Resmi Gazete: 05.12.1990 Sayı : 20716 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt: 35 Sahife:
 
 
Milletlerarası Sözleşme
Karar Sayısı: 90/894
Karar Tarihi : 19/08/1990  

            Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın (UNDP) 1987 yılında başlamış olan Avrupa Dördüncü Dönem Bölgesel Programı çerçevesinde hazırlanan ve Hükümetimiz adına 26 Temmuz 1989 tarihinde imzalanan ekli, RER/87/008 sayılı “Toksik Kimyasal Maddelerin Kontrolü, III. Safha” konulu Avrupa Bölgesel projesinin onaylanması; Dışişleri Bakanlığı’nın 17/8/1990 tarihli ve EİUE/II/475-4601 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1961 tarihli ve 244 sayılı Kanun’un 3 üncü ve 5 inci maddelerine göre, Bakanlar Kurulu’nca 19/8/1990 tarihinde kararlaştırılmıştır.

  
    Turgut ÖZAL
Cumhurbaşkanı
 
Y. AKBULUT  
Başbakan
     
       
M. KEÇEÇİLER  
Devlet Bakanı 
K.İNAN  
Devlet Bakanı
H. DOĞAN  
Devlet Bakanı 
G. TANER  
Devlet Bakanı
       
C. ÇİÇEK  
Devlet Bakanı
İ. ÇELEBİ  
Devlet Bakanı
V. DİNÇERLER  
Devlet Bakanı
M. YAZAR  
Devlet Bakanı 
       
C. ÇİÇEK  
Devlet Bakanı V.
E. KONUKMAN  
Devlet Bakanı
İ. ÖZDEMİR  
Devlet Bakanı
M. TAŞAR  
Devlet Bakanı
       
K. AKKAYA  
Devlet Bakanı
H. ÖRÜÇ  
Devlet Bakanı
M. O. SUNGURLU  
Adalet Bakanı
İ. S. GİRAY  
Milli Savunma Bakanı
       
A. AKSU  
İçişleri Bakanı
A. BOZER 
Dışişleri Bakanı 
A. KAHVECİ  
Maliye ve Gümrük Bakanı
A. AKYOL  
Milli Eğitim Bakanı
       
K. AKKAYA 
Bayındırlık ve İskân Bakanı V.
H. ŞIVGIN  
Sağlık Bakanı
M. O. SUNGURLU 
Ulaştırma Bakanı V.
L. KAYALAR 
Tarım Orman ve Köyişleri Bakanı 
İ. AYKUT  
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı
Ş. YÜRÜR  
Sanayi ve Ticaret Bakanı
F. KURT 
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı
N. K. ZEYBEK 
Kültür Bakanı 
İ. AKÜZÜM  
Turizm Bakanı

 

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Avrupa Ülkeleri Bölgesel Projesi Bölgesel Proje Dokümanı 

            Proje Adı                                   :  Toksik Kimyasal Maddelerin Kontrolü (3. safha) 
            Proje Numarası                        :  RER/87/008/B/01/14 
            Süre                                           :  16 Ay (Mayıs 1987-Ağustos 1988) 
            Esas Fonksiyonu                      :  Kapasite arttırma 
            Sektör                                        :  10 Sağlık 
            Alt Sektör                                   : 1030 Çevre sağlığı 
            Yürütücü Kuruluş                        :  WHO (Avrupa Bölgesi Ofisi, Kopenhag) 

            İlgili Kuruluşlar                        : Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) 
                                                       Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO) 
                                                       Uluslar arası Çalışma Örgütü (ILO) 
                                                       Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) 
                                                       Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı (UNIDO) 
                                                       Birleşmiş Milletler Çevre Programı (IRPIC/UNEP) 
                                                       Dünya Bankası (IBRD) 

            Tahmini Başlangıç Tarihi             :  Mayıs 1987 
            Hükümet Giderleri                        :  200.000 Dolar 
            UNDP Giderleri                            : 250.000 Dolar  

                   Direktör, Dr. S. Takrowski                                                2/3/1989 
            İmza    : ..............................................            Tarih   : ................................... 
                             Dünya Sağlık Teşkilatı 
                                     Adına  

                                                       20 Temmuz 1989  
            İmza    : ..............................................            Tarih   : ................................... 
                                         Birleşmiş Milletler 
                            Kalkınma Programı Adına  

            Arap Avrupa Bölgesel Programı Bölüm Şefi, RBASE Mohsen Boulares 
            Proje Dokümanı İmzalayan Ülkeler: 
                                    Mustafa AKŞİN                                               26 Temmuz 1989 
            İmza    : ..............................................            Tarih   : ................................... 
                                           Ülke Adına  
            Birleşmiş Milletler Nezdinde Türkiye 
            Daimi Temsilcisi, Büyükelçi  
  
