vergi mevzuatı  
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
VERGİ TEVFİKATI ve MUHTASAR BEYANNAME

            KAZANÇ VE ÜCRETLERDE   VERGİ TEVKİFATI  
            Madde 94 - Kamu idare ve müesseseleri,  ticaret şirketleri, İktisadi Kamu müesseseleri, dernekler, tesis ve vakıflar, dernek, tesis ve  vakıfların iktisadi işletmeleri, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan tüccar, çiftçi ile  serbest meslek erbabı:  

            1. Hizmet erbabına ödenen ücretlerden (istisnadan faydalananlar hariç) ve 82 inci  maddenin 4 numaralı bendine giren ödemelerden:  

            2. 61 inci maddede yazılı olup ücret  sayılan ödemelerden ( İstisnada faydalananlar hariç );  

            3.Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (18 inci  maddede yazılı olanlarla kazançları götürü olarak tesbit edilen serbest meslek erbabına ve noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);  

            4.42 nci madde şümulüne  giren işler dolayısiyle bu işleri yapanlara (Kurumlar dahil) ödenen istihkak bedellerinden;  

            İstihkak sahiplerinin Gelir vergilerine mahsuben ( Avans olarak ödenenler dahil ) tevkifat yapmaya mecburdurlar.  

            Tüccarın ve serbest meslek erbabının yukardaki hükümlere göre yapacakları tevkifat ticari ve mesleki işlerle ilgili ödemelere munhasırdır.  

            Tevkifi gereken verginin tediyeye yapan tarafından deruhte edilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile tediyeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.  

            TEVKİFATA TABİ OLMAYAN ÜCRETLER  
            Madde 95 - Aşağıda yazılı hizmet erbabının ücretleri hakkında vergi tevkif usulü cari olmaz :  

            1. Ücretlerini yabancı bir memleketteki işverenden doğrudan doğruya alan hizmet erbabı;  

            2. 16'ncı maddede yazılı istisnadan faydalanmıyan yabancı elçilik ve konsolosluk memur ve hizmetlileri;  

            3. Maliye Bakanlığınca yıllık beyanname ile bildirilmesinde zaruret görülen ödemeler.  

            Bunlar gelirlerini, bu kısmın 2'nci bölümündeki hükümlere göre, yıllık beyanname ile bildirirler.  

            VERGİ TEVKİFATINDA UYULACAK ESASLAR  
            Madde 96 - Aşağıda yazılı menkul sermaye iratları vergi tevkifatına tabidir.  

            1.Sermaye şirkeltlerinin ve kooperatif şirketlerinin safi kazançları ( Kooperatif şirketlerde, ortakların şirketle yaptıkları muamele nispetinde dağıtalacak kazanç kısmı hariç);  

            2.Adi komandit şirketlerin safi kazançlarından komanditerlere isabet eden kar hisseleri;  

            3.Gerçek kişilere ödenen tahvilat faizleri ile 1 numaralı bend dışında kalan temettüler (22 nci maddenin 1 numaralı bendinin şümulüne girenler hariç) ;  

            4.Gerçek kişiliere ödenen mevduat faizlerinin istisna haddini aşan kısımları.  

            Bu maddenin uygulanmasında 1 ve 2 numaralı bentlerde sözü geçen safi kazanç, bu kanuna  ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre tesbit edilen vergiye tabi safi kazançlardan  aşağıda yazılan indirim ve ilaveler yapılmak suretiyle tesbit olunur:  

            A) İndirimler:  

            a)Şirketlerin ödiyecekleri Kurumlar Vergisi ( Kurumlar Vergisine tabi olmıyanlar indirim yapamazlar ) ;  

            b)Genel menfaatlere yaralı derneklere makbuz karşılığında yapılmış olan yardımlar  (Kurum kazancının tesbitinde bu neviden bir indirim yapılmış ise, bu miktar hariç );  

            c)Tİcaret Kanunu ve özel kanunlarındaki mecburiyete dayanarak ayrılmış olan ihtiyat akçeleri ve provizyonlar;  

            ç) Ödenmiş vergi cezaları;  

            d) Şirketlerin mali bilançolarına göre tahassul edip 5422 sayılı kanunun 14 üncü maddesinin 7 numaralı bend ile bu kanunun 88 inci maddesinin 2 nci fıkrası hükümleri muvacehesinde mahsup edilemiyen geçmiş yıllar zararları;  

            e) Vergi tevkifatı yapılmadan evvel ortaklığın safi kazancından ortaklara dağıtılmış olan kar hisseleri ;  
  
            f) Şirket tarafından bilinmekte ise, Gelir Vergisine tabi olmıyan tüzel kişiliği haiz ortaklara şirketin safi kazancından isabet eden kar hisseleri;  

            B)İlaveler:  

            a)Kurumlar Vergisinden istisna edilmiş olan menkul kıymet faiz ve temettüleri;  

            b) Kurumlar Vergisinden istisna edilmiş olan iştirak kazançları.  

            Vergi tevkifatı yukarıda 1 ve 2 numaralı bendlerde yazılı iratlardan , sermaye şirketleri ile kooperatif şirketlerce Kurumlar Vergisi Beyannamesinin, adi komandit şirketlerde omanditelerin Gelir Vergisi beyannamelerinin verileceği süre içinde, 3 ve 4 bendleri giren iratlardan da nakten veya hesaben ödenmesi sırasında, tevkifatı yapacak şirketler veya öiyenler tarafından kesilir.Bu fıkrada sözü geçen hesaben ödeme, iratları ödiyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü muhasebe kayıt ve muamelelerini ifade eder.  

