yazılanlar dışında kanun ve tüzüklerle verilecek vazifeleri yapmak ve yetkileri kullanmak.

           Madde 9 - a) Yönetim Kurulunun 8 inci madde gereğince Maliye Bakanlığının tasvibine arzedilecek kararlarının birer örneği 15 gün içinde  Maliye Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça kanun ve tüzük hükümlerine uygun görülmeyen kararların gerekçesi bildirilerek düzeltilmesi istenebilir. Yönetim Kurulu isteği yerinde görürse kararını düzeltir. Aksi halde karşılık mütalaası görüşü ile birlikte Bakanlığa sunar. Bakanlık görüşünde ısrar ederse Yönetim Kurulu kararını düzeltir.

            b) Yönetim Kurulunun 8 inci maddenin (ç) fıkrasında yazılı konularla ilgili kararlarının birer örneği 15 gün içinde Maliye Bakanlığına bildirilir ve birer örneği de ilgililere tebliğ olunur.

            İlgililer bunlar aleyhine tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Maliye Bakanlığına yazı ile itirazda bulunabilirler. Bakanlıkça aynı müddet içinde karar alınarak Sandığa ve genel hükümlere göre ilgililere tebliğ olunur.

            Bakanlıkça ilgililerin itirazı yerinde görülür ve Yönetim Kurulunca da bu karara uyulursa muamele ona göre düzeltilir. İtirazları reddedilir veya Yönetim Kurulunca Bakanlığın kararına uyulmazsa ilgililer 21/12/1938 tarihli ve 3546 sayılı kanun hükümleri dairesinde Sandık aleyhine dava açabilirler.

            Maliye Bakanlığı kendisine gönderilen bu kararlardan kanun ve tüzük hükümlerine uygun görmediklerinin düzeltilmesini 30 gün içinde gerekçesi ile birlikte re'sen de Sandıktan istiyebilir. Yönetim Kurulu bu bildirime uyarak kararını değiştirirse bundan zarar gören ilgili, keyfiyetin yazı ile kendisine bildirilmesi üzerine, yukarki şekilde Danıştayda dava açabilir.

            Bakanlığın bildirimi üzerine Yönetim Kurulu kararını düzeltmezse bu kararı dosyası ile birlikte Bakanlığa yollar. Bakanlık görüşünde ısrar ederse dosyayı mütalaası bildirmek üzere Danıştaya gönderir ve Danıştayca verilecek mütalaaya göre muamele yapılır. Bu muameleden zarar gören ilgili, keyfiyetin yazı ile kendisine bildirilmesi üzerine yukarki şekilde Danıştaya dava açabilir.

            Bu maddeye göre yapılacak itirazlar, Yönetim Kurulunun 8 inci maddenin (ç) fıkrasına ait kararlarının icrasına mani olmaz.

           Madde 10 - Genel Müdür Sandığın işlerini kanun, tüzük ve tüzüklerle Yönetim Kurulu kararlarına göre yürütür.

            Sandığı Genel Müdür temsil eder.

            Temsil vazifesini doğrudan doğruya kendisi yapabileceği gibi yardımcılarında biri veya tevkil edeceği kimse ile de yaptırabilir.

           Madde 11 - Sağlık Kurulu:

            a) 50 nci maddede yazılı malüllük raporlarını inceliyerek karara bağlar;

            b) İlgililerin 52 nci maddede gösterilen malüllük derecelerini belirtir;

            c) Bu kanunun malüllüğe ait hükümlerinin uygulanmasından düşüncelerini
bildirir.

İKİNCİ KISIM
SANDIKTAN FAYDALANACAKLAR

           Madde 12 - Bu kanunla tanınan haklardan aşağıda (I) işaretli fıkrada yazılı yerlerde çalışanlardan, Türk uyruğunda olmak ve 18 yaşını bitirmiş bulunmak şartiyle, (II) işaretli fıkrada gösterilenler faydalanırlar.

            I - DAİRE, KURUM VE ORTAKLIKLAR:

            a) Genel bütçeye giren daireler;

            b) Katma bütçeli daireler;

            c) Özel idareler;

            ç) Belediyeler;

            d) 26/6/1938 tarihli ve 3460 sayılı kanunda yazılı Murakabe Heyeti ile kuruluş, idare ve murakabeleri aynı kanun hükümlerine tabi Devlet Ekonomi Kurumları ve bunlara bağlı müesseseler (Emniyet Sandığı dahil);

            e) Özel kanunlarla kurulmuş ve kurulacak tüzelkişiliği bulunan Devlet kurumları (Kefalet sandıkları dahil);

            f) 10/9/1937 tarihli ve 151 sayılı kanuna göre kurulan Ereğli Kömür Bölgesi Amele Birliği;

            g) Özel kanunlarla kurulmuş ve kurulacak bankalar;

            h) Genel bütçeye giren veya katma bütçeli dairelerle özel idare ve belediyelere bağlı idare ve müesseseler;

            i) (h) bendinde yazılı dairelerin döner sermayeli iş ve teşekküleri;

            j) Ödenmiş sermayesinin yarısından fazlası yukarda sayılan daire, idare, banka ve kurumlardan birine veya bir kaçına ait ortaklıklarla bunların kendi sermayeleri ile kuracakları diğer ortaklıklar;

            k) Ticaret ve sanayi odaları ile ticaret ve zahire borsaları;

            l) Bu Kanunla kurulan Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı;

            Yukarıda yazılı yerlerin hepsine bu kanunda (Kurum) denilmiştir.

            II - FAYDALANACAKLAR:

            a) Cumhurbaşkanları;

            b) Özel teadül ve kuruluş kanunlarına göre daimi kadrolarda derece esası üzerinden aylık veya ücret alanlar (Kurumların özel kanunlarına göre teşekkül etmiş yönetim kurullarının başkan ve üyeler dahil);

            c)Daimi kadrolarda aylık ücretle çalışan her çeşit hizmetliler (İşyerlerindeki kapıcı, bekçi, odacı ve benzeri hizmetliler dahil; Devlet Demiryolları ve Limanları İşletme Genel Müdürlüğünün 20 Mayıs 1937 tarih ve 3173 sayılı kanuna bağlı (2) sayılı cetveldeki hizmetlileriyle aynı kanuna bağlı (3) sayılı cetvelde yazılı olanlardan işçi vasfını haiz olan amele, yol çavuşu, mütehassıs amele, hamal, hamalbaşı, tayfa, gemici, bahçıvan, lambacı, lavajcı, drezinör ve kurumların serbest ve sözleşmeli avukatları hariç);

            ç) Genel bütçe kanunlarına bağlı (K) ve (N) işaretli cetvellerde gösterilen kadrolarda çalışan memur ve hizmetliler;

            d) Amele Birliği aylık, ücretli daimi memur ve hizmetlileri;

            e) İller daimi komisyon üyeleri ile seçilmiş veya tayin edilmiş belediye başkanları (Emeklilik hakkı tanınan bir vazifede evvelce bulunmuş olmaları şartiyle);

            f) Kuruluş kanunları gereğince aylıklı kadrolarda ücretle çalıştırılanlar;

            g) Ticaret ve sanayi odaları ile ticaret ve zahire borsalarının tayinlri Ticaret Bakanlığınca yapılan ve sürekli kadrolarda çalışan aylık ücretli daimi memurları;

            h) Gedikli subaylar ve gedikli erbaşlar ve ordu uzman çavuşları;

            i) Hatbakıcı, hat başbakıcı, dağıtıcı ve başdağıtıcılarla vaizler, hayrat hademeleri ve dersiamlar;

            j) Milli Savunma Bakanlığı harb okulları öğrencileri;

            k) Erler; (Vazife malüllükleri ile vazifeden doğma ölümleri halinde.)

