Basın Mevzuatı  
BASIN KANUNU

BİRİNCİ BÖLÜM
UMUMİ HÜKÜMLER

            Madde 1 - Basın serbesttir. 

            Basılmış eserlerle bunların neşri bu Kanunda yazılı hükümlere tabidir. 

            Madde 2 - Bu Kanun hükümlerine göre basılmış eserlerden maksat neşredilmek üzere tabi aletleriyle basılan veya sair her türlü vasıtalarla çoğaltılan yazılar ve resimler gibi eserlerdir. 

            Madde 3 - Gazetelere, haber ajansları neşriyatına ve belli aralıklarla yayınlanan diğer bütün basılmış eserlere bu kanunda” mevkute” denir. 

            Basılmış eserlerin herkesin görebileceği veya girebileceği yerlerde gösterilmesi veya asılması veya dağıtılması veya dinletilmesi veya satılması veya satışa arzı” neşir” sayılır. 

            Fiilin ayrıca suç teşkil etmesi hali müstesna olmak üzere, basın suçu neşir ile vücut bulur. 

            Madde 4 - Her basılmış eserde o eserin neşir yeri ve yılı ve tabiin, varsa naşirin adları ve işyerleri gösterilir.İlan, tarife, sirküler ve emsali hakkında bu hüküm uygulanmaz. 

             Mevkutelerde ayrıca basıldığı tarih ile sahibinin ve yazı işlerini  fiilen idare eden mesül müdürün ve bunlar müteaddit ise idare ettikleri kısım ile birlikte her birinin adları gösterilir. 

 
İKİNCİ BÖLÜM
MEVKUTE YAYIMI

            Madde 5 - Her mevkutenin yazı işlerini fiilen idare eden mesül  müdürü bulunur. 

            Neşriyatın muhtelif kısımlarını idare için ayrı meshul müdürler bulundurulabilir. 

            Mesul müdür aşağıdaki şartlar haiz olmalıdır: 

            1-Türk vatandaşı ve Türkçe okur yazar olmak; 

            2 - 21 yaşını bitirmiş bulunmak, 

            3 -Türkiye’de ikametgah sahibi olmak ve  oturmak; 

            4 - Devlet memuru, asker veya ordu mensubu olmamak 

            5 - Mahcur veya amme hizmetlerinden memnu olmamak; 

            6 - Ağır hapis,beş seneden fazla hapis cezalarından biri ile hükümlü olmamak; 

             7 - Neşir tehdidi ile para ve menfaat temini, hırsızlık, sahtecilik, dolandırıcılık emniyeti suiistimal ve hileli iflas suçlarından biri ile hükümlü olmamak; 
  
            8 -Muvakkaten  amme hizmetlerinden  memnuniyet , umumi emniyet nezareti altında bulundurma veya sürgün cezasına mahkümiyet hallerinde bu ceza ve tedbirler infaz edilmiş  olmak. 

            Madde 6 - Mesul müdürlük ile teşri meclis azalığı aynı şahıs üzerinde birleşemez. 

            Madde 7 - Mevkute sahibi mesul müdürden gayri olduğu takdirde mesül müdür için gereken şartları hais bulunması lazımdır. Sahip küçük veya hükmü şahıs olduğu takdirde yerlerini kaim olacak kanuni temsilcilerin de aynı şartlara sahip bulunması gerekir. 
  
            Türkiye’de yabancıların  mevkute çıkarması mahallin en büyük mülki amirinin müsadesine ve mevkütenin yazı işlerinin fiilen idare edcek mesul müdürün Türk vatandaşı olmasına ve mevkute hangi dilde çıkıyorsa o dili bilmesine bağlıdır. 

            Madde 8 - Mevkute çıkarılması izne bağlı değildir. Ancak, mevkutenin: 

            1-Adını, neşir mevzuuna,  ne vakitlerde çıkarılacağını ve idare yerini; 

            2 - Sahibinin ve  ayrı mesul müdür veya müdürleri veya kanuni temsilci varsa ad ve soyadlarını tabiiyet ve  ikametgahlarını gösterir bir beyanname verilmesi mecburidir. Bu beyannameye sahip tüzelkişi ise şirket mukavelesinin veya cemiyet  tüzüğünün tasdikli bir  örneği eklenir. 

            Beyanname, mevkute sahibinin ve ayrı mesul müdür veya müdürleri varsa onların da imzasını ihtiva eder. 

