BİRLEŞMİŞ MİLLETLER KALKINMA PROGRAMI
            T.C. Hükümeti Projesi
            PROJE DOKÜMANI

            PROJE DOKÜMANI

            Bölüm A- Kapsam

            1. Gelişme Sorunu
            Türkiye'de çevre yönetimi, çevresel konuların ele alınmasındaki merkeziyetçi bakış açısı, özellikle yerel yönetimler düzeyinde yetersiz insangücü, teknik, mali ve kaynaklar ve yerel toplulukların ve sivil toplum kuruluşlarının çevresel karar alma süreçlerine katılımı konusunda uygun mekanizmaların mevcut olmaması sorunlarını göğüslemek zorunda kalmaktadır. Bu konulara, ülkenin sosyal ve ekonomik gelişmesini ve demokratikleşme sürecini yönlendiren başlıca doküman olan Yedinci Beş yıllık Kalkınma Planı'nda açıkça yer verilmektedir. Plan, yerel yönetimlerin güçlendirilmesini ve çevresel kaynakların sürdürülebilir yönetiminin teşvikini içerecek şekilde, ekonomik ve sosyal alanlarda sürdürülebilir bir büyüme ortamı yaratılması için gerekli birtakım yapısal reform projeleri öngörmektedir. Halen hazırlanmakta olan Sekizinci Beş yıllık Kalkınma Planı da hizmetler ve kaynaklar açısından yerel ve merkezi yönetimler arasında dengeli bir işbölümüne duyulan ihtiyaca eğilmekte ve sürdürülebilir gelişmenin sağlanması için kamusal alanda vatandaş katılımını teşvik edecek desantralize yaklaşımlara ve mekanizmalara olan ihtiyacı vurgulamaktadır.

            Küresel Gündem 21 doğrultusunda Yerel Gündem 21, tüm insanlar için yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik olarak, yerel düzeyde sürdürülebilir gelişmeye giden yolun yapı taşlarını döşemektedir. Ekosistemlerin taşıma kapasitesine ve gelecek nesillerin haklarının korunmasına olan taahhütler, geniş tabanlı katılıma dayalı toplumsal uzlaşma sağlayıcı mekanizmaların benimsenmesi ile birleştiğinde, Yerel Gündem 21'in yalnızca geleceğe yönelik ve geniş kapsamlı olduğu değil, aynı zamanda ve özellikle de bir birliktelik projesi olduğu görülmektedir.

               Yerel Gündem 21, diğer mevcut faaliyetlerin uzayıp giden listesi içerisindeki, önemli de olsa da, sıradan bir başka yerel program veya proje olarak nitelendirilemez. Tersine, Yerel Gündem 21, yerel yönetişimin tüm alanlarını ve yerel yönetimin ve yerel ilgi gruplarının tüm faaliyetlerini kapsayan ve kucaklayan ana süreç olarak görülmelidir. Bu yaklaşıma dayalı olarak, "Türkiye'de Yerel Gündem 21'in Teşviki ve Geliştirilmesi" başlıklı birinci aşama projesi kapsamında, Türkiye'de 23 kentte Yerel Gündem 21 aracılığıyla kendi çevresel ve sosyal ve ekonomik sorunlarına çözüm üretmek amacıyla, kent ölçeğinde katılımcı mekanizmalar oluşturulması hedeflenmiştir. Birinci aşama projesinin başarılarına dayalı olarak, "Türkiye'de Yerel Gündem 21'in Uygulanması" başlıklı ikinci aşama projesi, (i) Yerel Gündem 21 proje ortağı kentlerin sayısının arttırılması; (ii) kent ölçeğinde katılımcı mekanizmalar oluşturulmasının desteklenmesi; (iii) Yerel Gündem 21 eylem planları hazırlanmasının desteklenmesi; (iv) bilgi ve işbirliği ağlarının güçlendirilmesi; (v) parlamenterler, basın ve özel sektör ile ortaklıklar oluşturulması/güçlendirilmesi; (vi) uluslararası tanıtım yapılması yoluyla Türkiye'de Yerel Gündem 21 süreçlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasını hedeflemektedir.

            2. Edinilen Deneyim ve Alınan Dersler
            1992 yılında Rio de Janeiro'da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı ("Yeryüzü Zirvesi") tarafından ortaya getirilen "Gündem 21"in 28'inci Bölümü'nde dünyanın tüm ülkelerindeki yerel yönetimlere "kendi toplulukları ile bir danışma sürecine girmek ve Yerel Gündem 21 üzerinde bir uzlaşmaya varmak" konusunda çağrıda bulunulmaktadır.

            Bu çağrının 1992'de yapılması sonrasında, tüm dünyada yerel yönetimler kendi yerel eylem planlarını geliştirme yönünde somut adımlar atmaya başlamışlardır. Türkiye'de de, yerel yönetimlerin ve bunların ulusal ve bölgesel ölçekli birliklerinin kar amacı gütmeyen bir üyelik teşkilatı olan IULA-EMME - Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu Bölge Teşkilatı tarafından, UNDP-Türkiye ve Capacity 21'in çatısı altında ve desteğiyle, Türkiye'nin dört bir yanından farklı büyüklükteki önemli sayıda pilot kentin, kendi Yerel Gündem 21 süreçlerini yürütmelerini sağlamak amacıyla, "Türkiye'de Yerel Gündem 21'lerin Teşviki ve Geliştirilmesi" başlıklı bir proje başlatılmıştır.

            Proje, Eylül 1997'de başlamıştır.  Proje dokümanı, 6 Mart 1998 tarihli T.C. Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Ekim 1998'de projenin kapsamını genişleten Proje Revizyonu yapılmıştır. Proje Revizyonu, 8 Şubat 1999 tarihli T.C. Resmi Gazete'de yayınlanmıştır. Proje, tamamlanma aşamasındadır. Mart 1999 içerisinde yapılan Üçlü Değerlendirme toplantısında, ortak bir görüş olarak projenin başarısı dile getirilirken, Yerel Gündem 21 süreçlerinin sürdürülebilirliğine ve yaygınlaştırılmasına ağırlık verilecek şekilde, bir devam projesinin hazırlanması gereği vurgulanmıştır.

            Bu anlayışa dayalı olarak, Birinci Aşama projesi, Yerel Gündem 21'in tüm ülke çapında tanınmasını ve benimsenmesini sağlamış ve önemli sayıda yerel yönetimin, bu süreci kendi kentlerinde başlatmalarında tkili olduğunu göstermiştir.

