İnsan Hakları  
Resmi Gazete: 27.02.1988 Sayı : 19738 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt: 27 Sahife: 876
     
 
Karar Sayısı: 88/12649
     
             Ekli "İşgencenin ve Gayriinsani ya da Küçültücü Ceza veya Muamelenin Önlenmesine Dair Avrupa Sözleşmesi'nin onaylanması; Dışişleri Bakanlığının 26/2/1988 tarihli ve ÇTAD-I-415 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu'nca 26/2/1988 tarihinde kararlaştırılmıştır.
                                                                                                     
 Kenan EVREN
Cumhurbaşkanı 
         
T. ÖZAL 
Başbakan 
         
İ. K. ERDEM   
Devlet Bakanı ve Başb.Yrd
K. OKSAY   
Devlet Bakanı
A. TENEKECİ 
Devlet Bakanı
V.ATASOY 
Devlet Bakanı 
M. YAZAR 
Devlet Bakanı V.
A.KAHVECİ  
Devlet Bakanı V. 
A.KAHVECİ 
Devlet Bakanı
M.YAZAR 
Devlet Bakanı
N. KİTAPÇI
Devlet  Bakanı V. 
N. KİTAPÇI 
Devlet Bakanı
M. O SUNGURLU  
Adalet Bakanı
E. VURALHAN 
Milli Sav. Bakanı
M. KALEMLİ 
İçişleri Bakanı
E. PAKDEMİRLİ 
Dışişleri Bakanı V.
A. K. ALPTEMOÇİN 
 Maliye ve Güm. Bakanı
H. C. GÜZEL 
Milli eğt.Genç.ve Spor Bakanı
İ.S. GİRAY 
Bayındırlık ve İs. Bakanı
B. AKARCALI 
Sağ.ve Sos.Yard. Bakanı 
E. PAKDEMİRLİ 
UlaştırmaBakanı     
 
H. H. DOĞAN 
Tarım Orman ve Köyişleri Bakanı
İ. AYKUT 
Çal. ve Sos.Güvenlik Bakan
Ş. YÜRÜR 
Sanayi ve Ticaret Bakanı
F. KURT 
Enerji ve Tabii Kayn. Bakanı
M. T. TİTİZ 
Kültür ve Turizm Banaı
  
İŞKENCENİN VE GAYRİİNSANİ YA DA KÜÇÜLTÜCÜ CEZA VEYA MUAMELENİN ÖNLENMESİNE DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİ 
DİBAÇE

            Aşağıda imzaları bulunan Avrupa Konseyi üyesi Devletler,

            İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleşme hükümlerini dikkate alarak;

            Aynı Sözleşmenin, “hiç kimse işkenceye veya gayriinsanî veya küçültücü ceza veya muameleye tabi tutulmayacaktır” şeklindeki 3.ncü maddesini hatırda tutarak;

            3. Madde ihlallerinin mağdurları olduklarını iddia eden kişilerle ilgili olarak bu Sözleşmede öngörülen mekanizmanın işlemekte olduğunu kaydederek;

            Hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin işkence ve gayriinsanî ya da küçültücü ceza veya muameleye karşı korunmalarının, ziyaretlere dayanan, önleyici nitelikte, adlî olmayan yollarla kuvvetlendirilebileceğine kani olarak;

            Aşağıdaki gibi anlaşmışlardır:

BÖLÜM I

            Madde 1
            İşkencenin ve Gayriinsanî ya da Küçültücü ceza veya muamelenin önlenmesi için bir Avrupa Komitesi teşkil olunacaktır (bundan sonra “Komite” olarak anılacaktır). Komite, ziyaretler yapmak suretiyle, hürriyetinden yoksun bırakılan kişilere yapılan muameleyi, gerekli ise bu gibi kişilerin işkence ve gayriinsanî ya da küçültücü ceza veya muameleden korunmalarının kuvvetlendirilmesi amacıyla inceleyecektir.

            Madde 2
            Herbir Taraf, bu Sözleşmeye uygun olarak yetkili olduğu ve bir kamu makamı tarafından hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin bulunduğu herhangi bir yere ziyaret yapılmasına izin verecektir.

             Madde 3
            Bu Sözleşmenin uygulanmasında, Komite ve ilgili Tarafın yetkili millî makamları birbirleriyle işbirliği yapacaklardır.

BÖLÜM II

            Madde 4
            1. Komite, Tarafların sayısına eşit sayıda üyelerden oluşacaktır.

