Milletlerarası Anlaşmalar  
Resmi Gazete: 13.09.1989 Sayı : 20281 (Aslı) Düstur Tertip:5 Cilt: 29-1 Sahife:1017
     
Milletlerarası Anlaşma
 
Karar Sayısı: 89/14354
Karar Tarihi : 21/07/1989 
     
            12/11/1987 tarihinde imzalanan ve 18/5/1989 tarihli ve 3560 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ekli “Türkiye Cumhuriyeti ile Bangladeş Halk Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına Dair Anlaşma’nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığı’nın 30/6/1989 tarihli ve EİOA-II-4407-3275 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 21/7/1989 tarihinde kararlaştırılmıştır.
      Kenan EVREN
      Cumhurbaşkanı
T.ÖZAL      
Başbakan      
A.BOZER K.İNAN G.TANER C.ÇİÇEK
Devlet Bak. ve Başbakan Yard. Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı
I.ÇELEBİ C. ÇİÇEK İ.ÖZARSLAN S.SERT
Devlet Bakanı Devlet Bakanı V. Devlet Bakanı Devlet Bakanı
E.KONUKMAN İ.AŞKIN M.O.SUNGURLU İ.S.GİRAY
Devlet Bakanı Devlet Bakanı Adalet Bakanı Milli Savunma Bakanı 
A. AKSU A.M.YILMAZ E.PAKDEMİRLİ A.AKYOL
İçişleri Bakanı Dışişleri Bakanı Maliye ve Gümrük Bakanı Milli Eğitim Bakanı
C.ALTINKAYA H.ŞIVGIN C.TUNCER
Bayındırlık ve İskan Bakanı Sağlık Bakanı Ulaştırma Bakanı
L.KAYALAR İ.AYKUT Ş.YÜRÜR
Tarım Orman ve Köyişleri Bakanı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı  Sanayi ve Ticaret Bakanı
F. KURT N.K.ZEYBEK İ.AKÜZÜM
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür Bakanı Turizm Bakanı
Türkiye Cumhuriyeti ve Bangladeş Halk Cumhuriyeti Arasında Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunmasına Dair Anlaşma

            Türkiye Cumhuriyeti ve Bangladeş Halk Cumhuriyeti (herbiri “Taraf”) olarak aralarında daha geniş kapsamlı ekonomik işbirliğini ve özellikle bir Tarafın vatandaş ve şirketlerinin diğer Tarafın ülkesinde yatırım yapmalarını teşvik arzusuyla,

            Anılan yatırımların tabi olacağı uygulamalara ilişkin bir anlaşma akdinin, sermaye ve teknoloji akımı ile tarafların ekonomik gelişmesini teşvik edeceği,

            İstikrarlı bir yatırım ortamı meydana getirmek ve ekonomik kaynakların en etkin biçimde kullanılmalarına sağlamak üzere, yatırımların adilane ve hakkaniyete uygun muameleye tabi tutulmasının gerektiğini kabul ederek,

            Yatırımların teşviki ve karşılıklı korunması için bir Anlaşma imzalanması kararıyla,

            Aşağıdaki gibi anlaşmışlardır:

            MADDE I
            1. Bu anlaşmanın amacına matuf olarak,

            (a) “Şirket” özel ve kamuya ait, sınırlı veya sınırsız sorumluluk taşıyan, kar maksadıyla teşekkül etmiş, kurulmuş veya başka şekilde teessüs etmiş korporasyon, şirket, birlik veya diğer örgütlenmeler kapsayan her türlü hukuki varlığı ifade eder.