            Yukarıda gösterilenlere (Cumhurbaşkanları ile erler hariç) bu kanunda "İştirakçi" ve bunlardan 125 inci maddede yazılı durumlarda bulunanlara "Tevdiatçı" denilmiştir. İştirakçi olanlar Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı ile ve tevdiatçı bulunanlar da Biriktirme Sandığı ile isteklerine bakılmalsızın ilgilendirilirler ve haklarında ayrıca İş ve İşçi Sigortaları kanunlarının hükümleri uygulanmaz.

            Mahiyetleri daimi olan hizmetler için geçici kadro alınamaz.

ÜÇÜNCÜ KISIM
BU KANUNLA TANINAN HAKLAR

           Madde 13 - Bu kanunla tanınan haklar şunlardır:

            a) Emekli aylığı;

            b) Adi malüllük aylığı;

            c) Vazife malüllüğü aylığı;

            ç) Son hizmet zammı;

            d) Dul ve yetim aylığı;

            e) Harb malüllüğü zammı;

            f) Toptan ödeme;

            g) Emekli keseneklerinin geri verilmesi;

            h) Biriktirme Sandığında biriken paraların gerşi verilmesi;

            i) 65 inci maddede yazılı yardımların yapılması;

            j) İkramiyeler.

DÖRDÜNCÜ KISIM
SANDIĞIN GELİRLERİ VE TAHSİL ŞEKİLLERİ

           Madde 14 - Sandığın gelirleri şunlardır:

            a) İştirakçi veya tevdiatçıların 15 inci maddede gösterilen keseneğe esas olan tam aylık veya ücretleri tutarları üzerinden her ay kesilecek % 5 kesenekleri;

            Ay başlarından sonra vazifeye girenlerin o aya ait eksik aylık veya mücretlerinden kesenek alınmaz. Ay başlarından sonra vazifeden ayrılanların eksik aylık veya ücretlerinden tam kesenek alınır.

            b) Emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye ilk defa girenlerin veya ;

            Bu gibilerden o ay için ayrıca (a) fıkrasında yazılı % 5 kesilmez.

            c) Emekliliğe esas aylık veya ücretleri yükselme suretiyle artanların ilk aya ait artış farkları;

            Emekliliğe asas aylık veya ücretinden daha aşağı aylık veya ücretli bir vazifeye geçmiş olanların sonradan evvelki aylık derecesine yükselmeleri halinde artış farkı kesilmez.

            Aylık veya ücret tutarlarında kanunlarla yapılacak artırmalarla 15 inci maddenin (b) fıkrasında gösterildiği üzere ücretleri ilk derece ücretleri tutarından az olanların bu ücretlerine yapılacak zamlar yükselme sayılır.

            ç) Subay ve askeri memurlardan mahkeme kararı ile nasp ve rütbeleri düzeltilenlere ödenen ayönceden emeklilik hakkı tanınan vazifelerde bulunmadan çalışmakta olduğu vazifesi emekliliğe tabi hale getirilenlerin (Bu vazifelerde çalışmakta olanlarla kesenekleri geri verilenlerden bunları iade etmek istemiyenler dahil) emekliliğe esas ilk tam aylık veya ücretlerinden kesilecek % 25 giriş keseneklerilık farklarından dolayı (a) ve (c) fıkralarına göre alınacak kesenek ve artış farkları;

            d) (a, b, c ve ç) fıkrasında yazılı paralara eşit olarak kurumlarınca verilecek karşılıklar;

            e) Emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye ilk defa girdiklerinde veya önceden emeklilik hakkı tanınan vazifelerde bulunmadan çalışmakta olduğu vazifesi emekliliğe tabi hale getirildiğinde,( Bu vazifelerde çalışmakta olanlarla kesenekleri geri verilenlerden bunları iade etmek istemiyenler dahil) 35 yaşını bitirmiş, 40 yaşını tamamlamamış olanlardan 35 yaşını bitirdikleri tarih ile vazifeye girdikleri tarih arasındaki müddetin her ayı için emekliliğe esas ilk aylıkları üzerinden hesaplanacak % 10 tamamlayıcı emekli kesenekleri;

            İlgililerin adlarına borç kaydedilecek olan bu kesenek (a) fıkrasında yazılı %5 keseneklerden ayrıca, aylıklarından %10 kesilmek suretiyle ve %5 faiz ile tahsil olunur.

            f) 55 inci maddeye göre bağlanacak vazife malüllüğü aylıkları ile 66 ncı maddenin (ç) fıkrasına göre bağlanacak dul ve yetim aylıkları için her yıl kurum bütçelerinin aylık veya ücret bölümlerindeki ödeneklerin % 1'i nispetinde verilecek ek karşılıklar;

            g) İştirakçi veya tevdiatçıların aylık veya ücretlerinden kurumlarınca kesilen inzibati para cezaları;

            h) 17 nci madde gereğince alınacak %10 gecikme zamları;

            i) Kurumlarda harç pulları dışında her çeşit pul, bilet ve yardım makbuzları satışlarından alınan satış aidatının yarısı;

            j) 15 inci maddenin (e) fıkrası ile 28, 34, 38, 39, 42, 56, 64, 65, 81, ve 89 uncu maddelere göre ödenecek paralar;

            k) Sandık gelirlerinin işletilmesinden elde edilecek her çeşit karlar;

            l) Bağışlar ve başka çeşitli gelirler.

BEŞİNCİ KISIM
EMEKLİ KESENEĞİNE ESAS TUTULACAK AYLIK, ÜCRET VE ÖDENEKLER

           Madde 15 - Emeklilik keseneği, aşağıda yazılı aylık ve ücret tutarları ile ödeneklerden alınır:

            a) Özel teadül ve kuruluş kanunlarına göre müktesep hak olarak alınan derece aylık ve ücret tutarları;

            İstisna ve uzmanlık yerlerinde çalışanların aynı kanunlara göre belirtilecek müktesep hak dereceleri aylık ve ücret tutarları;

            Devlet demiryolları ve Limanları İşletme Genel Müdürlüğü memur ve hizmetlilerinin başka kurumlara geçmelerine esas tutulan derece aylık ve ücretleri tutarları;

            b) Daimi kadrolarda aylık ücretle çalışan her çeşit hizmetlilerle hayrat hademesinin 3/7/1939 tarihli ve 3659 sayılı kanunun geçici 1 inci maddesiyle 28/121946 tarihli ve 4988 sayılı kanunun 4 üncü maddesi hükümlerine ve tahsil durumları ile hizmet sürelerine göre bulunmaları gereken derecelerin ücret tutarları;

            Bunlar sözü geçen kanuna göre yükselme müddetlerini doldurdukça kesenekleri iktisap ettikleri üst derece ücretlerinin tutarlarından alınır. Ancak bu muamele kendilerine bu kanun hükümleri dışında bir hak vermez.

