seçim mevzuatı  
DÖRDÜNCÜ KESİM
OYLARIN SAYIMI VE DÖKÜMÜ

            SAYIM TEDBİRLERİ 
            Madde 95 - Sayım ve döküm açık olarak yapılır. Oy verme yerinde hazır bulunanlar sayım ve dökümü takip ederler. 

            Kurul faaliyetlerinin selamet ve düzeni bakımından, sayım ve döküm masası etrafında boş kalması gereken kısmı, bir karar ile belirtir ve bu kısım etrafına (İp germek gibi) hazır bulunanların bu işlemleri takip etmelerine engel olmıyacak tedbirleri alabilir. 

            OY VERENLER SAYISININ KONTROLÜ 
            Madde 96 - Sandık saat 17 den önce açılamaz. Oy verme işi bitince kurul başkanı bunu yüksek sesle ilan eder. Masa üzerinde, sandıktan başka ne varsa kaldırılır. Oy vermenin bittiği saat tutanak defterine geçirilir. 

            Bundan sonra, sandık seçmen listesinde yazılı seçmenlerin toplamı ile adları hizasında imza veya parmak izleri sayılarak oy vermiş olanların toplamı tespit edilir ve tutanağa geçirilir. Netice yüksek sesle ilan edilir. 

            KULLANILMAYAN ZARFLAR 
            Madde 97 - Oy zarflarından kullanılmayanlar sayılır, oylarını veren seçmen sayısına eklenir ve böylece kurula teslim edilen zarf toplamına uygun olup olmadığı tespit edilir. Kullanılmayan zarflar bir paket halinde mühürlenir ve üzerine sayısı yazılır. 

            Bundan sonra, sandıktan çıkacak oy pusulalarının konmasına mahsus torbanın boş olduğu tespit edilir. Bütün bu işlemler tutanağa geçirilir. 

            SANDIĞIN AÇILMASI VE ZARFLARIN SAYIMI 
            Madde 98 - Yukarki maddede yazılı işlemden sonra, sandık, oy verilen yerde hazır bulunanların gözü önünde açılır ve çıkan zarflar sayılarak toplamı tutanağa yazılır. 

            Zarflar oy veren seçmen sayısı ile karşılaştırılır. Bu zarfların sayısı oy veren seçmen sayısından fazla çıktığı takdirde, bütün zarflar tek tek elden geçilerek 77 nci maddeye göre çift mühürlü olmıyan ve belli şartlara uygun bulunmıyan veya her hangi bir işaret veya imza veya mührü taşıyarak 103 üncü madde gereğince seçmenin kim olduğunu belirten zarflar ayrılır. Bunların düşülmesi fazlalığın giderilmesine yetmediği takdirde, kurul başkanı, kalan zarflar arasından fazlayı karşılayacak sayıda zarfı gelişi güzel çekerek ayırır. Ayrılan zarfların sayısı tutanağa geçirilir ve bu zarflar açılmadan derhal yakılmak suretiyel yok edilir. 

            Bundan sonra muteber, zarflar sayılarak sandığa konur ve ara verilmeksizin döküme başlanır. 

            Bütün bu işlemler, tutanak defterine geçirilir. 

            OYLARIN SAYIMI VE DÖKÜMÜ 
            Madde 99 - Oyların sayım ve dökümü, aralıksız devam eder. Yapılacak itirazlar, işi durdurmaz. 

           ZARLARIN AÇILMASI 
            Madde 100 - Sandık kurulu başkanı, sayım ve döküm işine başlamazdan önce, sayım ve döküm cetvellerinin boş ve yazısız olduğunu hazır bulunanlara gösterir ve kurul üyeleri arasında şu şekilde iş bölümü yapar: 

            a) Varsa başka başka siyasi partilere bağlı iki üyeyi, döküm cetvellerini işlemek; 

            b) Siyasi partiye bağlı bir üyeyi, zarfları sandıktan çıkarıp başkana vermek; 

            c) Bir üyeyi de, dökümü yapılmış oy pusulalarını torbaya koymak; 

            İşleri ile görevlendirir. 

            Görevli üye, sandıktan oy zarfını teker teker alarak başkana verir. Başkan zarfı açar. İçinden çıkan oy pusulasını herkesin görebileceği ve işitebileceği şekilde okur. 

            Oy pusulasının 103 üncü ve 104 üncü maddeler gereğince muteber olup olmaması, hesaba katılıp katılmaması hususunda tereddüt edilirse, bunlar cetvele dökümü yapılmadan, ayrılır. 

            Bütün zarfların açılıp okunması bittikten sonra, ayrılmış olan oy pusulalarının muteber olup olmadıkları, hesaba katılıp katılmıyacakları hususu, kurulca karara bağlanarak tutanağa geçirilir ve muteber sayılanlarla hesaba katılmasına karar verilenler de cetvele işlenir. 

            Müteber sayılmayan veya hesaba katılmayan oy pusulaları ayrıca paket yapılarak saklanır. 

            Oy pusulası okundukça, cetvel kayıtçısı iki üyeden her biri önündeki cetvele gerekli işareti kaydeder. 

            Böylece, okunan ve sayım cetveline kaydedilen pusulaları başkan diğer görevli üyeye verir, o da bunu torbaya atar. 

            Oy pusulalarını kurulun diğer üyeleri ve parti müşahitleri görebilir. Aday ve parti müşahitlerine sayım masası başında yer verilir. 

            Ancak parti müşahitleri üçten fazla ise, hazır bulunanlar arasından başkan tarafından kurul önünde ad çekme suretiyle sandık başında kalacak üç parti müşahidi tespit edilir. Diğer müşahitlerle bağımsız aday müşahitleri için sayım işlemini yakından takip edebilecekleri bir yer ayrılır. 

            OY PUSULALARI İLE AÇILAN ZARFLAR SAYISININ DENETİMİ 
            Madde 101 - Oyların sayım ve dökümü bitinci, torbaya, atılmış olan oy pusulalarının, sandıktan çıkan zarf sayısına uygunluğu denetlenir ve durum tutanağa geçirilir. 

            OY PUSULASINA YAZILACAK İSİM 
            Madde 102 - Oy pusulasında adayın ad ve soyadının bulanmazı lazımdır. Şu kadar ki, sadece ad veya soyadından adayın kim olduğu tereddütsüz anlaşılmakta ise, oy muteber olur. 

            MUTEBER OLMAYAN ZARF VE OY PUSULALARI 
            Madde 103 - Aşağıda yazılı oy pusulaları muteber değildir: 

            1. Sandık kurulunca verilen tek biçim ve renkteki çift mühürlü bir zarftan başka zarfa konulmuş bulunan oy pusulaları, 

            2. Hangi seçmen tarafından atıldığı belli olacak şekilde imza, mühür veya işaret taşıyan zarfa konulmuş oy pusulaları, 

            3. İmzalı veya mühürlü veya seçmenin kim olduğunu belirten herhangi bir işaret taşıyan oy pusulaları, 

            4. Hangi partiye veya bağımsız adaya ait olduğu belli olmayan oy pusulaları, 

            5. Yukarıki bentler dışında kalan ve özel kanunlarınca muteber sayılmayan oy pusulaları, 

            Bir zafta, partilere veya bağımsız adaylara ait birden fazla muhtelif oy pusulaları çıktığı takdirde, bu oy pusulalardan hiçbiri muteber olmaz. 

            Aynı adları taşıyan pusuladan birkaç tane çıkması halinde bunlar tek pusula sayılır. 

            HESABA KATILAN VE KATILMAYAN OY PUSULALARI 
            Madde 104 - Kullanılmış oylardan hangilerinin hesaba katılıp katılmayacağı her seçimi düzenliyen özel kanunlarındaki hükümlere göre tayin olunur. 

            SAYIMIN İLANI VE SONUÇLARIN TUTANAĞA GEÇİRİLMESİ 
            Madde 105 - Oyların sayımı ve sayım cetvellerine sonuçların geçirilmesi biter bitmez, sandık kurulu başkanı bu sonuçları, yüksek sesle ilan eder. 

            Bundan sonra: 

            1. Oy vermenin yapıldığı tarih ve gün, 

            2. Oy sandığının sandık kurulu üyeleri ve seçim yerinde hazır bulunanlar önünde açıldığı saat ve dakika; şayet sandık onyediden sonra açılmışsa bunun sebebi, 

            3. Sandık seçmen listesinde yazılı olan seçmenlerin sayısı, 

            4. Oy kullanan seçmenlerin sayısı, 

            5. Sandıktan çıkan zarf sayısı, 98 inci maddeye göre yakılarak yok edilen ve saklanan zarfların sayısı, 

            6. Muteber tutulan ve hesaba katılan oy pusulalarının sayısı, 

            7. Oy pusulalarından kaç tanesinin hangi sebepten ötürü muteber tutulmamış veya hesaba katılmamış olduğu, 

            8. İtiraz edilmiş veya ihtilaflı görülmüş fakat muteber sayılarak hesaba katılmış oy pusulalarının sayısı, 

            9. Her partinin ve adaylarının ve bağımsız adayların almış oldukları oy sayısı toplamları, (Rakam ve yazı ile) 

            10. Sayım ve döküm sonucunun başkan tarafından orada hazır bulunanlara ilan edildiği, 

            11. Oy vermede kanuna aykırılık bulunduğu hususundaki ihbar ve şikayetlerin ve bunlara ait kararların nelerden ibaret bulundukları, 

            Basılı tutanak kağıdına geçirilir ve altı, başkan ve üyeler tarafından imzalanır. 