            Madde 9 - Beyanname ve ekleri mevkute nerede çıkarılacaksa o yerin en büyük mülki amirliğine verilir. 

            Sekizinci’ inci  maddede yazılı hususları tamamen veya kısmen ihtiva etmeyen ve kanuni vasıf ve şartları  haiz olmayan kimseleri sahip veya mesul  müdür olarak gösteren beyannameler verilmemiş sayılır. 

            Beyannameyi alan amir mukabilinde bir makbuz verir. 

            Madde 10 - Beyanname muhteviyatında vukua gelecek değişiklikler beş gün içinde dokuzuncu maddede yazılı mercie aynı usulle bildirilir. 

            Mesul müdür değiştiği takdirde yeni mesul müdürün imzasını taşıyan bir vesikanın beş gün içinde aynı mercie verilmesi lazımdır. 

            Bu müddet zarfında bu Kanuna göre mesul müdürlere terettüp eden mesuliyet yazı işlerini fiilen idare edene aittir. 

            Madde 11 - Mevkute sahibinin hakkını başkasına devri yahut ölümü halinde yeni sahip bir ay içinde yeniden beyanname vermeğe mecburdur. 

            Madde 12 - Tabi mevkutenin her nüshasından ikişer tanesini neşri takip eden çalışma gününde, çıktığı yerin Cumhuriyet Savcılığı ile en büyük mülki amirliğine tevdie mecburdur. 

            Madde 13 - Mevkutelerde çalıştırılan muhbir ve muhabirleri 18 yaşını bitirmiş olmaları şarttır. 

 
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MEVKUTE SAHİBİNİN HAKLARI

            Madde 14 - Beyannamenin verildiği tarihten bir sene içinde mevkute  neşrolunmaz veyahut neşrolunmaya başladıktan sonra neşrine beş yıl müddetle ara verilirse beyanname hükümsüz kalır ve sağladığı haklar düşer. 

            Madde 15 - Bir mevkutenin hususi fedakarlık ihtiyariyle elde edip yayınladığı haber yazı ve resimler mevkute sahibinden müsaade alınmadıkça neşirlerinden 24 saat geçmeden başka mevkuteler tarafından yayınlanamaz.  Hususi fedakarlık ihtiyariyle elde edilen yazı ve resimler için mevkute sahibinden izin almak mecburidir. 

 
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
BASINDA MESULÜYET

            Madde 16 - Basın yoliyle işlenen suçlardan dolayı ceza mesuliyeti: 

            1. Mevkutelerle işlenen suçlarda sorumluluk, suçu vücuda getiren yazıyı yazan veya resmi yapan kimse ile beraber bu mevkutenin mesul müdürüne terettüp eder; 

            2. Mevkutelerde müstear adla veya imzasız veya remizli imza ile neşredilen yazı veya resim sahiplerinin adlarını mesul müdür bildirmeye mecbur değildir. Ancak suç tekjil eden yazı veya resim Türk Ceza Kanununun ikinci kitabını birinci babının birinci faslında yazılı cürümlere taallük ediyorsa mesul müdür bunların sarih hüviyetlerini istek tarihinden evvel 24 saat içinde Cumhuriyet savcısına bildirmeğe mecburdur; 

            3. Mesul müdür suş teşkil eden, vesika veya yazıyı bu mahiyetini bilmeden neşretmiş ise bunların mesuluyete yanlız haber, beyan vesikayı verene veya yazıyı yazana aittir; 

            4. Mevkute tarifine  girmeyen basılmış eserlerle işlenen suçlarda ceza mesuliyeti suç teşkil eden eserin müelif, muharir, mütercim veya tesim edinince, fail belli olmadığı veya bu kimse alehinde Türk mahkemelerinde dava açılmadığı veya kendisinin malumatı veya muvafakatı  dışında neşrolunduğu hallerde naşire ve belli olmazsa tabie, buda bilindiği takdirde bilerek satana, dağıtana aittir. 

            Madde 17 - Basın yoliyle işlenen suçlardan doğacak maddi ve manevi zararları cezaen mesul olanlarla birlikte mevkutelerde sahibi ve mevkute olmıyanlarda  naşiri müteselsilen tazmin ile mükeleftirler. 

            Madde 18 - Basın suçlarından mahkum olanlar hakkında verilen kesin hüküm tamamen veya hulasaten aynı mevkutede ve eğer o mevkute çıkmıyorsa masrafı hükümlüye ait olmak üzere başka bir mevkutede neşrine hükmolunabilir. 

