vergi mevzuatı  
213 Sayılılı VERGİ USUL KANUNU  

GİRİŞ
KANUNUN ŞÜMULÜ
 
        Madde 1 - Bu kanun hükümleri ikinci maddede yazılı olanlar dışında, genel bütçeye giren vergi, resim ve harçlar ile il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim ve harçlar hakkında uygulanır.  

        Yukarıda yazılı vergi, resim ve harçlara bağlı olan vergi, resim ve zamlar da bu kanuna tabidir.  

        Bu kanunun hükümleri kaldırılan vergi, resim ve harçlar hakkında da uygulanır.  

        GÜMRÜK VE TEKEL VERGİLERİ   
        Madde 2 - Gümrük ve tekel idareleri tarafından alınan vergi ve resimler bu kanuna tabi değildir.  

        VERGİ KANUNU TABİRİ  
        Madde 3 - Bu kanunda kullanılan "Vergi Kanunu" tabiri işbu kanun ile bu kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder.  
  

BİRİNCİ KİTAP
VERGİLENDİRME
 
BİRİNCİ KISIM
GENEL ESASLAR
 
BİRİNCİ BÖLÜM
VERGİ UYGULAMASINDA YETKİ
 
        VERGİ DAİRESİ   
        Madde 4 - Vergi dairesi mükellefi tespit eden, vergi tarh eden, tahakkuk ettiren ve tahsil eden dairedir.  

        Mükelleflerin, vergi uygulaması bakımından hangi vergi dairelerine bağlı oldukları vergi kanunlarıyle, bu kanunularda açıkça yazılı olmayan hallerde, Maliye Bakanlığınca tayin olunur.  

        VERGİ MAHREMİYETİ   
        Madde 5 - Aşağıda yazılı kimseler görevleri dolayısıyle, mükellefin ve mükellefle ilgili kimselerin şahıslarına, muamele ve hesap durumlarına,işlerine, işletmelerine, servetlerine veya mesleklerine müteallik olmak üzere öğrendikleri sırları veya gizli kalması lazımgelen diğer hususları ifşa edemezler ve kendilerinin veya üçüncü şahısların nef'ine kullanamazlar;  

        1.Vergi muameleleri ve incelemeleri ile uğraşan memurlar;  

        2.İtiraz ve temyiz komisyonlarında  görevli olanlar;  

        3.Vergi kanunlarına göre kurulan komisyonlara iştirak edenler ;  

        4.Vergi işlerinde kullanılan bilirkişiler.  

        Bu yasak, yukarıda yazılı kimseler, bu görevlerinden ayrılsalar dahi devam eder.  

        YASAKLAR   
        Madde 6 -  Beşinci maddede yazılı olanlar :  

        1.Kendilerine, nişanlılarına ve boşanmış olsalar bile eşlerine;  

        2.Kan veya sıhri usul ve füruuna, evlatlığına veya kendisini evlat edinene yahut kan hısımlığında üçüncü (Bu derece dahil), sıhri hısımlıkta, bu hısımlığı meydana getiren evlenme ortadan kalkmış olsa bile, üçüncü (Bu derece dahil) dereceye kadar civar hısımlarına;  

        3.Kanuni temsilcisi veya vekili bulundukları kimselere;  

        Ait vergi inceleme ve takdir işleriyle uğraşamazlar. İtiraz ve temyiz komisyonlarına intikal eden olaylar hakkında karar veremezler veya bu kararlara iştirak edemezler.  

        Vergi muameleleri ve incelemeleri ve ihtilafları ile görevli memurlar, mükelleflerin vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili hesap, yazı ve sair özel işlerini ücretsiz de olsa yapamazlar.  

        İDARENİN YARDIMI   
        Madde 7 - Bilumum mülkiye amirleri, emniyet amir ve memurları,belediye başkanları, köy muhtarları ve kamu müesseseleri vergi kanunlarının uygulanmasında uygulama ile ilgili memurlara ve komisyonlara ellerindeki bütün imkanlarla kolaylık göstermeye ve yardımda bulunmaya mecburdurlar.  
  

İKİNCİ BÖLÜM
VERGİ SORUMLULUĞU
 
        MÜKELLEF VE VERGİ SORUMLUSU   
        Madde 8 - Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettübeden gerçek veya tüzel kişidir.  