            (b) “Bir Tarafın Şirketi” o Tarafın uygulanabilir Kanun ve mevzuatına uygun olarak kurulmuş, teşekkül etmiş ve başka bir şekilde teşkil edilmiş şirketi ifade eder ve;

            i) Sözkonusu Tarafın vatandaşı olan gerçek kişileri veya,

            ii) Sözkonusu Tarafın tesbitine göre, o Tarafın temsilci veya aracı organlarının kayda değer menfaatleri bulunan şirketi ifade eder. Bir tarafın şirketinin hukuki statüsü karşı tarafa tanınacaktır.

            c) “Yatırım”, bir Tarafın vatandaşları veya şirketlerince, diğer Tarafın ülkesinde dolaylı veya dolaysız malik olunan veya kontrol edilen ve mal varlığı, hisse senetleri, borç, hak talepleri ile hizmet ve yatırım sözleşmelerini kapsayan her türlü yatırımı ifade eder ve aşağıdakileri ihtiva eder:

            i) İpotek, ihtiyati haciz ve rehin gibi haklar dahil olmak üzere maddi ve gayrimaddi hür türlü mülkü;

            ii) Bir şirketi veya hisse senetlerini veya bir şirketteki başka menfaatleri veya mal varlığından doğan diğer menfaatleri;

            iii) Bir para alacağı veya, ekonomik değeri olan ve bir yatırımla ilişkili bulunan bir işi yapma talebi, 

            iv) Telif hakları, patentler, marklar, ticari ünvanlar, sınai tasarımlar, ticari sırlar ve know-how ve hüsniyeti ihtiva eden sınai mülkiyet hakları,

            d) “Malik olmak veya kontrol etmek”, nerede bulunursa bulunsun, tali veya bağlı şirketler kanalıyla mülkiyet ve kontrol dahil, dolaylı ve dolaysız, mülkiyeti veya kontrolü ifade eder.

            e) Bir Tarafın “Vatandaş”ı yürürlükteki mevzuata göre, bir Tarafın vatandaşı olan gerçek kişiyi ifade eder.

            f) “Hasılat”, kar; temettü; sermaye kazancı; imtiyaz ücretini; yöneticilik; teknik yardım ve diğer ücretler ve ayni ödemeler dahil, bir yatırımdan veya bir yatırım ile ilgili olarak elde edilen bir meblağı ifade eder.

            MADDE II
            1. Taraflardan herbiri, üçüncü bir ülkenin vatandaş ve şirketlerinin benzer yatırımlarına uygulanandan daha az elverişli olmamak kaydıyla ve kendi kanun ve yönetmelikleri çerçevesinde içinde, kendi ülkesinin vatandaş ve şirketlerinin yatırımlarına uygulanandan daha az elverişli olmamak kaydıyla, kendi ülkesinde yatırımlara ve ilgili faaliyetlere müsaade edecektir.

            2. Taraflardan herbiri tesis olunan yatırım ve ilgili faaliyetlere, benzeri durumlardaki kendi vatandaşlarının ve şirketlerinin yatırımları ile üçüncü bir ülke vatandaş ve şirketlerinin yatırımlarına uyguladığı muameleden hangisi en elverişli ise, ondan daha az elverişli olmayan bur muamele uygulanacaktır. 

            3. Yabancıların ülkeye giriş ve geçici ikamet mevzuatına uygun olarak, Taraflardan herbirinin vatandaşlarının, kendilerinin veya kendilerini istihdam eden Taraf şirketinin önemli bir miktar sermeyi veya başka kaynak taahhüdünde bulunmuş veya bulunmak üzere olduğu herhangi bir yatırımın kurulması, geliştirilmesi, idaresi şartıyla veya sözkonusu yatırımın işletilmesi için tavsiyede bulunmak üzere, diğer Tarafın ülkesine girmesine ve oradan ikamet etmesine müsaade edilecektir.

            4. Bir Tarafın yürürlükteki kanun ve yönetmeliklerine uygun olarak kurulan ve karşı tarafın vatandaş veya şirketlerinin yatırımları olan şirketler, istedikleri üst düzey yönetim personelini tabiyetlerine bakılmaksızın istihdam etmeye mezun olacaklardır.

            5. Taraflardan herbiri yatırımlarla ilgili olan veya yatırımları etkileyecek olan bütün kanun, yönetmelik, idari işlem ve usulleri kamuoyuna duyuracaktır.

            MADDE III
            1. Yatırımlar, kamu yararı amacıyla, ayırım gözetmeksizin, yeterli ve etkin tazminatın süratle ödenmesi ve madde II (2)’de konu edilen kanun ve genel prensiplerin işleyişiyle uyumlu bir şekilde hareket edilerek yapılan kamulaştırmalar dışında, dolaylı veya doğrudan doğruya kamulaştırılmayacak ve devletleştirilmeyecek, kamulaştırma veya devletleştirme (“kamulaştırma”) nevinde işlemlere tabi tutulmayacaktır.