            Şirketlerin safi kazançları üzerinden tevkif ve vergi dairesine ödenmiş olan mebaliğden, Kurumlar Vergisine tabi olmıyan ortakların ( Kazancı menkul sermaye iradından ibaret olan dar mükellefiyete tabi yabancı kurumlar hariç ) kar hisselerine tekabül eden kısmı tevkifatı yapa şirketin talebi üzerine terkin ve şirkete iade olunur.  

            VERGİ TEVKİFATININ GÖSTERİLMESİ  
            Madde 97 - İşverenler, hizmet erbabına ödedikleri ücretlerden 94'üncü madde gereğince yaptıkları vergi tevkifatını Vergi Usul Kanununda yazılı ücret bordrosunda veya bordro yerine geçen diğer kayıtlarda göstermeye mecburdurlar.  

            94'üncü maddede yazılı ödemelerden  ve 96 ıncı maddede yazılı iratlardan yapılan vergi tevkifatı, vergi kesenin kayıt ve hesaplarında ayrıca gösterilir.  

            96 ıncı maddede yazılı mevduat faizlerinden yapılan vergi tevkifatı takvim yılının sonunda mevduat hesabı yıl içinde kapatılmışsa, hesabın kapatıldığı tarihte vergi kesenin kayıt ve hesaplarında gösterilir.  

            MUHTASAR BEYANNAME  
            a) Verilme Zamanı :  
            Madde 98 -94 ve 96 ıncı maddeler gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar, bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın 20'nci günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar. Mevduat faizlerinden kesilecek vergilerin bildirilmesi için bu süre bir ay uzatılır.  

               Aynı belediye hudutları içinde muhtelif yerlerde yapılan ödemelerin ve tahakkukların ve bunlara ait vergilerin bir merkezden bildirilmesi caizdir.  

            Çalıştırdıkları hizmet erbabı sayısı ona kadar olan işverenler, 94'üncü maddeye göre yapacakları bilcümle tevkifatla ilgili muhtasar beyannamelerini, bağlı oldukları vergi dairesine evvelden bildirmek şartiyla her ay yerine üç ayda bir verebilirler.  

            MUHTASAR BEYANNAME  
            b) Muhteviyatı :  
            Madde 99 -  Muhtasar beyannamede aşağıdaki malumatın gösterilmesi lazımdır:  

            a) Tevkifat yapanın adı ve soyadı veya unvanı ile adresi;  
            b) Muhtasar beyannamenin ilgili bulunduğu ay veya aylar;  
            c) Aylık ücret bordrolarının icmalı :  

            1. Hizmet erbabının sayısı ;  
            2. Hizmet erbabına verilen ücretler tutarı;  
            3. Ücretlerden yapılan vergi tevkifatının tutarı (Üç aylık muhtasar beyannamelerde her aya ait bordronun icmali ayrı gösterilir);  

            d) Vergi tevkifatına tabi diğer ödemeler;  

            1. İstihkak sahibinin adı ve  soyadı ile iş adresi;  
            2. Ödemenin nev'i;  
            3. Ödemenin miktarı;  
            4. Ödemeden yapılan vergi tevkifatı;  

            e) Muhtasar beyannamenin tanzim tarihi ve yetkili imza.  

            96 ıncı maddede yazılı karlar ve iratlar ve bunlardan yapılan vergi tevkifatı, nev'i itibariyle icmalen ayrı bir muhtasar beyannameye alınır.  
  

            MUHTASAR BEYANNAME VERİLMİYECEK HALLER  
            Madde 100 - Genel bütçeye dahil idare ve müesseseler yaptıkları vergi tevkifatı için beyanname vermezler. 
         

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÖZEL HALLER ve MÜNFERİT BEYANNAME

            MÜNFERİT BEYANNAMENİN VERİLMESİ  
            Madde 101 - Dar mükellefiyete tabi mükelleflerden yıllık beyanname vermeye mecbur olmıyanlar :  

            1.Gayrimenkullerin satışından trampa  veya istimlak edilmesinden elde ettikleri kazançlarını, gayrimenkulün bulunduğu ;  

            2. Gayrimenkul sermaye mahiyetinde olan hakların satışından trampa edilmesinden, devir ve temlikinden elde ettikleri kazançlarını, satışın, devir ve temlikin Türkiye'de yapıldığı;  

            3.Bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından, ortaklıklardaki ortaklık haklarının veya hisselerinin devir ve temlikinden elde ettikleri kazançlarla ticari bir faaliyetinin durdurulması karşılığında veya gayri menkulün tahliyesi veya kiracılık hakkının  devri için aldıkları paralar, menfaatleri ve peştemallıkları, işletmenin bulunduğu;  

            4. Arizi olarak ticari işlerin icrasından elde ettikleri kazançlarının, ticari şin yapıldığı;  

            5. Serbest meslek faaliyetinden doğan ve vergisi tevkif suretiyle alınmamış kazançlarını serbest meslek işinin yapıldığı ;  

            6.Vergisi tevkif suretiyle alınmamış menkul sermaye iratlarını, ödemenin yapıldığı;  

            Yerin vergi dairesine bir münferit beyanname ile bildirmeye mecburdurlar.  

