Milletler Arası Anlaşmalar  
Resmi Gazete: 14.07.1987 Sayı : 19517 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt: 27 Sahife: 293
Milletlerarası Antlaşma

Karar Sayısı: 87/11859
Karar Tarihi : 14/05/1987

            Ankara’da yapılan Türkiye-İran Karma Ekonomik komisyonu Beşinci dönem Toplantısı sonunda imzalanan 1 Mayıs 1987 tarihli ekli Mutabakat Zaptı’nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığı’nın 8/6/1987 tarihli ve EİOA-I-450-276-87-2975 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 14/6/1987 tarihinde kararlaştırılmıştır.

      Kenan EVREN Cumhurbaşkanı
T.ÖZAL      
Başbakan      
İ.K.ERDEM K.OKSAY H.C.GÜZEL  M.V.DİNÇERLER
Devlet Bak. Başbakan Yrd. Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı
A.TENEKECİ M.T.TİTİZ A.KARAEVLİ A.BOZER
Devlet Bakanı Devlet Bakanı  Devlet Bakanı Devlet Bakanı
M.O.SUNGURLU Z.YAVUZTÜRK Y.AKBULUT V.HALEFOĞLU
Adalet Bakanı Milli Savunma Bakanı  İçişleri Bakanı  Dışişleri Bakanı 
A.K.ALPTEMOÇİN M.EMİROĞLU  İ.S.GİRAY M.KALEMLİ
Maliye ve Gümrük Bakanı Milli Eğt. Genç. ve Spor Bak.  Bayındırlık ve İskan Bakanı Sağlık ve Sos. Yard. Bakanı 
V.ATASOY H.H.DOĞAN M.EMİROĞLU
Ulaştırma Bakanı Tarım Orman ve Köy işleri Bakanı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı 
H.C.ARAL S.N.TÜREL A.M.YILMAZ
Sanayi ve Ticaret Bakanı  Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı  Kültür ve Turizm Bakanı

          MUTABAKAT ZAPTI
            Türkiye Cumhuriyeti Devlet Bakanı Sayın Mustafa Tınaz Titiz’in daveti üzerine İran İslam Cumhuriyeti Ağır Sanayi Bakanı Sayın Behzad Nabavi, beraberinde yüksek seviyeli bir heyet olduğu halde 27-30 Nisan 1987 tarihleri arasında Türkiye’yi resmen ziyaret etmiştir. Bu vesileyle, iki ülke arasındaki Karma Ekonomik Komisyonun Beşinci Dönem Toplantısı Ankara’da yapılmıştır.

            İki taraf arasındaki teknik müzakereler, Türkiye Hazine ve Dış ticaret Müsteşar Yardımcısı Sayın Mahir Barutçu ve İran Ticaret Bakanlığı Müsteşarı Sayın Abdolhassein Vahaji’nin eş başkanlıkları altında 20-27 Nisan 1987 tarihleri arasında yapılmıştır. Ziyareti sırasında Sayın Vahaji, Devlet Bakanı Sayın Mustafa Tınaz Titiz ve Maliye ve Gümrük Bakanı Sayın A. Kurtcebe Alptemoçin tarafından kabul edilmiştir.

            Türkiye’deki ikameti esnasında İran Ağır Sanayi Bakanı Sayın Behzad Nabavi, Sayın Mustafa tınaz titiz ile iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğinin çeşitli alanlarında müzakerelerde bulunmuş, Devlet Bakanı Sayın Kazım Oksay, Sanayi ve Ticaret Bakanı Sayın Cahit Aral, Bayındırlık ve İskan Bakanı Sayın Sefa Giray ile görüşmüş, Başbakan Sayın Turgut Özal  ve Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Sayın Kava Erdem tarafından kabul edilmiştir.

            Beşinci Karma Komisyon Toplantısı, aynı kültür zeminini ve inancı paylaşan iki ülke arasındaki geleneksel, yakın, kardeşçe ve samimi ilişkileri yansıtan sıcak ve dostane bir hava içinde cereyan etmiştir.

            İki Taraf, ekonomik, ticari, sınai ve teknik alanlardaki işbirliğini daha da genişletmek ve çeşitlendirmek için kararlılıklarını tekrar teyit etmişlerdir.

