Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
 
 
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI
    
KABUL TARİHİ : 09/07/1961
KANUN NO : 334
 
RESMİG.TARİHİ :  20/07/1961
RESMİ G. NO : 10859
 
DÜSTUR NO : 4 TERTİP 1-2
DÜSTUR SAYFA : 2930
 
 
B A Ş L A N G I Ç
BİRİNCİ KISIM 
GENEL ESASLAR
I.DEVLETİN ŞEKLİ    
Madde   1 :  
II. CUMHURİYETİN NİTELİKLERİ       
Madde   2 :    
III.DEVLETİN BÜTÜNLÜĞÜ, RESMİ DİL; BAŞKENT   
Madde   3 :    
IV. EGEMENLİK  
Madde   4 :    
V. YASAMA YETKİSİ   
Madde   5 :     
VI. YÜRÜTME GÖREVİ   
Madde   6 :  
VII. YARGI YETKİSİ  
Madde   7 :   
VIII. ANAYASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ VE BAĞLAYICILIĞI        
Madde   8 :   
IX. DEVLET ŞEKLİNİN DEĞİŞMEZLİĞİ  
Madde   9 :   
İKİNCİ KISIM 
TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER
BİRİNCİ BÖLÜM 
GENEL HÜKÜMLER
I. TEMEL HAKLARIN NİTELİĞİ VE KORUNMASI    
Madde 10 :   
II. TEMEL HAKLARIN ÖZÜ  
Madde 11 :  
III. EŞİTLİK  
Madde 12 :     
IV. YABANCILARIN DURUMU  
Madde 13 :  
İKİNCİ BÖLÜM 
KİŞİNİN HAKLARI VE ÖDEVLERİ
I. KİŞİ DOKUNULMAZLIĞI  
Madde 14 :   
II. ÖZEL HAYATIN KORUNMASI  
Madde 15 : ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ  
Madde 16 : KONUT DOKUNULMAZLIĞI  
Madde 17 : HABERLEŞME HÜRRİYETİ    
III. SEYAHAT VE YERLEŞME HÜRRİYETİ  
Madde 18 :   
IV. DÜŞÜNCE VE İNANÇ HAK VE HÜRRİYETLERİ  
Madde 19 : VİCDAN VE DİN HÜRRİYETİ    
Madde 20 : DÜŞÜNCE HÜRRİYETİ  
V. BİLİM VE SANAT HÜRRİYETİ  
Madde 21 :   
BASIN VE YAYIMLA İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 22 : BASIN HÜRRİYETİ  
Madde 23 : GAZETE VE DERGİ ÇIKARMA HAKKI  
Madde 24 : KİTAP VE BROŞÜR ÇIKARMA HAKKI   
Madde 25 : BASIN ARAÇLARININ KORUNMASI   
Madde 26 : BASIN DIŞI HABERLEŞME ARAÇLARINDAN FAYDALANMA HAKKI  
Madde 27 : DÜZELTME VE CEVAP HAKKI  
VII. TOPLANTI HAK VE HÜRRİYETLERİ  
Madde 28 : TOPLANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ HAKKI  
Madde 29 : DERNEK KURMA HAKKI  
VIII. HAKLARIN KORUNMASI İLE İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 30 : KİŞİ GÜVENLİĞİ  
Madde 31 : HAK ARAMA HÜRRİYETİ  
Madde 32 : TABİİ YARGI YOLU    
Madde 33 : CEZALARIN KANUNİ VE ŞAHSİ OLMASI; ZORLAMA YASAĞI    
Madde 34 : İSPAT HAKKI  
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SOSYAL VE İKTİSADİ HAKLAR VE ÖDEVLER 
I. AİLENİN KORUNMASI  
Madde 35 :    
II. MÜLKİYET HAKKI      
Madde 36 : MÜLKİYETE AİT GENEL KURAL  
Madde 37 : TOPRAK MÜLKİYETİ  