            Yukardaki esasa göre bulunacak derece ücretleri tutarlarından daha az ücret alanların keseneklerine bu ücretler mevcut derecelerden birisine uymuyorsa en yakın derece ücreti tutarı, iki derecenin tam ortasında ise üst derece ücreti tutarı, en aşağı derece ücreti tutarı olan 150 liradan az ise aldıkları ücretler esas tutulur.

            Evvelce özel teadül ve kuruluş kanunlarına tabi bir vazifede bulunduktan sonra hizmetli kadrolarına geçenlerin keseneğe esas ücretleri, müktesep hak dereceleri ücretleri olup bu ücretler, hizmetli kadrolarında yükselme müddetlerini doldurdukça yukardaki fıkra gereğince yükseltilir.

            Bu gibilerden özel teadül ve kuruluş kanunlarına tabi vazifelerde evvelce bir yükselme müddeti bulunmuş olanların hizmetli kadrolarına alınmalarında bir üst derece aylıkları keseneklerine esas tutulur. Ancak her iki şekilde de hizmetli kadroları ücretlerinin müsait bulunması şarttır.

            c) Genel bütçe kanunlarına bağlı (K) ve (N) işaretli cetvellerdeki kadrolarda çalışan memur ve hizmetlilerin (b) fıkrasına göre tesbit edilecek ücretleri;

            ç) Emeklilik hakkı tanınan vazifelerde bulunduktan sonra illerin daimi komisyonu üyeliklerine seçilenlerle belediye beşkanlığına seçilen veya tayin edilenlerin, kadro ödeneklerini geçmemek şartiyle son müktesep hak derecelerinin aylık veya ücret tutarları;

            Bu aylık veya ücret tutarları kadro ödeneklerinden fazla bulunur ve kadro ödenekleri de 30/6/1939 tarihli ve 3656 sayılı kanunun 28/12/1946 tarihli ve 4988 sayılı kanunla değiştirilen 1 inci maddesinde yazılı aylık tutarlarından birine uymazsa en yakın üst derece aylık vaya ücret tutarları;

            Bunlar sözü geçen kanuna göre yükselme müddetlerini doldurdukça kesenekleri, kadro ödeneklerinin müsait olması şartiyle iktisap edecekleri üst derece aylık veya ücretlerinin tutarlarından alınır. Ancak bu muamele kendilerine bu kanun dışında, bir hak vermez.

            d) Vaiz ve dersiamların ve başdağıtıcı ve hat başbakıcılarla dağıtıcı ve hat bakıcıların bütçe kanunları ile kabul edilen aylıkları tutarları;

            e) Milli Savunma Bakanlığı harb okulları öğrencilerinin almakta oldukları öğrenci aylıkları;

            Öğrenci aylıkları ile asteğmen aylıkları tutarları arasındaki farkın keseneği aynı esaslara göre öğrenciler adına dairelerince ödenir.

            Bunların 31 inci madde gereğince emeklilik müddütlerinden indirilen yılları takip eden yıla ait aylıklarından kesenek alınmaz.

            f) Açıktan tayin edilen vekillerin, kanunlarına göre, aldıkları vekillik
aylık veya ücretleri tutarları;

            Emeklilik hakkı tanınan vazifelerde önceden bulunanların vekil tayin edildikleri vazifelerin aylık veya ücretlerini geçmemek şartiyle müktesep hak dereceleri ve evvelki vazifelerde geçmiş müddet ile vekillik ettikleri vazifelerde geçecek müddetlere göre yükselme müddetlerini doldurdukça, bu kanun hükümleri dışında bir hak vermemek şartiyle bu üst derece aylık veya ücretleri tutarları;

            g) Bakanlık emrinde, kadro dolayısiyle açıkta, eli işten çektirilmiş, açığa alınmış veya tevkif edilmiş olanlardan kanunları gereğince tam veya eksik aylığa müstahak bulunanların (a) fıkrasında yazılı aylık veya ücretlerinin yarısı;

            Kanunlarına göre bu müddetler için sonradan aylığa müstahak duruma girenler hakkında da bu hüküm uygulanır.

            h) Ceza olmamak şartiyle müktesap hak derecesinden daha aşağı bir dereceye nakil suretiyle veya açıkta iken tayin edilenlerin tayinleri tarihinden itibaren üç ay içinde yazı ile sandığa müracaatları şartiyle ve bir defaya mahsus olmak üzere tayin edildikleri derecenin en çok bir üst derecesi ve her ne suretle olursa olsun kadro yüzünden açıkta kalanlar için müktesap hak derecelerini geçmemek üzere iki üst derecesi aylık veya ücretleri tutarları;

            İllerin daimi komisyonu üyeliklerine ve belediye başkanlığına seçilenlerden müktesap hak dereceleri aylık veya ücretleri tutarları bu yerlerin kadro ödeneklerinden fazla olanlar veya bu yerlerden ayrıldıktan sonra emeklilik hakkı tanınan aşağı dereceden bir vazifeye tayin edilenler hakkında da anı hüküm uygulanır ve bu suretle yapılacak talepten geri dönülemez.

ALTINCI KISIM
EMEKLİ KESENEKLERİNİN KESİLME VE SANDIĞA GÖNDERİLME ŞEKLİ

            Madde 16 - Emeklilik kesenekleri kurumlarca aylık, ücret veya ödeneklerin bordrolarında gösterilir, ve bunların hak sahiplerine ödenmesi sırasında kesilir.

            Aylık, ücret veya ödeneklerin emanet hesaplarına alınması hak sahiplerine ödeme sayılır. Bunların 15 inci maddenin (g) fıkrasında yazılı haller dışında kanun veya hüküm ile veyahut idari, inzibati sebeplerle eksik verilmesi emekli keseneğinin eksik hesaplanmasını icabettirmez.

            Talim ve manevra için rütbe ile silah altına alınan iştirakçi ve tevdiatçılardan rütbeleri aylıkları, vazife aylık veya ücretlerinden fazla olanların istihkak farklarına ait emekli kesenekleri vazife aylık veya ücretlerinden kurumlarınca ve seferberlik ve harb için silah altına alınanlardan vazife aylık veya ücretleri rütbeleri aylıklarından fazla olanların istihkak farklarına ait emekli kesenekleri de, rütbeleri aylıklarını ödiyen kurumlarca kesilerek Sandığa gönderilir.

           Madde 17 - Kurumlar 14 üncü maddede yazıl Sandık gelirlerinden;

            a) (a, b, c, ç, d, e) fıkralarında yazılı olanları aylık, ücret ve ödeneklerin ödenmeleri gününden başlıyarak bir ay içinde;

            b) (f) fıkrasında yazılı % 1 lerin tamamını, bütçelerinin yetkili makamlarca tasdik edildiği tarihleri takip eden aybaşlarından itibaren en çok 6 ay içinde ve aylık altı eşit taksitte ve yıl içinde alınan ek ödeneklere ait % 1 lerin tamamını da o yılın son gününü geçmemek üzere bunların alındığı tarihleri takip eden iki ay içinde;

            c) (g, h, i) fıkralarında yazılı olanları tahsilleri gününü takip eden günden bir ay içinde;

            ç) (j) fıkrasında yazılı olanları, ilgili maddelerinde gösterilen müddetler içinde, Sandığa veya Sandık adına postaya veya bankaya yatırmaya ve bunların müfredatlı bordrolarını da aynı zamanda Sandığa göndermeye mecburdurlar.

