milletlerarası sözleşme  
Resmi Gazete: 01.11.2001 Perşembe Sayı : 24570 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt:  Sahife:
 

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Hükümeti Arasında ABD Menşeli Savunma Malzemesi ve Teçhizatı ile Teknik Bilgilerin Üçüncü Ülkelere Devrinin Kolaylaştırılmasına İlişkin İki Ülke Arasında Nota Teatisi Yoluyla Akdedilen Anlaşma'nın Onaylanması Hakkında Karar

Karar Sayısı: 2001/3046

Ahmet Necdet SEZER   CUMHURBAŞKANI
Bülent ECEVİT
Başbakan
 
D. BAHÇELİ H.H.ÖZKAN M.YILMAZ   K.DERVİŞ
Devlet Bak.ve
Başb.Yrd.
Devlet Bak.ve
Başb.Yrd.
Devlet Bak.ve
Başb.Yrd.
Devlet Bakanı
 
Prof.Dr.T.TOSKAY M.KEÇECİLER H.GEMİCİ F.BAL
Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı V. Devlet Bakanı
 
N.ARSEVEN M.YILMAZ Prof.Dr.R.MİRZAOĞLU Dr.Y.KARAKOYUNLU
Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı
 
H.GEMİCİ Prof.Dr.Ş.ÜŞENMEZ E.S.GAYDALI F.ÜNLÜ
Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı
 
Prof.Dr.A.ÇAY R.ÖNAL Prof.Dr.H.S.TÜRK S.ÇAKMAKOĞLU
Devlet Bakanı Devlet Bakanı Adalet Bakanı Milli Savunma
Bakanı
 
R.K.YÜCELEN İ.CEM S.ORAL M.BOSTANCIOĞLU
İçişleri Bakanı Dışişleri Bakanı Maliye Bakanı Milli Eğitim
Bakanı
 
K.AYDIN Doç.Dr.O.DURMUŞ O.VURAL Prof.Dr.H.Y.GÖKALP
Bayındırlık ve
İskan Bakanı
Sağlık Bakanı Ulaştırma Bakanı Tarım ve Köyişleri
Bakanı
 
Y.OKUYAN A.K.TANRIKULU Z.ÇAKAN M.İ.TALAY
Çalışma ve Sos.
Güv.Bakanı
Sanayi ve Ticaret
Bakanı
Enerji ve Tabii
Kay.Bakanı
Kültür Bakanı
 
M.TAŞAR Prof.Dr.N.ÇAĞAN F.AYTEKİN
Turizm Bakanı Orman Bakanı Çevre Bakanı
  

            Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Hükümeti arasında ABD menşeli savunma malzemesi ve teçhizatı ile teknik bilgilerin üçüncü ülkelere devrinin kolaylaştırılmasına ilişkin iki ülke arasında nota teatisi yoluyla akdedilen ekli Anlaşma'nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığı'nın 9/8/2001 tarihli ve ALGY-162420 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 3/9/2001 tarihinde kararlaştırılmıştır.

           No: 400
           Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliği Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'na saygılarını sunar ve Bakanlığın, silah ihracatı konusundaki genel son kullanıcı teminatlarına ilişkin anlaşma konusundaki ALGY-I/410-74 sayılı ve 28 Şubat 2001 tarihli Notasına yanıt vermekten onur duyar.

           Büyükelçilik, Bakanlığın yukarıda atıfta bulunulan Nota ile ileri sürdüğü (i), (ii) ve (iii) simgeli koşullarının ABD Hükümeti tarafından kabul edilebilir olduğunu bildirir. Aynı Notada yeralan (iv) simgeli koşula ilişkin olarak ise, ABD Dışişleri Bakanlığı işbu anlaşmanın ön onay kapsamının dışında kalabilecek taleplerle ilgili herhangi bir garanti verememektedir. Ne var ki, ABD Dışişleri Bakanlığı Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ne, gelecekte Türkiye'nin üçüncü taraflara devir yetkisi taleplerinin hızlı ve dikkatli bir şekilde ele alınması konusunda istekli ve niyetli olduğunu belirtmek ister.

           Büyükelçilik, ayrıca, ABD ile işbu anlaşmayı akdetmiş olan ülkeler listesini içeren Ek-A'da, Arnavutluk, Belçika*, Kanada*, Şili, Danimarka*, Gürcistan, İsrail, Letonya, Malezya, Tunus ve Türkiye'nin* yeraldığını belirtmek ister (* işareti, Ek-B'de belirtilmeyen savunma malzeme ve hizmetlerinin Ek-A'da yeralan ülkelere devri için ön izin verilen ülkeleri gösterir).

            Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliği bu vesileyle Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'na en derin saygılarını yineler.

           Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliği
           Ankara, 3 Mayıs 2001


           Nota Sayısı: 595

           ABD Büyükelçiliği Dışişleri Bakanlığına saygılarını sunar ve Büyükelçiliğin 23 Mart 2000 tarihli notuna atıfla ABD menşeli savunma malzemelerinin üçüncü ülkelere devri konusundaki ABD Hükümetinin yeni önerisini bildirmekten onur duyar. Bu öneri Dışişleri Bakanı Albright'ın Mayıs ayında Floransa'da yapılan NATO Bakanlar toplantısında açıkladığı yeni "Savunma Ticareti Güvenliği Girişimi"nin bir parçasıdır.

           ABD, genel devir teminatlarına uymayı taahhüt etmiş üçüncü ülkelere devir işlemlerini hızlandırmak için daha önce bazı öneriler sunmuştu. (Yukarıda bahsekonu not) "Savunma Ticareti Güvenliği Girişimi"nin bir parçası olarak genel devir teminatlarına uymayı taahhüt etmiş üçüncü ülkelere ABD menşeli savunma malzemelerini devretmek isteyen belirli ülkelere (NATO Müttefikleri, Japonya ve Avustralya) sınırlı ön transfer müsaadesi verilmesi öngörülmektedir. Türk Hükümeti de ABD menşeli bu tür malzemelerin üçüncü ülkelere devri konusunda sıkça talepte bulunduğu cihetle, Büyükelçilik ön transfer müsaadesi konusundaki anlaşmayı Bakanlığın yararlı bulacağına inanmaktadır. Türk Hükümetinin yararlanabileceği yeni unsurları içeren genel diplomatik notanın metni aşağıda sunulmuştur. Notada "XXXX" olarak gösterilen yerlere "Türkiye" yazılacaktır.

           - Önerilen diplomatik nota metninin başlangıcı:

           "ABD Büyükelçiliği XXXX Dışişleri Bakanlığı'na saygılarını sunar ve üçüncü bir hükümetin ABD tarafından kendisine satılmış veya hibe edilmiş savunma malzemelerini veya diğer savunma hizmetlerini (teknik veriler de dahil olmak üzere) XXXX Hükümeti'ne devri veya bunlar üzerinde XXXX'ye eğitim vermesi öncesinde, aşağıda A ve B paragraflarında sıralanan teminatların (son kullanıcı, devir ve güvenlik teminatları) ABD Hükümeti tarafından teminini gerekli kılan Birleşik Devletler kanun hükümlerine atıfta bulunur.

           ABD Hükümeti, son kullanıcı, yeniden transfer ve güvenliğe ilişkin bu Nota ile özdeş Notaları imzalayan Hükümetlerin geçerli olan ikili teminatlarını alarak, sözkonusu devir işlemlerinin çabuklaştırılması amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin mutabakatına sunar.

           (A) XXXX Hükümeti, Birleşik Devletler Hükümeti'nin yazılı ön onayı öncelikle alınmaksızın:
           (I) ABD menşeli savunma malzemesinin ve bu malzemeye ilişkin eğitim veya diğer savunma hizmetlerinin XXXX Hükümeti subayı, memuru ya da temsilcisi olmayan hiçbir kimse tarafından kullanılmasına izin vermeyecektir;
           (II) ABD menşeli savunma malzemesini veya bunlarla ilgili eğitim veya hizmetleri satış, hediye veya diğer yollarla devretmeyecek veya hiçbir subayı, memuru ya da temsilcisinin devretmelerine izin vermeyecektir.
           (III) ABD menşeli hiçbir savunma malzemesini veya bunlarla ilgili eğitim veya hizmetleri maksadı dışında kullanmayacak veya kullanılmasına izin vermeyecektir.

           (B) XXXX Hükümeti bu gibi malzeme ve hizmetlerin güvenliğini sağlayacak ve Birleşik Devletler Hükümeti'nin bu gibi malzeme ve hizmetlere uyguladığı güvenlik koruma derecesine eşdeğer güvenlik koruması sağlayacaktır.

            Birleşik Devletler Hükümeti, XXXX Hükümeti'ne, Ek-B'de yer almayan bu gibi savunma malzemesi ve hizmetlerinin Ek-A'da yeralan (Birleşik Devletler Hükümeti ile benzeri anlaşmaları akdetmiş bulunan) hükümetlere yeniden transferine ilişkin yazılı onayını önceden verir. XXXX Hükümeti, bu ön izin esas alınarak verilmiş bulunan onay kapsamında ifade edilmiş bulunan transferlere ilişkin, transfer edilen savunma malzemeleri, orijinal elde edilme tarihi ve sözkonusu malzemeleri alıcı ülke hükümetlerini Birleşik Devletler Hükümeti'ne gecikmeksizin bildirmeyi kabul eder.