Madde 38 : KAMULAŞTIRMA  
Madde 39 : DEVLETLEŞTİRME    
III. ÇALIŞMA VE SÖZLEŞME HÜRRİYETİ     
Madde 40 :  
IV. İKTİSADİ VE SOSYAL HAYATIN DÜZENİ  
Madde 41 :   
V. ÇALIŞMA İLE İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 42 : ÇALIŞMA HAKKI VE ÖDEVİ    
Madde 43 : ÇALIŞMA ŞARTLARI  
Madde 44 : DİNLENME HAKKI  
Madde 45 : ÜCRETTE ADALET SAĞLANMASI    
Madde 46 : SENDİKA KURMA HAKKI  
Madde 47 : TOPLU SÖZLEŞME VE GREV HAKKI  
VI. SOSYAL GÜVENLİK  
Madde 48 :    
VII. SAĞLIK HAKKI  
Madde 49 :   
VIII. ÖĞRENİMİN SAĞLANMASI  
Madde 50 :   
IX. KOOPERATİFÇİLİĞİ GELİŞTİRME  
Madde 51 :   
X. TARIMIN VE ÇİFTÇİNİN KORUNMASI  
Madde 52 :   
XI. DEVLETİN İKTİSADİ VE SOSYAL ÖDEVLERİNİN SINIRI  
Madde 53 :  
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
SİYASİ HAKLAR VE ÖDEVLER
I. VATANDAŞLIK  
Madde 54 :   
II. SEÇME VE SEÇİLME HAKKI   
Madde 55 :    
III. SİYASİ PARTİLERLE İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 56 : PARTİ KURMA HAKKI VE PARTİLERİN SİYASİ HAYATTAKİ YERİ  
Madde 57 : PARTİLERİN UYACAKLARI ESASLAR  
IV. KAMU HİZMETLERİNE GİRME HAKKI  
Madde 58 : HİZMETE GİRME  
Madde 59 : MAL BİLDİRİMİ  
V. MİLLİ SAVUNMA HAK VE ÖDEVİ  
Madde 60 :   
VI. VERGİ ÖDEVİ  
Madde 61 :   
VII. DİLEKÇE HAKKI  
Madde 62 :  
ÜÇÜNCÜ KISIM
CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI 
BİRİNCİ BÖLÜM
YASAMA
A) TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ  
I. T.B.M.M.'NİN KURULUŞU  
Madde 63 :    
II. T.B.M.M.'NİN GÖREV VE YETKİLERİ    
Madde 64 : GENEL OLARAK    
Madde 65 : MİLLETLERARASI ANDLAŞMALARI UYGUN BULMA  
Madde 66 : SİLAHLI KUVVET KULLANILMASINA İZİN VERME  
III. MİLLET MECLİSİ    
Madde 67 : KURULUŞ  
Madde 68 : MİLLETVEKİLİ SEÇİLME YETERLİĞİ    
Madde 69 : MİLLET MECLİSİNİN SEÇİM DÖNEMİ  
IV. CUMHURİYET SENATOSU    
Madde 70 : KURULUŞ  
Madde 71 : CUMHURİYET SENATOSUNA ÜYE SEÇME HAKKI  
Madde 72 : CUMHURİYET SENATOSU ÜYELİĞİNE SEÇİLME YETERLİĞİ    
Madde 73 : CUMHURİYET SENATOSU ÜYELİĞİNİN SÜRESİ  
V. T.B.M.M. SEÇİMLERİNİN GERİYE BIRAKILMASI VE ARA SEÇİMLERİ  
Madde 74 :  
VI. SEÇİMLERİN GENEL YÖNETİM VE DENETİMİ  
Madde 75 :   
B) MECLİSLERE AİT MEŞTEREK HÜKÜMLER  
I. T.B.M.M. ÜYELİĞİYLE İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 76 : MİLLETİN TEMSİLİ  
Madde 77 : AND İÇME  
Madde 78 : ÜYELİKLE BAĞDAŞMIYAN İŞLER  
Madde 79 : YASAMA DOKUNULMAZLIĞI  
Madde 80 : ÜYELİĞİN DÜŞMESİ  
Madde 81 : İPTAL İSTEMİ  
Madde 82 : ÖDENEK VE YOLLUKLAR  