            2. Komite üyeleri, Sözleşmenin kapsadığı alanlarda insan hakları konusunda yetkileriyle tanınan veya meslekî deneyimi olan yüksek ahlakî karaktere sahip kişiler arasından seçilecektir.

            3. Komite’nin iki üyesi aynı devletin vatandaşı olmayacaktır. 

            4. Üyeler kendi kişisel sıfatları ile görev yapacaklar, bağımsız ve tarafsız olacaklar ve Komiteye etkin şekilde hizmet vermeye hazır olacaklardır.

            Madde 5
            1. Komite üyeleri, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Bürosu tarafından hazırlanacak isim listesinden Avrupa Konseyi bakanlar Komitesi tarafından mutlak çoğunlukla seçilecektir; tarafların Parlamenter Meclisteki millî heyetleri asgarî ikisi kendi vatandaşı olan üç aday gösterecektir.

            2. Arızî olarak boşalan üyelikler için aynı usul takip edilecektir.

            3. Komite üyeleri dört yıllık süre için seçilecektir. Üyeler sadece bir kez yeniden seçilebilirler. Bununla birlekte, ilk seçimde üyelerden üçünün süresi, iki yıl sonunda bitecektir. Görev süreleri ilk iki yıllık süre sonunda bitecek üyeler, Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tarafından, ilk seçimin tamamlanmasından hemen sonra kura ile tayin olunacaktır.

            Madde 6
            1. Komite gizli olarak toplanacaktır. Toplantı için yeterli üye sayısı Komite üyelerinin çoğunluğuna eşit olacaktır. Komite kararları, 10.ncu maddenin 2.nci paragrafı saklı kalmak kaydiyle, mevcut üyelerin çoğunluğu ile alınacaktır.

            2. Komite, çalışma tüzüğünü kendi hazırlayacaktır.

            3. Komitenin Sekretarya hizmetleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tarafından sağlanacaktır.

BÖLÜM III

            Madde 7
            1. Komite, 2.nci maddede belirtilen yerlere ziyaret düzenleyecektir. Devrevî ziyaretlerden ayrı olarak; Komite şartların gerektirmekte olduğu gördüğü takdirde, bu nitelikte başka ziyaretler de düzenleyebilir.

            2. Genel bir kural olarak, ziyaretler en az iki Komite üyesi tarafından yapılacaktır. Komite, gerekli gördüğü takdirde, uzmanlardan ve tercümanlardan yararlanacaktır.

            Madde 8
            1. Komite, ilgili Taraf Hükümetine ziyaret yapma niyetini bildirecektir. Bu bildirimden sonra Komite, 2.nci maddede belirtilen herhangi bir yeri, herhangi bir zamanda ziyaret edebilir.

            2. Taraf ülke, Komite’ye görevini ifa etmesi için aşağıdaki kolaylıkları sağlayacaktır:

            a- Ülkesine giriş ve kısıtlama olmaksızın seyahat hakkı;

            b- Hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin bulundukları yerler hakkındaki tüm bilgilerin sağlanması;

            c- Hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin bulunduğu her türlü yere buralarda kısıtlama olmadan dolaşma hakkı dahil olmak üzere, sınırsız giriş,

            d- İlgili tarafın elinde olup da, Komite’nin görevini yapması için gerekli olan diğer bilgilerin sağlanması. Bu gibi bilgilerin istenmesinde, Komite, millî hukuk ve meslekî ahlakın uygulanabilir kurallarını dikkate alacaktır.

            3. Komite, hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerle özel olarak görüşebilir.

            4. Komite, ilgili bilgi verebileceğine inandığı herhangi bir kişi ile serbestçe muhabere edebilir.

            5. Komite, gerekiyorsa, ilgili tarafın yetkili makamlarına gözlemlerini derhal bildirebilir.

            Madde 9
            1. İstisnaî şartlarda, ilgili Tarafın yetkili makamları, Komite tarafından teklif olunan belirli bir ziyaret yerine veya ziyaret zamanına karşı Komiteye girişimde bulunabilirler. bu gibi girişimler, yalnızca, millî savunma, kamu güvenliği, kişilerin hürriyetlerinden yoksun bırakıldıkları yerlerde ciddî karışıklık, bir kişinin sağlık durumu veya ciddî bir suça taalluk eden acil bir sorgulamanın yürütülüyor olması gerekçeleriyle yapılabilir.