            Komisyon üç ana komite teşkil etmiştir:
            1) Ekonomik, Sınai ve Teknik İşbirliği,

            2) Ticaret,

            3) Ulaştırma ve Haberleşme,

            Yukarıda adı geçen Komiteler, görüşmeleri müteakip aşağıdaki sonuçlara ulaşmışlardır;

            I- EKONOMİK, SINAİ VE TİKNİK İŞBİRLİĞİ
            A- SANAYİ
            1- Bir önceki Mutabakat Zaptında teati edilen görüşlerin ve iki ülkenin kapasiteleri ve potansiyellerinin ışığı altında, iki Taraf, yeni projelerin ve teknik ve ekonomik işbirliğinin diğer şekillerinin ortak olarak yürütülmesi için tedbirler alınmasını tekrar teyit etmişlerdir.

            2- Bu itibarla, yeni tesisler kurmak, mevcut tesisleri makine, teçhizat, yedek parça, ham maddeler ile ikmal; teknik ekspertiz ve know-how ile teçhiz etmek; müşavirlik, mühendislik, eğitim kolaylıkları ve hizmetleri ve birbirlerine teknoloji transferi sağlamak yoluyla rehabilitize ve modernize etmek, yeniden işlerlik kazandırmak ve kapasite kullanımlarını arttırmak için kamu ve özel kurum ve kuruluşlarını teşvik etmeyi kararlaştırmışlardır.

            3- İki Taraf, aynı zamanda, kapasitelerinin altında çalışan ve/veya rehabilitasyon ve modernizasyon gerektiren, seçilmiş tesislerin listelerini mübadele etmeyi de kararlaştırmışlardır. İki ülkenin kamu ve özel kuruluşları ve firmaları bu esastan hareketle müteakip Karma Ekonomik komisyon toplantılarından iki ay önce muhtemel işbirliği şekillerini belirleyeceklerdir.

            4- Türkiye Şeker Fabrikaları ve ÇİMHOL-ÇİTOSAN ile İran İslam Cumhuriyeti’nin Sang Godaz Mühendislik ve Azar Ab şirketleri temsilcileri, Türkiye ve İran’da mevcut sınai ve teknik imkanları inceleyerek, çimento ve ateşe dayanıklı tuğla fabrikaları projelerinde işbirliği yapmak arzularını yeniden teyit etmişlerdir. bu amaçla, iki ay zarfında bir fizibilite raporu İran Tarafına iletilecektir.

            5- İki Taraf, taksan takım Tezgahları A.Ş. ve İran İslam Cumhuriyeti’nin Machine Sazi-Tebriz firmasını, gelişmiş takım tezgahları 8CNC) ve parçalarının mübadelesi imkanlarını aramak için temas ve çalışmaları teşvik etmeye hazır olduklarını belirtmişlerdir.

            6- İki Taraf, Türkiye Devlet Demiryolları (TCDD) ve İran İslam Cumhuriyeti’nin Wagon Pars Co. kuruluşu arasındaki işbirliği imkanlarının araştırılması hususunda mutabık kalmışlar ve ayrıca Wagon Pars Co. temsilcilerinin TCDD’nin Adapazarı’ndaki Vagon Fabrikasını gezdiklerini ve bir TCDD heyetinin ortak proje imkanlarını üç ay zarfında müzakere etmek için Wagon Pars Co. tarafından İran’a davet edildiğini kaydetmişlerdir. Bu davet Türk Tarafınca kabul edilmiştir.

            7- Taraflar, otomotiv sanayi alanında, özellikle otobüsler, minibüsler ve tarım traktörlerinde işbirliği yapmaya hazır olduklarını belirtmişlerdir. Bu amaçla, üç ay zarfında muhtemel işbirliğini belirlemek amacıyla uzman teatisinde bulunacaklardır.

            8- Taraflar, İran’daki polyester lif ve iplik fabrikasının (poly Acryl Co.) genişletilmesi için fizibilite etütlerinin başlatılması konusunda ilgili kuruluş ve firmaları arasında varılan mutabakatı memnunlukla karşılamışlardır.

            9- İki Taraf, Türkiye demir Çelik İşletmeleri (TDÇİ) ile National Iranian Steel Company (NISCO) arasında üretim ve teknik hususlarda işbirliği tesis edilmesi için anlaşmışlardır.

