Vergi Mevzuatı  
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 
CEZA MAHKEMELERİNCE YARGILANACAK SUÇLAR VE CEZALARI 

        HİLELİ VERGİ SUÇU  
        Madde 357 -Beyanname veriliş olsun veya olmasın aşağıdaki fiilerden biri ile verginin zamanında tahakkuk etirilmesine veya eksik tahakkuk etirilmesine sebebiyet verilmesi hileli vergi suçudur.  

        1. Çift defter  kullanmak ( Bu kanuna göre tutulması mecburi olan defterlere kaydı gereken hususların, vergi matrahının azalmasını tevlit edecek  tarzda diğer defter ve evrakta toplanması, çift defter kullanmaktır.)  

        2. Sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı vesikalar tanzim etmek veya bunları  bilerek kullanmak;  

        3. Vesikaları tahrif etmek, asıllarına uygun olmayan  vesikalarla  asıllarına uygun olmıyarak tanzim edilmiş vesika ve suretleri nilerek kullanmak;  

        4. Vergi kanunlarına göre tutulması  mecburi olan defter kayıtlarını tahrif etmek veya bu defterlerde mevhum adlara hesap açmak veyahat her türlü hesap ve muhasebe  hileleri yapmak;  

        5. Vergi kanunlarına göre tutulması mecburi  olan defterlerin sahifelerini yok ederek yerlerine başka yapraklar koymak veya  hiç yaprak koymamak:  

        6.Vergi kanunlarına göre tutulması  ve muhafaazı mecburi olan defter veya vesikaları yok etmek veya gizlemek ( Mevcudiyetleri sabit olduğu halde vergi incelemesine yetkili kimselere inceleme  sırasında defter ve vesikaların ibraz edilmemesi gizleme demektir.)  

        7. Bir vergilendirme dönemi  içinde toplamı yirmi bin lirayı  aşan satış bedeli ve beş bin lirayı aşan ücret, faiz komisyon, iştirak kazancı, kira bedeli gibi hasılt, kazanç ve iratları bu kanuna göre tutulması mecburi  defterlerden hiç birine kaydetmemek beyannamede de göstermemek. ( Beyanname verilmemiş olması halinde hasılat kazanç ve iratlar beyannamede gösterilmemiş sayılır. )  

        HİLELİ VERGİ SUÇUNA TEŞEBBÜS  
        Madde 358 -357 nci maddenin 1-6 ncı bentlerinde yazılı fiileri verginin tarihi için kanunda belli edilen  sürenin girmesinden önce meydana çıkarılan ile vergi daireleri veya vergi incelemesi yapanlarca vakı  yazılı talebe rağmen servet  beyanında bulunyanlar, bu fiilerin vergi zıayını mucip olup olmayacağına bakılmadan, hileli vergi suçuna teteşebbüs etmiş sayılırlar.  

        HİLELİ VERGİ SUÇUNDA  CEZA  
        Madde 359 - 357 nci madde yazılı fiileri işleyenler hakkında 345 inci maddede  yazılı  cezadan ayrı  olarak üç aydan üç yıla kadar  müddet ticaret, sanat ve meslek icrasından  mahrumiyeti hükmolunur.  

        Ayrıca masraf  hükümlüden sonradan tahsil ed,ilmek üzere ketfiyetin gazete çıkan yerlerde gazete ile, çıkmıyaan yerlerde  mütat vasıtalarlailan edilmesine  de hükmolunur  
  
        HİLELİ VERGİ SUÇUNA TEŞEBBÜSÜN CEZASI  
        Madde 360 -Hareketleri  358 inci  maddeye uyanlar hakkında bir aydan bir yıla kadar hapis cezası ve bu kadar müddet ticaret, sanat ve meslek icrasından mahrumiyete  hükmolunur.  

        Ayrıca masraf hükümlüden  sonradan tahsil edilmek üzere keyfiyetin  gazetede çıkan yerlerde gazete ile, çıkmıyan yerlerde mütat vasıtalarla ilan edilmesine de hükmolunur.  

