Milletlerarası Antlaşma  
 
Resmi Gazete: 09.07.1969 Sayı : 13244 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt: 8-2 Sahife:
     
Milletlerarası Antlaşma
 
Karar Sayısı: 6/11429 
Karar Tarihi :03/03/1969 
     
            25 Eylül 1968 tarihinde Ankara’da imzalanmış bulunan “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümeti arasında Transit Anlaşması”nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığının 27/1/1969 tarih ve 733-117/Irak/19/1-74 sayılı yazısı üzerine, 244 sayılı Kanunun 3 ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulunca 3/3/1969 tarihinde kararlaştrılmıştır. 
  
                                                                                                  CUMHURBAŞKANI  
                                                                                                            C. SUNAY   
  
Başbakan Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı
S. DEMİREL S. ÖZTÜRK H. ATABEYLİ K. OCAK
       
Devlet Bakanı Adalet Bakanı Millî Sayılı. Bakanı  İçişleri Bakanı
S.T. MÜFTÜOĞLU H. DİNÇER A. TOPALOĞLU F. SÜKAN
       
Dışişleri Bakanı  Maliye Bakanı Millî Eğit. Bakanı Bayındırlık Bakanı
İ. S. ÇAĞLAYANGİL C. BİLGEHAN İ. ERTEM O. ALP
       
Ticaret Bakanı Sağ.ve Sos. Y. Bakanı Güm. ve Tek. Bakanı Tarım Bakanı
A. TÜRKEL V.A. ÖZKAN N. MENTEŞE B. DAĞDAŞ
       
Ulaştırma Bakanı Çalışma Bakanı  Sanayi Bakanı En. ve. Tarih ve . Kay. Bakanı
S. BİLGİÇ T. TOKER M. TURGUT R. SEZGİN
Turizm ve Tanıtma Bakanı İmar ve İskan Bakanı Köy İşleri Bakanı
N. KÜRŞAD H. MENTEŞEOĞLU S. KILIÇ
 
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti  İle Irak Cumhuriyeti Hükümeti arasında Transit Anlaşması 

            Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümeti, ülkeleri arasındaki ekonomik ve ticari münasebetleri geliştirmek arzusu ile ve iki ülke arasında eşya, yolcu ve taşıt araçlarının transit nakliyatı ile ilgili olarak transit işlerinin daha iyi bir şekilde tanzimi amaciyle aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:  

            MADDE 1  
            Akit Taraflardan herbiri, bu Anlaşma hükümleri gereğince kendi ülkesinden geçecek veya taşınacak diğer Akite ait yolcular ile yolcu eşyası, ticari eşya ve taşıtlar için serbest transit hakkı tanır.   

            Akitlerden birinin ülkesinde seyahat eden veya taşınan yolcu, eşya ve taşıtlar, çıkış ve varış yerleri o ülkenin hudutları dışında ise bahse konu ülkede transit sayılır.   

            Transit eşyasının, transit maksadına uygun olarak aktarma edilmesi, boşaltılması, bakımı, muvakkaten antrepoya konması ve manipulasyona tabi tutulması., ambalajlanması bu eşyanın transit mahiyetini değiştirmez.  

            MADDE 2  
            Akit Taraflardan herbirinin kendi mevzuatında transit nakliyatı menedilmiş veya özel müsaadeye tabi tutulmuş eşyaya ait hükümler mahfuzdur.   

            Bu Anlaşmadaki hiç bir hüküm Akit Tarafların, mümzi bulundukları milletlerarası veya bölgesel bir anlaşma veya sözleşme hükümleri ile transiti yasaklanan veya kayıtlanan eşya hakkında gerekli gördükleri tedbirleri almalarına mani teşkil etmez.  

            MADDE 3  
            Yolcu, eşya ve taşıt araçlarının transit trafiöği her iki ülkedre uluslararası tarfiğe açık yollarda cereyan edecektir.   

            Hudut geçişleri Akit Taraflarca üzerinde müştereken mutabık kalınacak hudut noktalarında yapılacaktır.  

            MADDE 4  
            Akit Taraflardan herbiri eşya ve yolcuların transit nakliyatını kolaylaştırmak üzere transite ilgili gümrük ve diğer bilumum formaliteleri azami ölçüde basitleştirmek ve süratlendirmek için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alacaktır.   