        Vergi sorumlusu, verginin ödenmesi bakımından, alacaklı vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir.  

        Vergi kanunlariyle kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna müteallik özel mukaveleler vergi dairelerini bağlamaz.  

        Bu kanunun müteakip maddelerinde geçen "mükellef" tabiri vergi sorumlularına da şamildir.  

        VERGİ EHLİYETİ   
        Madde 9 - Mükellefiyet ve vergi sorumluluğu için kanuni ehliyet şart değildir.  

        Vergiyi doğuran olayın kanunlarla yasak edilmiş bulunması mükellefiyeti ve vergi sorumluluğunu kaldırmaz.  

        KANUNİ TEMSİLCİLERİN ÖDEVİ   
        Madde 10 - Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, Vakıflar ve cemaatler gibi tüzelkişiliği olmayan teşekküllerin mükellef veya vergi sorumlusu olmaları halinde bunlara düşen ödevler kanuni temsilcileri, tüzel kişiliği olmayan teşekkülleri idare edenler ve varsa bunların temsilcileri tarafından yerine getirilir.  

        Yukarıda yazılı olanların bu ödevleri kasıt ve ihmalleriyle yerine getirmemeleri yüzünden mükelleflerin veya vergi sorumlularının varlığından tamamen veya kısmen alınamayan vergi alacakları kanuni ödevleri yerine getirmeyenlerin varlıklarından alınır. Bu hüküm Türkiye'de bulunmıyan mükelleflerin Türkiye'deki temsilcileri hakkında da uygulanır.  

        Temsilciler veya teşekkülü idare edenler bu suretle ödedikleri vergiler için asıl mükelleflere rücu edebilirler.  

        Tüzel kişilerin tasfiye haline girmiş veya tasfiye edilmiş olmaları, kanuni temsilcilerin tasfiyeye giriş tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluklarını da kaldırmaz.  

        VERGİ KESENLERİN SORUMLULUĞU   
        Madde 11 - Yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanlar, verginin tam olarak kesilip ödenmesinden ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine getirmekten sorumludurlar.  

        Bu sorumluluk, bunların ödedikleri vergilerden dolayı asıl mükelleflere rücu etmek hakkını kaldırmaz.  

        MİRASÇILARIN SORUMLULUĞU   
        Madde 12 - Ölüm halinde mükelleflerin ödevleri, mirası reddetmemiş kanuni ve mansup mirasçılarına geçer. Ancak, mirasçılardan herbiri ölünün vergi borçlarından miras hisseleri nispetinde sorumlu olurlar.  

        MÜCBİR SEBEPLER   
        Madde 13- Mücbir sebepler:  

        1.Vergi ödevlerinden herhangi birinin yerine getirilmesine engel olacak derecede ağır kaza, ağır hastalık ve tutukluluk;  

        2.Vergi ödevlerinin yerine getirilmesine engel olacak yangın, yer sarsıntısı ve su basması gibi afetler;  

        3.Kişinin idaresi dışında vukua gelen mecburi gaybubetler;  

        4.Sahibinin iradesi dışındaki sebepler dolayısiyle defter ve vesikalarının elinden çıkmış bulunması;  

        gibi hallerdir.  
 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SÜRELER
 
        KANUNİ VE İDARİ SÜRELER   
        Madde 14 - Vergi muamelelerinde ve vergi ihtilaflarında süreler Vergi Kanunları ile belli edilir.  

        Kanunda açıkça yazılı olmayan hallerde 15 günden aşağı olmamak şartıyla bu süreyi, tebliği yapacak olan idare belli ve ilgiliye tebliğ eder.  

        MÜCBİR SEBEPLERLE GECİKME   
        Madde 15 - 13'üncü maddede yazılı mücbir sebeplerden her hangi birinin bulunması halinde bu sebep ortadan kalkıncaya kadar süreler işlemez. Bu takdirde tarh zamanaşımı işlemiyen süreler kadar uzar.  

        Bu hükmün uygulanması için mücbir sebebin malum olması veya ilgililer tarafından ispat veya tevsik edilmesi lazımdır.  

        ÖLÜM HALİNDE SÜRENİN UZAMASI   
        Madde 16 - Vergi kanunlarında hüküm bulunmayan  hallerde ölüm dolayısıyla mirasçılara geçen ödevlerin yerine getirilmesinde bildirme ve beyanname verme sürelerine üç ay eklenir.  