            Kurumların, bu vazfeyi yerine getirmiyen, Sandık gelirlerini eksik kesen veya hiç kesmiyen tahakkuk ve ödeme ile ilgili memurlar ile sorumlu saymanlardan, bu paralar, %10 fazlası ile ve Sandığın teklifi üzerine, Tahsili Emval Kanununa göre, Maliye Bakanlığınca, tahsil olunur.

            Kesilen paraların Sandığa gönderilmesine yazı ile mani olan veya bütçeden ödenecek kısmı yazı ile ödetmiyen ita amirleri hakkında da bu hüküm uygulanır.

            Kurumlara bu ödemeler için yeter miktarda ödenecek gönderilmemesi veya yetki veilmemesi hallerinde, yukarki hüküm buna sebebiyet verenler hakkında, gelirlerin kısmen gönderilmesi halinde de gönderilmiyen kısımlar hakkında uygulanır.

            Ancak; yukarki hükümlerin ilgililer hakkında tatbikına imkan görülemiyen hallerde Sandık gelirinin asılları, kurumlarca Sandığa ödenir.

           Madde 18 - Ay başlarından sonra başka bir kurumda emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye geçen iştirakçi veya tevdiatçılardan aylık, ücret veya ödeneklerini peşin alanların emekli kesenekleri, ödemeyi yapan kurumlarca, aylık veya ücretlerini ay sonlarında alanların kesenekleri de geçtikleri kurumlarca tam olarak kesilip karşılıkları ile birlikte 17 nci maddede yazılı esaslara göre Sandığa ödenir.

           Madde 19 - Sandık gelirlerinin kurumlarca ödenecek kısımları için gerekli ödenekler her yıl bütçelerine tamam olarak konur. Tamam veya hiç konulmamış ödenekleri bütçeleri tasdik eden makamlar tamamlatmaya mecburdurlar.

YEDİNCİ KISIM
SANDIĞIN MEVCUTLARI

           Madde 20 - Sandığın her çeşit menkul ve gayrimenkil malları, gelir ve alacakları Devlet mallarının hak ve rüçhanlığını haizdirler. Bunlara karşı suç işliyenler hakkında Devlet mallarına karşı suç işliyenler gibi kovuşturma yapılır.

            Bunlar, emanet hesaplarında kayıtlı olanlar hariç olmak üzere, hiçbir veçhile  haciz  ve temlik edilemezler.

           Madde 21 - Sandığın her çeşit menkul ve gayrimenkul malları ile hak, gelir ve alacakları ve muameleleri ve bunların tahakkuk, tahsil ve ödemelerine ait kağıt, makbuz ve ilanlar her çeşit vergi, resim ve harçlardan muaftır.

           Madde 22 - Sandığın sermayesi;

            % 20 yi geçmemek üzere, Yönetim Kurulunun kararı ve Maliye Bakanlığının tasvibi ile nüfusu 100 binden yukarı şehir ve kasabaların belediye hudutları içinde ve konut olmamak şartiyle satın alınacak veya yaptırılacak akarlara, geri kalanı da Yönetim Kurulunun teklifi, Maliye Bakanlığının tasvibi ve Bakanlar Kurulu kararı ile:

            a) Devlet bono ve tahvillerini;

            b) Devlet sermayesi ile kurulmuş olan veya sermayesinin yarısından fazlasına Devletin iştiraki bulunan bankaların çıkaracakları aksiyon veya obligasyonlara;

            c) Vadeli, vadesiz cari hesap şeklinde milli bankalara;

            yatırılmak suretiyle işletilir.

            Yukardaki hükümlerin tatbikında normal ve belli ihtiyaçlar için serbest bulundurulması gereken miktarlar hariç tutulur.

           Madde 23 - Sandık sermayesinden en çok 3 milyon lira, Yönetim Kurulunca % 5 i geçmemek üzere belirtilecek faiz ve esaslara göre en çok üç aylık veya ücret tutarlarını veya ödeneklerini geçmemek ve yine en çok iki yıl içinde geri alınmak ve iştirakçi veya tevdiatçılardan iki kefil gösterilmek şartiyle, ihtiyacı olan iştirakçi veya  tevdiatçılara borç vermek için döner sermaye olarak kullanılabilir.

           Madde 24 - Bu kanun gereğince bağlanacak aylıklarla bundan evvel çeşitli kanularla bağlanmış aynı mahiyetteki aylıkların iskonto muameleleri Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığınca yapılır.

           Madde 25 - Sandığın çalışması için gerekli ve ihtiyaçla mütenasip gayrimenkul mallar Yönetim Kurulu kararı ve Maliye Bakanlığının tasvibi ile satın alınabilir veya yaptırılabilir.

SEKİZİNCİ KISIM
HESAP İŞLERİ

           Madde 26 - Sandık sermayelerinin çeşitleri ve gelirlerinin, bunlardan hanglerine kaydedileceği, ödemelerin hangilerinden yapılacağı ve Sandığın iş ve ihtiyacına uygun bilanço şekli Umumi Murakabe Heyetinin de düşüncesi alınarak yönetmelik ile belirtilir.

           Madde 27 - Genel Kurul tarafndan tasvip edilen bilanço ile kar ve zarar hesabına göre belirecek safi kar, sermaye hesaplarına geçirilir.

           Madde 28 - Sandığın her yıl kati mizanına göre tahakkuk edecek yönetim giderleri, o yıl içinde 14 üncü maddenin (d) fıkrası gereğince, ödedikleri karşılıklar nispetinde kurumlar adına borç kaydedilir. Ve bu borçlar kurumlarca en geç mütaakıp yılın Haziran ayı sonuna kadar Sandığa ödenir.

           Madde 29 - Maliye Bakanı en az 5 yılda bir defa, harb halinde, harbin sona erdiği tarihten itibaren en çok 6 ay içinde Sandığın mali durumunu ve bu kanunla kabul edilen çeşitli ödemeleri her cihetten, biri aktüer olmak üzere teknik uzmanlara inceletmeye mecburdur.

            İnceletmeler sonunda Sandığın mali durumunun sağlamlaştırılması ve geleceğinin zarardan korunması için bu kanun hükümlerinde değişiklik yapılması gerekli görülürse, Maliye Bakanının teklifi üzerine hükümetçe kararlaştırılarak bir kanun tasarısı ile Büyük Millet Meclisine arzolunur.

            İlk inceleme üç yıl içinde aktüerlere yaptırılır.

DOKUZUNCU KISIM
BU KANUNLA TANINAN HAKLARIN BAŞLANGICI

           Madde 30 - İştirakçilerle tevdiatçılara bu kanunun 13 üncü maddesi ile tanınan haklar, durumlarına göre 14 üncü maddenin (a) veya (b) fıkraları gereğince ilk alınan keseneklerin ilgili bulunduğu ay başından başlar.

ONUNCU KISIM
FİİLİ HİZMET MÜDDETİ

           Madde 31 - Fiili hizmet müddeti, iştirakçi veya tevdiatçının 30 uncu madde gereğince bu kanunla tanınan haklardan faydalanmıya başladığı tarihten itibaren tam kesenek vermek suretiyle geçirdiği müddettir.