            2. Bu gibi girişimleri takiben, Komite ve ilgili Taraf, durumu açıklığa kavuşturmak ve Komite’nin görevini süratle yerine getirmesini sağlayacak düzenlemeler üzerinde mutabık kalmak üzere hemen yekdiğeri ile danışmalara girişecektir. bu düzenlemeler, Komite’nin ziyaret etmeyi önerdiği herhangi bir şahsın başka bir yere nakledilmesini kapsayabilir. ziyaret yapılıncaya kadar ilgili Taraf, Komite’ye alakalı kişi hakkında bilgi sağlayacaktır.

            Madde 10
            1. Her ziyaretten sonra Komite, ilgili Tarafın sunabileceği gözlemleri de dikkate alarak, ziyaret sırasında tespit ettiği vakıalar hakkında bir rapor düzenleyecektir. Komite, gerekli gördüğü takdirde tavsiyelerine de yer verebileceği raporunu ilgili Tarafa gönderecektir. Komite, ilgili Taraf ile, hürriyetinden yoksun bırakılan kişilerin daha iyi korunmaları konusunda gerekli ise önerilerde bulunmak maksadıyla, danışmalarda bulunabilir.

            2. İlgili Taraf işbirliği yapmadığı, ya da Komite’nin tavsiyeleri ışığında durumun iyileştirilmesini reddettiği takdirde, Komite, ilgili Tarafa görüşlerini bildirme imkânının verilmesini müteakip, üyelerinin üçte-iki çoğunluğu ile, konu hakkında kamuya bir açıklama yapılmasına karar verebilir.

            Madde 11
            1. Komite tarafından ziyaret ile ilgili olarak toplanan bilgiler, Komite raporu ve ilgili Taraf ile danışmalar gizli olacaktır.

            2. Komite, ilgili Tarafın talep etmesi halinde, ilgili tarafın yorumları ile birlikte raporunu yayınlayacaktır.

            3. Bununla birlikte, ilgili şahsın açık rızası olmaksızın hiçbir şahsî bilgi yayınlanmayacaktır.

            Madde 12
            Komite, 11.nci maddede yer alan gizlilik kurallarına bağlı olarak, her yıl faaliyetleri konusunda Bakanlar Komitesine bir genel rapor sunacak, bu rapor Parlamenter Meclise de gönderilecek ve kamuya açıklanacaktır.

            Madde 13
            Komite üyeleri, komiteye yardım eden uzman ve diğer şahıslar, görevleri sırasında ve görevlerinin sona ermesine müteakip, görevlerinin yerine getirilmesi sırasında edindikleri bilgilerin ve öğrendikleri vakıaların gizliliğini muhafaza etmekle yükümlüdürler.

            Madde 14
            1. Komiteye yardım eden kişilerin isimleri, 8.nci maddenin 1.nci paragrafı gereğince yapılacak bildirimde belirtilecektir.

            2. Uzmanlar, Komitenin talimatı ve yetkisi altında faaliyet göstereceklerdir. Bunlar, bu Sözleşmenin kapsadığı alanlarda özellikle bilgi ve deneyim sahibi olacaklar ve Komite üyeleri gibi aynı şekilde bağımsızlık, tarafsızlık ve hizmete hazır bulunma kurallarıyla bağlı olacaklardır.

            3. Bir Taraf, istisnaî olarak, Komiteye yardım eden herhangi bir uzman veya başka bir şahsın, ülkesinde bir yere yapılacak ziyarette yer almasına müsaade edilmeyebileceğini beyan edebilir.

BÖLÜM IV

            Madde 15
            Herbir Taraf, Hükümetine yapılacak bildirimleri almaya yetkili merciin ve tayin edebileceği herhangi bir irtibat görevlisinin isim ve adresini Komiteye bildirecektir.

            Madde 16
            Komite, Komite üyeleri ve 7.nci maddenin 2.nci paragrafında atıf yapılan uzmanlar, bu Sözleşmenin Ek’inde yer alan ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanacaklardır.

            Madde 17
            1. Bu Sözleşme, hürriyetinden yoksun bırakılan kişiler için daha fazla koruma sağlayan iç mevzuat veya uluslararası herhangi bir anlaşma hükmüne zarar vermeyecektir.

            2. Bu Sözleşmenin hiçbir hükmü, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi organlarının yetkilerini veya bu Sözleşme gereğince Taraflarca üstlenilen yükümlülükleri sınırlar veya bunlardan sapmaya imkân verir şekilde yorumlanamaz.

            3. Komite, 12 Ağustos 1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri ve buna bağlı 8 Haziran 1977 tarihli Ek Protokoller uyarınca, himayeci Devlet veya Uluslararası Kızılhaç Komitesi temsilci veya delegelerinin müessir şekilde düzenli olarak ziyaret ettikleri yerleri ziyaret etmeyecektir.