            2. Tazminat, kamulaştırma kararının alındığı veya öğrenildiği anda, kamulaştırılan yatırımın adil piyasa değerine eşit olacaktır. Tazminat gecikmeksizin ödenecek, tamamıyle nakle çevrilebilecek ve serbestçe transfer edilebilecektir.

            3. Bir Tarafın vatandaşları veya şirketleri yatırımlarının, karşı tarafın memleketinde savaş, ayaklanma, iç karışıklıklar veya benzeri olaylar yüzünden zarara uğramaları halinde; o ülke tarafından benzeri durumda kendi veya üçüncü bir ülkenin vatandaşları veya şirketlerine uygulanacak muameleden daha az elverişli olmamak kaydıyla, hangisi daha elverişli ise, o muameleye tabi tutulacaktır.

            MADDE IV
            1. Taraflardan herbiri, bir yatırımla ilgili tüm transferlerin kendi ülkesine veya kendi ülkesinden dışarıya serbestçe ve makul olmayan bir gecikmeden bertaraf olarak yapılmasına müsaade edilecektir.

            Sözkonusu transferler:

            a) Hasılatı;

            b) Madde III uyarınca tazminatı;

            c) Bir yatırım anlaşmazlığından kaynaklanan ödemeleri,

            d) Yatırımın tamamı veya bir kısmının satışı veya tasfiyesinden elde edilen geliri ihtiva eder.

            2. Transferler,transferlerin yapılacağı para birimi/birimlerine, transfer anındaki spot muamelelere uygulanan cari kur üzerinden serbest döviz olarak yapılacaktır.

            3. Yukarıda 1. ve 2. paragraflardaki hükümlere rağmen, Taraflardan herbiri;

            (a) Bu madde uyarınca izin verilen transferlerin, ilgili gecikmeksizin ve 1.2. paragraflardaki hakların özüne halel getirmemek kaydıyla nasıl yapılacağı ilişkin usulleri öngören,

            (b) Döviz transferlerinin rapor edilmesini gerektiren,

            (c) Temettü veya diğer transferlerde uygulanan stopaj gibi vergileri ihdas eden kanun ve kararnameleri muhafaza edebilir.

            Ayrıca, Taraflardan herbiri kanunlarını eşitlikle, ayırım gözetmeksizin uygulamak suretiyle, alacakların korunmasını veya mahkeme kararlarının yerine getirilmesini sağlayabilir.

            MADDE V
            Taraflar, Anlaşma ile ilgili herhangi bir anlaşmazlığı çözümlemek veya anlaşmanın uygulanması veya yorumlanmasına ilişkin herhangi bir hususu görüşmek üzere, Taraflardan birinin talebi üzerine vakit geçirmeden istişarede bulunmayı kabul ederler.

            MADDE VI
            1. Bu maddeye göre yatırım anlaşmazlığı: (a) bir Tarafın yabancı yatırımlarla ilgili makamının, sözkonusu vatandaş veya şirkete sağladığı herhangi bir yatırım müsaadesinin uygulanması veya yorumlanması; (b) bir yatırım ile ilgili olarak ve işbu Anlaşma ile verilen veya yaratılan herhangi bir hakkın çiğnendiğinin iddia edilmesi ile ortaya çıkan anlaşmazlıkları ifade eder.

            2. Bir Taraf ile karşı Tarafın vatandaşı veya bir şirketi arasında yatırım anlaşmazlığı vukuunda, anlaşmazlık öncelikle iyi niyetle girişilecek müzakerelerle çözümlenmeye çalışılacaktır. Bu istişare ve müzakerelerin başarılı olmaması halinde anlaşmazlığa, daha önceden kararlaştırılmış herhangi bir usule uygun olarak çözüm aranacaktır.