        BİLGİ VERMEKTEN ÇEKİNENLER İLE 257'İNCİ Madde HÜKMÜNE UYMAYANLAR   
        Madde  361 - A)  Bu kanunun 148 ve 257'nci maddeleriyle, 150'nci maddesinin 4 numaralı bendi hükümlerine, çekinme sebebi olmaksızın riayet etmiyenlerde ( Kamu idare ve müesseseleri hariç ) :  

        1.Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı  Götürü usulde  vergilendirilenler  hariç ) hakkında üç bin liraya ;  

        2. İkinci sınıf tüccarlar hakkında bin beş yüz liraya  

        3. Yukarıki bentlerde yazılı bulunanlar dışında kalanlar hakkında bin liraya ;  

        Kadar para cezasına hükmolunur.  

        Bu hükmün uygulanması için 148 inci madde geregince bilgi istenirken  yapılacak tebliğlerde bilginin verilmesi için tayin olunan süre ile süresinde cevap verilmediği veya eksik veya yanıltıcı bilgi verildiği takdirde haklarında kanunun ceza hükümlerinin uygulanması cihetine gidileceğinin ilgilelere  yazılı olarak bildirilmesi şarttır.  

        B) Yukarıki A fıkrasında yazılı mecburiyetlerin, para cezası hükmolunmasına  rağmen yine  yerine  yerine  getirilmesi halinde yetkilli  mercilerce yeniden süre belli edilerek bu mecburiyetlerin  yerine getirilmesi  kendilerine tebliğ olunur.  

        Yeniden belli edilen süre içinde bu mecburiyetleri yerine getirmeyenler hakkında bir aydan üç aya kadar hapis cezası hükmedilir.  

        C) Yetkili makam ve memurlar tarafından Kamu İdare ve müesseseleri ile gerçek veya tüzelkişilerden 148 ve 149 uncu maddeler gereğince istenilen bilgileri çekinme sebebi olmaksızın vermeyenler ile 150 nci maddenin 1-3 numaralı bentlerinde yazılı olanlardan bahsi geçen maddedeki bildirme mecburiyetini yerine getirmeyenlere  iki yüz  liraya kadar para cezası hükmolunur.  

        Bu maddenin uygulanmasında 367'nci maddede gösterilen usule uyulur.  

        VERGİ MAHREMİYETİNİN İHLALİ   
        Madde 362 - Bu Kanunda yazılı vergi mahremiyetine uymağa  mecbur olan kimselerden bu mahremiyeti ihlal edenlere Türk Ceza Kanunu'nun 198'inci maddesinde yazılı cezanın iki katı hükmolunur. Bu ceza iki aydan az olamaz.  

        Suçları tekerrür edenler bir daha devlet hizmetinde kullanılmazlar.  

        MÜKELLEFLERİN ÖZEL İŞLERİNİ YAPAN MEMURLAR   
        Madde 363 - Bu Kanunun altıncı maddesinin son fıkrası gereğince mükelleflerin vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili hesap, yazı ve sair özel işlerini yapmaları yasak edilen memurlardan bu yasağa aykırı harekette bulunanlar Türk Ceza Kanunu'nun 240'ıncı maddesine göre ceza görürler. Bu hareketler kaçakçılık cezasını gerektiren bir fiile iştirak veya yardım veya o fiili teşvik mahiyetinde olduğu takdirde haklarında ayrıca bu Kanunun 338,346 ve 347'nci maddeleri hükümleri uygulanır.  
  

ÜÇÜNCÜ KISIM
VERGİ CEZALARININ KESİLMESİ, ÖDENMESİ VE KALKMASI
 
BİRİNCİ BÖLÜM
CEZA KESME

        CEZAYI GEREKTİREN OLAYIN TESPİTİ   
        Madde 364 - Vergi cezalarını gerektiren olaylar vergi dairelerince veya yoklamaya ve vergi incelemesine yetkili olanlar tarafından tespit olunur.Yoklama ve vergi incelemesi sırasında rastlanan, vergi cezasını gerektirici olayların, raporlarda gösterilmesi, delillerin kaybolması ihtimalinin bulunduğu hallerde bunların tutanakla tespit edilmesi mecburidir.  