BÖLÜM V

            Madde 18
            Sözleşme, Avrupa Konseyine üye devletlerin imzasına açık olacaktır. Sözleşme, onaylama kabul veya tasvibe tabi olacaktır. Onaylama, kabul veya tasvib belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreterine tevdi olunacaktır. 

            Madde 19
            1. Bu Sözleşme, 18.nci madde hkümüne uygun olarak yedi Avrupa Konseyi üyesi Devletin Sözleşme ile bağlı olduklarına dair rızalarını beyan ettikleri tarihi takip eden üç aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girecektir.

            2. Bu Sözleşme ile bağlı olduğuna dair rızasını sonradan beyan eden herhangi bir üye Devletle ilgili olarak, Sözleşme; onaylama, kabul veya tasvip belgesinin tevdii tarihini takip eden üç aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girecektir.

            Madde 20
            1. Herhangi bir devlet, imzalama sırasında veya onaylama, kabul veya tasvib belgesini tevdi ederken Sözleşmenin uygulanacağı toprağı veya toprakları belirleyecektir.

            2. Herhangi bir Devlet, daha sonraki bir tarihte Avrupa Konseyi Genel Sekreterine hitaben yapacağı bir beyan ile, bu Sözleşmenin uygulanmasını, beyanında belirlediği diğer herhangi bir toprağa teşmil edebilir. Bu toprak ile ilgili olarak Sözleşme böyle bir beyanın Genel Sekreter tarafından alındığı tarihi takip eden üç aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü yürürlüğe girecektir.

            3. Bundan önceki iki paragraf uyarınca yapılmış herhangi bir beyan, bu beyan da zikredilen herhangi bir toprak ile ilgili olarak, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine hitaben yapılacak bir bildirim ile geri alınabilir. Geri almak, böyle bir bildirimin Genel sekreter tarafından alındığı tarihi takip eden üç aylık sürenindolmasını izleyen ayın birinci günü geçerli olacaktır.

            Madde 21
            Bu Sözleşme hükümleri ile ilgili olarak çekince konulamaz.

            Madde 22
            1. Herhangi bir Taraf, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine göndereceği bir bildirim ile Sözleşmenin feshini ihbar edebilir.

            2. Böyle bir ihbar, beyanın Genel Sekreter tarafından alındığı tarihi takip eden oniki aylık sürenin dolmasını izleyen ayın birinci günü geçerli olacaktır.

            Madde 23
            Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Avrupa Konseyine üye Devletlere:

            a- Her imza işlemini,

            b- Her onaylama, kabul veya tasvib belgesinin tevdi edilmesini,

            c- Bu Sözleşmenin 19.ncu ve 20.nci maddelere uygun olarak yürürlüğe girdiği her tarihi,

            d- Sözleşmenin 8.nci ve 10.ncu maddelerine uygun olarak yapılan işlem hariç olmak üzere, bu Sözleşmeyi ilgilendiren herhangi bir işlem, bildirim veya yazışmayı bildirecektir.

            Yukarıdaki hükümleri kabul zımnında gereği gibi yetkili kılınmış aşağıda imzaları bulunanlar işbu Sözleşmeyi imzalamışlardır.

            Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanacak olan işbu Sözleşme, İngilizce ve Fransızca olarak ve her iki metin de aynı derecede geçerli, olmak üzere, tek nüsha halinde 26 Kasım 1987 tarihinde Strazbourg’da düzenlenmiştir. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Avrupa Konseyine üye devletlerin her birine bu Sözleşmenin aslına uygun suretlerini tevdi edecektir.
 
 

 
Avusturya cumhuriyetii Hükümeti Adına
Belçika Krallığı Hükümeti adına
Alois MOCK
Rombaut VAN CROMBRUGGE
 
 
Kıbrıs Cumhuriyeti Hükümeti adına
Danimarka Krallığı Hükümeti adına
George JACOVOU
Erling Vilhelm QUAADE
 
 
Fransa Cumhuriyeti Hükümeti adına
Federal Almanya Cumhuriyeti Hükümeti adına
Claude MALHURET
 
Helmut SCHAFER
Günter KNACKSTEDT
 
 
Yunanistan Cumhuriyeti Hükümeti adına
İzlanda Cumhuriyeti Hükümeti adına
Theodoros PANGOLOS
Steinrimur HERMANNSSON
 
 
İrlanda Hükümeti adına
İtalya Cumhuriyeti Lihnetayn Prensliği Hükümeti adına
 
Luigi FRANZA
 
 
Lihnetayn Prensliği Hükümeti adına 
Lüksemburg Büyük Dükalığı Hükümeti adına
Hans BRUNHART
Jacques F. POOS
 