            3. (a) İlgili vatandaş veya şirket, anlaşmazlığın vukuundan itibaren bir yıl geçmesini müteakip herhangi bir zamanda, anlaşmazlığın hakem marifetiyle çözümlenmesi için, Uluslararası Yatırım Anlaşmazlıklarının Merkezi (“Merkez”) başvurmayı seçtiğini yazılı olarak bildirebilir.

            (b) Taraflardan herbiri bu vesile ile, yatırım anlaşmazlığının çözümü için Merkez’e başvurulmasına muvafakat etmektedir.

            (c) Bu gibi anlaşmazlıkların hakem marifetiyle çözülmesi, Devletler ile başka Devletlerin Vatandaşları Arasındaki Yatırım Anlaşmazlıklarının Çözümlenmesine İlişkin Konvansiyon hükümleri ve Merkez’in “Tahkim Kuralları” çerçevesinde yapılacaktır.

            4. Yatırım sözleşmesinde belirtilen ve kamulaştırmaya ilişkin bir anlaşmazlığın çözümü için getirilen kurallar bağlayıcı olmaya devam edecekler ve yatırım sözleşmesinin, ilgili mahalli kanunların ve hakem kararlarının tenfizine dair yürürlükteki uluslararası anlaşmaların ilgili hükümlerine uygun olarak tatbik edileceklerdir.

            MADDE VII
            1. Taraflar, işbu  Anlaşmanın yorumu veya uygulanması konusunda aralarında vaki olan herhangi bir anlaşmazlığı, iyi niyet ve işbirliği ruhu içinde, çabuk ve adil bir şekilde çözümlemeye çalışacaklardır. Bu çerçevede, Taraflar bu gibi çözümlere varmak için dolaysız ve anlamlı müzakerelerde bulunmayı kabul ederler. Bu müzakereler başarısızlıkla sonuçlanırsa, anlaşmazlık, taraflardan herhangi birinin talebi üzerine, Uluslararası Hukukun tatbiki kabil mevzuatına göre bağlayıcı karar verilmesi için tahkime götürülebilir.

            2. Talebin tebellüğünden itibaren iki ay içinde,  Taraflar birer hakem tayin edecek ve bu iki hakem, başka bir devletin vatandaşı olan üçüncü bir hakemi başkan olarak seçeceklerdir. Taraflardan  belirtilen zaman içinde bir hakem tayin edemezse, Taraflardan biri Uluslararası Adalet Divanı’nın Başkanından bu tayini yapmasını talep edebilir.

            3. Hakem Heyetinin bu Anlaşmanın diğer hükümleriyle bağdaşacak şekilde muhakeme usulleri üzerinde anlaşması için, Başkanını seçim tarihinden itibaren 3 aylık bir süresi olacaktır. Böyle bir anlaşma olmadığı takdirde, Hakem Heyeti Uluslararası Adalet Divanı Başkanı’nından genellikle benimsenen Uluslararası tahkim kurallarını dikkate alarak , takip edilecek usul  kurallarını tayin etmesini talep edecektir.

            4. Tahkim isteyen Taraf’ın anlaşmazlığı dolaysız ve anlamlı istişare ile çözmeye çalışmış olduğunun tesbiti üzerine, Hakem Heyeti anlaşmazlığın esasları üzerinde tahkim görevine başlar.

            5. Aksine bir mutabakat yok ise, üçüncü hakemin seçilme tarihinden itibaren sekiz ay içerisinde tüm başvuruların yapılmış ve tüm duruşmaların tamamlanmış olması gerekir ve Hakem Heyeti son sunuş tarihinden, ya da duruşmaların kapanış tarihinden itibaren, bu olaylardan daha sonra meydana geleni esas alınmak üzere, iki ay içerisinde kararını verecektir.

            6. Başkan ve diğer hakemlerce yapılan masraflar ve diğer tahkim giderleri, taraflarca eşit olarak ödenecektir. Bununla birlikte, Hakem Heyeti giderlerin daha fazla bir nisbetinin Taraflardan biri tarafından ödenmesine takdir hakkına istinaden karar verebilir.

            7. Bu Madde, Madde VI çerçevesi içinde Merkez’e sunulmuş ve halen Merkez’de çözüm bekleyen bir anlaşmazlığa uygulanamayacaktır.