II. T.B.M.M. NİN FAALİYETİYLE İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 83 : TOPLANMA VE TATİL  
Madde 84 : BAŞKANLIK DİVANI  
Madde 85 : İÇTÜZÜK, SİYASİ PARTİ GRUPLARI VE KOLLUK İŞLERİ    
Madde 86 : TOPLANTI VE KARAR YETER SAYISI  
Madde 87 : GÖRÜŞMELERİN AÇIKLIĞI VE YAYIMLANMASI   
III. T.B.M.M.'NİN DENETİM YOLLARI  
Madde 88 : GENEL OLARAK    
Madde 89 : GENSORU  
Madde 90 : MECLİS SORUŞTURMASI  
C) KANUNLARIN YAPILMASI  
I. GENEL KURALLAR  
Madde 91 : KANUN TEKLİF ETME YETKİSİ  
Madde 92 : KANUNLARIN GÖRÜŞÜLMESİ VE KABULÜ  
Madde 93 : KANUNLARIN CUMHURBAŞKANINCA YAYINLANMASI  
II. BÜTÇENİN GÖRÜŞÜLMESİ VE KABULÜ; GİDER ARTIRICI ve GELİR AZALTICI TEKLİFLER  
Madde 94 : B. BAŞKANLIK DİVANI 
İKİNCİ  BÖLÜM 
YÜRÜTME 
A) CUMHURBAŞKANI  
I. SEÇİMİ VE TARAFSIZLIĞI  
Madde 95 :   
II. AND İÇMESİ  
Madde 96 :   
III. GÖREV VE YETKİLERİ  
Madde 97 :   
IV. SORUMSUZLUĞU  
Madde 98 :   
VI. CUMHURBAŞKANINA VEKİLLİK ETME  
Madde100:   
VII. GÖREVİN SONA ERMESİ VE YENİ CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ  
Madde 101:   
B) BAKANLAR KURULU  
I. KURULUŞ  
Madde 102:   
II. İŞE BAŞLAMA VE GÜVEN OYU  
Madde 103: GÖREVE BAŞLARKEN GÜVEN OYU    
Madde 104: GÖREV SIRASINDA GÜVEN OYU   
III. GÖREV VE SİYASI SORUMLULUK  
Madde 105:   
IV. BAKANLIKLARIN KURULMASI VE BAKANLAR  
Madde 106:   
V. TÜZÜKLER  
Madde 107:     
VI. MİLLET MECLİSİ SEÇİMLERİNİN CUMHURBAŞKANINCA YENİLENMESİ  
Madde 108:   
VII. SEÇİMLERDE GEÇİCİ BAKANLAR KURULU  
Madde 109:  
Madde 111: MİLLİ GÜVENLİK KURULU  
C) İDARE  
I. İDARENİN ESASLARI  
Madde 112: İDARENİN BÜTÜNLÜĞÜ VE KAMU TÜZEL KİŞİLİĞİ 
Madde 113: YÖNETMELİKLER  
Madde 114: YARGI DENETİMİ  
II. İDARENİN KURULUŞU  
Madde 115: MERKEZİ İDARE  
Madde 116: MAHALLİ İDARELER  
III. MEMURLARLA İLGİLİ HÜKÜMLER      
Madde 117: GENEL KURAL  
Madde 118: MEMUR TEMİNATI  
Madde 119: MEMURLARIN SİYASİ PARTİLERE VE SENDİKALARA GİREMEMESİ  
IV. ÖZERK KURULUŞLAR  
Madde 120: ÜNİVERSİTELER  
Madde 121: RADYO VE TELEVİZYONUN İDARESİ VE HABER AJANSLARI 
V. KAMU KURUMU NİTELİĞİNDEKİ MESLEK KURULUŞLARI  
Madde 122:  
VI. OLAĞANÜSTÜ YÖNETİM USULLERİ 
Madde 123: OLAĞANÜSTÜ HALLER  
Madde 124: SIKIYÖNETİM  
VII. KANUNSUZ EMİR  
Madde 125:  
D) İKTİSADİ VE MALİ HÜKÜMLER  
I-BÜTÇE  
Madde 126:  
II. SAYIŞTAY  KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN DENETLENMESİ  
Madde 127:  
III. KESİN HESAPLAR  
Madde 128:  
IV. KALKINMA  
Madde 129: KALKINMA PLANI VE DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI   