        MÜHLET VERME   
        Madde 17 - Zor durumda bulunmaları hasebiyle vergi muamelelerine müteallik ödevleri süresi içinde yerine getiremiyecek olanlara, kanuni sürenin bir katını geçmemek üzere, Maliye Bakanlığınca münasip bir mühlet verilebilir.  

        Bu mühletin verilebilmesi için :  

        1.Mühlet istiyen, sürenin bitmesinden evvel yazı ile istemde bulunmalıdır.  

        2.İstemde gösterilen mazeret, mühlet verecek makam tarafından kabule layık görülmelidir.  

        3.Mühletin verilmesi halinde verginin alınması tehlikeye girmemelidir.  

        Maliye Bakanlığı mühlet verme yetkisini tamamen veya kısmen mahalli maliye teşkilatına devredebilir.  

        SÜRELERİN HESAPLANMASI   
        Madde 18 - Vergi kanunlarında yazılı süreler aşağıdaki şekilde hesaplanır:  

        1.Süre gün olarak belli edilmişse başladığı gün hesaba katılmaz ve son günün tatil saatinde biter  

        2.Süre hafta veya ay olarak belli edilmişse başladığı güne son hafta veya ayda tekabül eden günün tatil saatinde biter. Sürenin bittiği ayda, başladığı güne takabül eden bir gün yoksa süre o ayın son gününün tatil saatinde biter;  

        3.Sonu belli bir gün ile tayin edilen sürelerde, süre o günün tatil saatinde biter ;  

        4.Resmi tatil günleri süreye dahildir. Şu kadar ki, sürenin son günü resmi tatile rastlarsa tatili takibeden ilk iş gününün tatil saatinde biter.  
  

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
VERGİ ALACAĞININ TAYİNİ
 
        VERGİYİ DOĞURAN OLAY   
        Madde 19 - Vergi alacağı vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar.  

        Vergi alacağı mükellef bakımından vergi borcunu teşkil eder.  

        TARH   
        Madde 20 - Verginin tarhı, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden vergi dairesi tarafından hesaplanarak bu alacağı miktar itibariyle tespit eden idari muameledir.  

        TEBLİĞ   
        Madde 21 - Tebliğ, vergilendirmeyi ilgilendiren ve hüküm ifade eden hususların  yetkili makamlar tarafından mükellefe veya ceza sorumlusuna yazı ile bildirilmesidir.  

        TAHAKKUK   
        Madde 22 - Verginin tahakkuku, tarh ve tebliğ edilen bir verginin ödenmesi gereken bir safhaya gelmesidir.  

        TAHSİL   
        Madde 23 - Verginin tahsili, kanuna uygun surette ödenmesidir.  

        TAHAKKUKU TAHSİLE BAĞLI VERGİLER   
        Madde 24 - Mahiyetleri itibariyle tahakkuku tahsile bağlı vergilerde,verginin tahsili tahakkuku da içine alır.  
  

İKİNCİ KISIM
TARH VE TAHAKKUK USULÜ
 
BİRİNCİ BÖLÜM
BEYANNAMEYE DAYANA TARH
 
        TAHAKKUK FİŞİ ESASI   
        Madde 25 - Vergi kanunlarına göre beyan üzerinden alınan vergiler "Tahakkuk fişi" ile tarh ve tahakkuk ettirilir.  

        Bu esasa göre, vergi dairesince beyannamenin alınması üzerine bir tahakkuk fişi tanzim olunur ve bunun bir nüshası mükellefe veyahut beyannameyi mükellef namına vergi dairesine tevdi edene verilir.Bu suretle vergi tahakkuk etmiş olur.Tahakkuk fişinin mükellefe verilen nüshası aynı zamanda beyannamenin makbuzu yerine geçer.  

        Lüzum görülen hallerde beyana dayanan vergi tahakkuk fişi yerine ihbarname ile tebliğ olunabiir. Kanunen belli hallerde tebliğ tekalif cetvelinin ilaniyle yapılır.  