            MADDE VIII
            Madde VI ve VII’nin hükümleri;

            a) İhracat kredisi, garanti veya sigorta programlarından veya,

            b) Tarafların anlaşmazlıkları başka yollar ile çözümleme konusunda üzerinde anlaştıkları diğer resmi kredi; garanti veya sigorta muamelelerinden doğacak anlaşmazlıklara uygulanmayacaktır.

            MADDE IX
            “Bu Anlaşma”, yatırımları ve buna ilişkin faaliyetleri, benzer durumlarda anlaşma ile sağlananlardan daha elverişli bir muameleye tabi kılan;

            a) Taraflardan herbirinin kanunları, nizamnameleri, idari uygulamaları veya usulleri; veya idari veya adli kararlarına,

            b) Uluslararası hukuki yükümlülüklere; veya

            c) Taraflardan herhangi biri tarafından, bir yatırım sözleşmesi veya tarım izin kapsamındakiler de dahil olmak üzere üstlenilen yükümlülüklere aykırı olmayacaktır.

            MADDE X 
            1. Bu Antlaşma, Tarafların herhangi birinin kamu düzeni ve ahlaki değerinin korunmasına, uluslararası barışın ve güvenliğin temini ve idamesine, ya da kendi temel güvenlik çıkarlarının korunmasına ilişkin yükümlülüklerinin ifası için gerekli önlemler alınmasına engellemez.

            2. Bu Anlaşma, Tarafların yatırımların tesisi için özel formaliteler tayin etmesine mani değildir. Ancak, bu formaliteler Antlaşmadan doğan hakların özüne zarar vermeyecektir.

            MADDE  XI
            1. Taraflardan herbiri vergi politikaları açısından diğer Tarafın vatandaş ve şirketlerinin yatırımlarına hakkaniyetle ve eşit muamele yapmaya özen gösterecektir.
 
            MADDE XII
            1. Bu Antlaşma onay belgelerinin teatisinin tamamlanmasından otuz gün sonra yürürlüğe girecektir. Bu Anlaşma on yıllık bir süre için yürürlükte kalacak ve bu Maddenin 2. paragrafına göre sona erdirilmedikçe yürürlükte kalmaya devam edecektir. Antlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte mevcut olan yatırımlar yanında, bu tarihten sonra yapılan veya iktisap edilen yatırımlara da uygulanacaktır.

            2. Taraflardan herbiri, yazılı olarak diğer Taraf’a bir yıl önceden feshi ibrazında bulunarak, Anlaşmayı başlangıç süresi olan on yılın bitiminden, veya bundan sonra her an sona erdirebilir.

            3. Bu Anlaşma, Taraflar arasında yazılı bir mutabakatla tadil edilebilir. Herhangi bir tadilat, Taraflar’dan herbirinin, diğer Taraf’a tadilatın yürürlüğe girmesi için gerekli tüm uluslararası formaliteleri tamamladığını bildirmesi üzerine, yürürlüğe girecektir.

            4. Bu Anlaşmanın son bulmasından önce yapılan veya iktisap edilen yatırımlara, Anlaşmanın sona ermesinden önceki diğer bütün maddelerinin hükümleri, sözkonusu sona erme tarihinden itibaren, ilave bir on yıl daha yürürlükte kalacaktır.

            Bu Anlaşma, Tarafların mülki ve mahalli organları için de geçerli olacaktır.

            Bu Anlaşmayı, Tarafların tam yetkili temsilcileri imzalamışlardır.

            İngilizce, Türkçe ve Bengali dillerinden ve her metin aynı derecede geçerli olmak üçere, ikişer metin olarak Ankara’da 12/11/1987’de akdedilmiştir. Yorumda anlaşmazlık olması halinde, İngilizce metin geçerli olacaktır.

            TÜRKİYE CUMHURİYETİ                        BANGLADEŞ HALK CUMHURİYETİ
            HÜKÜMET ADINA                                    HÜKÜMET ADINA

Not: İngilizce metni 132 Eylül 1989 gün ve 20281 sayılı Resmi Gazete’dedir.