        CEZA KESME YETKİSİ   
        Madde 365 - Vergi cezaları olayların ilgili bulunduğu vergi bakımından mükellefin bağlı olduğu vergi dairesi tarafından kesilir.  

        Damga resmine ve pul ile alınan diğer vergilere müteallik olaylarda vergi cezasını kesecek vergi dairelerini Maliye Bakanlığı belli eder.  

        CEZA İHBARNAMESİ   
        Madde 366 - Kesilen vergi cezaları ilgililere (Ceza ihbarnamesi) ile tebliğ olunur.  

        Ceza ihbarnamesinde aşağıdaki bilgiler bulunur :  

        1.İhbarnamenin sıra numarası;  

        2.Tanzim tarihi;  

        3.İlgililerin soyadı, adı ve unvanı;  

        4.Varsa mükellef numarası; (Mükellef hesap numarası)  

        5.İlgilinin açık adresi;  

        6.Olayın izahı ; (Kanunun madde ve fıkra numaraları gösterilmek ve mevcut deliller bildirmek suretiyle)  

        7.Olayın ilgili bulunduğu vergilendirme veya hesap dönemi;  

        8.Varsa cezanın ilgili bulunduğu vergiye ait ihbarnamenin tarih ve numarası;  

        9.Varsa tekerrür ve içtima durumu;  

        10.Vergi cezasının hesabı ve miktarı;  

        11.İtiraz veya temyiz süresi.  

        Cezayı gerektiren olayın tespitine dair tutanak sureti ile inceleme raporunun birer örneği ihbarnameye bağlanır.  

        HİLELİ VERGİ SUÇLARIN CEZALANDIRILMASINDA USUL  
        Madde 367 -  Yaptıkları inceleme sırasında  hileli vergi suçuna veya bu suça teşebbüsü tespit eden maliye müfettişleri, hesap  azmanları ile muavinleri tarafından doğrudan doğruya  ve vergi incelemesine  yetkili olan diğer memurlar  tarafından  ilgili vergi  dairesinin bulunduğu defterdarlığın mütalaasiyle, keyfiyetin yetkili Cumhuriyet Savcılığında bildirilmesi mecburidir.  

        Hileli vergi suçunun işlendiğine sair suretlerle ıttıla hasıl eden Cumhuriyet Savcılığı hemen ilgili  vergi dairesini haberdar ederek inceleme yapılmasını  talebeder.  

        Amme devasının açılması, inceleme neticesinin Cumhuriyet  savcılığına bildirilmesine talik olunur.  

        359 ve 360'ıncı maddelerde yazılı cezalar,kaçakcılık, kusur veya usulsüzlük cezalarının ayrıca uygulanmasına mani değildir.  

        Ceza mahkemesinden sadır olacak kararlar, bu Kanunun dördüncü kitabının ikinci kısmının 1-3'üncü bölümlerinde yazılı vergi cezalarını uygulayacak makam ve merciler muamele ve kararlarına müessir olmadığı gibi bu makam ve mercilerce ittihaz edilecek kararlarda  da ceza yargıcını bağlamaz.  
  

İKİNCİ BÖLÜM
CEZALARIN ÖDENMESİ VE KALKMASI

        VERGİ CEZALARININ ÖDENME ZAMANI  
        Madde 368 -  Vergi cezaları :  

        1.Cezaya itiraz edilmemişse itiraz süresinin bittiğitarihten; karşı vergi mahkemesinde dava açılmamışsa dava açma süresinin bittiği tarihten;  

        2. Cezaya itiraz edilmişse:  

        a) İtiraz Komisayonu kararı temyiz edilmediği takdirde temyiz süresinin geçtiği ;  

        b)İtiraz Komisyonu kararı temyiz edidiği takdirde Temyiz Komisyonu kesin kararının ilgiliye tebliğ edildiği tarihten başlayarak bir ay içinde ödenir.  
  