            TUTANAĞIN ASILMASI 
            Madde 106 - Partilerin ve adaylarının ve bağımsız adayların adları ve kazandıkları oy sayısı ve oy pusulaları sayısı ile, muteber ve hesaba katılan oy pusulaları toplamını gösteren sandık kurulu başkan ve üyelerince imzalı bir cetvel, sandık kurulu başkanı tarafından, sandık çevresi içinde herkesin görebileceği bir yere asılır. Bu cetvel bir hafta süre ile olduğu yerde asılı kalır. 

            Bu cetvellerin onaylı birer örneğinin derhal siyasi partilerin ve isterlerse bağımsız adayların müşahitlerine verilmesi gerekir. 

            SAYIMA İLİŞKİN EVRAK VE BELGELERİN TESLİMİ 
            Madde 107 - Hesaba katılan ve muteber sayılan oy pusulaları, sandık kurulunca düzenlenen tutunaklar, sayım ve dökümde kullanılıp alt tarafı, kurulca imza edilen sayım cetvelleri, hesaba katılmayan, muteber sayılmayan veya itiraza uğrayan oy pusulaları ve hesaba katılmayan zarflar, tutanak defteri, kurulca mühürlü ve imzalı ayrı ayrı paketler halinde kurulun mührü ile mühürlenmiş ve başkan ve üyeler tarafından imzalanmış bir torbaya konularak, kurulun bağlı olduğu ilce seçim kuruluna sandık kurulu başkanı ve ad çekme ile seçilecek en az iki üye tarafından götürülüp teslim olunur. 

            Kurulun diğer üyeleri ile, müşahitler de isterlerse ve taşıtta yer varsa veya taşıt kendileri tarafından sağlanmak suretiyle katılabilirler. 

            İlce seçim kurulu, bu torbayı getiren üyeler önünde açarak içindekiler hakkında müfredatlı üç nüshadan ibaret bir tutanak düzenler. Bu tutanağın altı, torbayı teslim edenlerle ilce seçim kurulu başkanı ve üyelerden biri tarafından imza edilir. Bu tutanağın bir nüshası, il seçim kuruluna gönderilecek evraka bağlanır. Bir nüshası da sandık kurulu başkanına verilir. 

 
BEŞİNCİ BÖLÜM
SEÇİM SONRASI İŞLERİ 
 
BİRİNCİ KESİM

            SEÇİM SONUÇLARININ İLÇE SEÇİM KURULLARINDA BİRLEŞTİRİLMESİ 
            Madde 108 - İlce seçim kurulunun yapacağı sayım, döküm ve birleştirme işlemleri sırasında siyasi partiler aday ve müşahitleri ve bağımsız adaylar ve müşahitleri istedikleri takdirde hazır bulunurlar. Hazır bulunan bağımsız aday ve müşahitleri beşten fazla olursa ad çekilerek adı ilk çıkanlardan beşi bu işlemleri takibetmek üzere kalabilirler. Bu işlemlerde hazır bulunanlara, tasnif ve birleştirme işlerini yakından takibedebilecekleri bir yer ayrılır.Tasnif ve birleştirme bu suretle açık olarak yapılır. 

            İlce seçim kurulu, sandık kurullarından gelen evrakı, geldikçe almakla beraber, aralıksız olarak çalışır ve sandık tutanaklarını birleştirmeye devam eder. 

            En son sandık tutanağı geldikten sonra, ilce dahilindeki bütün sandık tutanaklarının birleştirilmesi tamamlanarak bunun sonucu bir tutanakla tesbit edilir. Partilerin ve adaylarının ve bağımsız adayların aldıkları oylar da sırasına göre bu tutanağa geçirilir. 

            Partiler ve adayları ile bağımsız adayların aldıkları oylardan itiraz edilmeksizin muteber olan ve hesaba katılan oy pusulalarıyle, itiraz edilmişken muteber sayılan ve hesaba katılan oy pusulalarının sayısı toplanarak o ilce dahilinde muteber oy pusulaları toplamı da tutanağa geçirilir. 

            İlce seçim kurulunda hazırlanan bu tutanaklardan bir nüshası ilce seçim kurulu başkanı ve en az iki üye tarafından il seçim kuruluna götürülür. 

            Müfredatlı olarak her sandık tutanağında partilerin ve adaylarının ve bağımsız adayların aldıkları oy miktarını ve muteber oy pusulaları toplamını gösteren bu tutanağın birer sureti onaylı olarak siyasi partilere ve isterlerse bağımsız adaylar müşahitlerine derhal verilir. 

            Birleştirme sonucunu gösteren tutanağın içindekiler hazır bulunanlara ilan edilir ve bir sureti ilce seçim kurulu başkanı tarafından ilce seçim kurulu kapısına asılır, asılan bu tutanak sureti bir hafta süre ile asılı kalır. 

            82 nci, 83 üncü ve 84 üncü maddeler gereğince sandık kurulu başkanlarının sandık yerinde haiz oldukları yetkileri, ilce seçim kurulu başkanları da sayım döküm ve birleştirme işlerinin yapıldığı yerde haizdirler. 

 
İKİNCİ KESİM
İL SEÇİM KURULUNDA BİRLERŞTİRME

            İL SEÇİM TUTANAKLARI 
            Madde 109 - İl seçim kurulları, seçimle ilgili kanunların tutanak düzenlemeyi kendilerine görev olarak verdiği hallerde, ilce seçim kurullarından gönderilen seçim tutanaklarını birleştirerek il seçim tutanaklarını düzenler. 

            Birleştirme sonucunu gösteren tutanağın içindekiler hazır bulunanlara ilan edilir, bir sureti il seçim kurulu başkanı tarafından il seçim kurulu kapısına asılır. Asılan bu tutanak sureti bir hafta süre ile asılı kalır. 

            82 nci, 83 üncü ve 84 üncü maddeler gereğince sandık kurulu başkanlarının sandık yerinde haiz oldukları yetkileri, il seçim kurulu başkanları da sayım, döküm ve birleştirme işlerinin yapıldığı yerde, haizdirler. 

 
ALTINCI BÖLÜM
İTİRAZLAR VE ŞİKAYETLER 
 
BİRİNCİ KESİM
GENEL HÜKÜMLER

            KİMLERİN İTİRAZ EDEBİLECEĞİ 
            Madde 110 - Bu kanunda gösterilen kurulların veya kurul başkanlarının kesin olmayan kararlarına karşı, seçme yeterliliğine sahip yurttaşlar, siyasi partiler veya bunların tüzüklerine göre kuruluş kademelerinin başkanları veya vekilleri, müşahitler, adaylar ve milletvekilleri itiraz edebilirler. 

            İTİRAZ MERCİLERİ 
            Madde 111 - Bu kanunda, kurulların kesin olduğu yazılı bulunmıyan kararlarına karşı her kurulun bağlı olduğu üst kurul, itiraz merciidir. 

            Yüksek Seçim Kurulunun re'sen veya itiraz üzerine vereceği kararlar kesindir. 

            İTİRAZIN ŞEKLİ 
            Madde 112 - İtiraz yazı ile veya sözle yapılır. Sözle yapılacak itirazlar, gerekçesiyle birlikte tutanağa yazılır. İtiraz edenin adı, soyadı, açık adresi yazılarak, imza ettirilir. İmza bilmeyenlere parmak bastırılır. 

            Kimliğini ispat edemeyenlerin, delil ve gerekçe gösteremeyenlerin itirazları incelenmez, bu sebeple incelenmediği tutanağa yazılır. 

            Yazılı itirazlarda da yukarıki şartlar aranır ve deliller itiraz dilekçesine eklenir. Gerekçesi ve delili olmayan yazılı itirazlar da incelenmez. Her iki halde de itirazın alındığına ve hangi tarihte yapıldığına dair, itiraz yapana, alındı kağıdı verilir. 

            Yüksek Seçim Kuruluna yapılacak itirazların yazılı olması lazımdır. 

            İTİRAZ ÜZERİNE VERİLECEK KARAR 
            Madde 113 - Bir kurulun kararını itiraz yolu ile tetkik eden üst kurul, itirazı kabul ettiği takdirde, yapılması gereken işlem hakkında da karar verir. 