            Ay başlarından sonra vazifeden ayrılanlar için ayrıldıkları ayın tamamı fiili hizmet müddeti sayılır.

            13/11/1943 tarihli ve 4489 sayılı kanun gereğince aylıksız geçen izin müddetlerinin fiili hizmet müddeti sayılması, bunlar için son aylık veya ücret, yükselme yapılmış ise, yükselen aylık veya ücret üzerinden 14 üncü maddenin (a) ve (c) fıkraları gereğince her aya ait keseneğin ilgililer tarafından 17 nci maddenin (a) fıkrasında yazılı müddet içinde Sandığa gönderilmesine bağlıdır.

            Bu takdirde bunların karşılıkları, Sandığın bildirimi üzerine, kurumlarca ödenir.

            Ancak sözü geçen kanunun 2 nci maddesinin (a) fıkrası gereğince bunlardan başarı ile dönemiyenlerin bu müddetleri fiili hizmet müddeti sayılmaz.

            Harp okullarında her ne sebeple olursa olsun sınıf geçemeyen Milli Savunma Bakanlığı öğrencilerinin fazla öğrenim yılları fiili hizmet müddetlerinden indirilir.

            Bu okulları tamamlıyamıyarak ayrılanların buralarda geçen öğrenim müddetleri fiili hizmet müddeti sayılmaz.

            Er olarak silah altına alınan iştirakçi veya tevdiatçıların eksik aylık veya ücret almak suretiyle geçen müddetleri bu aylık veya ücretlerinin tamamı üzerinden kesenek ve karşılıkları alınmak suretiyle, fiili hizmet müddeti sayılır.

            15 inci maddenin (g) fıkrasında yazılı olanların fiili hizmet müddetleri yarım hesaplanır.

            Madde 32-İştirakçi veya tevdiatçıların; bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra aşağıda yazılı vazifelerde geçen fiili hizmet müddetlerinin her yılı için hizalarında gösterilen müddetler eklenir:

                                                                     Eklenecek
                                                                     müddetler
 İştirakçi veya Tevdiatçılar                 Hizmetin geçtiği yerler    Ay
------------------------------ ------------------------------------- ---------
            a) Muvazzaf, yedek ve      Cumhuriyet Ordusu kadrolarında          3
            gedikli subaylarla askeri
            memur ve gedikli
            erbaşların;

            b) Polis, komiser
      yardımcısı, komiser,
      başkomiserlerin;                 Polis mesleğinde             3

            c) Lokomotif, makinist ve
            ateşçilerinin;                   Lokomotif üzerinde                      6

            ç) Gemi ateşçi ve
            kömürcüleriyle dalgıçların;         Denizde                                 6

            d) Atelye, fabrika, havuz ve
            depolarda çalışanların;    I - Çelik demir ve pirinç döküm
                                     işlerinde;                                   6

                                 II- Zehirli, boğucu gaz, asit, boya
                                     işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı
                                     gerektiren başka işlerde;

                                III-Patlayıcı maddeler yapılmasında;

                                 IV- Lokomotif ve gemi kazanlarının
                                     onarılması ve temizlenmesi
                                     işlerinde;

                                 V - Gemilerin (Sintine) lerinde ve
                                     (Dabilbotom) gibi kapalı sarnıçlar
                                     içindeki raspa ve boya işlerinde:

                                 VI- Oksijen, elektrik kaynağı, keski,
                                     tabanca ile perçin, takım
                                     sertleştirilmesi ve kum püskürtme
                                     suretiyle raspa işlerinde;

            e) Maden istihsalinde
            çalışanların;                 Toprak altında maden çıkartma
                                     işlerinde;                          6
 

            Yukarki (c, ç, d, e) fıkralarında gösterilen vazifelerde bir yıl içindeki çalışma saatlerinin her sekiz saati bir gün hesaplanır.

            Yıllık çalışma saatleri toplamının ay kesirleri tam ay sayılır.

            (a) fıkrasında yazılı olanlardan mütaakıp fıkralarda gösterilen hizmetlerde çalışanlar yalnız (a) fıkrasında yazılı fiili hizmet müddeti zamlarından faydalanırlar.

           Madde 33 - 32 nci maddede gösterilen vazifelere yıl başından sonra girenlerin fiili hizmet müddet zamları, girdikleri ay hariç olmak üzere, o yılın geri kalan ayları için ve yıl sonundan önce ayrılanların fiili hizmet müddeti zamları da ayrıldıkları ay da dahil olmak üzere, yılın geçmiş ayları için hesaplanır.

            Fiili hizmet müddeti zamları, emeklilik muamelelerinde fiili hizmet sayılır. Ve bu zamanların toplamı 6 yılı geçemez. Lokomotif makinist ve ateşçileri 6 yıl kaydına tabi değildir.

           Madde 34 - Kurumlar, iştirakçi veya tevdiatçıların fiili hizmet müddeti zammı yapılmasını gerektire vazifelerdeki yıllık çalışma müddetlerini ve yapılacak zamları gösteren izahlı cetvelleri, yıl sonlarından itibaren 3 ay içinde Sandığa göndermeye mecburdurlar.

            Bunlar için ilgililerden ayrıca kesenek alınmayıp o yıldaki son aylık veya ücretleri üzerinden eklenecek müddete ait istihkakları toplamının % 10 u, yarısı kesenek ve yarısı karşılık sayılmak üzere; kurumlar tarafından yukarda yazılı cetvellerle birlikte Sandığa gönderilir.

ONBİRİNCİ KISIM
İTİBARİ HİZMET MÜDDETİ

           Madde 35 - İtibari hizmet müddeti, bu kanun gereğince bağlanacak aylıklar
ve yapılacak kesenek iadesi ve toptan ödemelerle tevdiatçılara yapılacak ödemelerin hesabında fiili hizmet müddetlerine eklenen müddettir.

           Madde 36 -İştirakçi veya tevdiatçıların, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra aşağıda yazılı vazifelerde geçen fiili hizmet müddetlerinin (zamları hariç) her yılı için fıkralarında gösterilen itibari hizmet müddetleri eklenir:

            a) Muvazzaf gedikli ve yedek subay, askeri memur ve gedikli erbaşlardan harbi doğuran genel veya kısmı seferberliğe katılanların, harbin ilanından seferberliğin sonuna ve seferberliği gerektiren iç tedip hareketlerine fiilen katılan birliklerde vazifeli olanların, çarpışmanın başlangıcından seferberliğin sonuna ve seferberliğin bitiminden önce terhis edilmişlerse terhis tarihlerine kadar geçen fiili hizmet müddetlerinin (Bu tarihlerden sonra dahi devam eden esirlik müddetleri dahil) bir katı;

            b) Kanunları gereğince aylık veya ücretleri tam veya eksik ödenmek suretiyle kurumları ile ilgileri kesilmiyerek yukarda yazılı hareketlere er olarak katılanların bu durumda geçen fiili hizmet müddetlerinin (Bu tarihlerden sonra dahi devam eden esirlik müddetleri dahil) bir katı;

            c) Harb halinde düşmana esir düşen veya düşman tarafından enterne edilen iştirakçi veya tevdiatçılardan kanunları gereğince, aylık veya ücretleri tam veya eksik ödenmek suretiyle, kurumlaı ile ilgileri kesilmeyenlerin, bu durumlarda geçen fiili hizmet müddetlerinin bir katı;

                  Yukarki fıkralarda yazılı itibari hizmet müddetleri toplamı 5 yılı geçemez.