        3.Cezaya karşı dava açılmışsa; vergi mahkemesi kararı üzerine vergi dairesince düzenlenecek ihbarnamenin ilgiliye tebliğ tarihinden;  

        Başlayarak bir ay içinde ödenir.  

        YANILMA   
        Madde 369 -  Aşağıda yazılı hallerde, kusur ve usulsüzlük sebebiyle  mükellefler hakkında ceza kesilmez:  
  
        1. Yetkili makamların mükellefe yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları ;  

        2.Bir hükmün uygulanma tarzı hususunda yetkili makamların görüş ve kanaatini değiştirmiş veya bu hükme ait bir içtihadın değişmiş olması.  

        CEZALANDIRILMIYACAK OLAN ŞEKLE AİT USULSÜZLÜKLER  
        Madde 370 - 352 nci maddede yazılı III ve IV üncü derece usulsüzlükler, aşağıda yazılı hallerde cezalandırılmaz :  
  
        1. Usulsüzlük ilk defa yapılmış olursa;  

        Usulsüzlüğün, yapıldığı defter, kayıt ve vesika üzerinde ve tespit edilmesi akabinde mükellefe düzeltilmesi  mümkün olur. ve düzeltilirse.  

        PİŞMANLIK VE ISLAH  
        Madde 371 -  Beyana dayanan vergilerde hileli vergi suçu, kaçakçılık (338, 346 ve 347'nci maddelerde yazılı şekilde yapılanlar dahil)  veya kusur mahiyetindeki  kanuna aykırı  hareketlerini  ilgili  makamlara  kendiliğinden  dilekçe ile haber veren mükelleflere aşağıda yazılı kayıt ve şartlarla hileli vergi suçu cezası hükmolunmaz ve kaçakçılık ve kusur cezaları kesilmez.  

        1.Mükellefin keyfiyeti haber verdiği tarihten önce bir muhbir tarafından herhangi resmi bir makama dilekçe ile veya şifahi beyanı tutanakla tevsik edilmek suretiyle haber verilen husus hakkında ihbarda bulunulmamış olması (Dilekçe veya tutanağın resmi kayıtlara geçirilmiş olması şarttır.)  

        2. Haber verme dilekçesinin yetkili memurlar tarafından mükellef nezdinde herhangi bir vergi incelemesine başlandığı veya olayın takdir komisyonuna intikal ettirildiği günden evvel ( Hileli vergi suçlarına  teşebbüs  halinde bu suçun tespit edildiği günden evvel ) verilmiş ve resmi kayıtlara geçirilmiş olması;  

        3.Hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin mükellefin haber verme dilekçesinin verildiği tarihten başlıyarak 15 gün içinde tevdi olunması;  

        4.Eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının mükellefin keyfiyeti haber verme tarihinden başlıyarak 15 gün içinde tamamlanması veya düzeltilmesi ;  

        5. Mükellefçe haber verilen ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, % 2  nispetinde zamla birlikte haber verme tarihinden başlayarak 15 gün içinde ödenmesi.  

        Yukarıdaki şartların yerine getirilmesi halinde kaçakçılık ve hileli vergi suçu işliyenler ve hileli vergi suçuna  teşebbüs edenler  hakkında 338, 346 ve 347'inci madde hükümleri uygulanmaz.  

        ÖLÜM   
        Madde 372 - Ölüm halinde vergi cezası düşer.  

        MÜCBİR SEBEPLER   
        Madde 373 - Bu Kanunda yazılı mücbir sebeplerden herhangi birinin vukua geldiği malum ise veya tevsik ve ispat olunursa vergi cezası kesilmez.  