            1,2,3,4 ve 6 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve iratlara ait beyannamelerin, bu kazanç ve iratların iktisap olnduğu; 5 numaralı bentte yazılı kazanca ait beyannamenin ise, serbest meslek işinin sona erdiği, tarihten itibaren15 gün içinde ilgili vergi dairesine verilmesi mecburidir.  

            MÜNFERİT BEYANNAMENİN MUHTEVİYATI  
            Madde 102 - Münferit beyannamede aşağıda yazılı malumatın gösterilmesi lazımdır :  

            1. Mükellefin adı ve soyadı, varsa ünvanı ile adresi;  

            2. Beyanname mükellef adına Türkiye'de başka bir kimse tarafından verilmişse, beyannameyi verenin adı ve soyadı, varsa ünvanı ile adresi;  

            3. Muamelenin yapıldığı tarih veya tarihler;  

            4. Elde edilen kazançların nev'i;  

            5. Elde edilen kazançların tutarı.  
          

BEŞİNCİ BÖLÜM
VERGİNİN NİSPETİ
            ESAS TARİFE  
            Madde 103 - Gelir Vergisi aşağıdaki nispetlerde alınır;  
  
  
GELİR DİLİMLER
VERGİNİN NİSPETİ
İlk 2.500 lira için 10
Sonra gelen 7.500 lira için 20
Sonra gelen 15.000 lira için 30
Sonra gelen 30.000 lira için 40
Sonra gelen 70.000 lira için 50
Sonra gelen 157.500 lira için 60
Sonra gelen 217.500 lira için 70
  
            500.000 lira ve daha fazla matrahlara % 60 nispeti uygulanır.   

            VERGİ CETVELLERİ  
            Madde 104 - Gelir Vergisinin hesaplanmasında bağlı cetvellerde yazılı gelir kademeleri ile bunların hizasında yazılı ortalama meblağlar esas tutulur.  

            Vergi, bu meblağlardan 31 inci maddede yazılı indirimler yapıldıktan sonra hesaplanır.  

            A)Gelirlerini yıllık ve münferit beyanname ile bildirmeye cburi olan mükelleflerin vergileri (1) yıllık toplamından 31'inci maddedeki indirimlernumaralı cetvele;  

            B)Ücretlerden ve ücret sayılan ödemelerden alınacak vergiler :  

            1.Aylıklar için (2) numaralı cetvele;  

            2.Haftalıklar için (3) numaralı cetvele ;  

            3.Gündelikler için (4) numaralı cetvele;  

            Göre hesaplanır.  

            Muhtelif ücret ödemelerinde; vergi cetvelleri her ödeme ayrı ayrı göz önünde tutularak uygulanır.  

            Yıllık olarak ödenen ücretlerin vergileri (1) numaralı cetvele göre hsaplanır.  

            Yıllık verginin hesaplanmasında , 50 kuruşa kadar olan matrah ve vergi kesirleri atılır, 50 kuruş ve daha fazla olan kesirler liraya çıkarılır.  

            Aylık vergilerin hesaplanmasında, 50 kuruşa kadar olan matrah ve kesirleriyle 5 kuruştan aşağı olan vergi kesirleri nazara alınmaz, 50 kuruş ve daha fazla olan matrah kesirleri liraya çıkarılır.  

            Haftalık ve gündelik vergilerin hesaplanmasınada, 50 santimden aşağı olan matrah ve vergi kesirleri atılır, 50 santim ve daha fazla olan kesirler kuruşa çıkarılır.  

            Gündelik, haftalık, aylık ve yıllık ücret; ücretin günlük, haftalık, aylık veya yılllık bi devre için hesaplanarak ödenmesini ifade eder.  

            Saat veya parça başına veya sair esaslara göre hesaplanmakla beraber bir günlük devre için yapılan ücret ödemeleri gündelik, haftalık devre için yapılan ücret ödemeleri haftalık, aylık devreler için yapılan ücret ödemeleri aylık sayılır.  

            Aydan veya haftadan küçük devreler için yapılan ücret ödemeleri gündelik ücret sayılır ve bu suretle yapılan ödemeler, ödemelerin taalluk ettiği gün sayısına bölünerek gündelik ödeme bulunur.  

            Yukarıda belirtilen şekiller dışında ve devreler tayin edilmeksizin yapılan bilimum ücret ödemeleri yılllık ödeme sayılır.  

            VERGİ TEVKİFATI NİSPETLERİ  
            Madde 105 - 94 üncü maddenin 4 numaralı bendine göre yapılacak tevkifatın nispeti % 3, 3  numaralı bendine göre % 15, 96 ncı maddeye göre % 20 dır.  
          

ALTINCI BÖLÜM
TARH MUAMELESİ

            TARH YERİ  
            Madde 106 - Gelir Vergisi, mükellefin ikametgahının bulunduğu mahal vergi dairesince tarh edilir. Şu kadar ki ;  

            1. İşyeri ve ikametgahı ayrı vergi daireleri bölgesinde bulunan mükelleflerin vergileri, Maliye Bakanlığınca uygun görüldüğü takdirde ve mükellefe de evvelden bildirilmek kaydiyle işyerinin bulunduğu;  

            2. Götürü usulde tespit edilen ücretlerle, gezici olarak çalışanların ticaret ve serbest meslek kazançlarının vergileri, bu ücret ve kazanç sahiplerinin ikametgahlarının bulunduğu yerin vergi dairesince tarh edilmemişse, faaliyetlerini icra ettikleri;  

            3. Dar mükellefiyete tabi olanların vergileri, beyannamelerini vermeye mecbur oldukları;  

            Yerin vergi dairesince tarh olunur.  