           Madde 37 - Pilot olan ve olmıyan ordu uçucuları Devlet Havayolları Genel Müdürlüğü uçucu personelinin uçucu olarak, denizaltı subay, gedikli, yedek subay ve askeri memurları ile gedikli erbaşlarının denizaltıcılık vazifelerinde geçirdikleri fiili hizmet müddetlerinin her yıl için 32 nci maddenin (a) fıkrası ile 36 ncı maddenin (a), (b) fıkralarında gösterilen fiili ve itibari hizmet müddetleri zamları dışında ayrıca 6 ay itibari hizmet müddeti eklenir.

           Madde 38 - Müddet tahdidine ait hükmü hariç olmak üzere 33 üncü madde ile 34 üncü maddenin hükümleri 36 ve 37 nci maddelerde yazılı itibari hizmet müddeti zamları hakkında da uygulanır.

ONİKİNCİ KISIM
EMEKLİ AYLIĞI BAĞLANACAK HALLER

           Madde 39 - Emekli aylığı aşağıdaki hallerde bağlanır:

            a) Cumhurbaşkanlığında bulunanların bu yerlerden ayrılışlarında istekleri
üzerine;

            b) Fiili hizmet müddetleri (30) yılı ve yaşları (55) i doldurmuş olanların istekleri üzerine, 40 ıncı maddenin (a) ve (b) fıkralarında yazılı olanlarla seçilmiş belediye başkanları ve illerin daimi komisyonu üyeleri hariç olmak üzere otuz hizmet yılını tamamlamış olanlar kurumlarınca lüzum görüldüğünde yaş kaydı aranmaksızın re'sen;

            Ancak 32 nci madde gereğince fiili hizmet müddetlerine zam yapılanların yaş haddinden, eklenilen müddet kadar indirilir.

            Ceza bakımından kovuşturma veya muhakemeleri yapılmakta olanlardan bu durumda bulunanların istekleri kovuşturma  veya muhakemeleri sonuna bırakılır.

            Subay ve askeri memurlarla gedikli subay ve gedikli erbaşların harbe hazırlık devresinde istekleri ile emekliye ayrılma muameleleri, durumun aydınlanmasına ve tehlikenin geçmesine kadar geri bırakılabilir. Bu devrinin başladığı ve bittiği tarihler Bakanlar Kurulunca tesbit edilir.

            Subay ve askeri memurlardan, subay ve askeri memur olduktan sonra veya askeri memur olmazdan evvel öğrenci sıfatiyle yabancı memleketlerde tahsil veya stajda bulunarak avdet edenler masrafları kendi taraflarında ödenmiş ise tahsil veya staja gidiş ve dönüş tarihleri arasında geçen müddet kadar, Devlet tarafından ödenmiş ise bu müddetin iki misli kadar yukarda yazılı (30) yıl fiili hizmetten ayrıca hizmet etmedikçe emekliye ayrılmalarını isteyemezler.

            c) İştirakçilerden 40 ıncı madde gereğince haklarında yaş haddi hükümleri uygulanacak olanlar kurumlarınca re'sen veya (60) yaşını doldurduklarında istekleri üzerine;

            ç) 87 nci maddenin (a,b,c,ç,d,e,g,h,i,j ve m) fıkralarında gösterilenlerden müstehak iseler, yukardaki (b) fıkrasının ikinci bendi hükmü uygulanmak suretiyle yaşları (55) i ve fiili hizmet müddetleri (30) yılı doldurmuş bulunanlar istekleri üzerine;

            d) 88 inci madde gereğince emekli kesenekleri geri verilmemiş olanların (60) yaşını doldurmalarında istekleri üzerine ve (b) fıkrasındaki durumda iseler re'sen;

            e) Subay ve askeri memurlarla, gedikli subay ve gedikli erbaşların ahlak noktasından hüküm ile veya yetersizlik veya disiplin sebeplerinden dolayı sicilleri üzerine veyahut askeri mahkemelerce verilecek kararlar üzerine kurumlarınca re'sen;

            f) (e) fıkrasında yazılı olanlar dışındakiler ahlak ve yetersizlik sebeplerinden dolayı tüzüğüne göre sicilleri üzerine kurumlarınca re'sen;

            g) Belediye başkanları ile illerin daimi komisyonu üyelerinin bu yerlerde  iken (b) fıkrasında yazılı duruma girmelerinde istekleri üzerine;

            Emekli aylığı bağlanabilmesi için yukarki(c) fıkrasında yazılı halde ilgililerin fiili hizmet müddetlerinin (20) yılı, (e) ve (f) fıkralarında yazılı hallerde de (25) yılı doldurmuş bulunmaları şarttır.

            (b),(e) ve (f) fıkralarına göre kurumlarınca emekliye ayrılanların 55 ten eksik olan her yaş yılı için ilgilinin emekli keseneğine esas aylık veya ücreti tutarının yıllık toplamının % 10 u ilgili kurumlarca derhal ve toptan Sandığa ödenir.

ONÜÇÜNCÜ KISIM
YAŞ HADLERİ

           Madde 40 - İştirakçi veya tevdiatçılardan; aşağıdaki fıkralarda ve 43 üncü maddede yazılı olanlar dışında kalanların; vazifeleri ile ilgilerinin kesilmesini gerektiren yaş haddi(65) yaşlarını doldurdukları tarihtir. Hizmet müddetleri ne olursa olsun (60) yaşını dolduranlar hakkında da kurumlarınca yaş haddi uygulanabilir. Bu vazifelere (65) yaşını dolduranların açıktan veya naklen tayinleri caiz değildir.

            a) Sayıştay, Danıştay ve Yargıtay Başkan ve üyeleri ile Sayıştay Savcısı, Başkanın Sözcüsü ve Cumhuriyet Başsavcısı için yaş haddi (65) tir. Ancak vazifelerinde kalmaları faydalı görülenlerden; Sayıştay Başkan ve üyelerinin yaş hadleri Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca ve Sayıştay Savcısı ile Danışay ve Yargıtay Başkan ve üyeleri ve Başkanun Sözcüsü ile Cumhuriyet Başsavcısının yaş hadleri de Bakanlar Kurulunca birer yıllık sürelerle (3) yıl uzatılabilir.

            b) Üniversite ordinaryüs profesör ve profesörleri (65) yaşını doldurduktan sonra (70) yaşını geçmemek üzere vazifelerini yapabilecek durumda olmadıkları ilgili üniversite senatosunca belirtilinceye kadar çalışabilirler.

            c) Diyanet İşleri Başkanı, (65) yaşını doldurduktan sonra, vazifesini yapmaya yetersizliği bakanlar kurulunca ve Diyanet İşleri Müşavere Heyeti Başkan ve üyeleriyle müftüler ve vaizler de yine (65) yaşını doldurduktan sonra vazifelerini yapmaya yetersizlikleri Diyanet İşleri Başkanlığınca ve hayrat hademesiyle Vakıflar Genel Müdürlüğü Bütçesinden aylık alan vaizler (65) yaşını doldurduktan sonra vazifelerini yapmaya yetersizlikleri Vakıflar Genel Müdürlüğünce belirtilinceye kadar ve dersiamlar hayat kaydiyle çalışabilirler.