        CEZA KESMEDE ZAMANAŞIMI   
        Madde 374 - Aşağıda yazılı süreler geçtikten sonra vergi cezası kesilmez.  

        1.Cezanın bağlı olduğu vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın birinci gününden başlıyarak kaçakçılıkta beş yıl ve kusurda üç yıl;  

        2.Usulsüzlükte, usulsüzlüğün yapıldığı yılı takip eden yılın birinci gününden başlıyarak iki yıl;  

        Ancak, 336'ncı madde hükmüne göre kaçakçılık kusur ile usulsüzlüğün birleşmesi hallerinde kesilecek ceza, kaçakçılık, ağır kusur veya kusur cezaları için belli edilen zamanaşımı süresi içinde kesilir.  

        Bu süreler içinde ceza ihbarnamesi tebliğ edilmekle zamanaşımı kesilmiş olur.  

        VERGİ CEZALARINDA YAPILAN HATALAR   
        Madde 375 - Vergi cezalarında yapılan hatalar, bu Kanunda vergi hataları için belli edilen usul ve şartlara göre düzeltilir.  

        KAÇAKÇILIK, AĞIR KUSUR, KUSUR, USULSÜZLÜK VE ÖZEL USULSÜZLÜK CEZALARINDA İNDİRME   
        Madde 376 -  Re'sen veya ikmalen tarh edilen vergi veya vergi farkını ve aşağıda gösterilen indirimlerden arta  kalan kaçakçılık, kusur ve usulsüzlük cezalarını mükellef veya vergi sorumlusu itiraz süresi içinde  ilgili vergi dairesine müracaatla vadesinde veya 6183 sayılı kanunda zikredilen neviden teminat göstererek vadenin bitmesinden itibaren üç ay içinde ödeyeceğini bildirirse :  

        1.Kaçakçılık, veya kusur dolayısıyla kesilen cezanın birinci defada üçte ikisi;  

        2.Müteakiben kesilen cezaların üçte biri;  

        3.Usulsüzlük cezasının üçte biri;  

        indirilir.  

        Mükellef veya sorumlu ödeyeceğini bildirdiği vergi ve vergi cezası farkını yukarıda yazılı süre içinde ödemez veya itiraz ederse bu madde hükmünden faydalandırılmaz.  

        Yukarıdaki hükümler vergi aslına tabi olmaksızın kesilen usulsüzlük cezaları hakkında da uygulanır.   

BEŞİNCİ KİTAP 
VERGİ İHTİLAFLARI  
 
BİRİNCİ KISIM 
İTİRAZ 
  
BİRİNCİ BÖLÜM 
İTİRAZ ETME
  
        İTİRAZA YETKİLİ OLANLAR  
        Madde 377 -  Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara İtiraz edebilirler.  
 
        Vergi dairesi, tahrir, tadilat ve takdir komisyonlarınca tahmin ve takdir olunan matrahlara itiraz edebilirler.  

        Tahrir ve tadilat komisyonlarınca tahmin ve takdir olunan matrahlara il özel  idareleri adına  itiraz etme yetkisi il merkezinde özel saymanlık gelir müdürü, olmıyan yerlerde gelir memuru, ilcelerde özel saymanlık gelir memurları, şube kuruluşu olan yerlerde tahakkuk şubesi başmemurları veya bu görevleri yapanlar tarafından kullanılır.  

        Belediyelerde itiraz  yetkisini belediye adına varidat müdürü, olmayan yerlerde hesap işleri müdürü veya o görevi yapan kullanır.  

        İTİRAZ MEVZUU  
        Madde 378 - İtirazda bulunabilmek için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi veya tahrir tadilat,  takdir komisyonları kararlarının tebliğ edilmiş olması; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması lazımdır.  

        Mükellefler beyan ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere itiraz edemezler.( Bu Kanunun vergi hatalarına ait hükümleri mahfuzdur.)  