            Bu maksadı teminen ekli Protokolde gösterilen tedbirler alınmıştır.  

            MADDE 5  
            Akit Taraflardan herbiri, diğer Tarafa ait olup transit yolcu ve eşya nakliyatı ile iştigal eden kurum ve şirketlerin - hakiki ve hükmi şahısların - kendi ülkesinde yürürlükte bulunan kanun ve nizamlara uygun olarak transit nakliyatı yapmalarına müsaade eder.  

            MADDE 6  
            Aşağıdaki haller müstesna, Akit Taraflar, ülkelerinden transit olarak geçen yolcu eşyası, ticari eşya ve taşıtlardan herhangi bir ithalat, veya ihracat vergisi veya resmi (Gümrük vergisi dahil) almayacaklardır:  

            a) Nakliyatın gerektirdiği idare, bakım ve muhfaza masraflarını karşılamak üzere alınan vergi, resim ve ücretler.   

            b) Nakliyat dolayısıyla ifa edilen hizmetler karşılığında alınan ücretler.   

            Bununla beraber (a) bendi mucibince tahsil olunan vergi, resim veya ücretler, müteakibileyet esasına göre Akit Taraflar arasında karşılıklı mutabakatla kaldırabilir.  

            MADDE 7  
            Akit Taraflardan herbiri transit nakliyatını kolaylaştırmak ve düzenlemek amacı ile her iki ülkede faaliyet icrasına mezun eşya ve yolcu nakliyatı ile iştigal eden kurum ve şirketlerin kendi ülkelerinde her iki Akit Tarafın mutabakatı ile tespit edilecek mahallerde şubeler tesis etmelerine müsaade edecektir. Bu şubeler, faaliyette bulunmalarına izin verildiğinde, her iki ülkede yürürlükte bulunan kanun ve nizamlara tabi olacaktır.  

            MADDE 8  
            Motörlü kara taşıtlarının mutad depolarındaki akaryakıt ve madeni yağlardan vergi alınmaz.  

            MADDE 9  
            Akit Taraflar, işub Anlaşmanın hükümlerinde öngörülen tedbirlere nazaran, transit nakliyatını daha da kolaylaştırıcı bir milletlerarası anlaşmaya taraf oldukları takdirde, işbu Anlaşmanın tadiline lüzum olmaksızın yekdiğerine bu kolaylıkları uygulayacaklardır.  

            MADDE 10  
            Akit Taraflardan herbiri, ülkesinde, yollardaki trafik güvenliğini korumak maksadıyla gerekli göreceği bütün tedbirleri almak hakkını haizdir.   

            Bu Anlaşma hükümleri, Akit Tarafların milli güvenliklerini korumak üzere gerekil görecekleri tedbirleri almalarına mani teşkil etmez.  

            MADDE 11  
            İşbu Anlaşma veya ona ekli Protokol maddelerinde öngörülmemiş meseleler Akit Taraflardan herbirinin milli mevzuatına tabi tutulacaktır.  

            MADDE 12  
            Bu Anlaşmanın etkili bir şekilde uygulanmasını ve bundan doğabilecek muhtemel zorlukların giderilmesini sağlamak üzere iki memleket temsilcilerinden müteşekil bir karma komisyon kurulur.   

            Komisyon, Akit Taraflardan birinin isteği üzerine münavebe ile Bağdad ve Ankara’da toplanır ve Komisyonun tavsiye ve teklifleri, bunlar hakkında gerekli kararlar alınmak üzere her iki ülke Hükümetlerine sunulur.  

            MADDE 13  
            Her Akit Taraf, işbu Anlaşmanın icrasını deruhte edecek yetkili makamı diğer Akit Tarafa bildirecektir. 

            MADDE 14  
            İşbu Anlaşma ve eki Protokol Akit Tarafların mevzuatları gereğince tasdik olunacak ve Bağdat’ta teati olunacak tasdik belgelerinin teati edilme tarihinden itibaren 5 yıl yürürlükte kalacak ve Akitlerden biri tarafından sona erme tarihlerinden altı ay önce yazılı olarak feshedildiğ idiğer Akit Tarafa bildirmediğ itakdirde diğer bir beş yıl için kendiliğinden temdit edilmiş sayılacaktır.   

            Ankara’da 25 Eylül 1968 tarihinde ikisi de aynı derecede muteber olmak üzere İngilizce iki nüsha halinde tanzim olunmuştur.   

            Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti                        Irak Cumhuriyeti Hükümeti 
                        Adına                                                                        Adına 
                Rahmi Gümrükçüoğlu                                            Münir Said             

P R O T O K O L  
(Gümrük formalitelerinin basitleştirilmesi hakkında)  

            Türkiye Cumhuriyeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümetleri arasında bugün akdedilen Transit Anlaşmasının 4 üncü maddesine uygun olarak, iki taraf transit nakliyata müteallik gümrük formalitelerini kolaylaştırmak amacıyla aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:  

            MADDE 1              
            Her iki Akit Tarafın, diğer Akit Tarafın ülkesine girirken her iki ülke için geçerli uluslararası seyahat belgelerini (Triptik veya geçiş karnesi) haiz karayolu taşıtları için bu belgeler gümrük teminatı olarak kabul edilecektir.  

            MADDE 2  
            Transit nakliyatının, Akit Tarafların yekdiğerine tezkiye ettikleri nakliye kurumları, ve şirketlerinin aşağıdaki vasıfları haiz taşıtlarıyla yapılması halinde Akit Taraflar gümrük makamları bu taşıtlarda nakledilen eşyaya ait gümrük formalitelerini azami ölçüde basitleştireceklerdir.   

            Bu takdirde uygulanacak teminatın miktarı ve bu teminatın tevdi şartları ilişik mektupla gösterilmiştir.   

            Yukarıda sözü edilen vasıflar şunlardır:   

            Karayolu ile yapılacak nakliyatta kullanılacak taşıtların ölçü ve ağırlıkları milletlerarası sözleşmelerde belirtilen standartlara ve vasıflara uygun olmalıdır.               

            Bununla beraber, ağır ve havaleli eşya nakliyatında Akit Taraflardan herbirinin bu konudaki dahili kanun ve nizamlarına uyulmalıdır. Bu meyanda ağır ve havaleli eşya nakleden taşıtlar, ülkesinde bu nakliyatın yapıldığı Akit Tarafın yetkili makamlarından temin edilmiş özel bir müsaadeyi haiz olmalıdır.   

            Taşıtın eşya konulan mahalli, demiryolu yük vagonlarındaki gibi kapalı olmalıdır. Eşya konulan mahallin tek bir kapısı bulunmalı ve bu kapı gümrük makamlarınca mühürlendiğinde muhtevasına dokunulamamalıdır.   

            Yukarıda anılan kapalı taşıtlarla taşınamayan ağır ve havaleli eşya, üzeri, kendisine temas edilmesine imkan bırakmayan brandadan bir örtü ile kapatılmış, bu örtü taşıta her tarafından düğümsüz iplerle bağlanmış ve kurşunlu mühürlenmiş olması kaydı ile, açık taşıtlarla nakledilebilir.  

            MADDE 3  
            Bu Protokol’ün ikinci maddesinde zikredilen kurum ve şirketlere ait taşıtlara Akit Taraflardan birinin gümrük makamlarınca takılan kurşun mühürler, manifestolarında gösterilen yerlerde sağlam ve adeden tam olarak görüldüğü ve şüpheyi mucip bir hal veya ihbar bulunmadığı takdirde, taşıtlar, diğer Akit Tarafın gümrük makamlarınca haricen kontrol edilir, kurşunla mühürlenir ve giriş ve çıkışlarına müsaade edilir.  

            MADDE 4  
            Akit Tarafların birbirlerine tezkiye ettikleri kurum ve şirketlere ait olup ikinci maddede zikredilen vasıfları haiz olmayan taşıtlar ile yapılan nakliyatta ve keza Akit Taraflarca tezkiye edilmeyen kurum veya şirketler veya şahıslara ait taşıtlar ile yapılan nakliyatta gümrük teminatı ve formaliteleri mevzuunda her Akit Tarafın dahili mevzuatı uygulanacaktır.  

            MADDE 5  
            Zati eşya dışında kalan ve bilahare yurt dışına çıkarılmak üzere yolcu beraberinde getirilen bütün eşya, gerekli gümrük muamelesine tabi tutulacaktır.  

            MADDE 6  
            Şoförler bir milletlerarası ehliyete sahip olmalıdır.  