            ç) Aşağıda yazılı olanların yaş hadleri, hizalarında gösterilen yaşları doldurdukları tarihlerdir:

            I - SUBAY VE ASKERİ MEMUR VE GEDİKLİLER:

            1 - Asteğmen, teğmen ve üstteğmenler                         41

            2 - Yüzbaşı, kıdemli yüzbaşı ve önyüzbaşılar                 46

            3 - Binbaşılar                                               52

            4 - Yarbaylar                                                55

            5 - Albaylar                                                58

            6 - Tuğ ve tümgeneraller ve amiraller                       60

            7 - Kor ve orgeneraller ve amiraller                        65

            8 - Mareşal ve büyük amiraller                              68

            9 - 6, 7 ve 8 inci sınıf askeri memurlarla memur
       yardımcıları ve askeri hastabakıcı hemşireler               55

            10- Daha yukarı sınıflardaki askeri memurlar                60

            11- Gedikli subaylar                                        52

            12 - Gedikli çavuşlar                                       40

            13 - Gedikli üstçavuşlar                                    43

            14 - Gedikli başçavuşlar                                    45

            15 - Başgedikliler                                          50

            II - EMNİYET MENSUPLARI:

            1 - Her derecedeki emniyet müdürleri ve emniyet ve
       polis müfettişleri                                          60

            2 - Emniyet müfettiş yardımcıları ve emniyet amirleri       58

            3 - Başkomiser, komiser ve komiser yardımcıları             56

            4 - Polis memurları                                         52

            III - GÜMRÜK KORUMA MENSUPLARI:

            1 - Gümrük koruma memurları                                 50

            2 - Gümrük koruma kısım amirleri                            55

            IV - Posta, telgraf ve telefon hat başbakıcı ve
        başdağıtıcıları ile hat bakıcıları ve dağıtıcıları     55

            Yukarda (ç) fıkrasının (III) ve (IV) işaretli bentlerinde gösterilenlerden vazifelerinde kalmaları faydalı görülenlerin yaş hadleri, ilgili Bakanlarca birer yıllık müddetlerle (5) yıl uzatılabilir.

            d) (a) ve (b) fıkralarında gösterilen vazifelere (65) yaşını ve (ç) fıkrasında yazılı vazifelere de hizalarında gösterilen yaş hadlerini doldurmuş bulunanlar açıktan veya naklen tayin edilemezler.

            e) Seferin icabatı olarak lüzum görüldüğü takdirde tabip, veteriner, eczacı, kimyager ve diş tabipleri ile mühendis ve deniz subaylarının binbaşı ve daha aşağı rütbelileri (57) yaşına kadar, diğerleri yukarda gösterilen yaşlardan (5) yıl yaşlı yedek subay ve yedek askeri memurlar dahi sağlık durumları elverişli olanlarının en gençlerinden başlıyarak orduya alınabilirler.

ONDÖRDÜNCÜ KISIM
EMEKLİ AYLIĞI

           Madde 41 - Emekli aylığı, iştirakçilerin fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamına göre ve vazifeden ayrıldıkları tarihteki keseneğe esas aylık veya ücretleri ve 15 inci maddenin (g) fıkrasında yazılı olanların tam aylık veya ücretleri tutarı üzerinden aşağıda gösterilen nispetlerde bağlanır.

            Fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamındaki ay kesirlei tam ay sayılır. Yıl kesirlerinin her ay için emekli aylığı bağlanmasında esas tutulan aylık veya ücret tutarının % 1 inin on iki de biri emekli aylığına ayrıca eklenir.

            İstekleri üzerine emekliye ayrılanlardan bu aylık veya ücretleri (2) tam yıl almamış olanların emekli aylıklarına bir alt derece aylık veya ücreti esas tutulur ve bu hüküm 15 inci maddenin (h) fıkrasına göre bir veya iki üst derece aylık veya ücret üzerinden kesenek verenler hakkında keseneğin (2) tam yıl verilip verilmediğine göre uygulanır. Ancak Ücretleri tutarı en aşağı derece aylık veya ücret tutarlarından az olanlar için bu şart aranmaz.

             Fiili ve itibari hizmet                 Bağlanacak emekli aylığının
             müddetleri toplamı yıl                  % nispeti
        -----------------------------------         --------------------------------
                     20                                            40
                     21                                            41
                     22                                            42
                     23                                            43
                     24                                            44
                     25                                            45
                     26                                            46
                     27                                            47
                     28                                            48
                     29                                            49
                     30                                            50
                     31                                            51
                     32                                            52
                     33                                            53
                     34                                            54
                     35                                            55
                     36                                            56
                     37                                            57
                     38                                            58
                     39                                            59
                     40                                            60
                     41                                            61
                     42                                            62
                     43                                            63
                     44                                            64
                     45                                            65
                     46                                            66
                     47                                            67
                     48                                            68
                     49                                            69
                     50 ve daha fazlası                            70

            Bağlanan aylıkların 50 kuruştan aşağı kesirleri 50 kuruşa ve 50 kuruş ve daha fazla kesirleri liraya çıkarılır.

           Madde 42 - Cumhurbaşkanlığında bulunduktan sonra herhangi bir sebep ve suretle ayrılanlara veya bu makamlarda iken 39 uncu maddenin (b) fıkrasında yazılı duruma girenlere istediklerinde almakta oldukları aylık ödeneğin beşte biri emekli aylığı olarak bağlanır. Ve bu aylıklar ödendikçe faturası karşılığında Hazineden alınır.

           Madde 43 - Emeklilik hakkı tanınan vazifelerde bulunduktan sonra belediye başkanlığına ve illerin daimi komisyonu üyeliklerine seçilmiş veya seçilecekler bu vazifelerde bulunmakta iken emekliye ayrılma hakkını kazandıklarında veya (60) yaşını doldurduklarında emekliye ayrılma istekleri yerine getirilmekle beraber vazifelerinde bırakılırlar.

ONBEŞİNCİ KISIM
MALULLÜK

           Madde 44 - Her ne sebep ve suretle olursa olsun vücutlarında hasıl olan arızalar veya düçar oldukları tedavisi imkansız hastalıklar yüzünden vazifelerini yapamıyacak duruma giren iştirakçi ve tevdiatçılara (Malül) denir ve haklarında bu kanunun malüllüğe ait hükümleri uygulanır.

            Şu kadar ki, bunlar, yazı ile istedikleri takdirde haklarında bu kanun hükümleri uygulanmaksızın malüllüklerinin mani olmadığı başka vazifelere nakil suretiyle tayinleri yapılmak üzere istifa etmiş sayılırlar. Bunların, istifa etmiş sayıldıktan sonra dahi, bu kanun hükümlerinin uygulanmasını istemek hakları mahfuzdur.

            Talim , manevra, seferberlik veya harb dolayısiyle vazifeleriyle ilgileri kesilmeksizin silah altına alınan iştirakçi ve tevdiatçıların adi veya vazife malüllüklerinin asıl vazifelerini yapmaya mani olmadığı hallerde haklarında malüllük hükümleri uygulanmaz.