            TARHİYATIN MUHATABI  
            Madde 107 - Gelir Vergisi, bu vergiyle mükellef olan gerçek kişiler namına tarh edilir. Şu kadar ki;  

            1. Küçüklerle kısıtlılarda, bunların nam ve hesabına kanuni temsilcileri;  

            2.  Aile reisi beyanlarında, gelir sahibi eş ve çocuklar hesabına aile reisi;  

            3. Verginin tevkif suretiyle alınması halinde, mükellef hesabına tevkifat  
yapmaya mecbur olanlar;  

            4. Dar mükellefiyette, mükellefin Türkiye'de daimi temsilcisi mevcutsa mükellef hesabına daimi temsilci (Türkiye'de birden fazla daimi temsilcinin mevcudiyeti halinde, mükellefin tayin edeceği, tarhiyat tarihine kadar böyle bir tayin yapılmamışsa  
temsilcilerden herhangi birisi);  

            Tarhiyata muhatap tutulurlar.  

            VERGİLENDİRME DÖNEMİ  
            Madde 108 - Gelir Vergisinde vergilendirme dönemi geçmiş takvim yılıdır. Şu kadar ki:  

            1. Mükellefiyetin takvim yılı içinde kalkması halinde, vergilendirme dönemi, takvim yılı başından mükellefiyetin kalkması tarihine kadar geçen süreye inhisar eder;  

            2. Götürü usulde tespit olunan  ücretlerde vergilendirme dönemi,  hizmetin ifa olunduğu bütçe yılıdır.Götürü ücretlerini yıllık beyannameye ithal mecburiyetinde olanlar mezkur ücretlerini, bütçe yılının bittiği  takvim yılının geliri meyanında bildirirler.  

            3.Tevkif yoliyle ödenen vergilerde, istihkak sahipleri ayrıca yıllık beyanname vermeye mecbur değillerse tevkifatın ilgili bulunduğu dönemler vergilendirme dönemi sayılır ve kesilen veya kesilmesi icabeden vergiler yıllık verginin yerine geçer.  

            4. Münferit beyanname ile bildirilmesi gereken kazançların vergilendirilmesinde, vergilendirme dönemi yerine kazancın iktisap tarihi esas tutulur.  

            TARH ZAMANI  
            Madde 109 - Gelir Vergisi aşağıda yazılı zamanlarda tarh edilir:  

            1. Beyanname ile bildirilen gelirlerin vergisi beyannamenin verildiği günde; beyanname posta ile gönderilmişse, vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi takibeden yedi gün içinde;  

            2. Götürü usulde tespit edilen ücretlerin vergisi, hizmetin ifa olunduğu bütçe yılının 1 inci ayında; bütçe yılı içinde işe başlıyanların vergileri ise,  işe başlama tarihinden itibaren bir ay zarfında;  

            3. Götürü usulde tespit edilen ticaret ve serbest meslek  
kazançlarının vergisi, ticari ve mesleki  faaliyetin icra olunduğu takvim yılından sonra gelen bütçe yılının 1 inci ayında.  

            2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücret sahipleri, tarh zamanlarında, vergi karnelerini bağlı oldukları vergi dairelerine ibraz ve vergilerin tarh ettirmeye mecburdurlar.  

            VERGİLENDİRME DÖNEMİ İÇİNDE DE İŞE BAŞLIYAN GÖTÜRÜ KAZANÇ VE    ÜCRET SAHİPLERİNİN VERGİ MATRAHI VE VERGİLERİ  
            Madde 110 -1. Bütçe yılı içinde işe başlıyan götürü ücret sahiplerinin vergi matrahı, yıllık götürü matrahtan, işe başlama ayı tam sayılmak suretiyle, o yılın sonuna kadarki, aylara isabet eden miktardır.  

            Bütçe yılının birinci yarısı içinde işini bırakan götürü ücret sahiplerinden, keyfiyeti,  yılının ikinci yarısı girmeden haber verenlerin ikinci taksite isabet eden vergileri, silinir  

            2. Takvim yılı içinde işe başlıyan veya işi bırakan götürü ticaret ve serbest meslek kazancı sahiplerinin vergi matrahı, yıllık götürü matrahtan işe başlama ve işi bırakma ayları tam sayılmak suretiyle, çalışılan aylara isabet eden miktardır.  
         

YEDİNCİ BÖLÜM
ORTALAMA KAR ve GİDER ESASLARINA GÖRE GELİR TAKDİRİ

            ORTALAMA KAR HADDİ ESASI  
            Madde 111 - Yapılan vergi incelemelerinde, satışlarının % 50 den fazlası perakende olan ticaret erbabı ile yaptıkları imalatın % 50 sinden fazlasını parekende olarak satan imalatçılar, otel, pansiyon, bar, gazino, lokanta, kahvehane, kır bahçesi,  plaj ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerin ve her nevi taşıma işleriyle iştigal edenlerin beyannamelerinde gösterdikleri safi kazançları, Vergi Usul Kanununa göre tespit edilen ortalama kar hadlerinin, perakendecilerle imalatçılarda  satılan emtianın maliyet  bedeline; otel,pansiyon ve duhuliye ile girilen eğlence yerleri işletenlerde, iş hasılatına; bunlar dışında kalanlarda, işletme giderlerine, tatbiki neticesinde bulunacak miktarlara nazaran açık bir şekilde düşük bulunduğu takdirde, beyan edilen bu kazançların yerine takdir komisyonlarınca tesbit edilecek kazançlar esas tutulur.  