            Kurullar kararlarını salt çoğunlukla verirler. Oyların eşitliği halinde, başkanın katıldığı taraf tercih olunur. 

            Yüksek Seçim Kurulu, seçimin sonunda verilecek tutanaklara karşı yapılan itirazların incelenmesinde, tam sayısı ile toplanır. 

            Diğer hususlarda kurulun mürettep adedinin çoğunluğu ile toplanabilir. Her iki halde de salt çoğunlukla karar verir. 

            Oyların eşitliği halinde Başkanın bulunduğu taraf tercih olunur. 

            KARARLARIN BİLDİRİLMESİ VE TEBLİĞİ 
            Madde 114 - İtiraz üzerine kesin olmayarak verilen kararlar, itiraz eden hazır ise sözle bildirilir. 

            Sözle bildirmelerde, kararın bildirildiği gün ve saat tutanağa geçilerek kendisine de imza ettirilir. İsterse kararın bir örneği de verilir. 

            İtiraz eden hazır değilse, seçim kurullarının bulunduğu kasaba veya şehirde, muayyen bir yer gösterilmiş olması halinde, karar, bu yere tebliğ olunur. 

            Kurulların kesin kararları tebliğ olunmaz. Ancak itiraz eden başvurduğu takdirde kendisine gösterilir ve isterse bir suret de verilir. 

            RESİM VE HARÇ 
            Madde 115 - Şikayet ve itiraza ilişkin her türlü evrak, resim ve harcdan muaftır. 

 
İKİNCİ KESİM
ŞİKAYET 

            TARİFİ VE MERCİİ 
            Madde 116 - Şikayet, kütüklerin düzenlenmesi ile görevli ilce seçim kurulu başkanlarıyle, kütüklerin düzenlenmesine memur edilen sair kimselerin ve il, ilce seçim kurullariyle sandık kurullarının veya kurullar başkanlarının bu kanunun verdiği yetkilere dayanarak yaptıkları işlemlere ve aldıklar tedbirlere ve bunlara benzer sair muamelelerine veya herhangi bir kimsenin bu kanunun koyduğu yasak hükümlerine aykırı hareketlerine karşı bu işlemlerin, tedbirlerin sair muamelelerin düzeltilmesi, veyahut kanunun koyduğu yasaklara uymayanların, bu hareketlerinin önlenmesi maksadiyle yapılan müracaatlardır. Şikayet bu kurullara veya başkanlarına veya sair görevlilere sözlü veya yazı ile 110 uncu maddede gösterilenler tarafından yapılır. 

            ŞİKAYETİN İNCELENMESİ 
            Madde 117 - Şikayet kabul edildiği takdirde, şikayete konu olan işlem veya tedbirler düzeltilir ve kanuna aykırı hareketler önlenir. 

            Şikayet kabul edilmediği takdirde, derhal tutanağa geçirilerek karara bağlanır. Bu kararın bir sureti şikayetçiye verilir. Bu kararlara karşı kanunda ayrıca bir müddet tayin edilmemiş ise, yirmidört saat içinde, itiraz olunabilir. 

            İTİRAZ VE ŞİKAYETİN İŞLEMLERİ DURDURAMAMASI 
            Madde 118 - İşlemlere, tedbirlere ve kararlara karşı yapılan şikayet ve itirazlar, oy vermeye ve her türlü seçim işlerinin devamına engel olmaz. 

 
ÜÇÜNCÜ KESİM
KURULLARIN TEŞEKKÜL VE İŞLEMLERİNE KARŞI ŞİKAYET VE İTİRAZ

            SANDIK KURULLARINA AİT İTİRAZ VE ŞİKAYET 
            Madde 119 - Sandık kurullarının teşkiline dair, ilce seçim kurulu veya başkanı tarafından yapılan işlemlerin düzeltilmesi için, bu işlemlerin neticesinden itibaren en geç iki gün içinde şikayet yoliyle düzeltilmesi istenebilir. 

            Şikayetin reddine dair olan kararlara karşı, bildirilmesinden veya tebliğinden itibaren iki gün içinde il seçim kuruluna itiraz olunur. İl seçim kurulları, iki gün içinde kesin karar verirler. 

            Bu şikayetin yapılmamış olmaması sandık kurulunun teşekkülüne karşı itiraza engel değildir. 

            Ancak, bu itirazın teşekkülünden itibaren iki gün içinde il seçim kuruluna yapılması şarttır. 

            İl seçim kurulunun vereceği karar kesindir. 

            İLCE SEÇİM KURULLARINA AİT İTİRAZ VE ŞİKAYET 
            Madde 120 - İlce seçim kurulu teşkili işlemlerine karşı, il seçim kurullarına bunların teşekkülünden itibaren en geç iki gün içinde itiraz olunabilir. 

            İl seçim kurulları, itirazları en geç iki gün içinde, kesin olarak karara bağlar. 

            İL SEÇİM KURULLARINA AİT İTİRAZ VE ŞİKAYET 
            Madde 121 - İl seçim kurullarının teşekkülüne karşı kurulun teşkilinden itibaren en geç üç gün içinde, Yüksek Seçim Kuruluna itiraz olunabilir. Yüksek Seçim Kurulu üç gün içinde bir karar verir. 

 
DÖRDÜNCÜ KESİM
SANDIK SEÇMEN LİSTELERİNE İTİRAZ

            İTİRAZIN ŞEKLİ 
            Madde 122 - Asılan sandık seçmen listelerine asılı kaldığı süre içinde listelerin asılı bulunduğu yerde ilce seçim kurulu başkanınca görevlendirilmiş bulunan kimseler vasıtası ile veya doğrudan doğruya ilce seçim kurulu başkanına sözle veya yazıyla itiraz edilebilir. 

            İTİRAZLARIN KURUL BAŞKANINA VERİLMESİ 
            Madde 123 - 43 üncü madde gereğince listelerin asıldığı yerlerde ilce seçim kurulu başkanlarınca görevlendirilenler vasıta ile yapılan itirazlar, kasaba ve şehirlerde en geç, itirazın yapıldığının ertesi günde, köylerde askı müddetinin sona ermesinden itibaren iki gün içinde ilce seçim kurulu başkanına gönderilir. 

            İTİRAZIN KARARA BAĞLANMASI 
            Madde 124 - İlce seçim kurulu başkanı, itiraz inceler ve taallük eylediği işlemlerin, seçmen kütüklerinin ve sandık seçmen listelerinin düzenlenmesi hususunda, bu Kanunun koyduğu usul ve esaslara uygun olup olmadığı yönünden bir karara bağlar. 

            İlce seçim kurulu başkanı bu itirazları tetkikte, hakim sıfatı ile hareket eder ve kararları kesindir. 

            ADAYLIĞA İTİRAZ 
            Madde 125 - Özel kanunlarında aykırı bir hüküm bulunmadığı takdirde, adaylıklarını koyanlara özel kanunları gereğince yapılacak ilandan itibaren iki gün içinde 110 uncu maddede gösterilenler tarafından adaylık şart veya vasıflarını haiz olmamaları sebebine dayanılarak itiraz edilebilir. 

            Bu itirazlar, seçimin özelliğine göre kanunen seçimi idare ile görevli seçim kurullarına yapılır ve bu kurulun kararına karşı kesin karar vermek yetkisini haiz üst seçim kuruluna da itiraz olunabilir. 

            İtirazın yazıyla yapılması ve itiraz dilekçesine itiraza sebep gösterilen belgelerin bağlanması şarttır. 

            İTİRAZIN İNCELENME SÜRESİ 
            Madde 126 - Adaylıklar özel kanunlarında gösterilen süre içinde kesinleşir. 

            Kesin karar vermeye yetkili üst kurullar, adaylıkların kesinleşmesi tarihinden önce itirazları karara bağlarlar. 

 
BEŞİNCİ KESİM

             SANDIK KURULLARININ VEYA BAŞKANLARININ ŞİKAYET ÜZERİNE VERECEKLERİ KARARLARA İTİRAZ 
            Madde 127 - Sandık kurullarının veya başkanlarının işlemlerine ve her türlü sandıkbaşı işlerine 110 uncu maddeye göre yapılacak şikayetlerin reddine dair verilecek kararlara karşı ilgililer, derhal, ilce seçim kurulu başkanına itiraz edebilirler. 

            İlce seçim kurulu başkanı, itirazı derhal tetkik ederek kesin karara bağlar. 

            Başkanın kararı, durumu tashih veya sandık kurulunun şikayet üzerine verdiği kararı iptal eder mahiyette ise, bu karar derhal sandık kurulu başkanına bildirilir, karara uymak mecburidir. 

            Şikayet ve itirazlar en geç seçim sonuçlarını tespit eden tutanağın düzenlenmesine kadar yapılır. 