           Madde 45 - 44 üncü maddede yazılı malüllük;

            a) İştirakçi ve tevdiatçıların vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa;

            b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği her hangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa;

            c) Kurumların menfaatini korumak maksadiyle bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartiyle);

            ç) Fabrika, atelye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel, iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa;

            Buna (Vazife malüllüğü) ve bunlara uğrıyanlara da (Vazife malülü) denir.

           Madde 46 - 44 üncü maddede yazılı malüllük 45 inci maddede gösterilenler dışında kalan sebep ve hallerden doğmuş olursa (Adi malüllük) ve bunlara uğrıyanlara da (Adi Malül) denir.

           Madde 47 - Vazifelerini yapamıyacak derecede hastalığa uğrıyanlardan hastalıkları kanunlarında tayin edilen müddetlerden fazla devam edenler, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre (Adi Malül) veya (Vazife malülü) sayılırlar.

            Fiili hizmet müddetleri ne olursa olsun çeşitli hizmetliler için bu müddetler en çok (2) aydır.

            Kanunlarında yazılı müddetlerden evvel geçen hastalıkların en çok bir yıl içinde nüksetmeleri halinde yukarki hükümler eski ve yeni hastalık müddetleri toplamına göre uygulanır.

            Tedavisi imkansız olduğu raporla belirtilen hastalıklara uğrayanlar hastalıklarının mahiyet ve doğuş sebeplerine göre, yukarki müddetlerin bitmesi beklenmeksizin rapor tarihinden itibaren (Adi malül) veya (Vazife malülü) sayılırlar.

           Madde 48 - Vazife malüllükleri:

            a) Keyif verici içki ve her çeşit maddeler kullanmaktan;

            b) Kanun, tüzük ve emir dışında hareket etmiş olmaktan;

            c) Yasak fiilleri yapmaktan;

            ç) İntihara teşebbüsten;

            d) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya başkalarına menfaat sağlamak veya zarar yapmak maksadından;

            doğmuş olursa bunlara uğrıyanlar hakkında (Adi malüllük) hükümleri uygulanır.

           Madde 49 - Vazife malüllükleri, doğdukları tarihlerden itibaren en çok bir yıl içinde, iştirakçi veya tevdiatçılar veya bunların ana, baba, karı, koca, çocuk, kardeş veya kurumları tarafından yazı ile Sandığa bildirilir. Bildirilmediği takdirde bu malüllüklere uğrıyanlar hakkında (Adi malüllük) hükümleri uygulanır.

            Erler için bu müddet bir buçuk yıldır.

            Bu müddetler hastalıklarının sebep ve mahiyetleri dolayısiyle haklarında (Vazife malüllüğü) hükümleri uygulanacaklar için 47 nci maddede sözü geçen müddetlerin sonundan, hastalıklarının tedavisi imkansız olduğu anlaşılanlar için buna ait olarak verilen raporlarında yazılı tarihlerden, eserlik ve gaiplik hallerinde ise bu hallerin sona erdiği tarihlerden başlar.

            Haklarında adi malüllük muameleleri uygulananlar bu tarihten itibaren bir yıl içinde malüllüklerinin vazife malüllüğü olduğunu yazı ile Sandığa bildirerek muamelenin düzeltilmesini istiyebilir.

           Madde 50 - İştirakçi veya tevdiatçıların her çeşit malüllükleri en az 3 hekim tarafından birlikte verilecek raporla belirtilir.

            Bu hekimlerin en az ikisinin 12 nci maddenin (1) işaretli fıkrasında yazılı kurumların hekimleri olmaları ve bunlardan birisinin varsa, iştirakçi veya tevdiatçının (54 ve 61 inci maddelerde yazılı olanlar hariç ) bağlı bulunduğu kurumun hekimi olması şarttır.

            Bu hekimleri iştirakçi veya tevdiatçıların bağlı olduğu kurumlar gösterir. İhtisasla ilgili hastalıklarla kuruluşu tam olan hastanelerin bulunduğu yerlerdeki hastalıklar bu hastanelerin sağlık komisyonlarının raporu ile belirtilir.

            Vazife malüllüklerinin, harb veya iç tedip hareketlerinden doğması halinde bunların doğuşlarına sebep olan hadiselerden sonra iştirakçi veya tevdiatçıların gönderildikleri askeri hastanelerin raporları ile belirtilir.

           Madde 51 - Vazife malüllüklerinin vazifeden doğmuş olduklarının raporla anlaşılamaması halinde bunların 45 inci maddedeki sebep ve şartlar altında doğduğu ve 48 inci maddedeki hallerin de bulunmadığı tüzükte gösterilecek usul ve belgelere göre belirtilir.

           Madde 52 - Vazife malüllükleri (6) derecedir. Bu malüllüklerin nevileriyle dereceleri tüzükle belirtilir.

            Tüzükte gösterilenler dışında görülecek malüllüklerin hangi dereceye girecekleri sağlık kurulunca tayin olunur.

ONALTINCI KISIM
ADİ MALULLÜK AYLIĞI

           Madde 53 - Adi malüllük aylığı, fiili hizmet müddetleri en az (15) yılı tamamlamış bulunan iştirakçilerin fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamına göre ve malüllük dolayısiyle vazifeden ayrıldıkları tarihteki keseneğe esas aylık veya ücretleri ve 15 inci maddenin (g) fıkrasında yazılı olanların tam aylık veya ücretleri tutarları üzerinden aşağıda gösterilen nispetlerde bağlanır.

            Fiili ve itibari hizmet müddetleri toplamındaki ay kesirleri tam ay sayılır. Yıl kesirlerinin her ayı için adi malüllük aylığı bağlanmasında esas tutulan vazife aylık veya ücreti tutarlarının % 1 inin 12 de biri adi malüllük aylığına ayrıca eklenir.

             Fiili ve itibari hizmet                 Bağlanacak adi malüllük
             müddetleri toplamı yıl                  aylığının % nispeti
        -----------------------------------         --------------------------------
                     15                                            35
                     16                                            36
                     17                                            37
                     18                                            38
                     19                                            39
                     20                                            40
                     21                                            41
                     22                                            42
                     23                                            43

             Fiili ve itibari hizmet                 Bağlanacak adi malüllük
             müddetleri toplamı yıl                  aylığının % nispeti
        -----------------------------------         --------------------------------
                     24                                            44
                     25                                            45
                     26                                            46
                     27                                            47
                     28                                            48
                     29                                            49
                     30                                            50
                     31                                            51
                     32                                            52
                     33                                            53
                     34                                            54
                     35                                            55
                     36                                            56
                     37                                            57
                     38                                            58
                     39                                            59
                     40                                            60
                     41                                            61
                     42                                            62
                     43                                            63
                     44                                            64
                     45                                            65
                     46                                            66
                     47                                            67
                     48                                            68
                     49                                            69
                     50 ve daha fazlası                            70

            Bağlanan aylıkların elli kuruştan aşağı kesirleri elli kuruşa elli kuruş ve daha fazla kesirleri liraya çıkarılır.

           Madde 54 - 88 inci madde gereğince emekli kesenekleri geri verilmemiş olanlardan 60 yaşını doldurmadan evvel adi malül durumuna girenlere 53 üncü madde esaslarına göre adi malüllük aylığı bağlanır.