            Komisyonca kazanç takdiri yoluna gidilmesi için,  

            1.Düşüklüğün, mükellef tarafından haklı sebepler ile izah olunamaması;  

            2.Düşüklük sebeplerinin, inceleme ile meydana çıkarılamamış bulunması;  

            Şarttır.  

            Komisyonca takdir olunacak kazançlar, ortalama kar hadlerinin, parekendecilerin satışlariyle imalatçıların parekende satışları için, satılan emtianın maliyet bedeline; otel, pansiyon ve duhuliye ile girilen eğlence ve istirahat yerleri işletenler için, iş hasılatına; bunlar dışında kalanlar için işletme giderlerine uygulanması suretiyle elde edilecek miktarlardan fazla olamaz.  

            İşletme giderleri, eğlence ve istirahat yerlerinin, eğlence ve istirahat maksatları için açık bulunduğu müddetle yapılmış olup, hasılatın elde edilmesine matuf bulunan ve umumi masraflarla idare giderleri dışında giderlerden ibarettir.  

            Taşıma işlerinde işletme giderleri; yakıt,  tamir, bakım, yazıhane ve idarehane giderleri, amortismanlar, hizmetlilere ödenen ücretler ve işletme ile alakalı vergi, resim, harç ve trafik sigorta pirimlerinden ibarettir.  

            ZİRAİ KAZANÇLARDA ASGARİ KAZANÇ  ESASI  
            Madde 112 - Zirai kazançlar üzerinden vergiye tabi bulunanların beyan ettikleri veya götürü gider usulüne göre hesaplanmış olan kazançları Vergi Usul Kanunu hükümleri mucibince, yapılan ekim ve sayım beyanları nazara alınmak (Bu konuda idarece bir tahkikat yapılmışsa bu tahkikat neticeleri ayrıca nazara alınır.) Ve aynı konuda sözü edilen zirai kazanç ölçüleri esas tutulmak suretiyle hesaplanacak kazanç miktarlarından açık bir surette düşük bulunduğu takdirde, bu kazançlar yerine takdir komisyonunca tayin olunan kazançlar vergi tarhına esas alınır.  

            Komisyonca kazanç takdiri yoluna gidilebilmesi için:  

            a)Düşüklüğün mükellef tarafından haklı sebeplerle izah olunamaması;  

            b)Düşüklük sebeplerinin inceleme ile meydana çıkarılamamış bulunması;  

            Şarttır.  

            Yukarıdaki sebepler dolayisiyle komisyonca takdir edilecek kazançlar, mükellefin beyanından az olamaz.  

            Komisyonlar, takdirlerin icrası sırasında Bakanlar Kurulunun tasdikine iktiran etmiş cetvellerdeki hadlere istinat etmeye  mecburdurlar.Hadisenin arz ettiği hususiyete binaen, cetvellerde yazılı hadlerden gayri hadlere istinad edilmesi zarureti hasıl olduğu takdirde, komisyonlar, bu durumun mucip sebeplerini belirtmeye ve tevsike mecburdurlar.  

            GİDER ESASI  
            Madde 113 - Mükelleflerin yıllık gelir beyannamelerinde gösterdikleri gelir ile bildirilen veya vergi incelemeleri sırasında tesbit olunan 91 inci maddeye göre beyanı mecburi giderler arasında, açık bir düşüklük bulunduğu takdirde, beyan olunan gelir yerine, Takdir Komisyonunca takdir olunacak gelir, tarhiyata esas tutulur.  

            Bu madde hükmüne göre işin komisyona sevk edilebilmesi ve komisyonca takdiri yapılabilmesi için,  

            1.Beyanname incelenmesinin Maliye Müfettişi veya Hesap Uzmanı tarafından yapılaması;  

            2.Açığın, servetten yapılan sarfiyatla, borçla veya başka bir kaynaktan kapatıldığının, mükellef tarafından izah olunamaması;  

            3.Gerçek gelirin, inceleme ile tesbit edilememiş bulunması şartır.  

            Vergi incelenmesinde; gerçek gelirin, mükellefin beyanından fazla olduğu tesbit edildiği ahvalde, giderlerle mukayesede,  mükellefin beyanı yerine, tesbit olunan gelir esas tutulur.  

             Komisyon takdir olunacak gelir, mükellefin bildirdiği veya inceleme ile tesbit olunan giderden  az ve iki katından çok olamaz. 
            

SEKİZİNCİ BÖLÜM
SERVET BEYANI

            BEYANDA BULUNACAKLAR  
            Madde 114 - Yıllık beyaname vermek mecburiyetinde bulunan gerçek kişiler, her yıl verecekelri gelir beyannamelerinde 116 ıncı maddede yazılı servet unsurlarını bildirmeye mecburdurlar.  

            Ancak, dar mükellefiyete tabi olanlarla, beyan edilecek gelirleri gayrimenkul sermaye iradı, ücret, götürü usullü ticari, zirai, veya mesleki kazançlardan veya bunların toplamından ibaret olnlar servet beyanına tabi değillerdir.  