            Proje kapsamında, kent ölçeğinde katılımcı mekanizmalar ile çalışma grupları ya da kozalar, önemli sayıda kentte farklı nitelikteki yerel ilgi grupları ve hemşehriler tarafından oluşturulmuş bulunmaktadır. Sayıları giderek artan birçok kentte kadın platformları veya çalışma grupları oluşturulmuş olup, çalışmalar sürdürülmektedir. Gençlik Meclisleri ve Gençlik Merkezleri oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürüten gençlik kuruluşlarını biraraya getiren kesintisiz bir dizi gençlik forumu düzenlenmiştir. Birtakım pilot kentlerde, Yerel Gündem 21'in şemsiyesi altında somut projeler uygulanmaya başlamıştır. Yerel Gündem 21 konusunda temel materyal hazırlanmış, basılmış ve ilgili merkezi ve yerel yönetimler ile yerel ilgili gruplarına dağıtılmış, ayrıca pilot kentlerin önemli bölümünde, küresel Gündem 21 ile bağlantılar kuran çok sayıda rapor ve doküman hazırlanmıştır.

            Öte yandan, Birinci Aşama Projesi, çok sayıdaki başarılarına rağmen, öngörülen hedeflere ve amaçlara tatminkar bir şekilde ulaşılması açısından üstesinden gelinmesi gereken birtakım önemli darboğazların varlığına dikkati çekmiştir.

            Genelde, Yerel Gündem 21 sürecinin, proje ortağı kentlere kendi damgasını vurmaya başladığı görülmekle birlikte, statükoyu değiştirebilecek bir aşamaya henüz ulaşamamış gözükmektedir.

            STK'ların ve toplumdaki diğer göreceli olarak örgütlü kesimlerin etkin katılımına rağmen, bugüne kadar pilot kentlerdeki proje uygulamaları, ilgili belde halkının örgütlü olmayan geniş kesimlerine ulaşılmasında genelde ortak bir sıkıntı çekildiğini göstermektedir.

            Proje çalışmalarını olumsuz yönde etkileyen bir konu, özel sektörün (sanayi, iş çevreleri ve turizm sektörü dahil) Yerel Gündem 21 faaliyetlerine katılım düzeyinin, dikkat çekici ölçüde düşük olmasıdır. Özel sektörün genelde Yerel Gündem 21 sürecine etkin olarak katılımı konusunda çekilen güçlükler, bu darboğazın daha sonraki dönemlerde aşılabilmesi için yeni bir bakış açısına ihtiyaç duyulduğunu ve daha kapsamlı adımlar atılması gereğini nitelemektedir.

            İkinci aşamada çözümlenmesi gereken bir başka konu, Yerel Gündem 21 eylem planlarının şemsiyesi altında geliştirilen uygulama projelerinin yaşama geçirilmesi için kaynak teminidir. Bu projeler için gerekli kaynakların acilen sağlanamaması durumunda, yerel ilgi gruplarının Yerel Gündem 21 faaliyetlerinin sürdürülmesine yönelik ilgilerinin azalması söz konusu olabilecektir.

            Türkiye'deki merkezi ve yerel kuruluşların birçoğu, Gündem 21'i "çevreci söylemi" olarak görmeyi sürdürmektedir. Bu görüşün uzantısı olarak, Yerel Gündem 21 de, diğer alanlarda faaliyet gösteren başkalarını ilgilendirmeyen, salt bir "çevre projesi" olarak görülmektedir. Bu bağlamda, tüm yerel ilgi gruplarınca çevrenin, sürdürülebilir gelişmenin boyutlarından birini oluşturduğunun ve ekonomik ve sosyal boyutlar ile bütünleşmesi gerektiğinin görülmesi, son derece önemlidir.

            Yerel ilgi grupları ve yerel topluluklar, sürdürülebilir gelişme için gerekli kapasiteyi, ancak kendi sürdürülebilir gelişme politika ve programlarının belirlenmesi ve uygulanması sürecine tam olarak katılmaları durumunda geliştirebilirler. Önerilen devam projesi, yerel toplulukların ve ilgili gruplarının en başından itibaren Yerel Gündem 21 sürecinde yer almaları ve etkin katılım, destek ve sürece bağlılıklarının sağlanması açısından eşsiz bir fırsat sağlayacaktır.

            Yerel Gündem 21 sürecinin, ilgili yerel topluluklar üzerindeki etkisinin ölçülmesine yönelik göstergeler geliştirilmesi de son derece önemlidir. Yerel Gündem 21 sürecine katılan yerel ilgi gruplarının, yerel eylem planlarının uygulanmasını izleme faaliyetlerinde etkin olarak yer almaları da aynı ölçüde önem taşımaktadır.

            Bu bağlamda, aşağıda açıklanan devam projesinin, Türkiye'de daha demokratik ve katılımcı yerel yönetişim biçimlerinin gelişmesine önemli katkılarda bulunması beklenmektedir.

            Birinci aşamanın sağlamış olduğu ivmeyle, Türkiye'deki kentsel alanlarda daha çok sayıda yerel eylem planları hazırlanması ve uygulanmasına ağırlık verecek şekilde, Yerel Gündem 21 hareketinin yaygınlaştırılması için harekete geçilmesi, çok yerinde ve zamanlı olacaktır.

            Ayrıca, devam projesinin, 17 Ağustos 1999 Marmara ve 12 Kasım 1999 Düzce depremlerinin yıkıcı etkilerinin hafifletilmesi ve yeniden yapılanma çabalarına da katkıda bulunması öngörülmektedir. Yerel Gündem 21, katılımcı bölgesel işbirliği platformları yoluyla yeniden yapılanma sürecinin yönetimi konusunda bölgesel bir yaklaşım geliştirilmesi ve/veya uygulanmasının kolaylaştırılması, depremden etkilenen yerel toplulukların ihtiyaçları, sorunları ve beklentilerine ilişkin bilgilerin bütünleştirilmesinin desteklenmesi ve depremzedelerin yaşam koşullarının iyileştirilmesini hedefleyen, STK'lar tarafından yürütülecek küçük ölçekli projelerin geliştirilmesi ve uygulanması yoluyla, yaraların sarılması ve yeniden yapılanma sürecinde yapabilir kılıcı ve kolaylaştırıcı bir rol oynayabilir.

            Gündem 21'in ve özellikle de Habitat Gündemi'nin, sürdürülebilir gelişme kavramını demokrasi, insan hakları, hesap verme ve yerel "yönetişim"in diğer vazgeçilmez kavramlarıyla kaynaştırılması üzerindeki vurgusu dikkate alındığında, Yerel Gündem 21'in şemsiyesi altındaki yerel eylem planlaması sürecinin aynı zamanda bir demokratikleşme projesi olduğu açıkça görülmektedir.