            Takibi şikayete bağlı hususlarda yukarki hükmün uygulanması şikayetçinin isteğine bağlıdır. 

 
BEŞİNCİ BÖLÜM
CEVAP VE DÜZELTME HAKKI

            Madde 19 - Bie şahsın haysiyet ve şerefine dokunan veya menfatini bozan yahut kendisi ile ilgili hakikata aykırı hareketler, düşünceler ve sözlerle  açık veya kapalı şekilde bir mevkutede yapılan yayımdan dolayı o şahsın imzasıyla gönderilecek cevap ve düzeltmeye mevkutenin mesul müdürü metnine hiç bir mülahasa ve işaret katmaksızın aynen ve tamamen neşre mecburdur. 

             Cevap ve düzeltmenin günlük gaztelerde alındığını takib eden üç gün ve diğer mevkuvetelerde bu müddet gözetilmek şartiyle en geç ikinci çıkacak sayıda ayni  sahife ve sütunda aynı punto harflerle yayınlanması mecburidir. 

             Cevap veya düzeltme, taallük ettiği yazının cevap verenle ilgili miktarının uzun olamaz. 

            Ancak, yirmi satırdan az olan yazıların cevabı yirmi  satır olabilir. 

            Gönderilen cevap ve düzeltmede suç teşkil eden ifadeler veya cevap ve düzeltmeğe gerektiren yayın ile ilgisi bulunmayan husular mevcut ise veya neşrinden itibaren üç ay geçmiş ise dercinde çekinilebilir. Bu takdirde çekinmenin sebepleri derhal yazı ile o yer sulh ceza yargıçlığına bildirilir. Yargıç en geç yirmi dört saatte neşir ile alakası bulunup bulunmadığına ve müddetin geçip geçmediğine karar verir. 

            Devlet daireleri, amme müesseseleri ve tüzelkişiler  tarafından gönderilecek cevap ve düzeltmeler hakkında da yukarki fıkralar hükümleri uygulanır. 

            Cevap ve düzeltme hakkını kullanmadan ölen bir kimsenin bu hakkını varisleri kullanılabilir. 
  

ALTINCI BÖLÜM
CEZA HÜKÜMLERİ
 
            Madde 20 - Dördüncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yazılı hususları göstermiyen tabi 25 Liradan 100 liraya kadar hafif para cezasiyle cezalandırılır. 

            Bu hususları hakikate aykırı olarak gösterenler 15 günden 3 aya  kadar hapse veya 100 Liradan 500 Liraya kadar  ağır para cezasına mahkum edilirler. 

            Madde 21 - Dokuzuncu ve on birinci  maddeler  hükümlerine aykırı hareket edenler 15 günden 3 aya kadar  hapse ve 200 Liradan 1000 Liraya  kadar ağır para  cezasına mahkum edilirler. 

            Madde 22 - Hakikata aykırı beyanname veren kimse 3 aydan 6 aya kadar hapse ve 500 Liradan  1000 Liraya kadar  ağır para cezasına mahkum edilir. 

            Madde 23 - Onuncu maddede yazılı değişiklikleri  zamanında bildirmeyenler  hakkında  100 Liradan 500 Liraya kadar ağır para cezası  hükmolunur. 

            Madde24 - On ikinci madde  hükmünü yerine getirmeyenler hakkında yayınlanan nüsha için 10 Liradan 25  liraya kadar hafif para cezası hükmolunur. 

            Madde 25 - On üçüncü madde de yazılı şartı haiz olmıyan  kimseleri çalıştıranlar 200 Liradan 500 Liraya kadar  ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

            Madde 26 - On beşinci madde hükmüne riayet etmiyenler 200 Liradan 500 Liraya kaadar  ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

            Madde 27 -On  altıncı maddenin ikinci bendinde yazılı mecburiyete aykırı hareket edenler 3 aydan 1 seneye kadar hapis 500 Liradan 2000 liraya kadar ağır para cezasiyle cezalandırılırlar. 

            Madde 28 - On sekizinci  maddede yazılı mahkeme hükmünün tebliğ edildiği tarihten başlamak üzere, günlük gazetelerde üç gün içinde, diğer mevkutelerde bu müddet gözetilmek şartıyla çıkacak en geç ikinci nüshasında yerine getirmeyenler hakkında neşrin geciktiği her nüsha için 100 liradan 200 liraya kadar ağır para cezası olunur. 