            BEYANIN ESASI  
            Madde 115 - Bu bölüm hükümlerine göre bildirilen veya maddi  delillere dayanılarak tesbit edilen servetin mecmu değeri, bir evvelki yıl beyannamesinde gösterilen veya maddi delillere dayanılarak tesbit edilen servetin değerinden fazla olduğu ve bu fazlalık, iki  beyanname arasındaki süre içinde beyan olunan ( İkmalen veya re'sen matrah tesbitleri yapılmışsa bu tesbitler ayrıca nazara alınır )gelir toplamını aştığı  takdirde, aşan miktar, gelir beyannnamesinin taalluk ettiği devre içinde elde edilmiş ve gelir vergisi ödenmemiş gelir sayılır.  

            Bu suretle tesbit olunan gelir üzerinden taalluk ettiği yıl için ikmalen vergi tarh edilir.  

            Bu hükme göre ikmalen tarhiyat yapılabilmesi için :  

            1. Servetteki artışın Gelir Vergisine tabi gelir unsurlarının dışındaki kaynaklardan tavellüt ettiğinin mükelleflerce izah ve ispat edilememiş olması,  

            2. servet beyanlarının Maliye Müfettişleri veya Hesap Uzmanlarınca incelenmiş bulunması,  

            Şarttır.  

            Bu madde gereğince yapılacak tarhiyet dolayısiyle mükellefler adına kaçakçılık cezası kesilmez.  

            BEYANIN ŞEKLİ VE MUHTEVASI  
            Madde 116 - Servet beyanında aşağıda yazılı servet unsurları gösterilir:  

            I. Ticari, sınai, zirai ve mesleki işlere tahsis edilen sermaye ile ortaklık ve iştirak hisseleri:  

            1. Ticari, sınai, zirai ve mesleki işlere ve işletmelere dahi bilimum kıymetlerin (Alacaklar ve borçlar dahil ) cins ve nevileri ile mukayyet değerleri;  

            2.Ortaklık ve iştirak hisseleri ( İştirak edilen müesseseleri ile her birindeki  hisse miktarı ve mukayyet değerleri hisse nakitten gayri kıymetlerden terekküp ediyorsa miktarları ile birlikte cins ve nev'ileri.)  

            II.  I numaralı fıkra şümulü dışında kalan:  

            1. Gayrimenkul mallarla gayrimenkul olarak tescil edilen haklar ( Cinsi, bulunduğu ve kayıtlı olduğu mahal, sicil veya bina vergisi hesap numarası hisse miktarları, maliyet bedelleri, alım, inşa, tescil ve intikal tarihleri ) ;  
           

BEŞİNCİ KISIM
VERGİNİN ÖDENMESİ
 
BİRİNCİ BÖLÜM
TAKSİTLER

            YILLIK BEYANNAME VE GÖTÜRÜ KAZANÇTA TAKSİTLER  
            Madde 117 -  Yıllık beyanname ve serbest meslek ve ticaret erbabının götürü kazançları üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi, biri Mart diğeri Eylül ayında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.  

            Maliye Bakanlığı, gelirlerinin  büyük kısmını zirai kazanç teşkil eden mükellefler hakkında, lüzum görülen hallerde, iki  taksitten fazla olmamak üzere, muayyen istihsal mıntakaları ve ziraat mahsullerine göre, hususi ödeme zamanları tayin edebilir.  

            GÖTÜRÜ USULDE TESPİT EDİLEN ÜCRETLERDE ÖDEME  
            Madde 118 - Götürü usulde tespit edilen ücretlerin vergisi :  

            1.Öteden beri işe devam edenlerde, yıllık verginin yarısı bütçe yılının birinci, diğer yarısı yedinci ayında;  

            2. Bütçe yılının birinci yarısı içinde işe başlıyanlarda, yıllık verginin yarısı verginin karneye yazıldığı günde; ikinci yarısı ise, bütçe yılının 7 inci ayında;  

            3. Bütçe yılının ikinci yarısı içinde ise başlıyanlarda, ikinci taksit vergisi, verginin karneye yazıldığı günde;  

            Ödenir.  

            VERGİ TEVKİFATININ YATIRILMASI  
            Madde 119 - 94 ve 96 ıncı maddeler gereğince yapılan vergi tevkifatı, vergi kesenler tarafından beyanname verecekleri süre içinde bağlı bulundukları vergi dairesine yatırılır.  

            MÜNFERİT BEYANNAME İLE BİLDİRİLEN KAZANÇLARIN VERGİSİ  
            Madde 120 - Münferit beyanname ile bildirilen kazançların vergisi, beyanname verme süresi içinde vergi dairesine ödenir.  

İKİNCİ BÖLÜM
MAHSUPLAR

            VERGİ TEVKİFATININ MAHSUBU  
            Madde 121 - Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan bu Kanuna göre kesilmiş veya götürü usulde tespit edilmiş olan kazanç ve ücretler dolayısiyle ödenmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan Gelir Vergisine mahsubedilir.  

            Mahsubu yapılan miktar Gelir Vergisinden fazla olduğu takdirde aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine ret ve iade olunur. Bir yıl içinde müracaat etmiyen mükelleflerin bu farktan doğan alacakları düşer.  

            GÖTÜRÜ ÜCRET VERGİSİNİN MAHSUBU  
            Madde 122 - Ücretleri götürü olarak tespit edilen hizmet erbabı muhtasar beyannameye tabi işverenler nezdinde çalışmaya başladıkları takdirde, bu tarihten sonraki aylara ait olmak üzere peşin ödemiş oldukları vergiler gerçek ücretleri üzerinden hesaplanan vergilere mahsup edilir ve mahsubu yapılan miktar hizmet erbabının vergi karnesine işveren tarafından kaydolunur.  