            3. Gelişme Hedefi ve Stratejisi
            Beş Yıllık Kalkınma Planları, Türkiye'de toplumsal ve ekonomik gelişmeyi yönlendiren başlıca dokümanlardır. 1996 - 2000 dönemini kapsayan Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, sürdürülebilir büyüme ortamını koruyabilmek için, ekonomik ve toplumsal alanlarda birtakım yapısal reform projeleri öngörmektedir. Yedinci Plan'ın hedeflediği büyüme ortamı, herkesin yararına olarak, bireysel insiyatif ve halk katılımının sürdürülebilir, üretken ve demokratik bir şekilde gelişebilmesini sağlayacak bir takım reformların uygulanmasını gerektirmektedir. Bu ortamda, devletin, merkezi ve yerel yönetimlerin, kamu hizmetlerinin ve kamusal alana halk katılımının rolü, ulusal kalkınma hedeflerine ulaşılmasına yönelik genel çerçevenin yaşamsal nsurlarıdır.

            Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda, çevre yönetimine ve karar alma sürecine halkın katılımı yoluyla yerel çevre girişimlerinin teşvik edilmesi konusu vurgulanarak, çevre yönetiminde kurumsal reformlara özel önem verilmiştir.

            Yerel yönetimlere yönelik yapısal reform projesi kanalıyla Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nda, teknik ve mali kapasitelerinin geliştirilmesi yoluyla yerel yönetimlerin güçlendirilmesi, kamu hizmetlerinde verimliliğin arttırılması ve kaynakların akılcı kullanılmasını sağlayacak yeni bir yapının tesis edilmesi ve yerel düzeyde katılımcı yönetim süreçlerinin teşvik edilmesi hedeflenmektedir.

            Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın gereklerine uygun olarak, katılımcı yöntemlerle bir Ulusal Çevre Eylem Planı (UÇEP) hazırlanmış ve 1998 yılında Hükümet tarafından benimsenmiştir. UÇEP'in başlıca hedefleri şunlardır: yaşam kalitesinin iyileştirilmesi, çevresel duyarlılığının arttırılması, çevre yönetiminin geliştirilmesi ve çevre ile sosyal ve ekonomik gelişmenin bütünleştirilmesi. Bu hedeflere ulaşılmasına yönelik olarak UÇEP tarafından belirlenen program alanları şunlardır: kurumsal ve yasal çerçevenin geliştirilmesi, kalkınma planlamasına çevrenin dahil edilmesi, bilinç düzeyinin yükseltilmesi, eğitim ve bilgi, iyileştirilmiş çevre yönetimine yatırım ve sıcak noktaların soğutulması. Yerel planlama ve girişimler ile katılımcı süreçler, bu sorun alanlarına yönelik çözümlerin itici gücü olarak belirlenmiştir.

            Rio de Janeiro'da 1992'de yapılan Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı'nda (UNCED) alınan tavsiye kararları sonucu, Türkiye 1995 yılında "Ulusal Gündem 21" Hazırlık Süreci'ni başlatmıştır. Hazırlık süreci, T.C. Çevre Bakanlığı tarafından koordine edilmekte ve farklı kurum ve kuruluşların temsilcilerinden oluşan bir Çalışma Grubu tarafından yönlendirilmektedir. Hazırlık süreci, Ulusal Gündem 21'in temel hedeflerinden birinin yerel düzeydeki çevre ve kalkınma konularında etkin hareket edebilmek için yerel yönetimlerin güçlendirilmesi olması gerektiğini ortaya çıkarmıştır.

            İçişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan 19 Mart 1998 tarihli Yerel Gündem 21 Genelgesi, tüm Valileri, kendi illerindeki Yerel Gündem 21 süreçlerini başlatma ve kolaylaştırma konusunda belediyelere ve sivil toplum kuruluşlarına destek vermeye teşvik etmektedir. Yukarıdakilerin ışığında, gelişme amacı; desantralize yerel yönetişimin güçlendirilmesine yönelik olarak, sivil toplumun karar alma sürecine katılımının ve özellikle çevre alanında yerel yatırımlarda söz sahibi olmasının  sağlanmasıdır.

            4. Hedef Yararlanıcılar
            Projenin hedef yararlanıcıları, aşağıda belirtilen kapsamda, yerel yönetimler ve diğer yerel ilgi gruplarıdır.

            4.1 Yerel yönetimler
            Projenin birincil hedef yararlanıcıları yerel yönetimlerdir. Projenin "suya atılan taş" örneğindeki gibi dalga dalga yayılması öngörülmekte ve muhtarlıklar, sivil toplum kuruluşları, özel sektör ve diğer yerel aktörleri de içerecek şekilde, ilgili yerel aktörleri harekete geçirmek ve kapasitelerini geliştirmek için yerel yönetimlerin "yapabilir kılma" stratejisini gerçekleştirmesi hedeflenmektedir.

            4.2 Mahalle yönetimleri (muhtarlıklar)
            Proje, belediyeler ile seçimle işbaşına gelen mahalle yönetimleri/muhtarlıklar arasında organik bağların geliştirilmesi açısından mükemmel bir fırsat sağlayacaktır. Bu bağlamda, "subsidiarity" (yetkilerin, en uygun alt kademeye devri) ilkesi doğrultusunda, muhtarlıkların yerel topluluklara en yakın birinci yerel yönetim düzeyi olarak işlev görecek şekilde donanmaları öngörülmektedir. Projenin birinci aşamasında başlatılan mahalle toplantıları ve mahalle meclisleri uygulamalarına kesintisiz devam edilecektir.

            4.3 Sivil toplum kuruluşları ve diğer yerel ilgi grupları
            "Yapabilir kılma" ve "katılım" ilkeleri, "çok-aktörlü yönetişim"i gerektirmekte ve böylece sivil toplum kuruluşları, vakıflar, yerel gönüllü kuruluşlar, meslek odaları, ticaret ve zanaat dernekleri, sendikalar ve diğer yerel ilgi gruplarını da kapsayan sivil toplum kuruluşlarına, yerel yönetimlerle yeni bir ilişki biçimi kurmanın yolunu açmaktadır.

            4.4 Genel olarak belde halkı
            Yerel Gündem 21 uygulamasının hedef yararlanıcıları genel anlamda yerel topluluklar olup, bu bağlamda, kadının kentsel yaşama etkin katılımının arttırılmasını ve yerel planlama ve karar alma süreçlerinde cinsiyet konusu üzerinde durulmasını sağlamayı, bunun yanısıra, gençler, yaşlılar, çocuklar ve özürlüler gibi özel ilgi gerektiren gruplara daha fazla fırsat yaratmayı amaçlayan politikalara ve uygulamalara özel önem verilecektir.