            TDÇİ ve İskenderun Çelik Tesisleri (İSDEMİR) temsilcilerinden oluşan bir heyet, National Iranian Steel Company (NISCO) tarafından ilişik Ek-A’da öngörülen ortak işbirliği alanlarını daha ayrıntılı bir şekilde iki ay zarfında görüşmek üzere İran’a davet edilmiştir. Davet Türk Tarafınca kabul edilmiştir.

            10- Taraflar, PETKİM ve diğer kuruluşlar ile SATKAB CO. arasında işbirliği için ilgilerini belirtmişler ve klor alkali projesine öncelik verilmesini kararlaştırmışlardır.

            11- Ortak sigara imalatına ilişkin olarak iki Taraf, şimdiki durumu gözden geçirmelerini ve gelecekteki işbirliği için yollar bulmalarını sağlamak amacıyla ilgili kuruluşları arasında üç ay zarfında bir toplantı düzenlenmesini kararlaştırmışlardır.

          B- TARIM
            12- İki Taraf, tarım alanındaki işbirliği dolayısıyla memnuniyetlerini belirtmişler ve bitki korunması ve tarım karantinası konusunda sürgün mevsiminde 15 gün süreyle sekiz uzmanın mübadelesini kararlaştırmışlardır.

            İki Taraf, orman ağaçları tohumlarının mübadelesindeki yararlara işaret ederek yukarıda bahsedilen tohumların mübadelesinin devamını olan mutabakatlarını belirtmişlerdir.

            İran Tarafının teklifini memnuniyetle karşılayan Türk Tarafı, zeytin ve fındık üretimi, tahıl ve kuru tarım alanlarında üç İranlı uzman için somut eğitim programları hazırlayacaktır.

            Taraflar, iki Türk uzmanının 15 gün süreyle İran’da mersin bağlığı üretimi alanında, iki İranlı uzmanın da deniz balığı kaynakları alanında 15 gün süreyle Türkiye’de eğitim görmelerini kararlaştırmışlardır.

            C- TEKNİK VE BİLİMSEL İŞBİRLİĞİ VE EĞİTİM
            13- Taraflar, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ile İran Standartlar ve Sınai Araştırma Enstitüsü (ISIRI) arasında 29 Ağustos 1986 tarihinde Ankara’da imzalanmış olan Mutabakat Zaptından dolayı memnuniyetlerini ve adı geçen Zaptın iki ülke arasındaki ticareti kolaylaştıracağına ve geliştireceğine olan dileklerini belirtmişlerdir.

            Taraflar, bununla beraber, mezkur Mutabakat Zaptının uygulanmasından doğan bazı güçlükleri göz önünde bulundurarak ve Zaptın 7. maddesine uygun olarak, ilgili yetkililerin iki ay içinde biraraya gelmesini kararlaştırmışlardır.

            14- İki Taraf, Türkiye’den TUBİTAK ile İran’dan IROST arasındaki işbirliğine verdikleri önemi tekrar teyit etmişler ve teknik ziyaretlerin, tecrübe ve bilgilerin mübadele edilmesini kararlaştırmışlardır. Türk Tarafı bir IROST heyetini yeniden Türkiye’ye davet etmiştir.

            İran Tarafı da Shaid Abbas-Pour eğitim kompleksi gibi özellikle Enerji Bakanlığına bağlı İran’daki teknik tesislerin ziyareti için Türk tarafını davet etmiştir.

            D- MÜŞAVİRLİK, MÜHENDİSLİK VE MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ
            15- İki taraf, barajlar ve sulama sistemleri, inşaat, enerji temini ve nakli, yollar, köprüler ve iskan vb. gibi inşaat ve müşavir mühendislik hizmetlerinde mevcut geniş işbirliğini gözönünde bulundurarak iki ülke arasındaki işbirliğini yoğunlaştırmaya karar vermişlerdir.

            İran Tarafı, Türk firmalarıyla ortak işbirliği imkanlarının sağlanması için dört yarı resmi müşavir mühendislik firmasının (enerji için MOSHANİR ve GHODS NIROO, su işleri için MAHAB GHODS ve YEKOM) ve dört yarı resmi mühendislik firmasının (su işleri için SABIR, PEYMAB ve JEHAD ve enerji için PAYMANEER) isimlerini sunmuştur. Türk tarafı bunu memnuniyetle karşılamış ve isimlerin bilgi için Türk mühendislik ve müşavirlik firmalarına iletileceğini belirtmiştir. Enerji Bakanlığına bağlı SATKAB firması gerekli malların ve makinaların temini ve ayrıca ticari faaliyetler için koordinatör acenta olarak İran Tarafınca tanıtılmıştır. Bu şirketler topluluğunun Türkiye’deki muhatapları, T. Müteahhitler Birliği, Müşavir Mühendis ve Mimarlar Birliği ve ilgili kamu kuruluşları ve özel kuruluşlar olacaktır.