            YABANCI MEMLEKETLERDE ÖDENEN VERGİLERİN MAHSUBU  
            Madde 123 - Tam mükellefiyete tabi mükelleflerin yabancı memleketlerde elde ettikleri kazanç ve iratlardan mahallinde ödedikleri benzeri vergiler, Türkiye'de tarh edilen Gelir Vergisinin yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden kısmından indirilir.  

               Birinci fıkra hükmünce indirilecek miktar Gelir Vergisinin yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden kısmından fazla olduğu takdirde, aradaki fark nazara alınmaz.  

               Gelir Vergisinin yabancı memlekette elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden kısmı, bunların gelire olan nispeti üzerinden hesaplanır.  

               Birinci fıkrada yazılı vergi indiriminin yapılması için :  

               1. Yabancı memlekette ödenen vergilerin gelir üzerinden alınan şahsi bir vergi olması :  

               2. Yabancı memlekette vergi ödendiğinin yetkili makamlardan alınan ve mahallindeki Türk elçilik veya konsoloslukları, yoksa orada Türk menfaatlerini koruyan memleketin aynı mahiyetteki temsilcileri tarafından tasdik olunan vesikalarla tevsik edilmesi;  

               Şarttır.  

               2 numarada yazılı vesikalar taksit zamanına kadar gelmemiş olursa, yabancı memlekette elde edilen kazanç ve iratlara isabet eden vergi kısmı bir yıl süre ile ertelenir.  

            Aranan vesikalar bu süre zarfında vergi dairesine ibraz  edildiği takdirde vergi tenzil edilir ; süre geçtikten sonra erteleme hükmü kalkar ve vesikalar ibraz edilse bile nazara alınmaz. Vergi Usul Kanununda yazılı mücbir sebeplere ait hükümler mahfuzdur.  

               Yabancı memleketlerde ödenen vergilerin ilgili bulundukları kazanç ve iratlar mükellef tarafından hangi yılın gelirine ithal edilmişse, bu vergiler de o gelire ait vergiden indirilir.  

            Bu madde gereğince yapılan vergi indiriminde yabancı para ile ödenen vergilere, bunların ilgili bulunduğu kazanç ve iratlara uygulanan kambiyo rayici uygulanır.  

            SON HÜKÜMLER  

            KALDIRILAN HÜKÜMLER  
            Madde 124 - 5421 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile mezkur kanunu değiştiren 5820, 6247, 6582, 6838, ve 6908 sayılı kanunlar 1.1.1961 tarihinden, 2897, 3343, 4750 ve 5818 sayılı kanunlarla 4040, 4226 sayılı kanunların Hayvanlar Vergisini ilgilendiren hükümleri de 1.1.1962 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır.  

            GEÇMİŞ YILLARA AİT VERGİLER  
            Geçici Madde 1 - a) 1961 takvim yılından evvelki zamanlarda vukubulan falaliyetlerle aynı yıldan evvelki sürelere taalluk  eden ücretlere;  

               b) 1961 mali yılından evvelki sürelere taalluk edip götürü usulde vergiye tabi olan kazanç ve ücretlere ait vergiler eski hükümlere göre alınır.  

            Bu madde gereğince tarh ve tahsil olunan vergiler Gelir Vergisinin matrahından, matrah unsurlarından veya Gelir Vergisinden indirilemez  

            KANUNUN İLK UYGULAMA YILINDA  ESNAF MUAFLIĞININ TAYİNİ  
            Geçici Madde 2 - a)1960 takvim yılında genel veya özel şartlar bakımından esnaf muaflığını kaybedenler 1960 takvim yılı başından itibaren gerçek usulde  Gelir Vergisine tabi tutulurlar.  

            b)1960 takvim yılında esnaf muaflığı şartlarını haiz olup da bu kanunla mükellefiyete girecek olan ticaret ve sanat erbabı, genel şartlar bakımından 1 Ocak 1961 tarihindeki durumları, özel şartlar bakımından  da 1960 takvim yılındaki muamele ve faaliyetleri nazara alınmak suretiyle, bu kanunda belirtilen ölçüleri aşmadıkları takdirde götürü usulde, ölçüleri aşmış bulunmaları halinde de gerçek usulde vergiye tabi tutulurlar.  

            c)Bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde, götürü usulden faydalanmak istemediklerini vbergi dairesine yazı ile bildirenler 1961 takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilirler.  

            BİRDEN FAZLA TAKVİM YILINA SİRAYET EDEN TAAHHÜTLER  
            Geçici Madde 3 - 1 Ocak 1960 tarihinden evvel mukaveleye bağlanmış ve işe başlanılmış olan birden fazla takvim yılına sari inşaat, onarım ve ulaştırma işlerinin kar ve zararları, eski hükümlere göre tesbit ve vergilendirilmelerine devam olunur.  

            Bu işler dolayısiyle 1 / 1/ 1960 tarihinden sonra ödenecek istihkak bedellerinden 94 üncü madde gereğince vergi kesilmez.  