            5. Kurumsal Çerçeve
            5.1 Merkezi yönetim düzeyi
            Gündem 21 açısından başta gelen kurum, ulusal çevre politikasının geliştirilmesi, çevresel standartların saptanması, çevre koruma ve kirliliğin önlenmesi konularının geliştirilmesi ile ilgili olarak gerekli her türlü önlemi alma sorumluluğunda olan Çevre Bakanlığı'dır.

            Başbakanlığa bağlı Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarlığı, beş yıllık kalkınma planlarını ve yerel yönetimlere doğrudan etkisi olan yıllık yatırım programlarını hazırlar. Belediyelerin, her yıl 15 Temmuz'dan önce olacak şekilde, beş yıllık Ulusal Kalkınma Planı'na ve Yıllık Programlar'a dayalı yıllık yatırım programlarını DPT'ye sunmaları gerekmektedir.

            İçişleri Bakanlığı'nın yerel yönetimler üzerinde, kendi yetki alanı dahilindeki il idareleri vasıtasıyla uygulamakta olduğu önemli bir vesayet rolü vardır. Belediye meclislerinin bütçe, kesin hesaplar, iş programları, borçlar ve ücret tarifeleri konusundaki kararları valiliklerin onayını gerektirir. Belediyelerin uluslar arası ilişkilerinin yürütülmesi konusunda da Bakanlık yetkilidir.

            Turizm Bakanlığı, turizm potansiyeli olan alanlarda kalkınma ve yatırımlar açısından koordinasyon işlevini yerine getirmektedir. Bakanlık, turizm bölgelerinin, alanlarının ve merkezlerinin sınırlarını saptamakta ve bunlar için arazi kullanım planlarını hazırlamaktadır.

            İller Bankası, öncelikle, ulusal vergi gelirlerinden belediyelere düşen payın dağıtımından sorumludur. İller Bankası, aynı zamanda, belediyeler adına altyapı yatırım programları yürüten bir kamu kurumu işlevi görmektedir.

            5.2 Yerel yönetim düzeyi
            Yerel Gündem 21 eylem planlarını geliştirme ve uygulamada birincil sorumluluk, Türkiye'de temel kentsel idari birimler olan ve yetkileri kentsel alanlar ve nüfusu 2000'in üstündeki yerleşim alanları ile sınırlandırılmış bulunan belediyelerdedir. Belediye Yasası, belde halkının sağlığı, refahı için her türlü gerekli önlemin alınması konusunda belediyeleri sorumlu kılmıştır. Belediyelerin başlıca çevresel düzenleyici işlevleri arasında arazi kullanımı ve gelişiminin denetimi, çevre sağlığı ve kirlilik, doğal ve kültürel/tarihi değeri olan alanların korunması vardır.

            Türkiye'de ilk kez 1984 yılında uygulanmaya başlanan büyükşehir belediyesi modeli, demokratik olarak yapılanmış ve büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyelerinden oluşan iki kademeli bir sistemdir. Halen Türkiye'de büyükşehir belediyesi statüsünde 15 belediye bulunmaktadır.

            Bunlara ek olarak, T.C. Anayasası ve Belediye Yasası, belediyelerin bazı hizmetleri ortaklaşa yürütmeleri ve işbirliği yapmalarını teşvik etmek amacıyla kendi aralarında birlikler kurmalarına imkan tanımıştır. Ülkenin farklı bölgelerinde ve alt- bölgelerinde faaliyet gösteren birçok belediye birliği bulunmaktadır. Kendi tüzüklerinin çerçevesi dahilinde, belediye birlikleri de belediyelerin yetkisine, gücüne ve haklarına sahiptirler.

            İl Özel İdareleri, T.C. Anayasası'nın 127'nci Maddesinde tanımlanan bir başka yerel yönetim birimidir. İl Özel İdareleri, ilçe nüfuslarına göre her ilçeden seçilen temsilcilerden oluşan İl Genel Meclisi'ne sahiptir. Vali, İl Genel Meclisi'ne başkanlık eder. İl Özel İdareleri,

            Bölüm B- UNDP Kaynaklarının Kullanımı için Strateji
            1. Birleşmiş Milletler Politika Çerçevesi
            Birleşmiş Milletler, 1990'lı yıllar boyunca, küresel sorun alanlarında bir dizi büyük konferans gerçekleştirmiştir. 1992 Çevre ve Kalkınma Konferansı (UNCED) ile başlayan ve 1994 Kahire Nüfus ve Kalkınma Konferansı, 1994 Gelişmekte Olan Küçük Ada Ülkeleri Küresel Konferansı, 1995 Kopenhag Sosyal Kalkınma Zirvesi, 1995 Pekin Dördüncü Kadın ve Kalkınma Konferansı, 1996 Habitat II İstanbul Konferansı ve Roma Dünya Gıda Zirvesi ile devam eden bu konferanslar, uluslararası topluluğun sosyal ve çevresel amaçları ve hedeflerini içeren anlaşmalar düzenlenmesini sağlamıştır. Bu konferansların ortak noktası, doğa temelinde insan faaliyetlerinin sürdürülebilirliğini ve refahını güvence altına alacak sosyal, ekonomik ve çevresel önlemleri ele alan sürdürülebilir gelişmenin küresel bir vizyonu olmuştur.

            Aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 150'yi aşkın ülke, 1992 yılında Rio Bildirgesi ve Gündem 21'i benimseyerek, sürdürülebilir gelişme ve çevrenin korunmasını taahhüt etmişlerdir. Gündem 21, sürekli bir şekilde, çevre ve kalkınmaya ilişkin sorun alanlarında amaçlar, hedefler, öncelikler, sorumlulukların ve kaynakların paylaşımı konularında dünya topluluğunu yönlendiren temel çerçeveyi ve başlıca aracı oluşturmaktadır.

            1995 Dünya Sosyal Kalkınma Zirvesi'nde 180'i aşkın ülkenin Devlet başkanları ve hükümetleri tarafından benimsenen Eylem Programı, sürdürülebilir gelişmeye insan- merkezli bir yaklaşım getirilmesine dayalı olarak, toplumların işleyişini ve refahını etkileyen kararların oluşturulması ve uygulanması sürecine geniş tabanlı katılım ve sivil toplumun dahil edilmesini kolaylaştırıcı bir ortam yaratılmasının teşvik edilmesini amaçlamıştır.