 
Malta Hükümeti adına
Hollanda Krallığı Hükümeti adına
V. TABONE
Wicher Oncko SERVATIUS
 
 
Norveç Krallığı Hükümeti adına
Portekiz Cumhuriyeti Hükümeti adına
Kari GJESTEBY
Jose Manuel DURAO BARROS
 
 
İspanya Krallığı Hükümeti adına
İsveç Krallığı Hükümeti adına
Virgilio ZAPATERO GOMEZ
Anita GRADIN
 
 
İsviçre Konfederasyonu Hükümeti adına
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına
Pierre AUBERT
 
 
 
Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleişk Krallığı Hükümeti adına
Timothy John Crommelin EGGAR
            Avrupa Konseyi arşivlerinde saklanacak olan işbu Sözleşme, İngilizce ve Fransızca olarak, tek orijinal belgenin doğru nüshası olarak tasdik edilmiştir.
Strasbourg 15 Aralık 1987
Avrupa Konseyi Hukuk İşleri Müdürü
Erik HARREMOES
 
            NOT: İşbu Sözleşme, Bakanlar Kurulu’nun 07.01.1988 tarih ve 88/12487 sayılı Kararına istinaden, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına Avrupa Konseyi Nezidinde Türkiye Daimî Temsilcisi Büyükelçi Filiz DİNÇMEN tarafından Strasbourg’da 11 Ocak 1988 tarihinde imzalanmıştır.
 
Ayrıcalık ve Bağışıklıklar
(Madde 16)

            1. Bu ekin maksadı bakımından, Komite üyelerine yapılan atıflar, 7.nci maddenin 2.nci paragrafında söz konusu olan uzmanlara da şamil olacak şekilde anlaşılacaktır.

            2. Komite üyeleri, görevlerinin ifası sırasında ve görevlerini yerine getirirken yaptıkları seyahatlerde aşağıdaki ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanırlar:

            a) Şahsî tutuklanma veya gözaltına alınma ve şahsî bagajlara el konmasından bağışıklık ve resmî sıfatları ile sarfettikleri yazılı veya sözlü ifadeleri ve her türlü fiilleri bakımından her türlü adlî takibattan bağışıklık;

            b) İkamet ettikleri ülkelerden çıkış ve bu ülkelere dönüş görev ifa ettikleri ülkelere giriş ve bu ülkelerden çıkış sırasında hareket serbestileri üzerindeki her türlü kısıtlamadan ve görevlerini yaparken ziyaret ettikleri veya geçtikleri ülkelerde yabancıların tabi oldukları tescil işlemlerinden bağışıklık.

            3. Komite üyeleri, fonsiyonlarının ifası ile ilgisi seyahatleri sırasında gümrük ve döviz denetim işlemleri bakımından aşağıdaki kolaylıklardan yararlandırılacaklardır:

            a) Kendi hükümetlerince, geçici resmî görev ile yurt dışına seyahat eden yüksek seviyeli yetkilere tanınan kolaylıklar;

            b) Diğer Tarafların hükümetlerince, yabancı hükümetlerin geçici resmî görevlisi olan temsilcilerine tanınan kolaylıklar.

            4. Komitenin belge ve evrakına, Komitenin işi ile ilgili olduğu sürece dokunulamaz Komitenin resmî yazışmaları ve diğer resmî muhaberatı engellenemez veya sansüre tabi tutulamaz.

            5. Komite üyeleri için tam bir konuşma özgürlüğü ve görevlerinin ifasında tam bir bağımsızlık temin etmek amacıyla, söz konusu kişilerin görevleri sona ermiş olsa dahi, görevlerinin ifası sırasındaki sözlü veya yazılı ifadeleri ve her türlü fiilleri bakımından adlî takibattan bağışık tutulurlar.

            6. Ayrıcalık ve bağışıklıklar, Komite üyelerine kendi şahsî çıkarları için değil, görevlerinin bağımsız biçimde ifasını güvence altına almak üzere tanınmıştır. Sadece Komite, üyelerine tanınmış olan bağışıklıklarını kaldırmaya yetkilidir: Komite, üyelerinden birinin bağışıklığından bunun adaleti engelleyici olduğu kanaatine vardığı herhangi bir halde ve bağışıklıktan, bunun tanınma maksadına zarar vermeden kaldırılabileceği hallerde, kaldırma hakkına sahiptir ve aynı zamanda bununla yükümlüdür.