        TAHAKKUK FİŞİNİN MUHTEVİYATI   
        Madde 26 - Tahakkuk fişi aşağıda yazılı malumatı ihtiva eder;  

        1.Fişin sıra numarası;  

        2.Tanzim tarihi;  

        3.Verginin nevi;  

        4.Vergi beyannamesinin tarihi;  

        5.Beyannamenin ilgili bulunduğu vergilendirme dönemi;  

        6.Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);  

        7.Mükellefin açık adresi;  

        8.Verginin matrahı;  

        9.Verginin hesabı;  

        10.Verginin miktarı;  

        11.Vergiye itiraz ve düzeltme ile ilgili hükümlere ait kısa bilgi  

        TAHAKKUK FİŞİNİN KESİNLİĞİ   
        Madde 27 - Vergi beyannamesini ilgili vergi dairesine tevdi eden kimsenin kendisine verilen tahakkuk fişini almaması, beyannamede yazılı matrah üzerinden tarhı gereken verginin tahakkukuna engel olmaz. Bu takdirde tahakkuk fişinin mükellefe verilecek nüshası 28'inci maddede yazılı olduğu şekilde posta ile mükellefe gönderilir.  

        VERGİ BEYANNAMESİNİN POSTA İLE GÖNDERİLMESİ   
        Madde 28 - Beyannamenin posta ile gönderilmesi halinde de tahakkuk fişi kesilir. Bu takdirde, tahakkuk fişinin mükellefe verilecek nüshası, kapalı bir zarf içinde, mükellefin beyannamede gösterdiği adrese gönderilir ve fişin dairede kalan nüshasına posta zimmet defterinin tarih ve numarası işaret olunur.  
  

İKİNCİ BÖLÜM
İKMALEN VE RE'SEN İDARECE TARH
 
        İKMALEN VERGİ TARHI   
        Madde 29 -  İkmalen vergi tarhı, her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye müteallik olarak meydana çıkan ve maddi delillere veya kanuni kanuni ölçülere dayanılarak miktarı tespit olunan bir matrah veya matrah farkı üzerinden alınacak verginin tarh edilmesidir.  

        RE'SEN VERGİ TARHI   
        Madde 30 -  Resen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen maddi delillere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir  edilecek matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunmasıdır.  

        Aşağıdaki hallerden herhangi birinin bulunması halinde maddi dellilerinin mevcut olmadığı kabul edilir:  

        1.Vergi beyannamesi kanuni süresinin sonundan başlıyarak 15 gün  geçtiği halde verilmemiş olursa,  
  
        2.Vergi beyannamesi kanuni veya ek süreler içinde verilmekle beraber beyannamede vergi matrahına ilişkin bilgiler gösterilmemiş bulunursa,  

        3.Bu kanuna göre tutulması mecburi olan defterlerin hepsi veya bir kısmı tutulmamış veya tasdik ettirilmemiş olursa veya vergi incelenmesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmezse,  

        4.Defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikalar, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tespitine imkan ermiyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyle ihticaca salih bulunmazsa,  

        Yukarıdaki 2'nci bentde yazılı halin vukuunda mükellefe Takdir Komisyonu tarafından 15 günden az olmamak üzere bir mühlet verilerek vergi matrahına ilişkin bilgileri vermeye ve kanuni defterlerini ibraz etmeye davet olunur. Bu davet üzerine mükellef istenilen bilgileri verir ve kanuni defterlerlerini ibraz ederse, defter ve vesikalar ihticaca salih bulunmak şartiyle, mükellefe takdir olunacak matrah defter ve vesikaları kayıtlarına göre tespit olunacak miktardan fazla olamaz  

        TAKDİR KARARI   
        Madde 31 - Takdir Komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmı takdir kararına bağlanır.  

        Takdir kararları komisyon başkan ve üyeleri tarafından imzalanır.  

        Takdir kararlarında aşağıda yazılı malümat bulunur :  

        1.Kararın sıra numarası ;  

        2.Kararın tarihi;  

        3.Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);  

        4.Mükellefin açık adresi;  

        5.Takdirin ilgili bulunduğu vergi;  

        6.Takdirin ilgili bulunduğu vergilendirme dönemi;  

        7.Takdir edilen matrah;  

        8.Takdirin müstenidatı ve takdir hakkında izahat.  

        TAKDİR KARARLARININ TEVDİİ   
        Madde 32 - Takdir kararları komisyonca imza karşılığında vergi dairesine tevdi olunur.  

        RE'SEN TARHTA MAHSUP   
        Madde 33 - Re'sen takdir olunan matrah, mükellef tarafından bildirilen matrahtan fazla değilse, re'sen vergi tarh edilmez; fazla ise sadece aradaki fark üzerinden vergi tarh olunur.  