            2. UNDP Amaçları ile Bağlantı
            Gündem 21, UNDP'nin, kendi program ülkelerinin çevre ve kalkınma konularının entegrasyonuna yönelik ulusal koordinasyon mekanizmalarını ve ilişki ağlarını kurmalarına ve güçlendirmelerine yardımcı olmak suretiyle, UNCED'in izlenmesi sürecinde Birleşmiş Milletler sisteminin yerel, ulusal ve bölgesel düzeylerde kapasite geliştirmeye yönelik çabalarının organize edilmesinde öncü kurum olarak rol oynaması çağrısını yapmaktadır. Yerel Gündem 21'in uygulanmasına kadınların, gençliğin, STK'ların ve diğer temel grupların rolünün ve katılımının teşviki ve güçlendirilmesi de Rio Konferansı'nın izlenmesi sürecinde UNDP'nin başlıca rollerinden biri olarak belirlenmiştir. Bu proje, yerel yönetimlerin, istişari bir süreç başlatarak kendi beldelerine yönelik Yerel Gündem 21 üzerinde uzlaşmaya varmaları çağrısının yapıldığı Gündem 21'in 28. Bölümü'nün uygulamaya geçirilmesinde UNDP'nin rolü açısından özel bir önem taşımaktadır.

            UNDP, Sürdürülebilir İnsan Yerleşimleri konusunda yönetişimin önemli bir rol oynadığı anlayışına dayalı olarak, kurumsal hedeflerinin en iyi şekilde gerçekleşmesini sağlayacak beş öncelikli yönetişim alanı belirlemiştir. Bunlar; kurumların yönetimi, kamu ve özel sektör yönetimi, desantralizasyon ve yerel yönetişimin desteklenmesi, sivil toplum kuruluşları ve özel durumlarda yönetişimdir. UNDP açısından üstesinden gelinmesi gereken sorun, yönetişim konusunda, ulusal önceliklere cevap verecek sistematik ve stratejik bir yaklaşımın benimsenmesidir. Proje açısından ise, UNDP'nin desantralizasyon, yerel yönetişim ve sivil toplum kuruluşlarına verdiği destek, özel bir önem taşımaktadır.

            3. Ulusal Düzeydeki Müdahale Alanları
            UNDP'nin Beşinci Ülkesel Programı kapsamında, Türkiye'de UNDP'nin yoğunlaştığı işbirliği alanları şunlardır: (a) Türkiye'nin, Küresel Gündem'e ve bunun uygulanmasına katılmasının teşviki ve izlenmesi; (b) Kentleşme ve Habitat II için hazırlıklar; (c) Sosyal Gelişme ve Sosyo-ekonomik Farklılıkların Azaltılması; (d) Türkiye'nin diğer ülkelere teknik işbirliği desteği sağlama kapasitesinin geliştirilmesi.

            "Küresel Gündem'in Uygulanması" bağlamında belirlenen başlıca program alanlarından biri, Türkiye için Ulusal Gündem 21'in hazırlanması ve uygulanmasıdır. Beşinci Ülkesel Program doğrultusunda T.C. Hükümeti, "TUR/90/013 - Türkiye'de Çevresel Kurumsal Yapılanma ve Yönetim Ulusal Programı" başlıklı UNDP teknik işbirliği programı kapsamındaki mali destekle, 1995 yılının sonlarına doğru Ulusal Gündem 21 hazırlık sürecini başlatmıştır. Türkiye Ulusal Gündem 21, çevre ve kalkınmanın odağındaki tüm sektörel ve sektörler-arası konuları ele almaktadır. Ortaya çıkacak nihai ürün, her düzeydeki toplumsal, çevresel ve ekonomik konuları ve politikaların entegrasyonunu sağlayacak eylemleri tanımlayan bir uzlaşma belgesi olacaktır. Çevre Bakanlığı tarafından koordine edilen hazırlık süreci, ilgili merkezi yönetim kuruluşları, STK'lar, yerel yönetimler, akademik kurumlar ve özel sektör kuruluşlarının etkin katılımı ile sürmektedir.

            UNDP, Capacity 21 Programı ile birlikte, merkezi İstanbul'da bulunan Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu Bölge Teşkilatı (IULA-EMME) tarafından yürütülen "TUR/97/005 - Türkiye'de Yerel Gündem 21'lerin Teşviki ve Geliştirilmesi" projesi kanalıyla, belirli sayıda kentte ve belediyede Yerel Gündem 21'lerin hazırlanmasını desteklemiştir. Proje, belde halkını etkileyen sosyal, ekonomik ve çevresel politikaların gözden geçirilmesi, yerel önceliklerin belirlenmesi ve Ulusal Gündem 21'den yararlanacak ve bu süreci destekleyecek yerel politikalar ve eylem planları oluşturulmasına yönelik olarak yerel yönetimlerinin kapasitelerinin geliştirilmesi yoluyla, Türkiye'de sürdürülebilir yerel gelişme uygulamalarının teşvik edilmesi üzerine odaklaşmaktadır.

            UNDP, ayrıca, GEF ve METAP'ın öncelikli alanlarında, GEF STK Küçük Hibeler Programı ve METAP Küçük Hibeler Yardımı aracılığıyla, STK'ların faaliyetlerini desteklemektedir. Beş yıllık uygulama süresinde Türkiye'de 30 STK projesi GEF/KHP tarafından desteklenirken, METAP/KHY de ilk döneminde 4 STK'ya destek sağlamıştır.

            UNDP ve FAO, "TUR/97/008 - Kentsel Habitat Kentsel Ağaçlandırmanın Geliştirilmesi/Karşıyaka Belediyesi, İzmir için Yeşillendirme Planı" başlıklı proje aracılığıyla, Yerel Gündem 21'in ruhuna uygun olarak, geniş bir yelpazede merkezi ve yerel yönetim birimlerinin, SKT'ların, akademik kuruluşların ve özel sektörün etkin katılımıyla, kentsel ağaçlandırma/yeşillendirme stratejisi ve nazım planının geliştirilmesi için Karşıyaka Belediyesi'ne destek sağlamaktadır.

            "TUR/95/004 - GAP Bölgesi'nde Entegre Bölgesel Kalkınmanın Güçlendirilmesi ve Sosyo-Ekonomik Farklılıkların Azaltılması" başlıklı UNDP Projesi, çevre konusunu da içeren bir dizi öncelikli konuyu ele alan pilot-ölçekli projeler yoluyla, kalkınmada insan boyutuna odaklanmaktadır. İlgili alt projeler arasında "GAP Bölgesel Çevre Yönetimi Çalışması", "Adıyaman'da Eko-Kent Planlaması ve Yerel Gündem 21", "Batman'da Sürdürülebilir Kentsel Yaşam ve Toplumsal Kalkınma Programları", "Küçük Yerleşimlerde Belediye Atık Suyunun Yeniden Kullanımı" ve "GAP'ta Orman Kaynaklarının Geliştirilmesi" bulunmaktadır.