            MADDE 7  
            Bir Akit Taraf ülkesinde kayıtlı olup diğer Akit Taraf ülkesine giren taşıtların bu ülkede geçerli, üçüncü şahıslara karşı mesuliyet sigortasını haiz olması lazımdır.  

            MADDE 8  
            Bu Anlaşma tahtında yapılan nakliyat esnasında bir usulsüzlük vuku bulduğu takdirde Akit Tarafların, ilgili kanun ve nizamları uygulanacaktır.  
 
            MADDE 9  
            Akit Taraflar gümrük makamları, gümrük teminatı ve formalitelerini bu Protokolün hükümlerine nazaran daha da kolaylaştıran ve basitleştiren usullerin tatbikini uygun gördükleri takdirde, bu Protokolün değiştirilmesine lüzum kalmaksızın o usuller uygulanacaktır.  

            Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti                        Irak Cumhuriyeti Hükümeti 
                        Adına                                                                        Adına 
                Rahmi Gümrükçüoğlu                                            Münir Said 

                                                                                                Ankara, 25 Eylül 1968  

            Bay Başkan,  
            Bugün Irak Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümet arasında bir Anlaşma imzalanması ile sonuçlanan müzakerelere atfen, mezkur Anlaşmanın 4 üncü maddesinde ve eki Protokol’ün 2 nci maddesinde sözü geçen gümrük kolaylıkları ile ilgili olarak aşağıdaki hususta mutabık kalındığını bildirmekle şeref duyarım:   

            1. Bir Akit Tarafça diğer Akit Tarafa tezkiye olunan nakliye kurum ve şirketleri, gümrük teminatı olarak diğer Akit Tarafın gümrük makamları adına, her hudut giriş kapısı için 12.000 AB D doları karşılığını, mahalli para ile nakit veya banka mektubu olarak yatıracaktır. Gerektiği takdirde bu meblağ tarafların bankalarınca kabule şayan bir dövize tahvil ve transfer edilecektir.  
            2. Akit Taraflar, lüzum halinde, karşılıklı mutabakat üzerine nakit veya banka mektubu olarak yatırılan teminat miktarını azaltıp çoğaltabileceklerdir.   

            Hükümetinizin yukarıdaki teklife dair mutabakatını lütfen bildirmenizini rica ederim.   

            Üstün saygılarımın kabulünü rica ederim, Bay Başkan.  

            Sayın 
            Rahmi Gümrükçüoğlu                                                Irak Heyeti Başkanı 
            Türk Heyeti Başkanı                                                      Münir Said 

                                                                                                Ankara, 25 Eylül 1968 
            Bay Başkan,  
            Mefadı aşağıda kayıtlı mektubunuzu aldığımı bildirmekle şeref kazanırım:  
            “Bugün Irak Cumhuriyeti Hükümeti ile Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti arasında bir Anlaşma imzalanması ile sonuçlanan müzakerelere atfen, mezkur Anlaşmanın 4 üncü maddesinde ve eki Protokol’ün 2 nci maddesinde sözü geçen gümrük kolaylıkları ile ilgili olarak aşağıdaki hususta mutabık kalındığını bildirmekle şeref duyarım:   

            1. Bir Akit Tarafça diğer Akit Tarafa tezkiye olunan nakliye kurum ve şirketleri, gümrük teminatı olarak diğer Akit Tarafın gümrük makamları adına, her hudut giriş kapısı için 12.000 ABD doları karşılığını, mahalli para ile nakit veya banka mektubu olarak yatıracaktır. Gerektiği takdirde bu meblağ tarafların bankalarınca kabule şayan bir dövize tahvil ve transfer edilecektir.   

            2. Akit Taraflar, lüzum halinde, karşılıklı mutabakat üzerine nakit veya banka mektubu olarak yatırılan teminat miktarını azaltıp çoğaltabileceklerdir.   

            Hükümetinizin yukarıdaki teklife dair mutabakatını lüften bildirmenizi rica ederim.   

            Üstün saygılarımın kabulünü rica ederim, Bay Başkan”  

            Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin Irak Cumhuriyeti Hükümeti tarafından yapılan teklif ile mutabık bulunduğunu bildiririm.   