        İTİRAZ SÜRESİ  
        Madde 379-  İtiraz süresi mükellefler ve kendilerini vergi cezası kesilenler, gerek vergi dairesi için bir aydır (41 inci madde hükmü mahfuzdur.)  

        Bu süre :  

        A) Mükellefler ve kendilerini vergi cezası kesilenler için:  

        1)Tebliği yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen muamelelerde, tebliğin yapıldığı ;  

        2)Tevkif yoliyle alınan vergilerde, istihkak sahiplerine yapılan ödemelerden verginin kesildiği;  

        3)Tahakkukutahsile bağlı vergilerde, verginin mükelleften alındığı;  

        B)Vergi dairesi için:  

        Tahrir, tadilat ve takdir komisyonları kararlarının  vergi dairesince tevdi edildiği;  

        Tahrihten başalar.  

        Bu süre geçtikten sonra itiraz hakkı düşer. Ancak bir taraftan süresi içinde itirazı halinde, itiraz süresi geçmiş olsa bile diğer taraf, itiraz dilekçesini kendisine tebliğinden başlıyarak 15 gün içinde itirazda bulunabilir.  

        İTİRAZ VE MÜDAFAALARIN YAPILMASI  
        Madde 380- Gerek mükellefin, gerek vergi dairesinin itiraz dilekçeleri, iki nüsha olarak, yetkili itiraz komisyonu başkanlığına verilir.  

        Bu dilekçelerin bir nüshası komisyona geldiği tarihten başılıyarak en çok beş gün içinde komisyon başkanlığınca karşı tarafa tebliğ olunmak üzere gönderilir.  

        Kendisine tebliği yapılan taraf yazılı müdafasını 15 gün içinde iki nüsha olarak komisyon başkanlığına veriri ve bunun bir nüshası diğer tarafa tebliğ edilir.  

        İtiraz va müdafaa dilekçelerini taahhütlü olarak posta ile gönderilmesi veya mükellefin bulunduğu mahalde muvazzaf itiraz komisyonu başkanlığına ve bulunmadığı takdirde o mahallin itiraz komisyonu başkanı sıfatiyle en büyük mülki amirine verilmeside caizdir.  

        Dilekçeyi alan muvazzaf itiraz komisyonu veya mülkiye amiri dilekçeyi kayıt ile derhal ilgili itiraz komisyonuna gönderir. İtiraz, bu kayıt tarihinde veya dilekçenin postaya verildiği tarihte yapılmış sayılır.  

        İTİRAZ ŞEKLİ  
        Madde 381-  İtirazlar yaziyle olur. İtiraz dilekçeleri aşağıdaki hususları ihtiva eder:  

        1)İtiraz edenin soyadı, adı veya ünvanı ve açık adresi ( Vergi dairesinin itiraz dilekçesinde itiraz eden dairenin bulunduğu mahal adı ) ;  

        2) Mükelleflerin itirazlarında vergiyi tarh eden dairenin adı ve bulunduğu mahal;  

        3)Vergi dairesinin İtirazlarında mükellefin soyadı,adı ve adresi;  

        4)İtirazın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nev 'i ve yılı;  

        5)Vergi veya vergi cezasının miktarı ;  

        6)Tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ;  

        7)Varsa mükellef hesap numarası ;  

        8)Hangi muameleye itiraz olunduğu, itirazın hukuki mesnetleri ve delilleri ;  

        9)İtirazın yapıldığı tarih ve imza.  

        İtiraz ve temyiz dilekçelerinde bağlı oldukları vergi dairesinden başka bir daire veya makamı muhatap gösterdikleri komisyonlarca yapılan inceleme sırasında anlaşılanlara , yetkili vergi dairesini muattap göstermek suretiyle yaniden itirazda bulunmaları için itiraz ve temyiz komisyonlarınca on günlük mühlet verilir.  

        Vergiye bağlı olarak kesilen cezalara bir dilekçeyle tevhiden itiraz edebilirler.  