Madde 130: TABİİ SERVET KAYNAKLARININ ARANMASI VE İŞLETİLMESİ  
Madde 131: ORMANLARIN KORUNMASI ve  GELİŞTİRİLMESİ  
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 
YARGI
A) GENEL HÜKÜMLER  
I. MAHKEMELERİN BAĞIMSIZLIĞI  
Madde 132:  
II. HAKİMLİK TEMİNATI  
Madde 133:  
III. HAKİMLİK MESLEĞİ  
Madde 134:  
IV. DURUŞMANIN AÇIK VE KARARLARIN GEREKÇELİ OLMASI  
Madde 135:  
V. MAHKEMELERİN KURULUŞU  
Madde 136:  
VI. SAVCILIK  
Madde 137: 
VII. ASKERİ YARGI  
Madde 138:  
B)YÜKSEK MAHKEMELER  
I. YARGITAY  
Madde 139:   
II. DANIŞTAY  
Madde 140:  
III. ASKERİ YARGITAY  
Madde 141:    
IV. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ  
Madde 142:    
C) YÜKSEK HAKİMLER KURULU  
I. KURULUŞ  
Madde 143:  
II. GÖREV VE YETKİLERİ  
Madde 144:  
D) ANAYASA MAHKEMESİ  
I. KURULUŞ  
Madde 145: ÜYELERİN SEÇİMİ  
Madde 146: ÜYELİĞİN SONA ERMESİ  
II. GÖREV VE YETKİLERİ  
Madde 147:  
III. YARGILAMA VE ÇALIŞMA USULÜ  
Madde 148:  
IV. İPTAL DAVASI  
Madde 149: DAVA HAKKI  
Madde 150: DAVA AÇMA SÜRESİ  
Madde 151: ANAYASAYA AYKIRILIĞIN DİĞER MAHKEMELERDE İLERİ SÜRÜLMESİ 
V. ANAYASA MAHKEMESİNİN KARARLARI  
Madde 152:   
DÖRDÜNCÜ KISIM
MALİ VE EKONOMİK HÜKÜMLER 
I. DEVRİM KANUNLARININ KORUNMASI  
Madde 153:  
II. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI  
Madde 154: 
BEŞİNCİ KISIM 
GEÇİCİ HÜKÜMLER
I. T.B.M.M.'NİN SEÇİLMESİ VE TOPLANMASI 
Geçici Madde 1 : MİLLET MECLİSİ VE CUMHURİYET SENATOSU SEÇİMLERİNİN BİRLİKTE YAPILACAĞI; İLK TOPLANTI GÜNÜ  
Geçici Madde 2 : CUMHURİYET SENATOSUNUN KURULMASI  
Geçici Madde 3  : GEÇİCİ İÇTÜZÜK  
II. KURUCU MECLİS, MİLLİ BİRLİK KOMİTESİ VE TEMSİLCİLERİ MECLİSİNİN HUKUKİ VARLIKLARININ SONA ERMESİ; DEVRİM TASARRUFLARI  
Geçici Madde 4 : 
III. CUMHURBAŞKANI SEÇİMİ  
Geçici Madde 5 : 
VI. BAKANLAR KURULUNUN KURULMASI 
Geçici Madde 6 : 
V. ANAYASANININ KABUL ETTİĞİ ORGAN, KURUM VE KURULLAR  
Geçici Madde 7 : YENİ ORGAN, KURUM VE KURULLARIN KURULMASI 
Geçici Madde 8 : ESKİ ORGAN, KURUM VE KURULLARIN DURUMU  
Geçici Madde 9 : ESKİ KANUNLARIN ANAYASAYA AYKIRILIĞI İDDİASI  
VI. İLK CUMHURİYET SENATOSUNDA AD ÇEKME  
Geçici Madde 10 :  
VII.AFFEDİLENLERİN SEÇİLME YETERLİLİĞİ  
Geçici Madde 11 : 
ALTINCI KISIM
SON HÜKÜMLER
I. ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLMESİ  
Madde 155 : 
II. BAŞLANGIÇ VE KENAR BAŞLIKLAR  
Madde 156 : 
III. ANAYASANIN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ 
Madde 157 :