            Taraflar, ilgili Türk müşavirlik ve mühendislik firmaları ile İranlı Mehab Ghods ve Yekom firmalarını drenaj ve arazi ıslahı projeleri için ortak yatırıma davet etme hususunda mutabık kalmışlardır.

            İki Taraf, dört ay zarfında böyle bir ortak yatırımın gerçekleşmesi için hazır olduklarını belirtmişlerdir.

            16- Türk Tarafı, İranlı uzmanların bir ay zarfında Iğdır Sulama Alanını ziyaret etmelerini ve kendilerine bölgede incelemelerde bulundukları sırada bilgi verilmesini düzenlemeyi kabul etmiştir.

            E- MADENCİLİK
            17- İki Taraf, jeoloji, madencilik, cevher hazırlama ve ham maddelerin işlenmesi konusundaki işbirliğinin önemini vurgulamışlar ve ilgili mercilerini dört ay içinde özellikle aşağıdaki konularda işbirliğinin gelecekteki yapısını belirlemeyi teminin teşvik etmek hususunda anlaşmışlardır:

            a) İki Tarafın teknik personelinin karşılıklı ziyaretler yaparak teknik konuları müzakere edeceği ve işbirliği yollarının ayrıntılarını kararlaştırılacağı, kömür, asbestos, diatomit ve grafit aranması ve çıkarılmasında işbirliği.

            b) İki ülkedeki hammaddelerin bulunması ve cevher hazırlanması konusunda (MTA ve NOSCO arasında) Maden Teknik Arama Enstitüsü (MTA) ve Geological Survey of İran arasında teknik bilgi, tecrübe ve uzman mübadelesi, Iran Tarafı bir MTA teknik heyetini davet etmiştir.

            18- Taraflar aşağıdaki hususlarda da mutabık kalmışlardır:

            a) Kayseri’deki ÇİNKUR tesislerinde yüksek vasıflı çinko cevheri işlenmesi.

            b) İrfandaki çinko çamurunun vasfının yükseltilmesi Çin fizibilite çalışması.

            c) İran Tarafı, ÇİNKUR’un Iranda külçe çinko üretilmesi için işleme tesisi kurulması teklifini nazarı itibarî alacaktır.

            d) Yukarıdaki hususların uygulamaya konulması için Taraflar, en kısa zamanda İran’da anlaşmanın ayrıntılarını müzakere etmek için biraraya geleceklerdir.

            F- PETROL ARANMASI VE ÇIKARTILMASI
            19- Daha önceki anlaşmalara ve toplantılara istinaden, TPAO ve NIOC petrol aranması ve çıkartılmasına ilişkin her alanda işbirliğine devam etmek konusundaki arzularını belirtmişlerdir.

            G- GAZ BORU HATTI
            20- Taraflar, İran gazı için Türk ve Avrupa pazarı araştırması için değerlendirme ve sonuçlandırma çalışmalarına devam edeceklerdir.

            Taraflar, iki ülke sınırı yakınında bir termik güç santralinin fizibilite çalışmaları içen üç ay zarfında bir ortak çalışma grubu oluşturulması için anlaşmışlardı.

            Bu grup ayrıca tesisin ileride inşaatı, çalışması ve idaresini yürütecek bir Türk-İran şirketinin statüsünü hazırlayacaktır.

            İran, mühendislik, malzeme temini, müşahitlik, inşaat ve işletme faaliyetlerine katılımına ek olarak tesise yakıt sağlayacaktır.

            H - İZLEME
            21- İki Taraf, Türk müteahhitlik firmalarınca karşılaşılan sorunların giderilmesi ve mevcut sınai işbirliğini kuvvetlendirmek için bir takip mekanizması kurmak hususunda anlaşmışlardır. Bunun yapılmasını teminin bu protokolün imza tarihinden itibaren karşılıklı heyetler yılda üç kez iki ülkede biraraya geleceklerdir.