            SANDIK KURULU KARARLARINA VE TUTANAĞA İTİRAZ 
            Madde 128 - Sandık kurullarının kararları ve tutanakların düzenlenmesi işleri aleyhine ilce seçim kurullarına itiraz olunabilir. 

            Bu itirazlar, sandık tutanağının düzenlenmesine kadar sözle veya yazıyla, sandık kurullarının vasıtasıyla yapılabileceği gibi oy verme gününün ertesi günü saat onyediye kadar doğrudan doğruya ilce seçim kurullarına yazı ile yapılabilir. 

            İlce seçim kurulları itirazın kendisine verildiğinin ertsi günü saat onyediye kadar itirazları karara bağlarlar. İtirazı yapan hazır ise karar kendisine bildirilir. Yoksa tebliğ edilir. 

 
ALTINCI KESİM

            İLCE SEÇİM KURULLARININ VEYA BAŞKANLARININ ŞİKAYET ÜZERİNE VERECEKLERİ KARARLARLA SAİR KARARLARINA VE İLÇE BİRLEŞTİRME TUTANAKLARINA İTİRAZ 
            Madde 129 - İlce seçim kurullarının veya başkanlarının, kendi işlemleri aleyhine vakı şikayet üzerine verdikleri kararlar ile, sair kararları aleyhine, en geç ilce birleştirme tutanağının düzenlenmesine kadar; ilce birleştirme tutanağının düzenlenmesi ve buna ait işlerle neticelerine karşı bu tutanağın düzenlenmesini takip eden gün saat on yediye kadar, doğrudan doğruya veya ilce seçim kurulları eli ile il seçim kurullarına itiraz edilebilir. 

            İlce seçim kurullarının veya başkanlarının işlemlerine, tedbirlerine ve sair muamelelerine karşı yapılan şikayetlerin reddine dair verilen kararlara yapılan itirazlar, iki gün içinde kesin karara bağlanır. 

            İtirazın kabulüne karar verildiği takdirde, bu karar en seri vasıta ile ilce seçim kurulu başkanına bildirilir. 

            Sair itirazlar, iki gün içinde karara bağlanır, itiraz eden hazır ise kendisine sözle bildirilir. Hazır değil ise tebliğ olunur. 

 
YEDİNCİ KESİM 

            İL SEÇİM KURULU VE BAŞKANLARININ ŞİKAYET ÜZERİNE VERECEKLERİ KARARLARLA, SAİR KARARLARINA VE TUTANAKLARA İTİRAZ VE OLAĞANÜSTÜ İTİRAZ 
            Madde 130 - İl seçim kurullarının kararlarına karşı aşağıdaki şekilde itiraz olunur: 

            1. İl seçim kurullarıyla başkanlarının kendi işlemleri aleyhine vaki şikayetlerin reddine dair verdikleri kararlara, tebliğ veya tefhiminden itibaren üç gün, 

            2. Bu kurulların teşekkülüne, kurulun teşkilinden itibaren üç gün, 

            3. Oy verme günü işlemlerine ait kararlara karşı derhal, 

            4. Sair kararlar aleyhine bu kararların öğrenildiği tarihten itibaren üç gün içinde ve en geç il birleştirme tutanağı düzenlenmesini takip eden üçüncü gün saat 17 ye, 

            5. Oyların dökümüne, sayımına, oyların seçilenlere göre ayrılmasına; il birleştirme tutanağının düzenlenmesinden sonraki üçüncü gün saat onyediye, 

            6. Seçilme yeterliğine; veya kendilerine tutanak verilenlerin, seçilmediğine veya seçimin sonucuna tesir edecek olaylara karşı, seçilenlere verilecek tutanağın düzenlenmesinden sonraki üçüncü gün saat onyediye, 

            Kadar 110 uncu maddede yazılı kimseler tarafından doğrudan doğruya veya il seçim kurulları vasıtasıyla Yüksek Seçim Kuruluna itiraz edilebilir. 

            Şu kadar ki; siyasi partilerin il başkanlarıyla genel merkezleri veya bağımsız aday tarafından tutanağın düzenlenmesinden sonra (7) gün içinde seçimin neticesine müessir olaylar ve haller sebebiyle yapılan itirazlar, seçimin sonucu hakkında kesin karar vermek yetkisine sahip olan kurullarca, seçimin neticesine müessir görüldüğü takdirde, alt kademelerce verilen kararların kesin veya kesinleşmiş olması veya kurullara derece derece ve müddeti içinde müracaat edilmemiş olması, bu itirazın incelenmesine ve reddine sebep teşkil etmez. 

            Bu itirazlar yazılı olarak yapılır. İtiraz dilekçesine, itiraz edenin adının, soyadının ve açık adresinin yazılması, ihbar ve iddia olunan vakıaların mahiyetinin ve gerekçesinin beyanının, delillerinin gösterilmesi ve belgelerinin bağlanması, bu belgelerin elde edilmesi mümkün değil ise, sebeplerinin ve nereden ne suretle temin olunabileceğinin bildirilmesi lazımdır. 

            Bu şartları haiz olmayan dilekçeler reddolunur. 

 
SEKİZİNCİ KESİM

            YÜKSEK SEÇİM KURULUNUN İŞLEM VE TEDBİRLERİNE KARŞI ŞİKAYET 
            Madde 131 - Her türlü seçimin devamı sırasında, Yüksek Seçim Kurulunun itiraz eylediği veya itiraz yolu ile verdiği kararlar dışında kalan işlemleri, tedbirleri ve sair muameleleriyle, bu kanunda başka bir mercie şikayet veya başvurma yolu gösterilmemiş ve fakat alt kurulların görevleri sınırlarını aşmış olan veya bu mahiyette bulunan, kanuna aykırı hareketlerden dolayı 110 uncu maddede gösterilenler tarafından, yazılı olarak, doğrudan doğruya, Yüksek Seçim Kuruluna şikayet olunabilir. 

            Yazılı şikayetlerin 112 nci maddedeki şartları ihtiva etmesi lazımdır. Bu şikayetler üzerine, Yüksek Seçim Kurulunca derhal ve kesin olarak karar verilir. 

            TETKİK VE TAHKİK USULÜ 
            Madde 132 - Yüksek Seçim Kurulu evrak üzerinde, incelemeler yapar. Ayrıca lüzum gördüğü bilcümle tahkik ve her türlü tetkik işlemlerini de yapar. Gerekli mercilerden her türlü bilgi ve belgeleri ister. Bu mercilerin, en kısa bir zamanda ve en geç yedi gün içinde istenilen bilgi ve belgeyi vermeleri mecburidir. 

            Kurul başkanı, lüzum ve ihtiyaca göre, bu işlerde çalışmak üzere, Yargıtay ve Danıştay memurlarını da vazifelendirebilir. 

            İtiraz dilekçesinin bir sureti, tutanağına itiraz edilene tebliğ olunur. Tutanağına itiraz olunan kimse, isterse yazı ile savunabileceği gibi, isteği üzerine, Yüksek Seçim Kurulunun tayin edeceği günde bizzat veya bir vekil marifetiyle kendini kurul huzurunda savunabilir. Kurul, yapılan itiraz ve ihbarları kendisine verildiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde bir karara bağlar. 

            Kurulun kararı kesindir. Aleyhine hiçbir mercie ve kanun yoluna başvurulamaz. 

            Seçimin özelliğine göre seçim sonuçları hakkında kesin karar vermeye yetkili mercie yapılacak itirazlarda da yukarıki 1 inci ve 3 üncü fıkralar hükümleri uygulanır. 

            Ancak, bu kurul itirazları on beş gün içinde kesin karara bağlar. 

            Yukarıki fıkralarda yazılı kararlar aleyhine hiçbir mercie ve kanun yoluna başvurulamaz. 

            Tutanakların iptali halinde özel kanunlarındaki hükümler uygulanır. 

 
YEDİNCİ BÖLÜM
SEÇİM SUÇLARI VE CEZALARI 

            KURULLARA KARŞI SUÇLAR 
            Madde 133 - Hileli faaliyetlerle veya herhangi bir şekil ve surette cebir veya şiddet kullanarak veya tehdit ederek, bu Kanunda yazılı kurulların toplanmalarına veya görevlerinin ifasına mani olanlar, bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve yüz liradan ikibinbeşyüz liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. 

            Yukarıdaki fıkrada yazılı fiiller, silahla işlenirse, verilecek hapis cezası üç yıldan aşağı olamaz. Bu fiiller, içlerinden en az biri silahlı olan üç kişi tarafından ittifak edilerek işlendiği veyahut aralarında ittifak olmasa bile içlerinden en az ikisi silahlı bulunan üçten fazla kimseler tarafından yapıldığı takdirde beş yıldan aşağı olmamak üzere ağır hapis cezası hükmolunur. 