            Üstün saygılarımın kabulünü rica ederim, Bay Başkan.  
                                                                                                 
            Sayın Münir Said                                                Türk Heyeti Başkanı 
            Irak Heyeti Başkanı                                                Rahmi Gümrükçüoğlu 

                                                                                                Ankara, 25 Eylül 1968 
            Bay Başkan,  
            Mefadı aşağıda kayıtlı bugünkü tarihli mektubunuzu aldığımı bildirmekle şeref duyıarım:  
            “Bugün 25 Eylül 1968 tarihinde Ankara’da Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümeti arasınad imzaladığımız Transit Anlaşmasının 6 ncı maddesine atfen, Türkiye Hükümeti namına, Anlaşmanın 6 ncı maddesinin (a) fıkrasında zikredilen vergi, resinm ve ücretlerin, Anlaşmanın yürürlüğe gireceği tarihten itibaren, ülkelerimizde kayıt olup ülkelerimize giren veya ülkelerimizden geçen taşıtlar için karşılıklı olarak kaldırılmasını teklif etmekle şeref kazanırım.   

            Hükümetinizin işbu teklifte mutabık olduğunu teyit etmenizi rica ederim.  

            Üstün saygılarımın kabulünü rica ederim, Bay Başkan”  

            Hükümetim adına mektubunuz muhtevası ile mutabık olduğumu bildirmekle şeref duyarım.   

            Üstün saygılarımın kabulünü rica ederim, Bay Başkan.   

                                                                                                Irak Heyeti Başkanı 
            Sayın Rahmi Gümrükçüoğlu                                                      Münir Said                         
            Türk Heyeti Başkanı             
                                                                                                 Ankara, 25 Eylül 1968 
            Bay Başkan,  
            Türkiye Cumhuriyeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümetleri arasında bugün 25 Eylül 1968 tarihinde imzalanan Transit Anlaşmasına atfen, Türk Hükümeti namına, yukarıda mezkur Anlaşma çerçevesinde transit nakliyata bahşedilen kolaylıkların, işbu Anlaşmayı değiştirmeğe lüzum kalmadan diplomatik kanallardan nota teatisi suretiyle veya bu amaçla ayrı bir anlaşma akdi suretiyle, taalluk ettikleri nispette, ülkelerimiz arasındaki eşya, yolcu ve nakil vasıtaları nakliyatına da teşmil edilmesini teklif etmekle şeref kazanırım.   

            Hükümetinizin yukarıdaki tekliflerden hangisi ile mutabık olduğunu bana bildirmenizi rica ederim.   

            Üstün saygılarımın kabulünü rica ederim, Bay Başkan.   

                                                                                                Türk Heyeti Başkanı 
            Sayın Münir Said                                                            Rahmi Gümrükçüoğlu 
            Irak Heyeti Başkanı 

                                                                                                Ankara, 25 Eylül 1968 
            Bay Başkan,  
            Mefadı aşağıda kayıtlı bugünkü tarihli mektubunuzu aldığımı bildirmekle şeref kazanırım:   

            “Türkiye Cumhuriyeti ve Irak Cumhuriyeti Hükümetleri arasında bugün 25 Eylül 1968 tarihinde imzalanan Transit Anlaşmasına atfen, Türk Hükümeti namına, yukarıda mezkur Anlaşma çerçevesinde transit nakliyata bahşedilen kolaylıkların, işbu Anlaşmayı değiştirmeye lüzum kalmadan diplomatik kanallardan nota tesisi suretiyle veya bu amaçla ayrı bir anlaşma akdi suretiyle, taalluk ettikleri nispette, ülkelerimiz arasındaki eşya, yolcu ve nakil vasıtaları nakliyatına da teşmil edilmesini teklif etmekle şeref kazanırım.   

            Hükümetinizin yukarıdaki tekliflerden hangisi ile mutabık olduğunu bana bildirmenizi rica ederim.   

            Üstün saygılarımın kabulünü rica ederim, Bay Başkan”  

            Irak Heyetinin dost Türk Hükümetinin teklifini, konuy utetkik etmek üzere temsilcilerin yapacakları toplantıyı çabuklaştırmak gayesi ile, Hükümetinin dikkat nazarına sunacağını teyit etmekle şeref kazanırım.   

            Teklifinize Irak Hükümetinin rızasının lahik olacağından eminim, Bay Başkan.   

            Üstün saygılarımın kabulünü rica ederim, Bay Başkan.   

                                                                                                            Münir Said 
                                                                                                    Irak Heyeti Başkanı 
            Sayın Rahmi Gümrükçüoğlu 
            Türk Heyeti Başkanı