            II- TİCARET
            1- İki Taraf, ülkeleri arasındaki ticaretin gelişimini gözden geçirmişler ve geçen yıllarda gerçekleşen ticaret hacmine yeniden ulaşmak ve daha yüksek hedeflere vasıl olmak için arzularını belirtmişlerdir.

            Taraflar, ilişik Ek (B) ve (C) deki karşılıklı iş’arı ihraç malları listelerini teati etmişlerdir.

            Yukarıda bahsedilen listeleri ve iki tarafın ihracatçı ve ithalatçıları arasındaki müzakerelerin sonuçları gözönünde bulundurulduğunda, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 1987 yılı sonuna kadar 2 milyar dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir.

            2- Başta akreditiflerin geç açılması ve teminat mektuplarının geç serbest bırakılması, teslimatdaki gecikmeler, teslimat şartları (CF/CIF/FOB/FOT/FOR) olmak üzere iki ülke arasındaki ticari mü badelerdeki mevcut sorunların ve ticareti kısıtlayan diğer engellerin, mukavelelerin yürütülmesinde ve sonuçlandırılmasında sorunlara sebep olduğunu nazarı itibaren alarak Taraflar, bu sorunların ülkelerindeki kanunlara ve mevzuatı uygun olarak karşılıklı yarar esasına göre çözülmesi için gerekli önlemleri almak konusunda anlaşmışlardır.

            3- Ticarette daha büyük hacim ve çeşitlenmeye ulaşılması amacından hareketle, iki taraf İran’ın petrol dışı ürünlerinin Türkiye’ye ihracatını geliştirmek için hazır olduklarını tekrarlamışlardır.

            Türk Tarafı, Türk firmalarının İran mallarının araştırılması, belirlenmesi ve alımı için çabalarının devamı için her türlü gayreti göstereceklerini belirtmiş ve İran’ın Türkiye’ye ihracatını geliştirme faaliyetine yardım etmek için mümkün olan her kolaylığın sağlanacağına söz vermiştir.

            İran Tarafı, İranlı ihracatçılarının Türkiye’deki pazarlama çalışmalarını arttırmaları için mümkün olan her türlü teşvikin sağlanacağına söz vermiştir.

            Bu itibarla,30 Aralık 1985 tarihi Mutabakat Zaptı’nın 50’nci maddesine uygun olarak Taraflar, İran Tarafının Türkiye’de bir Ticaret Ofisi açma çalışmalarını memnuniyetle kaydetmişlerdir. Türk Tarafı, Bu Ofisin resmi açılışı için gerekli formalitelerin ikmalini kolaylaştırmaya hazır olduğunu belirtmiştir.

            4- İki Taraf, 21-24 Şubat 1987 tarihlerinde Tahran’da yapılan ECO Uzmanlar Grubu toplantısından ve bir tercihli ticaret sistemi kurulması için prensiplerin belirlenmesi ile ulaşılan sonuçtan duydukları memnuniyeti kaydetmişlerdir.

            Bu sistemin 1987 yılı içinde kurulacağına ve iki Tarafın ticari mübadelelerini önemli ölçüde arttırmaya katkıda bulunacağına olan bekleyişlerini ifade etmişlerdir.

            5- İki Taraf, 1987 yılı için ham petrol alım satımına ilişkin olarak TÜPRÜŞ ve N.I.O.C. arasındaki 31 Aralık 1986 tarihli mukavelenin uygulanmasını memnuniyetle kaydetmişlerdir.

            6- İki Taraf, ülke arasındaki sınır ticaretinin durumunu gözden geçirmişler ve düzgün işleyişini memnuniyetle karşılamışlardır.

            7- İki Taraf, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Bank merkezi Jomhouri İslami İran arasında yürürlükte olan Bankacılık ve Ödemeler Düzenlemesini uygulanmasını gözden geçirmişler ve Düzenlemenin işleyişinden duydukları memnuniyeti belirtmişlerdir.

            8- Taraflar, karşılıklı ticaretin daha da artması için aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:

            İki ülke ihracatçıları ve ithalatçıları arasında 31 Aralık 1987’ye kadar ikmal edilecek mukavelelere istinaden daha sonra kararlaştırılacak kalemlere ilişkin olarak kredi bazındaki ve iki ülke yetkili mercilerinin onayına konu olan ticaret, ilgili Taraflarca kararlaştırılacak limit içinde iki ülke Merkez Bankalarındaki mevcut hesaplar kanalıyla yapılacaktır.