            KURULLARIN TEDBİRLERİNE RİAYETSİZLİK 
            Madde 134 - Her kim seçim işlerinin cereyanı sırasında, seçimin düzenli yürütülmesini sağlamak maksadı ile, bu Kanunda yazılı kurullar veyahut kurul başkanları tarafından alınan karar ve tedbirlere, ihtara rağmen riayet etmezse on günden bir aya kadar hafif hapis ve elli liradan ikiyüz liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. 

            Herhangi bir şekilde alınan karar ve tedbirlerin uygulanmasını zorlaştıran veyahut karar ve tedbirlerin neticesiz kalmasına sebebiyet veren kimselere bir aydan altı aya kadar hapis cezası verilir. 

            Yukarıda yazılı fiiller, görevli kimseler tarafından işlendiği ve Türk Ceza Kanununa göre daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde, birinci fıkrada yazılı halde üç aydan altı aya, ikinci fıkrada yazılı halde de altı aydan bir seneye kadar hapis cezası ile cezalandırılır ve bunlara muadil kamu hizmetlerinden memnuiyet cezası da hükmolunur. 

            KURUL ÜYELERİNİN KURUL KARARLARINA RİAYETSİZLİĞİ 
            Madde 135 - Bu kanunda yazılı kurulların çoğunlukla vermiş oldukları her çeşit kararlara riayet etmiyen kurul üyeleri, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

            KURUL ÜYELERİNİN GÖREVE GELMEMESİ 
            Madde 136 - Kurullara seçildiği halde haklı sebep olmaksızın fazifesi başına gelmiyenler beşyüz liradan ikibinbeşyüz liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. 

            Seçim başladıktan sonra kuruldaki görevlerini haklı bir sebep olmaksızın terkedenler, iki aydan altı aya kadar hapis ve beşyüz liradan ikibinbeşyüzliraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. 

            ARAÇ VE GEREÇLERİN VAKTİNDE GÖNDERİLMEMESİ 
            Madde 137 - Seçim kurulları başkan ve üyelerinden herhangi biri veya bu Kanunda yazılı işlerden biriyle görevlendirilen kimseler sandık seçmen listelerini, aday listelerini, seçime ait kağıt ve paketleri ve oy pusulalarını, oy sandıklarını, oy zarflarını veya artan seçmen kartlarını ve kart listelerini veya maddi ve mali vasıtaları ve bilcümle seçim araç ve gereçlerini vaktinde yerlerine gönderemezler veya gönderilmesine mani olurlar veya teslim etmezler veya teslim almazlarsa bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve beşyüz liradan ikibinbeşyüz liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır ve cezalarına muadil kamu hizmetlerinden yasaklık cezası da hükmolunur. 

            Bu fiilleri görevlilerden başkaları yaparsa, altı aydan bir yıla kadar hapis ve ikiyüzelli  liradan bin liraya kadar ağır para cezası hükmedilir. 

            GÖREVİ SAVSAMA VE KÖTÜYE KULLANMA 
            Madde 138 - Bu kanunun tatbikı ile görevli veya bu kanuna göre görevlendirilen kimseler görevlerini her hangi bir şekilde savsadıkları veya kötüye kullandıkları takdirde bu kanunda ayrı bir ceza tayin edilmemiş ise, Türk Ceza Kanununun bu suçlara ait cezaları altıda birden üçte bire kadar artırarak hükmolunur. 

            MEMUR OLANLARIN CEZALARI 
            Madde 139 - Müstakillen veya artırmaya tabi tutularak tayin olunan cezaların ilişkin bulunduğu eylemler dışında kalan suçlarından dolayı, bu kanunla görevlendirilenlere verilecek cezalar, altıda birden yarıya kadar artırılarak hükmolunur. 

            SEÇMEN KÜTÜĞÜ HAZIRLIKLARINA İLİŞKİN SUÇLAR 
            Madde 140 - Seçmen kütüklerinin düzenlenmesine esas teşkil edecek olan krokilerle, binalar cetvelini ilce seçim kurulu başkanınca bildirilen süre içinde düzenleyerek vermeyenler veya kroki ve binalar cetvellerini seçmen kütüğünün düzenlenmesine elverişli bir şekilde yapmayanlar hakkında fiillerinin mahiyetine ve bu hareketlerinin ortaya koyduğu güçlüklerin derecesine göre Türk Ceza Kanununun 240 ıncı ve 230 uncu maddelerinde yazılı cezalar altında birden üçte bire kadar artırılarak hükmolunur. 

            SEÇMEN KÜTÜKLERİNİN DÜZENLENMESİ 
            Madde 141 - Bu Kanunla görevlendirilmiş oldukları halde, belli süre içinde ve şekillerine uygun olarak seçmen kütüklerine müteallik evrak ve vesikaları gereği gibi düzenlemeyen veya muhafaza etmeyenler veya gereken mercie vermeyenler üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar. 

            Bu fiiller kayıtsızlık veya gereken dikkat ve itinanın gösterilmemesi sonucu husule gelmiş ise bir aydan altı aya kadar hapis cezası hükmolunur. 

            Yukarıda yazılı fiil ve hareketler yüzünden herhangi bir bölgede, seçmen kütüklerinin veya sandık seçmen listelerinin yazılması veya bu sebeple seçmenlerin oy vermesi imkansız hale gelmiş ise, birinci fıkrada yazılı halde bir seneden iki seneye kadar, ikinci fıkrada yazılı halde de altı aydan iki seneye kadar hapis cezası hükmedilir. 

            KÜTÜK DÜZENLEMEKLE GÖREVLİ OLANLARIN SUÇLARI 
            Madde 142 - Seçmen kütüklerine yazılmak hakkı olmıyan bir seçmeni yazan veya yazılmak hakkı olan bir seçmeni yazmayan veya kütüğe yazılmış olup da silinmesi gereken seçmenin adını silmeyen veya silinmemesi gerektiği halde o seçmenin adını silenler altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

            Eğer bu fiiller kayıtsızlık ve görevde gereken dikkat ve itinanın gösterilmemesinden ileri gelmiş ise iki aydan altı aya kadar hapis cezası verilir. 

            SEÇME YETERLİĞİ OLMAYANLARIN SEÇMEN KÜTÜĞÜNE KAYDI 
            Madde 143 - Seçme yeterliği bulunmadığı halde kendisini veya bu yeterliği olmayan bir başkasını her ne suretle olursa olsun seçmen kütüğüne kaydettiren veya bu şekilde kaydedilmiş olanları seçmen kütüğünden silinmesine aynı şekilde mani olan veya seçme yeterliği bulunan birinin aynı fiil ve hareketlerle seçmen kütüğünden silinmesine sebep olan üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

            Yukarıda yazılı fiiller cebir veya tehdit veya şiddet veya nüfuz veya tesir icrası suretiyle yapıldığı takdirde faile verilecek ceza, bir seneden beş seneye kadar hapistir. 

            BİRDEN FAZLA SEÇMEN KÜTÜĞÜNE KAYIT 
            Madde 144 - Birden fazla seçmen kütüğüne kaydolunan veya bilerek birden fazla kayıt ettirenler, üç aydan bir seneye kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

            Yukarıki fıkrada yazılı suçlar, bu işlerle görevlendirilenler tarafından işlendiği takdirde,altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

            SEÇMEN KÜTÜĞÜNE KAYDOLUNMAMAYA TEŞVİK 
            Madde 145 - Seçme yeterliğine sahip olanların seçmen kütüğüne kaydolunmalarını önlemek maksadiyle teşvik ve telkinlerde bulunanlar üç aydan altı aya kadar hapis cezasına mahkum edilirler. 

            Yukarıda yazılı fiillerden dolayı seçmenler, seçmen kütüğüne kaydolunmadıkları takdirde verilecek hapis cezası altı aydan bir seneye kadardır. 

            Bu fiil ve hareketler cebir veya tehdit veya şiddet kullanarak vukubulduğu takdirde, yukarıki fıkralara göre verilecek cezalar iki kat olarak hükmolunur. 

            Bu fiil ve hareketler, memur ve memur hükmünde olanlar tarafından işlenirse, ayrıca 139 uncu madde hükmü de uygulanır. 

            SANDIK SEÇMEN LİSTELERİ ÜZERİNDE İŞLENEN SUÇLAR 
            Madde 146 - 141, 142, 143 ve 144 üncü maddelerde yazılı fiiller seçmen kütüğünün düzenlenmesinden sonra sandık bölgelerine göre düzenlenecek olan sandık seçmen listeleri ile Yüksek Seçim Kurulunca düzenlenmesine karar verilecek diğer listelerİ üzerinde işlendiği takdirde sözü geçen maddelerde yazılı cezalar verilir. 

            SANDIK SEÇMEN LİSTESİNE İLİŞKİN SUÇLAR 
            Madde 147 - Asılması gereken seçmen listelerini asmayan veya vaktinden evvel indiren veya her ne suretle olursa olsun seçmenlerin tetkikıne imkan vermeyen veya bu listelere karşı yapılan itirazları kabul etmiyen veya mercilerine bildirmeyen görevliler hakkında üç aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. 