            Avrupa Komisyonu, MEDA Programı aracılığıyla, "Ekonomik ve Toplumsal Kalkınma için Yerel Düzeyde İşbirliği" başlıklı projeye destek sağlamaktadır. Proje, Uluslararası Yerel Yönetimler Birliği, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu Bölge Teşkilatı (IULA-EMME) tarafından yürütülmektedir. Proje, Türkiye'nin başlıca coğrafi bölgelerindeki yerel işbirliği ağlarının, belirlenen alanlarda (kentsel çevrenin geliştirilmesi, kıyı alanlarının gelişimi ve kentsel arazi kullanımı yönetimi, kentsel doğal ve tarihsel mirasın korunması, küçük ve orta ölçekli işletmelerin rollerinin güçlendirilmesi, kentsel halk sağlığının iyileştirilmesi, vd.) işbirliği yapılarak kapasitelerinin geliştirilmesine yönelik faaliyetler dizisinden oluşmaktadır.

            Bölüm C- Temel Hedef(ler), Çıktılar ve Faaliyetler
            (Özet Tablo)
 

Temel Hedefler	Çıktılar	Başarı kriterleri
50 (ya da, yeni kaynak sağlanması bağlı olarak, daha fazla) kentte desantralize yerel yönetişimin güçlendirilmesine yönelik olarak, sivil toplumun karar alma sürecine katılımının ve yerel yatırımlarda söz sahibi olmasının sağlanması.	Dengeli bir coğrafi dağılım esnasında, Yerel Gündem 21’e, belde halkı ile birlikte katılan yerel yönetimlerin sayısında artış sağlanması.	27 yeni yerel yönetim ve sivil toplumun, bu programın desteği ve mali katkılarıyla Yerel Gündem 21’lere katılması.
		Daha fazla yerel yönetimin ve sivil toplumun, diğer ortaklar tarafından sağlanacak ilave destek ve mali kaynakla, Yerel Gündem 21’lere katılması.
	Yeni proje ortağı kentlerde katılımcı süreçlerin ve yönetim yapılarının oluşturulması	25 (ya da, kaynak teminin bağlı olarak, daha çok sayıda) yeni ve Yerel Gündem 21 ortaklarının, programının birinci aşamasında pilot kentlerde değiştirilen katılımcı süreçleri ve yönetim yapılarını benimsemeleri.
	Yeni “kardeş şehir” ortaklıklarının oluşturulması	Proje ortağı tüm kentlerin kardeş şehir ilişkisi kurması ve ortaklar arasında sürekli bir bilgi ve deneyim alışverişi sağlanması (haftada en az bir kez temas kurulması)
	Performans göstergelerinin ve başarı kriterlerinin geliştirilmesi	Yerel Gündem 21 süreçlerinin sürdürülebilirliğini ve kentler bazındaki uygulamaların başarısını ölçmeye ve/ya kentler arasında kıyaslama yapılmasına sağlamaya yönelik performans göstergeleri ile başarılı yerel yönetimlerin programdan “mezun edilmesi” için kriterler geliştirilmesi
Oluşturulacak bir mekanizma aracılığıyla Yerel Gündem 21 süreçlerinin, yerel karar almayı etkilemesinin sağlanması.	Yerel Gündem 21 eylem planları	Programın bu aşamasında orijinal (Aşama I) pilot kentlerin her birinde Yerel Gündem 21 eylem planları hazırlanması.
		Yeni proje ortağı kentlerin en az beşinde Yerel Gündem 21 eylem planları hazırlanması.
		İlgili yerel yönetimlerce Yerel Gündem 21 eylem planlarının benimsenmesi.
		Yerel Gündem 21 eylem planlarının finansmanına yönelik olarak yerel bütçelerde yapılan tahsislerin veya yerel bütçelerin revizyonu için planların ve/ya yeni mali kaynakların belgelenmesi
Türkiye halkının süreç konusunda bilgilendirilmesi sağlanarak, Yerel Gündem 21’e katılımın artırılması. Yurtdışında sürecin tanıtılması yoluyla uluslar arası desteğin artırılması	Halkın bilgilendirilmesine yönelik kampanyalar	Türkiye’deki hanehalkının en az %30’unun, radyo, televizyon, basın veya başkaları aracılığıyla süreçle ilgili birinci elden bilgi edinmesi.
	Uluslar arası tanıtım	Türkiye’nin CSD- Sürdürülebilir Gelişme Komisyonu’na sunulan raporlarında Yerel Gündem 21’e yer verilmesinin sağlanması.
		Uluslar arası finansör topluluğun, Türkiye’deki Yerel Gündem 21 süreci ile ilgili bilgi edinmesinin sağlanması.
		Türkiye’de Yerel Gündem 21’in Capacity 21 tarafından değerlendirilmesi ve tanıtılması.
		Türkiye’deki süreç konusunda uluslar arası basında veya uluslar arası televizyonlarda en az 5 haberin yer alması.
Türkiye’deki Yerel Gündem 21 sürecinin uzun dönemli sürdürülebilir destek görmesini ve tüm ülkeyi kapsayacak şekilde genişlemesinin sağlanması	Parlamenterlerin süreç konusunda bilgilendirilmesi ve desteklerinin sağlanması	TBMM üyelerinin bilgilendirilmesi.
		Proje faaliyetlerinin ilgili daimi komisyonlarda ve münferit parlamenterler tarafından desteklenmesi.
	Özel sektörün katılımı	Özel sektörün örgütlü gruplarının ve münferit kuruluşların temsilcilerinin Yerel Gündem 21’lere katılması ve desteklenmesi.
		Küçük ve orta ölçekli işletmelerin, en az 5 Yerel Gündem 21 eylem planının uygulanmasına katılması
	Uluslararası ortaklıkların teşviki	İlgili uluslararası kuruluşlarla işlevsel bağların kurulması.
		Türkiye’den ve yabancı ülkelerden en az 5 kent arasında işbirliği geliştirilmesi.
	Katılımcı süreçlere ilişkin uzun dönemli düzenlemeler.	Yerel katılımcı süreçlerin desteklenmesine yönelik olarak yerel kamu bütçelerinden kaynak tahsis edilmesi.
		Hükümet-dışı kaynaklardan uzun dönemli kaynak taahhüdü.
		Özel bir Yerel Gündem 21 fonu için fizibilite araştırılması yapılması ve ilgili mercilere sunulması.
		Kurumsal değişiklik gereğinin araştırılması ve değişiklik önerilerinin ilgili mercilere sunulması.
17 Ağustos 1999 Marmara depremi sonrasındaki yaraların sarılması ve yeniden yapılanma sürecinde Yerel Gündem 21’in yapılabilir kılıcı ve kolaylaştırıcı bir rol oynamasının sağlanması.	Marmara depreminden önemli ölçüde etkilenen kentlerde Yerel Gündem 21 süreçlerinin başlatılması.	Bu programın desteğinden ve mali katkısından yararlanarak Yerel Gündem 21’lere katılan yerel yönetimlerin ve belde halkının, Marmara depreminden önemli ölçüde etkilenen kentleri de içermesi.
	Yerel Gündem 21 süreçlerinin, katılımcı bölgesi işbirliği platformları oluşturulması yoluyla yeniden yapılanma sürecinin yönetimi konusunda bölgesel bir yaklaşım geliştirilmesi ve/veya uygulanmasını kolaylaştırılması.	Katılımcı bölgesel işbirliği platformaları oluştıurulması yoluyla yeniden yapılanma sürecinin yönetimi konusunda bölgesel bir yaklaşım geliştirilmesi ve/veya uygulanması.
	Yerel Gündem 21 süreçlerinin, deprem yerel toplulukların ihtiyaçları, sorunları ve beklentilerine ilişkin bilgilerin bütünleştirilmesini desteklemesi.	Deprem bölgesinde, depremden etkilenen yerel toplulukların ihtiyaçları, sorunları ve beklentilerine ilişkin gerekli ve yeterli bilgilerin derlenmesi, paylaşılması ve dağıtımı.
	Yerel Gündem 21 süreçlerinin, depremzedelerin yaşam koşullarının iyileştirilmesini hedefleyen STK’lar tarafından yürütülecek küçük ölçkeli projelerin geliştirilmesi ve uygulanmasına desteklemesi	Depremzedelerin yaşam koşullarının iyileştirilmesini hedefleyen en az beş küçük ölçekli projenin sivil toplum kuruluşları tarafından geliştirilmesi ve uygulanması.