            Madde 29 - On dokuzuncu maddede yazılı  mahkeme  mecburiyete riayet etmiyenler  hakkında 200 Liradan 1000 Liraya kadar  ağır para cezası hükmolunarak  neşrinden imtina edilen cevap ve düzeltmenin de aynı mevkutede on dokuzuncu maddede gösterilen şekil ve şartlar yayınlanmasında karar verilir.  Kararın cevap ve düzeltmenin yayınlanmasına taallük eden kısmı derhal yerine getirilmek üzere mevkute idaresine tebliğ olunur. 

            Bu hükmün yerine getirilmemesi halinde neşrin geciktiği her nüsha için 150 lira ağır para cezası  hükmolunur. 

            Madde 30 - Ceza davasına ait talep iddianamelerle kararların ve diğer her türlü vesika ve evrakın aleni duruşmada okunmasından hazırlık ve ilk soruşturmalarda takipsizlik veya muhakemenin men’i kararı verilmesinden önce neşri yasaktır. 

            Tahkikatın gidişi veya mahkemenin karar ve muameleleri üzerinde tesir yapabilecek her türlü yayında bunulunması, Cumhuriyet Savcısının talebi üzerine hazırlık soruşturmada sulh ceza  yargıcının ve yargılama sırasında mahkemenin vereceği kararla yasak edilebilir. 

            Ceza davasının başlamasıyla hüküm kesinleşinceye kadar yargıç ve mahkemenin vereceği kovuşturmasının başlamasiyle hükmün kesinleşinceye kadar hakim ve mahkemenin hüküm  ve kararlariyle muameleleri hakkında mütalaa serdi yasaktır. 

            Bu madde hükümlerine aykırı hareket edenler 1 aydan 6 aya kadar hapis ve 500 liradan 5000 liraya  kadar ağır para cezasiyle cezalandırılırlar. 

            Madde 31 - Yabancı memleketlerde çıkan başılmış eserlerin Türkiye’ye sokulması veya dağıtılması  Bakanlar Kurulu karariyle menolunabilir. 

            Bu gibi basılmış eserlerin, Bakanlar Kurulundan acele karar alınmak üzere, İçişleri Bakanlığınca karardan evvel dağıtılmaları  menolunabileceği  gibi, dağıtılmış olanlar da toplattırılabilir. 

            Menedilmiş  olmasına rağmen bunları Türkiye’ye bilerek sokanlar, dağıtanlar veya bu gibi eserleri kısmen veya tamamen iktibas ederek yayanlar 3  aydan 1 yıla kadar hapis ve 500  liradan 5000 liraya kadar ağır para cezasiyle cezalandırılırlar. 
  
            Madde 32 - İntihar vakaları hakkında haber çerçevesini aşan ve okuyanları tesir altında bırakacak mahiyette olan tafsilat  ve vakaya müteallik resimlerin neşri  yasaktır. 

            Bu madde hükmüne muhalif   hareket edenler 100 liradan 1000 liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

            Madde 33 -  Kanunen evlenmeleri  menedilmiş kimseler arasındaki cinsi münasebetlere mütalik  haber ve yazıların neşri yasaktır. 

            Hilafına hareket edenler hakkında  100 liradan 1000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. 

            Madde 34 - Siyasi, iktisadi, ticari mevkutelerin sermayeleri ve devamlı veya geçici bütün gelir kaynaklarıyle basılan nüshaların adedi ve bir nüshasına 50 den fazla abone yazılmış olanların isim, adres ve tabiiyetleri umumi abone yekunu ve basıldıkları matbaa ile olan hukuki münasebetleri noterlikçe tasdik edilmiş bir deftere kaydedilir. 

            Bu defter tutulmadığı veya deftere noksan veya yanlış malumat geçirildiği veyahut savcılıkça talep vukuunda defter ve ihtiva etmesi gereken hususlar gizlendiği takdirde mevkutenin sahibi veya onun mümessili bir yıla kadar  hapis ve 500 liradan 5000 liraya kadar ağır para cezasına mahkum edilir. 

            İlmi, edebi, fenni ve bedii mahiyette olan mevkutelerden yayınları itibariyle siyasi, iktisadi ve ticari mahiyette neşriyata  girişenler 1 ve 2 nci fıkralar hükümlerine tabidirler. 