        TARH VE CEZA DOSYASININ KOMİSYONA SEVKİ VE KOMİSYONCA İNCELENMESİNE BAŞLANMASI ZAMANI  
        Madde 382-  İtiraz komisyonu olan vergiye veya cezaya ait ispat edici kağıtları ve tebliğe ilişkin ihbarnameleri ihtiva eden dosyalar:  

        a)İtiraz mükellef tarafından yapılmışsa vergi dairesinin müdafaa dilikçesi ile birlikte ;  

        b)İtiraz vergi dairesi tarafından yapılmışsa vergi dairesinin itiraz dilekçesi ile birlikte;  

        Komisyon başkanlığına gönderilir.Komisyonca ancak 380 inci maddede yazılı süre içinde müdafaa alındıkta veya bu süre müdafaasız geçtikten sonra itiraz konularının incelenmesine başlanılabilir.  
  

İKİNCİ BÖLÜM
İTİRAZIN İNCELENMESİ

        İTİRAZLARIN İNCELENMESİ  
        Madde 383-  İtirazlar, itiraz komisyonlarınca itiraz evrakı, tarh dosyası ve ibraz olunan deliller üzerinde incelenir.  

        İtiraz komisyonları yaptıkları inceleme sırasında resmi ve özel bilimum idare, müessese ve teşekküllerden malumat isteyebilirler.  

        İtiraz incelemelerine; itirazın süresi içinde yapılıp yapılmadığına iitraznamenin şeklen  tama olup olmadığına, olayın itiraza mevzu teşkil edip etmediğine bakmakla başlanır.  

        Şekil eksikleri, usule ait yeni bir muamele yapılmadan evvel itiraz edene düzelttirilir.  

        İtiraz dilekçesinde itirazın hukuki mesnetleri ve delilerin gösterilmemiş olması şekil noksanı sayılmaz.  

        İNCELEMENİN DERİNLEŞTİRİLMESİ  
        Madde 384-  İtiraz komisyonu re'sen veya taraflardan birinin talebi üzerine lüzum gösterirse fenni ihtisasa taallük etmiyen işlerde başkan veya üyeleri arasından belli edeceği bir zat, fenni ihtisasa taallük eden işlerde bu zatın naipliği altında tarafsız bilirkişi marifetiyle arazi ve binaları gözden geçirmek, mükellefin defter ve vesikalarını incelemek her türlü tetkikatı yaptırmak, lüzum gördüğü kimseleri çağırıp izahat veya yazıyle malumat almak veya mükelleften gayri üçüncü şahısların defter ve vesikalarının tetkik etmek veya ettirmek suretiyle incelemeleri derinleştirir ve gerekirse yeni deliler isteyebilir. İlgililerin sözlü izahatı zapta geçirilerek sahiplerine imzalattrılır.  

        Bu madde yazılı yeminli bilirkişi itiraz komisyonunca seçilir.  

        Mükellefin istemesi üzerine yaptırılacak tetkiklerde bilirkişi Hazinece verilecek ücret karşılığı olamak üzere itiraz komisyonunca takdir olunan miktar, yapılacak tabliğ tarihten itibaren on gün içinde mükellef tarafından emeneten mal sandığına yatırırlır. Tetkikat neticesinde itiraz neticesinde itiraz komisyonunca mükellefin itirazının reddi halinde emeneten alına irat kaydedilir. Mükellefin itirazının tamamen veya kısmen kabulü halinde bu para komisyon kararına müsteniden mükellefe iade edilir.  

        On günlük süre içinde bilirkişi ücreti mal sandığına yatırılmadığı takdirde mükellef bu talebinden vaz geçmiş sayılır.  

        TARAFLARIN DİNLENMESİ  
        Madde 385 -  Taraflardan biri istediği veya komisyonca lüzum gördüğü takdirde taraflar dinlenir.  