            Birleşik Devletler Hükümeti, Birleşik Devletler kanunları ve politikasına ilişkin mülahazalar nedeni ile herhangi bir zamanda bu ön izin ile verilmiş onayı askıya almak hakkını saklı tutar; bunun neticesinde XXXX Hükümeti'nin, her bir devir talebi için Birleşik Devletler Hükümeti'nden yazılı ön onay alınması gerekecektir.

            Yukarıdaki hususların XXXX Hükümeti tarafından uygun bulunduğuna dair Dışişleri Bakanlığından alınacak cevap ile birlikte işbu Nota, Bakanlığın cevap verdiği tarih itibariyle iki hükümet arasında bir anlaşma akdedildiği anlamına gelecektir."

           - Önerilen diplomatik nota metninin sonu-

           Ek-A halihazırda, genel devir teminatlarına uymayı taahhüt eden Arnavutluk, Belçika, Şili, Danimarka, İsrail, Letonya ve Malezya'yı içermektedir. Başka ülkeler de genel devir teminatlarına uymayı taahhüt ettikçe Ek-A güncelleştirilecek ve NATO üyesi ülkeler, Japonya ve Avustralya'ya (sınırlı ön müsaade teklif edilen ülkeler) yeniden dağıtılacaktır.

           Ek-B (ön transferlerine müsaade verilmeyen ancak, münferiden ele alınabilecek malzemeler) aşağıdakileri kapsar:
           - gizlilik arzeden savunma malzemeleri
           - toplam orijinal edinim değeri 7 milyon ABD Dolarının üzerinde olan savunma malzemeleri
           - devir işlemi öngörülen üçüncü ülkelerin envanterinde bulunmayan ABD menşeli savunma malzemeleri.

           Büyükelçiliğin Siyasi-Askeri İşler Bölümü ile bu girişim hakkında daha detaylı görüşülmesi mümkün olup, Türk Hükümeti bu programa katılmayı öngördüğü takdirde, Büyükelçilik yukarıda bahsekonu diplomatik notanın resmi metnini Bakanlığa göndermekten memnuniyet duyacaktır.

           Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliği bu vesileyle Dışişleri Bakanlığına en derin saygılarını yineler.


           ABD Büyükelçiliği                                                                                         Ankara, 12 Haziran 2000

           Nota Sayısı: ALGY-I/410
           Dışişleri Bakanlığı Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliğine saygılarını sunar ve ABD Hükümetinin ABD Dışişleri eski Bakanı Albright tarafından Mayıs 2000 tarihinde Floransa/İtalya'da yapılan NATO Bakanlar Konseyi toplantısında açıklanmış olan Savunma Ticareti Güvenliği İnisiyatifi'nin bir unsuru olarak, genel devir teminatlarına uymayı taahhüt etmiş üçüncü ülkelere ABD menşeli savunma malzemesi devri ile bunlar üzerinde eğitim verilmesine ilişkin genel diplomatik Notanın metnini havi 595 sayılı ve 12 Haziran 2000 tarihli Büyükelçilik Notasını aldığını teyid eder. Söz konusu genel Notanın metni I. Paragrafta sunulmuştur.

           I. "ABD Büyükelçiliği Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'na saygılarını sunar ve üçüncü bir hükümetin ABD tarafından kendisine satılmış veya hibe edilmiş savunma malzemelerini veya diğer savunma hizmetlerini (teknik veriler de dahil olmak üzere) Türkiye Cumhuriyeti'ne devri veya bunlar üzerinde Türkiye'ye eğitim vermesi öncesinde, aşağıda A ve B paragraflarında sıralanan teminatların (son kullanıcı, devir ve güvenlik teminatları) ABD Hükümeti tarafından Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nden teminini gerekli kılan Birleşik Devletler kanun hükümlerine atıfta bulunur.

           ABD Hükümeti, son kullanıcı, yeniden transfer ve güvenliğe ilişkin bu Nota ile özdeş Notaları imzalayan Hükümetlerin geçerli olan ikili teminatlarını alarak, sözkonusu devir işlemlerinin çabuklaştırılması amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin mutabakatına sunar.