        İHBARNAME ESASI   
        Madde 34 - İkmalen ve re'sen tarh edilen vergiler "ihbarname" ile ilgililere tebliğ olunur. Nev'i ve doğuşu ayrı olan vergiler için ayrı ihbarname kullanılır.  

        İHBARNAMENİN MUHTEVİYATI   
        Madde 35 - İhbarname aşağıda yazılı malumatı ihtiva eder :  

        1.İhbarnamenin sıra numarası;  

        2.İhbarnamenin tanzim tarihi;  

        3.Verginin nev'i;  

        4.Mükellefin soyadı, adı (Tüzel kişilerde unvanı);  

        5.Mükellefin açık adresi;  

        6.Vergilendirme dönemi;  

        7.Verginin matrahı;  

        8.Verginin hesabı;  

        9.Verginin miktarı;  

        10.Kısa ve açık bir ifade ile ikmalen veya re'sen vergi tarhını icabettiren sebepler;  

        11.İtiraz süresi  

        12.İtiraz şekli;  

        Takdir komisyonunun kararı üzerine tarh edilen vergilerde kararın ve re'sen takdiri gerektiren inceleme raporunun birer sureti ihbarnameye eklenir.  
  

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TAHRİRE DAYANAN TARH
 
        TAHRİRE GÖRE VERGİ TARH   
        Madde 36 - Tahrire göre vergi tarhı, verginin tahrir usulü ile tespit edilen matrahlar üzerinden hesaplanmasıdır.  

        TAKDİR İHBARNAMESİ   
        Madde 37 - Tahrir usulü ile tespit edilen matrahlar, vergi dairesi tarafından "Tahrir ihbarnamesi" ile mükelleflere tebliğ olunur.  

        İHBARNAMENİN MUHTEVİYATI   
        Madde 38 - Tahrir ihbarnamesi aşağıda yazılı malumatı ihtiva eder :  

        1.İhbarnamenin sıra numarası;  

        2.İhbarnamenin tanzim tarihi;  

        3.Verginin nev'i;  

        4.Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);  

        5.Mükellefin açık adresi;  

        6.Bina ve arazinin mevkii (Mahalle veya köy, sokak ve kapı numarası);  

        7.Bina veya arazinin nev'i, büyüklüğü,genişliği;  

        8.Bina veya arazinin tahrir numarası;  

        9.Tahmin olunan gayrisafi irat veya kıymet;  

        10.Gayrisafi irada göre bulunan safi irat;  

        11.Verginin nispeti;  

        12.Verginin miktarı;  

        13.İtiraz süresi;  

        14.İtiraz şekli.  

        TEKALİF CETVELİ   
        Madde 39 - Tahrire dayanan tarhda yıllık vergiler, vergi dairesince mahalle ve  köy itibariyle doldurulan tekalif cetvellerinde gösterilir.  

        Tekalif cetvellerinde aşağıdaki malumat bulunur :  

        1.Mükellefin soyadı ve adı (Tüzel kişilerde unvanı);  

        2.Mükelleflerin adresleri;  

        3.Binaların kesinleşen gayrisafi iradı; arazinin kesinleşen kıymeti (Aynı mükellefe ait binaların iradı ve arazinin kıymeti toplam olarak gösterilir);  

        4.Binaların safi iradı;  

        5.Tahakkuk eden vergi.  
   

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
GÖTÜRÜ MATRAHLARIN TESPİTİ
 
        GÖTÜRÜ MATRAHLARIN TESBİTİ  
        Madde 40 -Götürü ücretler, götürü ticaret ve serbest meslek kasançları her il merkezindeki takdir komisyonu tarafından ile ve ilçe merkezindeki belediye, ticaret  ve sanayi odası, özel kanunlara göre kurulmuş meslek teşekkülleri ile  varsa İş ve İşçi Bulma Kurumu şubelerinden ve takdir komisyonunca  lüzum görülen hallerde diğer daire, kurum ve teşekküllerden mütalaa alındıktan sonra aşağıdaki usul  dairesinde o ilin gerek merkez, gerek bağlı ilçeleri için ayrı ayrı olmak üzere yıllık olarak tespit olunur:  

        1.Götürü ücretler, götürü ticaret ve serbest meslek kazançları  iş ve hizmet nevi ve grupları itibariyle her iş ve hizmet nevi ve grubu için üç derece üzerinden takdir edilir.  