        Beyan üzerinden alınan vergilerde tarha mesnet olan incelemeyi yapmış olananın dinlenmeyi talep etmesi halinde bu talep vergi dairesi vasıtasiyle komisyona bildirilir. Bu bildirme üzerine incelemeyi yapanın dinlenmsei mecburidir. İncelemeyi yapanın yaziyle vereceği izahat dinlenme yerine geçer. Mükellef tarafından istenildiği takdirde  ihtilaflı verginin ilgili bulunduğu mükellefiyet devresinde mükellefin hesabını tutmuş olan muhasibinin de dinlenmesi mecburidir.  

        Komisyon tarafından belli edilecek dinlenme günü her iki tarafa bildirilir. Bildirilen günde makbul ve mazeret göstermeksizin hazır bulunmıyanların gıyabında duruşma yapılır. Vergi dairesince yukarıki fıkra hükmüne göre dinlenmesi istenilen dinlenmede hazır bulunamamaları veya incelemeyi yapanın yazılı izahatının dinlenme gününe kadar komisyona gelmemiş olması komisyonca incelemenin yapılmasını mani teşkil etmez.  

        Dinlenilenlerin verdikleri izahat tutanağa geçirilerek kendilerine imza ettirilir.  

        TALEPLE KAYITLI OLMA  
        Madde 386 -  İtiraz komisyonu ilk itiraz dilekçesinde ve itiraz süresi içinde verilmiş ek dilkçelerde ileri sürülmiyen bir iddiayı re'sen nazara alamaz. İtiraz süresi geçtikten sonra taraflar her hangi bir suretle yeni iddialar ileri süremezler.  

        Zamanaşımı ve vergi hataları taraflarca ileri sürülmemiş olsa bile itiraz komisyonunca re'sen nazara alınır.  

        İTİRAZDAN VAZGEÇME  
        Madde 387 -  İtiraz eden itirazı hakkında komisyon tarafından verilinceye kadar itirazından vazgeçebilir.  

        Vazgeçme, vazgeçenin itiraz komisyonuna vereceği bir dilekçe ile veya dinlenilme veya izahat verme sırasında keyfiyetin  tutanağa geçirilmeiyle yapılabilir; bu takdirde vazgeçme tutanağı vazgeçene imzalattırılır.  

        Vazgeçme açık olmalıdır.  

        Vazgeçme halinde itiraz eden o olayda itiraz ve temyiz hakkını kaybetmiş olur.  

        DOSYALARIN İNCELENMESİ  
        Madde 388- İtiraz eden, vekili veya temsilcisi, itiraz dosyasındaki tarh vesikalarının ve bilirkişi raporlarının, tutanakları, yapılacak muamele hakkında vergi dairesinin üst mercilerle  olan muhaberelerini komisyon nezdinde her zaman inceleyebilir. Ancak, vergi dairesinin ve üst mercilerin muhaberelerinde, muhbir adı gibi gizli tutulması lazım gelen şahsi hususları ihtiva eden evrak, dosyayı incelemek isteyene verilmez ve gösterilmez.  

        Yukarıki fıkranın hükümleri, temyiz dosyalarının ilgililerce incelenmesi hususuna da şamildir.  
  

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
NETİCELER
 
        İTİRAZIN TAHSİLATA TESİRİ  
        Madde 389- İtiraz, tarh edilen verginin ihtilaflı kısmının tahsilini durdurur.  

        İtiraz komisyonu kararının taraflara tebliğinden sonra bu karara göre tahsil edilecek vergi miktarı vergi idarelerince mükellefe bildirilir.  

        İTİRAZ KOMİSYONU KARARLARI VE BUNLARIN TEBLİĞİ  
        Madde 390- İtiraz komisyonu karara mütaallik müzakereleri gizli yapılır.  

        Komisyon kararlarının komisyonu teşkil edenler taraafından imzalı aslı karar defterine yazılır veya kararların muhafazasına mahsus dosyada saklanır, kararın imzalı bir nüshası da itiraz dosyasına konur.  

        Karaların tasdikli birer örneği komisyonca taraflara tebliğ edilir.