            C. Temel hedef(ler), çıktılar ve faaliyetler

            Temel hedef 1
            50 (ya da, yeni kaynak sağlanmasına bağlı olarak, daha fazla) kentte desantralize yerel yönetişimin güçlendirilmesine yönelik olarak, sivil toplumun karar alma sürecine katılımının ve yerel yatırımlarda söz sahibi olmasının sağlanması
 

Çıktı 1	Başarı kriterleri
Dengeli bir coğrafi dağılım esasında, Yerel Gündem 21'e, belde halkı ile birlikte katılan yerel yönetimlerin sayısında artış sağlanması	27 yeni yerel yönetim ve sivil toplumun, bu programın desteği ve mali katkılarıyla, Yerel Gündem 21'lerekatılması.
	Daha çok sayıda yerel yönetimin ve sivil toplumun, diğer ortaklar tarafından sağlanacak ilave destek ve mali kaynakla, Yerel Gündem 21'lere katılması.

 

Çıktı 1'e yönelik faaliyetler	Sorumlu kuruluş
1.1.1 Proje ortağı kentlerdeki mevcut katılımcı platformların ve mekanizmaların etkin bir şekilde işlemesinin sürdürülmesi ve bunların pekiştirilmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
1.1.2 Yerel yönetimlerin projeye yeni ortaklar olarak katılmalarını teşvik etmek amacıyla, ülke çapında bir kampanya başlatılması.	IULA-EMME
	Proje ortakları
	Proje Yönlendirme Kurulu
1.1.3 Projeye yeni ortaklar olarak katılacak yerel yönetimlerin kesinleştirilmesi	IULA-EMME
	Proje Yönlendirme Kurulu
1.1.4 Yerel Gündem 21 süreci konusunda yeni proje ortağı kentlerdeki yerel ilgi gruplarına yönelik bilgilendirme toplantıları düzenlenmesi	IULA-EMME
	İlgili proje ortakları
	İlgili kentin yerel yönetimi
1.1.5 Proje ortağı kentlerin tümüne, kendi Yerel Gündem 21'lerini geliştirme ve uygulama sürecinde teknik yardım ve destek sağlanması.	IULA-EMME
	İlgili proje ortakları
1.1.6 Projeye (öngörülen 50 kente ilaveten) yeni kentlerin katılması için kaynak temini arayışına girilmesi	IULA-EMME
	Proje ortakları
	Proje Yönlendirme Kurulu

 

Çıktı 2	Başarı kriterleri
Yeni proje ortağı kentlerde katılımcı süreçlerin ve yönetim yapılarının oluşturulması	25 (ya da, kaynak teminine bağlı olarak, daha çok sayıda) yeni Yerel Gündem 21 ortaklarının, birinci aşamada pilot kentlerde geliştirilen katılımcı süreçleri ve yönetim yapılarını benimsemeleri

 

Çıktı 2'ye yönelik faaliyetler	Sorumlu kuruluş
1.2.1 Yeni proje ortağı kentlerde, öncelikli Yerel Gündem 21 konularında çalışma grupları ve özel amaçlı gruplar oluşturulması ve bunlara işlerlik kazandırılması.	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
1.2.2 Yeni proje ortağı kentlerde, kent  konseyleri veya benzeri katılımcı platformlar ve halk forumları düzenlenmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
1.2.3 Mevcut Yerel Gündem 21 Genel Sekreterliklerin idame ettirilmesi, yeni proje ortağı kentlerde Yerel Gündem 21 Genel Sekreterlikleri oluşturulması.	IULA-EMME
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
1.2.4 STK'lar, özel sektör kuruluşları, işçi sendikaları, meslek odaları, akademik.  kuruluşlar, kamu kuruluşları ve diğer yerel ilgi grupları için yuvarlakmasa  toplantıları düzenlenmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
1.2.5 Yerel planlama sürecine kadınlar ve gençler ile çocukların, yaşlıların ve engellilerin etkin katılımını sağlamaya yönelik yuvarlakmasa toplantıları düzenlenmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
1.2.6 Konu ile ilgili bilgi/bilinç düzeyinin yükseltilmesinde bir çoğalma etkisi. yaratılmasına yönelik olarak, özellikle temel eğitim okulları öğretmenlerine, yerel basın mensuplarına, imamlara, muhtarlara, vd. yönelik yuvarlakmasa toplantıları düzenlenmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları

 

Çıktı 3	Başarı kriterleri
Yeni "kardeş şehir" ortaklıklarının oluşturulması	Proje ortağı tüm kentlerin kardeş şehir ilişkisi kurması ve ortaklar arasında sürekli bir bilgi ve deneyim alışverişi sağlanması (haftada en az bir kez temas kurulması)

 