YEDİNCİ BÖLÜM 
BASIN SUÇLARINDAN DAVA  SÜRESİ 

            Madde 35 - Bu Kanunda yazılı olan veya basın yoluyla işlenmiş bulunan suçlardan dolayı, günlük mevkuteler hakkında üç ay, diğer basılmış eserler hakkında altı ay içinde açılmayan davalar dinlenmez. Bu süre suçun işlendiği tarihten başlar. 

            Kamu davasının açılması izin veya karar alınmasına bağlı olan suçlarda, izin veya kararın alınması için müracaat tarihi ile izin veya kararın verildiği tarih arasında geçen müddet, dava süresi  hesaba katılmaz.Bu süre toplam üç ayı geçemez. 

            Basın yoliyle işlenen takibi şikayete bağlı olan suçlarda ilk fıkrada yazılı süre, suçun kanun belli zaman aşımı haddini geçmemek şarttiyle işlendiğinin öğrenildiği tarihten başlar. 

SEKİZİNCİ BÖLÜM 
BASIN DAVALARINDA UYGULANACAK USUL HÜKÜMLERİ 

            Madde 36 - Bu kanunda yazılı olan veya basın yoluyla işlenmiş bulunan suçlardan  ağır cezayı gerektirenleri, bu nevi  davalara bakmakla görevli  mahkemelerde ve diğerleri asliye ceza mahkemelerinde görülür. 
  
            Üç ve daha fazla yargıç bulunan yerlerde asliye ceza mahkemelerini görevine giren davalar en yüksek dereceli üç yargıcının iştiraki ile kurulacak toplu mahkemede görülür.Derecede eşitlik halinde kıdeme bakılır. 

            Bu suretle kurulacak toplu mahkemede yargıçların en yüksek derecelisi ve derecede eşitlik halinde kıdemlisi başkanlık eder. 

            Madde 37 - Cumhuriyet savcılarının, gerekli görülürse  yapacakları hazırlık soruşturmasının kanuni ve zaruri sebepler dışında en çok bir hafta içinde bitirmeleri lazımdır. İlk soruşturmaya tabi suçlarda bu soruşturma diğer işlerden önce ve en kısa zamanda yapılır ve sona erdirilir. 

            Madde 38 - Bir suçta müşterek olanlardan biri aleyhinde kamu davasının açılması veya mütekabil bir davanın görülmesi önce izne veya karar alınmasına bağlı ise bunlar hakkındaki dava ve soruşturmalar diğerlerinden ayrılır. 

            Madde 39 - Basın Kanununa giren veya basın yoluyla işlenen suçlara ait davalar acele işlerden sayılır ve mahkemelerin senelik tatil sürelerinde de görülür. 

            Sanığın  ikametgahı  itibariyle mahkemeye çağırılabilmesi için gerekli zaman gözetilerek, duruşma için en yakın gün tayin edilir. 

            İddia ve savunmalar ve deliller birden söylenir ve gösterilir. 

            Duruşmalar işin en az gerektirdiği müddetten fazla bir zamana bırakılamaz. 

            Basın yoliyle işlenen suçlarda Ceza Muhakemeleri  Usulü  Kanununun 200 üncü maddesindeki tevkif mecburiyetine mütaallik olan hüküm uygulanmaz. 

            Madde 40 - Basın Kanununa giren veya basın yoliyle işlenen suçlara müteallik davalara Yargıtayda diğer işlerden önce bakılır. 

            Madde 41 - Kanuni tebliğ muamelelerinde mevkutenin idare yeri, sahibi ile mesul müdürünün kanuni ikametgahı sayılır. 

            SON HÜKÜMLER 
            Geçici Madde 1 - Bu kanun yürürlüğe girdiği tarihte neşredilmekte olan bir mevkutenin sahip veya mesul müdürü beş ve altıncı maddelerde yazılı şartları haiz olmasalar da bu sıfatlarını muhafaza edebilirler. Ancak bu takdirde beş gün içinde yeniden beyanname vermek ve beşinci maddenin üç numaralı bendinde yazılı şartı yerine getirmek mecburiyetindedirler. 

            Geçici Madde 2 - Bu Kanun’un yürürlüğe girmesinden evvel işlenip de otuz yedinci maddede günlük mevkuteler hakkında dava ikamesi için gösterilen mehlin geçtiği hallerde 1881 sayılı Matbuat Kanunu gereğince altı aylık mehil bitmemiş ise yürürlük gününden itibaren bir ay içinde dava açılabilir. 

            Madde 42 - 1881 sayılı Matbuat Kanunu ve tadilleri kaldırılmıştır. 

            Madde 43 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

            Madde 44 - Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.