            İki Merkez Bankasının temsilcileri, uygun düzenlemelere ilişkin görüş teatisinde bulunmak üzere iki ay zarfında bir araya geleceklerdir.

            III- ULAŞTIRMA VE HABERLEŞME TELEKOMÜNİKASYON
            1- Taraflar, iki ülke arasındaki telekomünikasyon işbirliği üzerinde görüş teatisinde bulunmuşlar ve bu alandaki gelişmeleri memnuniyetle kaydetmişlerdir. Taraflar, bu alandaki işbirliğinin devamı üzerinde mutabık kalmışlardır.

            2- Türk Tarafı, İran’a üçüncü ülkeler için ek transit telefon ve telgraf hatları temin etmeye hazır olduğunu ve bu alanda ilgi il merciler arasındaki işbirliğini geliştirmek için mevcut çabaları teşvik edeceğini belirtmiştir.

            3- Türk Tarafı, Fransızca olarak sunulmuş olan “Ekspres Posta Hizmetleri” anlaşma taslağının İngilizce metninin en kısa zamanda İran makamlarına iletileceğini belirtmiştir.

            İran Tarafı, bu alandaki gelişmeleri memnuniyetle kaydetmiş ve Türk PTT’sini iki ülke arasında ofis-fax servisi kurmak konusundaki arzusunu iletmeyi kabul etmiştir.

            DEMİRYOLU ULAŞTIRMASI
            1- Türk taraf, İran Tarafına Türk Hükümetinin demiryolları kolaylıklarının geliştirilmesi için önemli yatırımlar yapmış olduğunu bildirmiş ve bu ulaşım kolaylığının maksimum kapasitede kullanmasını İran Tarafına ısrarla belirtmiştir.

            2- Taraflar, demiryolları kolaylıklarının kullanımının geliştirilmesi için gerekli tedbirleri müzakere etmek ve almak için anlaşmışlardır.

            3- Türk Tarafı, TCDD’nin İran’a yılda ulaşım kapasitesinin yaklaşık 1,3 milyon ton veya daha fazla olduğunu işaret etmiştir. İran’a ihracatlarını demiryolu ile yapan Türk ihracatçılarını teşvik etmek için TCDD, nakliye ücretlerini genelde % 5 indirim yapmıştır.

            4- İran Tarafı, Türk Tarafından 1987 yılı sonuna kadar % 20’lik, üçüncü ülkelerden İran’a Türkiye üzerinden transit geçen yüklere peşin ödeme halinde TCDD’ce uygulama % 30’luk indirimin genişletilmesi talebinde bulunmuştur.

            Türk Tarafı, bu talebin ilgili mercilere iletileceğini belirtmiştir.

            5- İran Tarafı, Türkiye’den demiryolu için alınmış malların taşınmasını teminen ithalatçıları teşvik etmeye yönelik gerekli tedbirlerin alınmasına devam edileceğini belirtmiş ve TCDD’den müşterileri teşvik etmek için alınmış olan uygun tedbirlerin daha da geliştirilmesi talebinde bulunmuştur.

            6- Taraflar, iki ülke arasında mal taşıyan yük vagonlarının doldurulması ve boşaltılmasının hızlandırılması için uygun tedbirler almak için anlaşmışlardır.

            7- Türk Tarafı, TCDD’nin İran’a ulaştırma hizmetlerinden doğan borçların büyük bölümünün ödendiğini ve bakiyenin de ödenmek üzere olduğunu memnuniyetle belirtmiştir. İran Tarafı, TCDD’nin son anapara ödemesiyle ilgili tazminat talebini incelemeyi kabul etmiştir. Bu hususun ve demiryolu ulaşım hacminin arttırılması gibi diğer hususları müzakere etmek için Taraflar, mümkün olan en kısa zamanda biraraya gelmek konusunda anlaşmışlardır.

            HAVAYOLU ULAŞTIRMASI
            THY’nin İstanbul ve Tahran arasında tasfiyeli seferler başlatmak konusundaki istekliliği gözönünde bulundurularak iki ülke yetkili mercilerinin konuyu müzakere etmek için temas kurmaları üzerinde mutabık kalmıştır.