           (A) Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, Birleşik Devletler Hükümeti'nin yazılı ön onayı öncelikle alınmaksızın:
           (I) ABD menşeli savunma malzemesinin ve bu malzemeye ilişkin eğitim veya diğer savunma hizmetlerinin Türkiye Cumhuriyeti subayı, memuru ya da temsilcisi olmayan hiçbir kimse tarafından kullanılmasına izin vermeyecektir;

(II) ABD menşeli savunma malzemesini veya bunlarla ilgili eğitim veya hizmetleri satış, hediye veya diğer yollarla devretmeyecek veya hiçbir subayı, memuru ya da temsilcisinin devretmelerine izin vermeyecektir.

           (III) ABD menşeli hiçbir savunma malzemesini veya bunlarla ilgili eğitim veya hizmetleri maksadı dışında kullanmayacak veya kullanılmasına izin vermeyecektir.

           (B) Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti bu gibi malzeme ve hizmetlerin güvenliğini sağlayacak ve Birleşik Devletler Hükümeti'nin bu gibi malzeme ve hizmetlere uyguladığı güvenlik koruma derecesine eşdeğer güvenlik koruması sağlayacaktır.

           Birleşik Devletler Hükümeti, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ne, Ek-B'de yer almayan bu gibi savunma malzemesi ve hizmetlerinin Ek-A'da yeralan (Birleşik Devletler Hükümeti ile benzeri anlaşmaları akdetmiş bulunan) hükümetlere yeniden transferine ilişkin yazılı onayını önceden verir. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, bu ön izin esas alınarak verilmiş bulunan onay kapsamında ifade edilmiş bulunan transferlere ilişkin, transfer edilen savunma malzemeleri, orijinal elde edilme tarihi ve sözkonusu malzemeleri alıcı ülke hükümetlerini Birleşik Devletler Hükümeti'ne gecikmeksizin bildirmeyi kabul eder.

           Birleşik Devletler Hükümeti, Birleşik Devletler kanunları ve politikasına ilişkin mülahazalar nedeni ile herhangi bir zamanda bu ön izin ile verilmiş onayı askıya alma hakkını saklı tutar; bunun neticesinde Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin, her bir devir talebi için Birleşik Devletler Hükümeti'nden yazılı ön onay alınması gerekecektir.

           Yukarıdaki hususların T.C. Hükümeti tarafından uygun bulunduğuna dair Dışişleri Bakanlığından alınacak cevap ile birlikte işbu Nota, Bakanlığın cevap verdiği tarih itibariyle iki hükümet arasında bir anlaşma akdedildiği anlamına gelecektir."

           II. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, ABD Büyükelçiliği'nin aşağıda i, ii, iii, iv simgeli alt-paragraflarda kayıtlı anlayış ile mutabakatının teyidini takiben, I. Paragrafta metni yeralan genel Notanın, ABD ile Türkiye arasında bir anlaşma metni oluşturacağının Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından kabul edileceğini bildirmekten onur duyar.

           i- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, Birleşik Devletler Hükümeti'nden her bir devir talebi için ayrı ayrı yazılı ön onayını almasını gerektiren durumlarda, Birleşik Devletler Hükümeti gibi söz konusu genel Nota içeriği ile mutabakatını tek taraflı olarak ve Türk mevzuatı ile siyasetinden kaynaklanabilecek sebeplerle dilediği zaman askıya alma hakkını saklı tutar.

           ii- Notanın Ek-A'sında yeralan, (ABD Hükümeti ile aynı anlaşmaya girmiş olan hükümetler) listenin son hali Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'na iletilecektir.

           iii- Bahiskonusu listede gelecekte meydana gelebilecek değişikler zamanında Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı'na bildirilecektir.

           iv- Bunlara ilaveten, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti, Türkiye ile ABD arasında oluşturulmuş bulunan ve halen daha da geliştirilmesi yönünde çaba sarfolunan stratejik ortaklığın ruhuna uygun olarak ve jenerik Notanın lafzının ötesinde, Türkiye'nin işbu anlaşma kapsamı dışında kalabilecek üçüncü ülkelere ABD menşeli savunma malzemesi ve bunlarla ilgili eğitim ve savunma hizmetleri (teknik bilgiler de dahil olmak üzere) devri yönündeki taleplerine mümkün olduğunca hızlı ve liberal onay vermesini ABD Hükümeti'nden bekler ve ümit eder.

           Dışişleri Bakanlığı bu vesileyle Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliği'ne en derin saygılarını yineler.

                                                                                                                                                                      Ankara, 28 Şubat 2001

 

Not: İngilizce metni 01 Kasım 2001 gün ve 24570 sayılı Resmi Gazete’dedir.