            Bu fiiller kayıtsızlık veya gereken dikkat ve itinanın gösterilmemesi sonucu meydana gelmiş ise, verilecek ceza bir aydan altı aya kadar hapistir. 

            SEÇMEN KÜTÜKLERİ, SANDIK SEÇMEN LİSTELERİ VE DİĞER BELGELER ÜZERİNDE İŞLENEN SUÇLAR 
            Madde 148 - Tamamen veya kısmen sahte seçmen kütüğü veya sandık seçmen listesi tanzim eden veya bozan veya çalan veya yok eden kimse, üç yıldan aşağı olmamak üzere ağır hapis cezası ile cezalandırılır. 

            Seçmen kütükleri veya sandık seçmen listelerine ait vesikaları çalan veya bozan veya yok eden veya tahrif eden kimseye de aynı ceza verilir. 

            Oy hakkının kullanılmasına engel olmak maksadıyla seçmenlerin kimliklerini ispata yarayan herhangi bir belge üzerinde yukarıki fıkrada yazılı fiilleri işleyenler veya bu belgeleri saklayanlar altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. 

            Seçmen, kimliğini ispat ederek oyunu kullandığı takdirde, yukarıki fıkrada yazılı ceza yarısına kadar indirilir. 

            PROPAGANDA TOPLANTILARINA DAİR SUÇLAR 
            Madde 149 - Her kim 51 inci maddede gösterilen heyetin kurulmamış olduğu toplantıda söz alır ve söyler veya her hangi bir vasıta ile bir seçim propagandası mani olur veya devamına imkan vermeyecek hareket ve tertiplerle onu ihlal ederse bir aydan altı aya kadar hapis ve yüz liradan beş yüz liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. 

            TOPLANTI HEYETLERİNE KARŞI SUÇLAR 
            Madde 150 - 51 inci maddede yazılı heyeti kurmıyan veya haber vermiyen toplantı tertipçileri ve mezkür maddede yazılı görevleri yapmıyan heyet üyeleri on beş günden üç aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar. 

            YASAK GÜNLERDE PROPAGANDA 
            Madde 151 - Oy verme gününden önceki üç gün ve oy verme gününden umumi veya umuma açık yerlerde seçim propagandası için toplantı veya propaganda yapanlar veya bu maksatla yayınlarda bulunanlar veya her ne suretle olursa olsun seçimin düzenini bozabilecek veya oy vermenin tam bir serbestlikle yapılmasına tesir edebilecek mahiyette söz veya  yazı ile propaganda yapanlar veya asılsız şayialar çıkaranlar üç aydan altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar. 

            Madde 152 - Her kim kendisine veya başkasına oy verilmesi veya verilmemesi için bir veya birkaç seçmene menfaat, sair kıymetler teklif ve vadeder veya verir, yahut resmi, umumi vazifeler veya hususi hizmet ve menfaatler vait veya temin ederse, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. 

            Verilen, vait veya temin edilen menfaatler seçmenin seyahat, yemek, içki ve nakil masrafları veya hizmetlerinin mukabili olarak gösterilse dahi hüküm aynıdır. 

            Yukarda yazılı para, menfaat, vait veya hizmetleri kabul eden seçmen dahi aynı ceza ile cezalandırılır. 

            Bu fiilleri, tehdit veya cebir veya şiddet kullanarak işliyenler hakkında ceza, bir misli artırılarak hükmedilir. 

            OY KULLANMAYA ENGEL OLMAK 
            Madde 153 - Yukarıki maddede yazılı maksatlar için, o maddede yazılı suretlerle seçmenleri toplıyanlar ve bir köy veya bir mahalle veya bir meskün mahalden veya sair yerlerden sandık yerine gelmelerini menedenler hakkında, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. 

            Bu fiiller memuriyet nüfuzunun veya sıfatının veya herhangi bir kimsenin haiz bulunduğu selahiyetin suiistimali suretiyle işlendiği takdirde, verilecek hapis cezası bir seneden az olamaz. 

            ADAYLIK HÜKÜMLERİNE AYKIRI HAREKETLER VE PROPAGANDA YAPAMAYACAK OLANLAR 
            Madde 154 - Özel kanunların adaylık koyma hususunda kabul ettiği esas ve şekillere uymaksızın adaylıklarını koyan memurlar ve yargıçlarla, adaylığını koymak için ordudan ayrılma isteğinde bulunmuş ve bu istekleri kabul edilmiş olmasına rağmen herhangi bir sebeple görevinden fiilen ayrılmadan veya resmi elbiseyle propaganda yapan veya bu mahiyette herhangi bir harekette bulunan subaylar, askeri memurlar ve astsubaylar iki yüz elli liradan bin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. 

            Yargıç ve yargıç sınıfından sayılanlarla, askeri şahıslar ve bu Kanunun 62 nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı memur ve hizmetlilerin özel kanunlarına göre ilan olunan seçimin başlangıç tarihinden oy vermenin sona ermesine kadar bir siyasi parti veya bağımsız adayların leyh veya aleyhinde propaganda yapmaları veya herhangi bir suretle telkin ve tesirde bulunmaları halinde de yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. 

            63 üncü maddede yazılı yasaklara uymayanlar üç aydan bir seneye kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar. 

            BAŞBAKAN VE BAKANLARIN YASAKLARA UYMAMALARI 
            Madde 155 - 64, 65 ve 66 ncı maddelerde yazılı yasaklara uymayanlar bir aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar. 

            SAİR PROPAGANDA SUÇLARI 
            Madde 156 - Bu kanunda ayrıca ceza hükmüne bağlanmıyan ve kanun hükümlerine aykırı olan sair propagandaların failleri hakkında Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesinin birinci fıkrası uygulanır. 

            MATBUA VE İLANLARIN TAHRİBİ 
            Madde 157 - Seçim propaganda matbualarının, yayınlanmasına, ilanına veya aslımasına mani olanlar veya bunları tahrip edenler yüz liradan beşyüz liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar. 

            SANDIK DÜZENİ VE OY VERME İLE İLİŞKİN SUÇLAR 
            Madde 158 - Sandık başında bu kanuna göre oy verme yönünden kendisine yükletilmiş olan ödevleri ihtara rağmen yapmayan seçmenler elli liradan yüz liraya kadar hafif para cezasıyla cezalandırılır. 

            SANDIK BAŞINDA MÜDAHALE VE İHTARA RİAYETSİZLİK 
            Madde 159 - Oyunu kullandıktan sonra ihtara rağmen sandık başından ayrılmayan veya herhangi bir müdahale, telkin veya tavsiyede bulunan veya bunlara teşebbüs eden kimse bir aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. 

            SEÇMEN OLMIYANLARIN OY VERMESİ 
            Madde 160 - Her kim oy verme sırasında seçme yeterliliği olmadığını bildiği halde oy vermeye teşebbüs eder veya verirse üç aydan bir yıla kadar hapis ve yüz liradan beşyüz liraya kadar ağır para cezasına mahkum edilir. 

            Başkasının adını taşıyarak oy vermeye teşebbüs eden veya veren altı aydan iki seneye kadar hapis ve ikiyüzelli liradan bin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. 

            Bir sandıkta oy verdikten sonra başka sandıkta da oy vermeye teşebbüs eden veya veren kimse hakkında da ikinci fıkra hükmü uygulanır. 

            OY SANDIĞI ÜZERİNDE SUÇLAR 
            Madde 161 - Usulüne aykırı olarak veya yetkisi olmadığı halde her ne sebep ve maksatla olursa olsun oy sandığının yerini değiştirenler, yerinden kaldıranlar, oy sandığını açan, çalan veya tahrip eden veya içindeki veya içinden çıkan oy zarflarını alan, çalan veya değiştiren kimse, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve ikiyüzelli liradan ikibinbeşyüz  liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. 

            Bu fiil ve hareketler, cebir veya şiddet veya hile ile işlendiği takdirde hükmedilecek ceza bir misli zammolunur.. 

            SİYASİ PARTİLERLE BAĞIMSIZ ADAYALARIN OY PUSULALARI ÜZERİNDE İŞLENECEK SUÇLAR 
            Madde 162 - Siyasi partilerin veya bağımsız adayların oy pusulalarını veya seçime müteallik her türlü evrakı zapt veya imha eden veya bozan veya oy verme yerine götürülümelerine veya dağıtılmalarına mani olanlar altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. 

            Bu fiiller cebir veya şiddet veya tehdit veya hile ile veya içlerinden biri silahlı olan birden fazla kimseler tarafından veyahut meskene veya siyasi parti binalarına her ne suretle olursa olsun girerek işlenirse bu maddede yazılı cezalar bir misli eklenerek hükmolunur. 