            KARAYOLU ULAŞTIRMASI
            1- Taraflar, iki ülke arasında karayolu ulaştırması konularını muhtelif yönlerini ayrıntılı bir şekilde gözden geçirip müzakerelerde bulunmuşlar ve bu alandaki işbirliğinde karşılaşılan güçlüklerin giderilmesi için alınacak tedbirler üzerine görüş teati etmişlerdir.

            2- İran Tarafı, transit için belgelerin sayısının arttırılması talebinde bulunmuştur.

            Türk Tarafı, tahsis edilmiş olan cari transit geçiş belgelerinin İran’ın taleplerini karşılayacağını beklediğini, ancak, yetersiz transit imkanlarının ortaya çıkması halinde İran Tarafının taleplerinin olumlu bir yaklaşımla ele alınacağını belirtmiştir.

            3- İran Tarafı, ulaştırma faaliyetlerinin hızlandırılmasını teminen ilgili Türk mercilerince verilmekte olan özel izinlerin FOB mukavelelerin mevcudiyeti halinde kaldırılmasını önermiştir.

            Türk Tarafı, böyle izinleri vermeye yetkili olacak “Bölgesel Ulaştırma Bürosu”nun Gürbulak’da kurulmasından sonra bu konuda uygulamadaki sorunların veya gecikmelerin olmayacağını belirtilmiştir.

            4- Bazı Türk nakliye firmalarının taahhütlerini yerine getirmemelerinden kaynaklanan sorunlara istinaden İran Tarafı, Türk Tarafından ilgili İran mercilerinin uygulamadaki sorunlarının giderilmesi için etkili yardım sağlanması talebinde bulunmuştur.

            Türk Tarafı, ilgili Türk mercilerinin bu hususların halli için böyle bir yardım ve katkının sağlanmasını teminen haberdar edileceğini belirtmiştir.

            5- İran Tarafı, Türk Maliye Firmalarının karşılaşabilecekleri ulaşım, gümrükler, boşaltma ve diğer gerekli işlemlerle ilgili hususları kolaylaştırmak için İran’da acentalar bulundurmaların önermiştir. Türk Tarafı bu önerinin ilgili kuruluşlara yazılı sirkülerler kanalıyla duyulacağını belirtmiştir.

            6- Taraflar, iki ülke arasında mevcut yolcu taşıma hizmetlerini gözden geçirmişler ve yolcu taşıma şirketlerine gerekli yeşil sigorta kartlarını taşımaları tavsiyesinde bulunmak hususunda anlaşmışlardır.

            7- Taraflar, İran’a FOB bazında sevk edilecek Türk ihraç mallarının nakliyesindeki gecikmeleri gidermek için uygun tedbirleri almak ve bu amaçla gerekli düzenlemeleri yapmak konusunda anlaşmışlardır.

            Bu itibarla, iki Taraf, işbirliği yapmak için hazır olduklarını belirtmişlerdir.

            8- İran Tarafı, İran’ın ihraç mallarının sevkıyatında Türk Nakliye Filosunun kullanılması için her türlü gayreti gösterecektir.

            9- Taraflar, kara ulaştırmasına ilişkin olarak görüşülemeyen konuların tarihi daha sonra kararlaştırılmak üzere, Gürbulak veya Bazargan’da bu yıl yapılacak olan Karma Ulaştırma Komitesi sırasında görüşülmesi hususunda mutabık kalmışlardır.

            DİĞER KONULAR
            1- Taraflar, Gürbulak/Bazargan sınırındaki mevcut ortak yolcu binalarının modernizasyonu için görüş ve bilgi teatisinde bulunarak, teknik uzmanların ilerdeki toplantısını gözden geçirmişler ve ilgili mercilerini bu hususta alınması gereken kararın çabuklaştırılması için haberdar etmeyi kararlaştırmışlardır.

            2- Taraflar, Türkiye’nin İran’a yönelik transit taşımaların hacmini artırmak için Trabzon ve Hopa limanlarında sunduğu transit imkanlarını gözden geçirmişler ve bu alanda mevcut işbirliğinin daha da geliştirilmesi için araştırmaya devam etmeye istekli olduklarını belirtmişlerdir.

            Türk Tarafı, Türk limanlarındaki İran gemilerinin yüklenmesi ve boşaltılması için gerekli liman kolaylıklarını sağlamaya devam edeceğini tekrarlamıştır.