Çıktı 3'e yönelik faaliyetler	Sorumlu kuruluş
1.3.1 Bilgi ve deneyim alışverişinin. özendirilmesi amacıyla, proje ortakları arasında bilgilenme programları ve karşılıklı alan gezileri düzenlenmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	Proje ortakları
1.3.2 İlgili deneyimin etkin olarak paylaşılmasına yönelik olarak, Aşama I'deki proje ortağı kentler ile yeni kentler arasında "kardeş şehir" ilişkisi kurulmasının teşvik edilmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili proje ortakları
1.3.3 Proje ortakları arasında, özellikle "kardeş şehir" ilişkisi kurmuş olanlar arasında, düzenli iletişim ve sürekli bilgi akışı sağlanması.	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili proje ortakları

 

Çıktı 4	Başarı kriterleri
Performans göstergeleri geliştirilmesi	Yerel Gündem 21 süreçlerinin sürdürülebilirliğini ve kentler bazındaki uygulamaların başarısını ölçmeye ve/ya kentler arasında kıyaslama yapılmasını sağlamaya yönelik performans göstergeleri ile başarılı yerel yönetimlerin programdan "mezun edilmesi" için kriterler geliştirilmesi

 

Çıktı 4'e yönelik faaliyetler	Sorumlu kuruluş
1.4.1 Yerel Gündem 21 süreçlerinin sürdürülebilirliğini ve her kentteki uygulamaların başarısını ölçmeye ve/veya kentler arasında kıyaslama yapılmasını sağlamaya yönelik performans göstergeleri geliştirilmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	Proje Yönlendirme Kurulu
	İlgili proje ortakları
1.4.2 Başarılı yerel yönetimlerin programdan mezun edilmesi" için bir dizi kriter geliştirilmesi.	IULA-EMME (koordinasyon)
	Proje Yönlendirme Kurulu
	İlgili proje ortakları

            Temel hedef 2
            Oluşturulacak bir mekanizma aracılığıyla Yerel Gündem 21 süreçlerinin, yerel karar almayı etkilemesinin sağlanması

 

Çıktı 1	Başarı kriterleri
Yerel Gündem 21 eylem planları	Programın bu aşamasında orijinal (Aşama I) pilot kentlerin her birinde Yerel Gündem 21 eylem planları hazırlanması
	Yeni proje ortağı kentlerin en az beşinde Yerel Gündem 21 eylem planları hazırlanması.
	İlgili yerel yönetimlerce Yerel Gündem 21 eylem planlarının benimsenmesi.
	Yerel Gündem 21 eylem planlarının finansmanına yönelik olarak yerel bütçelerde yapılan tahsislerin veya yerel bütçelerin revizyonu için planların ve/ya yeni mali kaynakların belgelenmesi.

 

Çıktı 1'e yönelik faaliyetler	Sorumlu kuruluş
2.1.1 Yeni proje ortağı kentlerde, sosyal, ekonomik ve çevresel gelişmeye ilişkin güncel durumu ortaya koyan "Mevcut Durum Raporu" hazırlanması	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
2.1.2 Eylem planının, katılımcı Yerel Gündem 21 süreci içinde belirlenen öncelikli sorun alanlarının çözümüne yönelecek şekilde hazırlanması	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
2.1.3 Yerel Gündem 21 Eylem Planlarının, ilgili katılımcı forumlarda ve Belediye Meclislerinde tartışılması ve benimsenmesi	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
2.1.4 Yerel eylem planı ile Proje ortağı belediyenin ve ilgili kamu kuruluşlarının planları, programları ve bütçe öncelikleri arasında işlevsel bağlar kurulması	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili belediye ve kamu kuruluşları
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin katılımcı platformları/yerel ilgi grupları
2.1.5 Yerel eylem planıyla tutarlılığını sağlamak amacıyla, yeni ve geleceğe yönelik belediye politikaları, kararları ve eylemlerinin izlenmesi	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili belediye
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin katılımcı platformları/yerel ilgi grupları
2.1.6 Her kentteki Yerel Gündem 21'e ilişkin öncelikli sorunların çözümüne yönelik olan ve ilgili yerel eylem planlarının geçerliliğini gösterme açısından kısa zamanda olumlu sonuçlar vermesi beklenen projelerin uygulanması	IULA-EMME (koordinasyon)
	İlgili belediye
	İlgili YG-21 Genel Sekreterliği
	İlgili kentin katılımcı platformları/yerel ilgi grupları

            Temel hedef 3
            Türkiye halkının süreç konusunda bilgilendirilmesi sağlanarak, Yerel Gündem 21'e katılımın artırılması. Yurtdışında sürecin tanıtılması yoluyla uluslararası desteğin arttırılması
 

Çıktı 1	Başarı kriterleri
Halkın bilgilendirilmesine yönelik kampanyalar	Türkiye'deki hanehalkının en az %30'unun, radyo, televizyon, basın veya başkaları aracılığıyla, süreçle ilgili birinci elden bilgi edinmesi

 

Çıktı 1'e yönelik faaliyetler	Sorumlu kuruluş
3.1.1 Yerel Gündem 21 konusunda halk katılımının artırılması ve karar vericilerin bilgi düzeyinin yükseltilme-sine yönelik bilgilendirme toplantıları ve tanıtım kampanyalarının teşviki.	IULA-EMME (koordinasyon)
	Proje ortakları
3.1.2 Yerel Gündem 21 konusunda geniş bir bilgi yelpazesinin ve güvenilir bir veri tabanının etkin olarak sağlanması yoluyla, yeni ve gelişmiş iletişim ve işbirliği kanallarının, proje ortaklarının ve halkın kullanımına sunulması.	IULA-EMME
	Proje ortakları
3.1.3 Proje ortağı kentlerde, bir bilgi ve iletişim ağı oluşturulmasına yönelik olarak, ara geçişli veri tabanları oluşturulması.	IULA-EMME
	Proje ortakları
	İlgili kentin yerel yönetimi/yerel ilgi grupları
3.1.4  Yeni proje ortağı kentlerde "Yerel Gündem 21 Evleri" açılmasının teşviki ve mevcut olanların desteklenmeye devam edilmesi.	İlgili proje ortağı belediye
	Yerel ilgi grupları
	IULA-EMME (koordinasyon)
3.1.5  "Yerel Gündem 21 Evleri"nin, bilgi ve iletişim ağının yerel dayanakları ve merkezleri olarak işlev görmelerinin teşviki.	İlgili proje ortağı belediye
	Yerel ilgi grupları
	IULA-EMME (koordinasyon)
3.1.6  Proje faaliyetleri ve çıktıları ile ilgili bilgilerin ulusal ölçekte yaygınlaştırılması/paylaşımı.