            Bu filler resmi sıfatı haiz olanlar tarafından işlendiği takdirde yukarıki fıkrada yazılı ceza verilir. 

            KURUL BAŞKAN VE ÜYELERİNİN SEÇİM İŞLERİNİ BOZMASI 
            Madde 163 - Seçim kurulları başkan ve üyelerinden herhangi biri kanuna aykırı hareketleriyle seçim muamelelerinin yapılmasına veya oy verilmesini kısmen veya tamamen imkansız kılar yahut seçimlerin butlanına bilerek sebebiyet verirse, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve bin liradan beş bin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

            Bunlar seçim neticelerini ilan etmezler, tutanağı asmazlar veya kanunen vermeye mecbur oldukları tutanak suretlerini vermezlerse aynı ceza ile cezalandırılırlar. 

            OY VERME SONUCUNA TESİR EDECEK HALLER  
            Madde 164 - 1.Her kim sandık başında seçmenlerin imzalarını koydukları sandık seçmen listesine gelmeyenler adına sahte imza atmak, mühür koymak veya parmak basmak gibi hileli bir hareket ile sandığa oy atar veya attırır ise altı aydan iki seneye kadar hapis ve ikiyüzelli liradan ikibinbeşyüz liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. 

            2. Bu fiil sandık başkan ve üyeleri ile resmi memurlar tarafından işlendiği takdirde, yukardaki fıkrada yazılı cezaya yarısı ekelenerek hükmedilir. 

            3. Her kim, herhangi bir şekilde seçimin neticesini tağyir eder veya ettirir veya seçim tutunaklarını tamemen veya kısmen sahte olarak tanzim veya tahrik eder veya ettirirse, üç yıldan yedi yıla kadar ağır hapis cezasıyla cezalandırılır. 

            4. Yukarıki fıkrada yazılı fiil ve hareketler, kurul başkan ve üyeleri ve resmi memurlar tarafından işlendiği takdirde haklarında verilecek ceza beş yıldan on yıla kadar ağır hapistir. 

            Her kim, kurulları, üçüncü fıkrada yazılı fiilleri işmeye, herhangi bir suretle icbar ederse üçüncü fıkrada yazılı ceza üçte birden yarıya kadar artırılarak hükmolunur. 

            Eğer bu fiil kurul mensuplarına herhangi bir suretle menfaat temini veya vaadi suretiyle meydana gelmiş ise, kurul mensuplarıyla menfaat temin veya vadedenler hakkında dördüncü fıkrada yazılı ceza üçte birden yarısına kadar eklenerek hükmolunur. 

            İTİRAZLARI VE ŞİKAYETLERİ KABUL ETMEMEK 
            Madde 165 - Bu Kanunla kendilerine şikayet ve itiraz yetkisi tanınanların bu yoldaki müracaatlarını tutanağa geçirmeye mecbur oldukları ahvalde tutanağa geçirmeyi reddeden kurul başkan ve üyeleri bir aydan bir yıla kadar hapis ve yüz liradan beşyüz liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

            KÖTÜ NİYETLE İTİRAZ 
            Madde 166 - Seçim sonunda seçilenlere verilen tutanaklara veya seçilenlerin yeterliğine makbul bir sebep olmaksızın ve kötü niyetle itiraz edenler bir aydan üç aya kadar hafif hapis cezasıyla cezalandırılır. 

            KÖTÜ NİYETLE ŞİKAYET 
            Madde 167 - Oy vermenin yolunda cereyanını veya seçim kurullarının vazifelerini selametle görmelerini yahut sayım neticelerini geciktirmek gibi kötü niyetle şikayet ve itirazda bulunanlar hakkında yukarıki madde hükmü uygulanır. 

            ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER 
            Madde 168 - Kurullarca düzenlenen ve oy verme ve seçim neticelerini gösteren tutanakların asılı suretlerini yırtan, bozan, kaldıran kimse hakkında bir aydan üç ayakadar hapis cezası verilir. 

            RESMİ MAKAMLARIN BİLDİRİLERİNE KARŞI İŞLENEN SUÇLAR 
            Madde 169 - Her kim, seçim muamelerine ait olmak üzere mercileri tarafından yayınlanan beyanname ve tebliğlerin, ilan ve asılmasına mani olur veya bunları yırtar veya bozar veya kaldırırsa bir aydan üç aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. 

            İÇKİ YASAĞINA AYKIRI HAREKETLER 
            Madde 170 - Oy verme günü, oy verme müddetince, umuma açık yerlerde ispirtolu içki verenler, satanlar veya içenler veya herhangi bir suretle açık veya kapalı şişelerde ispirtolu içki satanlar veya alanlar ikiyüzelli liradan bin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. 

            SİLAH TAŞIYANLAR 
            Madde 171 - 79 uncu maddenin koyduğu silah taşıma yasağına aykırı hareket edenler hakkında 6136 sayılı Kanun hükümleri mahfuz kalmak şartıyla ikiyüz elli liradan bin liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. 

            KOVUŞTURMA USULLERİNE AYKIRI HARAKET 
            Madde 172 - Kovuşturma ve soruşturma usullerini gösteren maddedeki yasaklara aykırı hareket edenler hakkında altı aydan bir seneye kadar hapis cezası hükmolunur. 

 
SEKİZİNCİ BÖLÜM
KOVUŞTURMA USUL VE ŞEKİLLERİ

            KOVUŞTURMA VE SORUŞTURMA ZAMANI 
            Madde 173 - Seçim işleriyle görevlendirilenlerin oy verme günü ile bundan önceki yirmi dört saat içinde işledikleri bu kanunda yazılı seçim suçlarından ötürü bağlı bulundukları kurullarca düzenlenmesi gereken seçim tutanaklarının tanzim edildiğinin ertesi günü kovuşturma ve soruşturma yapılır. 
 
            Bu müddet içinde ağır cezayı gerektiren suçlarla infazı muktazi hükümler ve merciinden sadır olmuş tevkif kararları ve 3005 sayılı kanun hükümleri gereğince asliye mahkemelerinin görevine giren ve delillerin kaybolması gibi sebeplerle geçikmesinde mazarat umulan cürümlerden başka hiçbir sebepten dolayı bir seçmen hakkında kovuşturma ve soruşturma yapılamaz ve oy verme günü ile ondan önceki üç gün içerisinde seçmenin hürriyetini ve oy verme imkanını kaldıracak veya tahdid edecek idari ve mali hiçbir tedbir alınamaz. 

            GENEL HÜKÜMLERİN UYGULANMASI 
            Madde 174 - Bu kanunda yazılı suçlardan birini işliyenler veya bu kanunun uygulanmasına taallük edip de genel hükümlere göre cezalandırılmaları gerekenlerin sıfat ve memuriyetleri ne olursa olsun haklarında umumi hükümler dairesinde kovuşturma yapılır. 

            Valiler hakkındaki kovuşturma ve hazırlık soruşturması Cumhuriyet Başsavcısı, gerekli görüldüğü halde ilk soruşturma Yargıtay Birinci Başkanının görevlendirdiği, Yargıtay üyesi ve yargılama Yargıtayın yetkili Ceza Dairesi tarafından umumi hükümlere göre yapılır. 

            Hazırlık soruşturmasını Başsavcı kendi yardımcılarına da yaptırabilir. Ancak, kamu davasını açmak ve kovuşturmaya mahal olmadığına karar vermek Başsavcıya aittir. 

            Hazırlık soruşturması sırasında Başsavcı tarafından istenilen tevkif, tahliye, zabıt ve aramaya ilk soruştamaya yetkili Yargıtay üyesi tarafından karar verilir. 

            Başsavcı tarafından kovuşturmaya mahal olmadığına dair verilen karar ile yukardaki fıkralar gereğince Yargıtay üyesi tarafından hazırlık ve ilk soruşturmalar sırasında verilecek kararlara karşı vukubulan itiraz, Yargıtay Birinci Başkanının görevlendirdiği bir daire başkanı tarafından tetkik olunarak karara bağlanır. 

            İlk soruşturma sırasında Yargıtay üyesi tarafından verilecek kararlardan umumi hükümlere göre tasdik ile tekemmül etmesi icap edenlerin tasdik mercii görevlendirilmiş olan Yargıtay Daire Başkanıdır. 

            Yargıtay Daire Başkanı'nın tasdiki ile tekemmül eden kararlara karşı yapılacak itirazlar Yargıtay Birinci Başkanı tarafından tetkik edilerek karara bağlanır. 

            Kaymakamlar hakkında hazırlık soruşturmasının yapılması ve kamu davası açılması ve son soruşturma açılmasına karar verilmesi o ile en yakın il merkezindeki vazifeli Cumhuriyet Savcısı ve sorgu yargıcı ve yargılamaları o yerdeki görevli mahkemeler tarafından yapılır. 

            Hakimler Kanunu hükümleri mahfuzdur. 