        2.Taktir komisyonun bu kararları, uygulanacağı  ilk mali yıldan en az iki ay önce taktirin ilgili bulunduğu il veya ilçe merkezindeki belediyelere, Ticaret ve Sanayi Odalarına ve varsa takdir  olunan götürü matrahların iş ve hizmet nevi itibariyle taalluk ettiği meslek ve sanat teşekkülünü ve ilin en büyük maliye memuruna imza karşılığında verilir.  

        GÖTÜRÜ MATRAHLARA İTİRAZ  
        Madde 41-40 ıncı madde gereğince kendilerine taktir komisyonu kararı verilen daire, kurum ve teşekküller, bu kararı inceleyerek aykırı gördükleri takdirlere karşı kararın kendilerine verildiği tarihden itibaren on beş gün içinde itiraz edebilirler.  

        İtiraz komisyonunca verilecek kararlar aleyhine daire, kurum ve teşekküllerce on beş gün içinde Danıştaya başvurabilir.  

        Danıştay bu müracaat üzerine işi dosya üzerinde tercihan inceliyerek karara bağlar.  

        ORTALAMA KAR HADLERİNİN TESPİTİ  
        Madde 42 -Ortalama kar hadleri Maliye Bakanlığınca emtia ve iş nev'ilerine göre hazırlanacak cetveller üzerine il merkezlerindeki  ticaret odalarınca, bunların bulunmadığı  il merkezlerindeki belediyelerce seçilecek dört kişi ile o il defterdarının ve mazereti halinde teşkil edeceği maliye memurunun başkanlığında kurulan özel bir komisyon  tarafından ilce itibarıyle  gayri safi kazanca göre  ayrı ayrı tayin olunur.  

        Ortalama kar hadlerinin tayininde nazara alınacak esaslar Maliye Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirtilir.  

        Komisyon, defterdarın yazılı isteği tarihinden başlayarak üç ay içinde takdir işini tamamlar, lüzum görülen yerlerde ve hallerde bu süre Maliye Bakanlığınca bir yıla kadar uzatılabilir.  

        ORTALAMA KAR HADLERİNE İTİRAZ  
        Madde 43 -Maliye Bakanlığı yaptığı incelemeler sonunda nispetsiz veya hatalı gördüğü ortalama kar hadlerinin 42 nci maddede yazılı usule göre yeniden tesbit edilmesini ticaret odalarından veya belediyelerden ister. ikinci tesbite de kanaat etmediği takdirde son karara karşı Danıştaya müracaat edebilir. Danıştay bu müracaatleri tercihan inceleyerek karara bağlar.  

        UYGULAMA SÜRESİ   
        Madde 44 - Götürü ücretler, götürü ticaret ve serbest meslek kazançları ve ortalama kar hadleri üç yıl uygulanır. Şu kadar ki, bunlarda önemli değişiklikler vuku bulduğu takdirde Maliye Bakanlığı bu süreyi bir yıldan aşağı olmamak şartiyle kısaltabilir.  
  

BEŞİNCİ BÖLÜM
ZİRAİ KAZANÇ ÖLÇÜLERİ ve TESPİTİ
 
        ÖLÇÜLER VE TARİFLERİ   
        Madde 45 - Zirai kazanç ölçüleri, yıllık istihsal değeri, götürü gider emsali, ortalama randıman miktarı, ortalama işçilik tutarı, ortalama maliyet bedeli ile ortalama satış fiyatından terekküp eder.  

        1.Yıllık istihsal değeri: Ortalama randıman ve ortalama satış fiyatı ölçülerine göre her ziraat biriminden bir yılda elde edileceği hesaplanan mahsül değerinin işletmede veya işletmelerde mevcut ziraat birimi sayıları ile çarpılması suretiyle bulunacak değerlerin toplamıdır.  

        2.Götürü gider emsali : Ziraat birimi başına elde edileceği tahmin olunan mahsulün ( Ortalama  randıman miktarının ) ortalama maliyet bedelinin ortalama satış bedeline nispetidir.  

        Ziraat makina ve aletleriyle başka çiftçilerinin zirai istihsal işlerinin yapılması karşılığında alınan ücretler için götürü gider emsali, bu işlerin temin ettiği ortalama hasılatla gerektirdiği takribi giderler arasındaki yüzde nispetidir.  