            İşbu Mutabakat Zaptı 1987 yılı için geçerli olacak ve karma Komisyonun müteakip oturumu 1987 aralık ayında Tahran’da yapılacaktır.

            Her ikisi de aynı derecede geçerli olan İngilizce iki asıl nüsha olarak 1 Mayıs 1987 (11/2/1366) tarihinde Ankara’da düzenlenmiş ve imzalanmıştır.

            M. Tınaz TİTİZ                            Behzad NABAVİ
            Türkiye Cumhuriyeti                  İran İslam Cumhuriyeti
            Devlet Bakanı                           Ağır Sanayi Bakanı

EK- A
“TDÇİ” ve “NISCO” ARASINDA ORTAK ÜRETİM VE TEKNİK İŞBİRLİĞİ LİSTESİ

            1) Pota fırın ile çelik üretimi ve çelik yapım atölyesinde yüksek verimlilik sağlanması,

            2) Yüksek fırın döküm delikleri için kuru kitle uygulaması,

            3) Kömür katranı işlenmesi

            4) Yüksek fırında değiştirme ve yükleme sistemi,

            5) Yüksek fırında verimliliğin arttırılması için demir cevheri paletlerinin yüklenmesi,

            6) Kömürün nitrojen gazıyla kuru ayırımı,

            7) MIS uygulaması ve geliştirilmesi.

EK- B
TÜRKİYE’NİN İRAN’A İHRAÇ EDEBİLECEĞİ MALLAR
(Mayıs-Aralık 1987)
                                                                                              Birimi:  Milyon
                                                                                                                                                                          :       ABD$ .
            1. Plastik, petrokimyasal ve kimyasal ürünler                                                                                            :   140
            2. makina, teçhizat ve yedek parçalar                                                                                                        :   133
            3. Temel Mallar                                                                                                                                              :  133
                                                                          1000 mt.
                        Gübreler                          :            350
                        Buğday                            :            300
                        Şeker(x)                           :            120
                        Un                                     :             85
                        Et                                      :            1,6
            4. Demir dışı metaller ve özel çelik                                                                                                           :       25
            5. Kağıt ve orman ürünleri                                                                                                                          :       36
            6. Tekstil için maddeler                                                                                                                              :       60
            7. Gazyağı (160.000 mt: çeyrek yılda minimum
               40.000 mt.)
            8. Demir ve çelik mamulleri
                 a) Çelik kütükler (500.000 T) 80x80 mm
                     (100.000 T): 190 $/T (FOT/FOB/FOR)
                     TDÇİ’den Diğerleri (400.000 T) 186 $/T
                     (FOT/FOB/FOR) diğer şirketlerden                                                                                                  :    187
                b) Uzun hadde mamulleri (400.000 T) Fiyat:
                    en az 232,5 $ (FOT/FOB/FOR) en fazla
                    234,5 $ (FOT/FOB/FOR) (Sadece TDÇİ için)
                   Yukarıdaki fiyatlar 30/4/1987 tarihinden itibaren geçerlidir.
               c) Saç (77.000 T) 1985’den bekleyen sevkıyat
            9. Çeşitli                                                                                                                                                        :      30
EK- C
İRAN’IN TÜRKİYE’YE İHRAÇ EDEBİLECEĞİ MALLAR
(Mayıs-Aralık 1987)
                                                                                                     Birimi: Milyon
                                                                                                             ABD $   .
            1. Tarım ürünleri ve kurutulmuş meyvalar                                                                                             :         14
                        Pamuk
                        Deri
                        Kimyon
                        Kuru Kayısı
                        Kuru Üzüm
            2. Madenler, mineraller ve konsantreleri                                                                                              :         25
                        Kömür
                        Kok kömürü
                        Pik demir
                        Çinko konsantresi
            3. Ağır Sanayilerin parçaları                                                                                                                    :         10
            4. İnşaat malzemeleri                                                                                                                               :           2
                        Çimento
                        Fayans
            5. Ağır sanayi mamulleri                                                                                                                           :          7
            6. Çeşitli                                                                                                                                                     :        10
            (X) 1987 mahsul durumuna bağlı olarak

Not :İngilizce metni 14 Temmuz 1987 gün ve 19517 sayılı Resmi Gazete'dedir.