            İlgili kimseler ve siyasi partiler Ceza Muhakemeleri Usul Kanunu gereğince şikayetname vermek suretiyle kamu davasını tahrik ve müdahale edebilirler. 

            KOVUŞTURMA USULÜ 
            Madde 175 - Bu kanunda yazılı suçlardan dolayı ağır cezayı gerektiren cürümlerden gayrısında 173 üncü maddede yazılı müddetlere riayet edilmek şartiyle bu kanunda yazılı suçlardan dolayı 3005 sayılı kanun hükümleri dairesinde kovuşturma yapılır. 

            SEÇİM ZAMANINDA CEVAP HAKKI 
            Madde 176 - Seçim süresi içinde özel ve tüzel kişilerin haysiyet ve şerefine dokunan veya menfaatini bozan yahut kendileriyle ilgili hakikate aykırı hareketler, düşünceler ve sözler izafesi suretiyle açık veya kapalı şekilde bir mevkutede yapılan yayından dolayı o özel ve tüzel kişiler 5680 sayılı kanunun 143 sayılı kanunla değiştirilen 19 uncu maddesine göre cevap vermek veya düzeltme istemek hakkına sahiptirler. 

            Özel ve tüzel kişiler cevap ve düzeltmeyi bulundukları yerin sulh yargıcına da verebilirler. Ücretini öderlerse metin telgrafla da bildirilir. 

            Ancak oy verme gününden önceki 7 günden sonra sulh yargıcının kararı ile yetinilir. 

            Yukardaki fıkralara riayet etmiyenler hakkında Basın Kanunu'nun hükümleri uygulanır. 

            KURULDA GÖREVLİ YARGICIN BAKAMAYACAĞI DAVALAR 
            Madde 177 - İl ve ilce seçim kurulu başkan ve üyeliklerini yapan yargıçlar kendi çevreleri içindi vukua gelecek seçim suçlarına mütaallik davalara bakamazlar. 

            Aynı mahalde bu davaları görecek başka yargıçlar bulunmaması veya mahkemenin teşekkül edememesi halinde mezkür davalara bu mahalle en yakın yargı çevresinde bulunan aynı derecedeki mahkeme veya vazifeli yargıç tarafından bakılır. 

            TUTANAKLARIN DELİL KIYMETİ 
            Madde 178 - Bu kanunda yazılı suçlardan ağır cezayı gerektirenlerin gayrısında kurullarca tanzim edilen tutanaklar sahtelikleri sabit oluncaya kadar muteberdir. 

            SEÇİM SUÇU 
            Madde 179 - Bu kanuna göre seçim suçundan maksat, seçim işlerinde bu kanun hükümleri uyarınca görevlendirilmiş bulunan kimselerin bu görevleri dolayısıyla işlemiş oldukları fiil ve hareketlerle her kim tarafından işlenirse işlensin bu kanuna aykırı bulunan fiil ve hareketlerdir. 

            DAVA SÜRESİ 
            Madde 180 - Seçim suçlarından doğan kamu davası, seçimin bittiği tarihten itibaren üç ay içinde açılmadığı takdirde kovuşturma yapılamaz. 

            Kamu davasının açılması izin veya karar alınmasına bağlı olan suçlarda izin veya kararın alınması için yapılan müracaat tarihi ile izin veya kararın verildiği tarih arasında geçen süre dava süresi hesabına katılmaz. Ancak, bu süre üç ayı geçemez. 

 
DOKUZUNCU BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

            SEÇİM GİDERLERİ 
            Madde 181 - Seçim giderleri, genel bütçeden ödenir. Bunu için gerekli ödenek Adalet Bakanlığı Bütçesindeki özel bölüme konur. 

            Bu ödeneğin harcanmasında, birinci derecede ita amiri, Yüksek Seçim Kurulu Başkanıdır. 

            Seçim işleri için mahallerinde yapılması gereken her türlü harcamaların ita amiri il ve ilce seçim kurulları başkanları olup tahakkuk işlemleri Cumhuriyet Savcısı tarafından yapılır. 

            ÖDENECEK ÜCRETLER 
            Madde 182 - Seçim Kurulları başkan ve üyeleri ile bu Kanun gereğince görevlendirileceklere ve bu işlerde mesai saatleri içinde veya dışında çalıştırılacak memur ve hizmetlilere verilecek ücretler ve hariçten alınarak çalıştırılacakların gündelikleri Yüksek Seçim Kurulunun teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirtilecek esas ve miktarlara  göre ödenir. 

            Bulunduğu yerin haricinde bir mahalle gönderileceklerin yol masrafı Harcırah Kanunu hükümlerine göre verilir. 

            Yüksek Seçim Kurulu Başkanı, bu madde hükümlerine göre harcanacak seçim giderleri ödeneğinden yeter miktarı il ve ilce seçim kurulları başkanları emrine gönderir. 

            Bu Kanunun uygulanması için gerkli yerlere başka yerlerden yetki verilerek gönderilen yargıç sınıfından olanlara bu sebeple yapılan ödemeler saklıdır. 

            SATIN ALMA VE AVANS 
            Madde 183 - Bu Kanun gereğince yapılacak işler için lüzumlu her türlü levazım ve imal ettirilecek eşya ve taşıma giderleri miktarı neye baliğ olursa olsun 2490 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinin (A) fıkrası hükümleri dairesinde pazarlıkla yapılır. İlan mecburi değildir. 

            Her çeşit seçim giderleri için il ve ilce adalet daireleri mutemetlerine il ve ilce seçim kurulları başkanlarının tasvibi ile ayrıca üç bin liraya kadar avans verilebilir. Bu had içinde kalmak üzere mahsup edilen miktara kadar yeniden avans verilebilir. 

            SEÇİM EŞYASININ MUHAFAZASI 
            Madde 184 - İl, ilce ve sandık kurullarına ait mühürler, seçim işlemlerine taalluk eden tutanaklar, matbu defterler veya sair evrak il, ilce adalet daireleri emanet memurluklarında ve oy sandıklarıyla kapalı oy verme yerlerinin eşya ve malzemesi köylerde muhtarlıklarca ve kasaba ve şehirlerde belediyelerce muhafaza olunur. 

            MUAFLIK 
            Madde 185 - Bu kanunun uygulanmasında, yapılacak müracaatlara ait her türlü evrak ve vesikalar ile kurullarca verilecek kararlar resim ve harçtan muaftır. 

            SİYASİ PARTİLERİN KAĞIT İHTİYACI 
            Madde 186 - Siyasi partiler oy pusulası ve propaganda işleri için ihtiyaç duydukları kağıdı Devlet fabrikalarından veya Devlet sermayesinin iştirakı olan fabrikalardan temin etmek isterlerse bedeli kendileri tarafından ödenmek şartiyle Yüksek Seçim Kurulu, partilerin bu isteklerini yerine getirir. 

            Yüksek Seçim Kurulunun bu konuda resmi makamlar ve fabrikalar nezdinde, yapacağı talepler süratle ve her şeye tercihli olarak yerine getirilir. 

 
ONUNCU BÖLÜM
GEÇİCİ HÜKÜMLER

            Geçici Madde 1 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren: 

            A - Üç gün içinde Yüksek Seçim Kurulu teşekkül eder. 

            B - Yedi gün içinde il ve ilce seçim kurulları teşkil olunur. 

            Bundan sonra, kütüklere dair hükümler dairesinde işleme devam olunur. 

            Geçici Madde 2 - İçişleri Bakanlığı bütçesinin 418 inci bölümündeki seçmen kütük ve kartlarının düzenlenme giderleri ödeneği olan 1.500.000 lira, Adalet Bakanlığı bütçesinin 420 nci bölümüne aktarılır ve eklenir. 

            Geçici Madde 3 - Bu kanunun 19 uncu ve 23 üncü maddelerindeki, siyasi partilerin onbeş il çevresinde il ve ilce teşkilatı kurmuş olmaları hükmü saklı kalmak şartiyle bu teşkilatı altı aydan beri kurmuş ve ilk genel kurul toplantısını yapmış bulunmak kayıtları, bu Kanunun yayınlanmasından sonra yapılacak her türlü seçimlerde bir defaya mahsus olmak üzere aranmaz. 

            Geçici Madde 4 - 157 sayılı kanunun 2 nci ve 18 inci maddelerine göre, Anayasanın halkoyuna sunulmasında, bu kanun hükümleri uygulanır. 

 
ONBİRİNCİ BÖLÜM
SON HÜKÜMLER

            KALDIRILAN KANUNLAR 
            Madde 187 - 5545 sayılı Milletvekilleri Seçimi Kanunu ile onu tadil eden 6272, 6438, 7037 ve 7053 sayılı kanunlar yürürlükten kaldırılmıştır. 

            YÜRÜRLÜK 
            Madde 188 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

            YÜRÜTMEKLE GÖREVLİ MAKAM 
            Madde 189 - Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.