            GAYRİSAFİ İRATLARDA ZAM VE TENZİLLER  
            Geçici Madde 4 - Yeniden yapılacak tahrir neticelerinin uygulanacagı tarihe kadar, bu kanunun 47 ve 73 üncü maddelerinde sözü geçen gayrisafi iratların hesabında:  

            a)1/1/1940 tarihinden önce takdir edilmiş olan iratlar, iş yerleri için % 50, konutlar için % 20 fazlasiyle;  

            b)28/2/1947 tarihinden sonra takdir edilmiş olan iratlar %35 noksaniyle nazara alınırlar.  

            EN AZ GEÇİM İNDİRİMİ HADLERİ  
            Geçici Madde 5 - a)1961 ve 1962 takvim yıllarında vergilendirilecek kazanç ve iratlarla 1961 ve 1962 takvim yılı ücretlerinin 1961 ve 1962 mali yılı götürü ücretlerinin vergilendirilmesinde 5421 sayılı kanunun  6908 sayılı kanunla değiştirilmiş 32 nci maddesinde yazılı hadler ve aynı kanunun 33 üncü maddesiyle kabul edilmiş esaslar;  

            b)1963-1964 takvim yıllarında vergilendirilecek kazanç ve iratlarla 1963-1964 takvim yılı ücretlerinin , 1963 -1964 mali yılı götürü ücretlerinin vergilendirilmesinde, bu  kanunun  31 ve 32 nci maddeleri ile tayin edilen esaslar nazara alınmak suretiyle, mükellef için günde 3 , ayda 90, yılda 1.080 lira ; eşler için günde 2, ayda 60, yılda 720 lira; her çocuk için günde 1, ayda 30, yılda 360 lira en az geçim indirimi ;  

            c)Bu kanunun 31 ve 32 nci maddelerinde yazılı en az geçim indirimi hadleri 1 Ocak 1965 tarihinden (Götürü ücretler için 1965 mali yılı başından ) itibaren uygulanır.  

            ÜCRETLERDEN GÖTÜRÜ İNDİRİM  
            Geçici Madde 6 - Bu Kanunun 63 üncü maddesinin 1 numaralı bendinde yazılı götürü indirim 1961 takvim yılında uygulanmaz; 31 / 12/ 1961 tarihinden sonraki devreye taalluk eden istihkaklar için, 1963 takvim yılı sonuna kadar,  mezkur bendde yazılı götürü indirim miktarlarının yarısı uygulanır.  

            VERGİ NİSPETİ  
            Geçici Madde 7 - Bu kanunun 103 üncü maddesinde yazılı vergi nispetleri ücretler hakkında 1/3/1962, diğer kazanç ve iratlar hakında da 1/1/1962 tarihinden itibaren uygulanır. Bu tarihlere kadar vergilendirmede, 5421 sayılı kanunun 6908 sayılı kanunla değiştirilmiş 89 uncu maddesinde yazılı nispetler esas tutulur.  

            CEZALAR  
            Geçici Madde 8 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde, ticari veya zirai kazançları dolayısiyle ilk defa Gelir Vergisine tabi  olacak mükelleflerden götürü usulde veya işletme hesabı esasına göre vergilendirilecekler adına, mükellefiyete girdikleri vergilendirme dönemi ile ilgili olarak bu kanun ile  Vergi Usul Kanunu hükümlerine aykırı hareketlerinden dolayı kaçakçılık, kusur ve usulsüzlük cezaları kesilmez. Hileli vergi suçu ve hileli vergi suçuna teşebbüsten dolayı ceza uygulanmaz.  

            Faaliyetlerini vergi dairesinin itilaı dışında bırakanlar bu hükümden faydalanmazlar.  

            İLK İKİ YILDA YAPILACAK SERVET BEYANI  
            Geçici Madde 9 - Bu kanunun 114 üncü maddesi mucibince 1961 ve 1962 yıllarında yapılacak servet beyanları, beyanın yapılacağı süre içinde, üzerinde mükellefin soyadı,adı, ikametğah ve işyeri adresleri, bağlı bulunduğu vergi dairesi, mükellefin hesap numarası yazılı bulunan bir zarf içine konulup kapatılır ve zarf vergi dairesine mühür mumu ile mühürlettirildikten sonra Vergi Usul Kanunun 223 üncü maddesinde yazılı notere veya noter görevini ifa edenlere mükellef tarafından tebliğ olunur.  

            Noter veya noter görevlisi zarfı tevdi edene, Maliye Bakanlığınca tayin edilecek numuneye uygun 2  nüsha makbuz verir.  

            Mükellef yukarıda bahsi geçen makbuzun bir nüshasını nezdinde saklayıp ikinci nüshasını da, alındı  karşılığında, bağlı olduğu vergi dairesine tevdi eyler.  

            Bu suretle noter  veya noter görevlisine tevdi oluan servet beyanları 1963 yılı Nisan ayından evvel vergi daireleri ve incelemeye yetkili olanlar veya adli, idari, askeri makamlar tarafından noterden alınamaz. Beyanları ihtiva eden zarflar 1963 yılı Mayıs ayında bir bordro ile ilgili vergi dairesine verilir.  

            Bu servet beyanları bu kanunu 115 inci maddesine göre ikmalen vergi tarhı gerektiği takdirde tarh zamanaşımı 1964 yılında itibaren işlemeye başlar.  

            Bu maddede bahsi geçen makbuz ve alındılar damga resmine tabi değildir.  

            YÜRÜRLÜK MADDELERİLERİ  
            Madde 125 - Bu Kanun 1 Ocak 1961 tarihinde yürürlüğe girer.  

            Madde 126 - Bu Kanun hükümlerini Maliye Bakanı yürütür.