        3.Ortalama randıman miktarı :Ziraat birimlerinin her bir çeşidinden elde edileceği tahmin olunan ortalama mahsul miktarıdır.  

        4.Ortalama işçilik tutarı : Ziraat birimlerinin her bir çeşidine isabet eden ortalama işçilik gideri tutarıdır.  

        5.Ortalama maliyet bedeli : Ziraat birimi başına elde edilecek mahsul için yapılması gereken ortalama giderlerin toplamıdır.  

        6.Ortalama satış fiyatı : Zirai mahsullerin ticari teamüle göre beher satış biriminin 46'ncı maddenin (d) bendi esasları dairesinde tespit olunan satış fiyatıdır.  

        ZİRAİ KAZANÇ ÖLÇÜLERİNİN TESPİTİ   
        Madde 46 -  Zirai kazanç ölçüleri, Zirai Kazançlar Merkez Komisyonu tarafından hazırlanacak yönetmelik esasları dairesinde zirai kazançlar il komisyonlarınca takdir ve tespit olunur.  

        Zirai kazanç ölçülerinin takdir ve tespitinde :  

        a)Zirai faaliyetlere tesir eden tabii ve iktisadi şartlar bakımlarından önemli farklar gösteren bölgeler ayrılır;  

        b)Çeşitli ziraat nevileri ile çeşitli ziraat makina ve aletleri ayrı ayrı, vasıf ve şartlar bakımından birbirine uygunluk ve yakınlık gösterenler belli gruplar içinde birleştirilmek suretiyle nazarı itibara alınır;  

        c)Zirai işletmelerin bölgeler itibariyle özellikleri ve ortalama verim kabiliyetleri gözönünde tutulur ;  

        d)Ortalama satış fiyatının tespitinde Hükümetçe tayin olunan ve takdir sırasında yürürlükte bulunan fiyatlar, Hükümetçe fiyat tayin olunmıyan mahsuller için takdirin yapıldığı yıldan önce gelen son takvim yılı içindeki mahalli toptan piyasa fiyatı esas tutulur. Fiyatın temevvüç ettiği hallerde ortalamasına itibar olunur ;  

        Özellik gösteren ziraat nevilerinde Maliye ve Tarım Bakanlıklarınca bu ziraat çeşitlerinin mahiyetlerine uygun olarak müştereken  tayin olunacak diğer  esaslar nazarı itibara alınır.  
  
        ZİRAAT BİRİMLERİ   
        Madde 47 - Ziraat birimleri :  

        a)Tarla, bağ ve sebze ziraati ile ormancılıkta dönüm;  

        b)Ölçü olarak ağaç kabul edilenlerde ürün verecek hale gelmiş ağaç sayısı;  

        c)Hayvancılıkta hayvan sayısı;  
dır.  

        Özellik gösteren ziraat nevilerinde Maliye ve Tarım Bakanlıklarınca bu ziraat çeşitlerinin mahiyetlerine uygun olarak müştereken belli edilecek diğer birimler kullanılır.  

        Bu kanunun uygulanmasında dönüm bin metre karelik toprak parçasıdır.  

        TASDİK VE İLAN   
        Madde 48 - Zirai kazanç ölçüleri Bakanlar Kurulunun onayı ile yürürlüğe girer.  

        Onaylanan ölçüler Resmi Gazete ile yayınlanır.  

        Her bölgeye ait ölçüler, ilgili valiliklere gönderilir. Valilikler bunları en kısa zamanda köy ve mahalle ihtiyar kurullarına ve maliye teşkilatına tebliğ eder.  

        UYGULAMA SÜRESİ   
        Madde 49 -  Zirai kazanç ölçüleri üç yıl için tespit olunur. Şu kadar ki , ölçülerin tespitine esas olan unsurlarda önemli değişiklikler vuku bulduğu Maliye ve Tarım Bakanlıklarınca müştereken kararlaştırıldığı taktirde uygulama süresi bir yıldan aşağı olmamak üzere kısaltılabilir.  

        Zirai kazançlar Merkez Komisyonu her yıl, Maliye Bakanlığının davetti üzerine toplanarak ölçülerde değişiklik yapılmasına lüzum olup olmadığını kararlaştırır.

 
 
Sonraki Sayfa