            İmza    : ..............................................            Tarih   : ................................... 
                                         Ülke Adına  

            İmza    : ..............................................            Tarih   : ................................... 
                                         Ülke Adına  

            İmza    : ..............................................            Tarih   : ................................... 
                                         Ülke Adına  

BÖLÜM I – YASAL ÇERÇEVE

            Avrupa bölgesindeki 33 ülke bu proje dokümanını imzalamakla projeye katılmaya hak kazanmaktadırlar. IPF ülkeleri UNDP girdilerinden yararlanmaya hak kazanmışlardır. IPF dışı ülkeler masrafları kendilerini karşılayarak projeden yararlanabilirler. 

            Bu proje Hükümet ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı arasındaki yardım anlaşmasının 1 inci maddesi, 1 inci paragrafında bahse konu olan belgedir. Uygulayıcı hükümet kuruluşlarıyla, standart temel anlaşma metnindeki işbirliği yapılan hükümet kuruluşları  kasdedilmektedir. 

            Standart temel anlaşmayı imzalamamış olan ülkeler için, bu proje belgesi *Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Özel Fonu altında Hükümetler ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı arasındaki yardımla ilgili anlaşmanın 1 inci maddesi, 2 nci paragrafındaki belgedir. 

            (Burada faaliyet planı olarak atıfta bulunulan) 

BÖLÜM II – PROJE
  
            BÖLÜM II – A: Kalkınma Hedefi 
             Projeye katılan ülkeler, çevre kaynak ve idaresi konusunda, özellikle sanayi ve tarım kimyasallarının kaynaklara etkilerine önem vererek, kendilerini ve ülke içi kapasitelerini geliştireceklerdir. Bu yolda bilgi toplayarak politika geliştirerek, planlayarak, proje oluşturulması, uygulanması, kontrolü ve değerlendirilmesi ile, kimyasalların üretimi, kullanımı, atılması konusunda yöntemler geliştirilecektir. 

            BÖLÜM II – B: Proje Hedefleri (3. Safha) 
            3. Safha sonunda ve 1998’in üçüncü çeyreğinde, ülkelerarası ve ülke içi veri bankası kurulmuş olacaktır. Bu konularda sektörler arası, kaynağa yönelmiş olarak çalışma grupları oluşturulması için planlar yapılmış olacaktır. Amaç sanayi ve tarımsal kimyasalların üretimi, kullanımı ve atılmasında çevre yönetim tedbirleri geliştirmektir. Bu işler aynı zamanda ülke ve ülkeler arası düzeyde kurulacak şebeke ağı seviyesinde görüşbirliğine varmayı amaçlamaktadır. 

            BÖLÜM II – C: Özel Hükümler 
            Yukarıda açıklanan amaçlara ilave olarak proje Birleşmiş Milletler sisteminin çeşitli organları tarafından evrensel olarak benimsenen ekonomik ve sosyal hedeflerle de ilişkilidir. 

            (1) Çevre Koşullarının Korunması ve Geliştirilmesi 

            Çevreyi kirleten maddelerin arasında kimyasal maddeler çok önemli ve zararlı bir bölüm teşkil ederler. Değişik hükümet sektörleri arasındaki işbirliğini destekleyerek, bu proje ülkeler içinde çevresel koşulların korunması ve geliştirilmesi amacıyla sürekli bir şebeke ağı kurulmasına katkıda bulunacaktır. 

            (2) Kalkınmakta Olan Ülkeler Arasında Teknik İşbirliğinin Teşviki 

            Bu proje ile geliştirilen değişik sistemlerin ve ayrıca bununla birlikte geliştirilen plan ve metodolojiler yalnız Avrupa ülkeleri için değil ayrıca Avrupa bölgesinin dışında kalan ülkeler ve özellikle gelişmekte olan ülkeler için önem arzedecektir. Böylece, özellikle uluslararası işbirliğinin geliştirilmesi konusunda katkılar olacaktır. Kendine yeterli şebeke ve alt şebekeler talebeden ülkeye, maliyeti ödenmek şartı ile araştırma, danışmanlık, eğitim ve bilgi sağlayacaktır. 

            BÖLÜM II – D: Tarihçe ve Gerekçe 
            (1) Çevre İçin Kimyasal Sorunların Karakteristiği ve Çapı 

            1- Sınai ve tarımsal işletmelerin ve hayvancılığın çevreye negatif etkileri vardır.  Bunların başında toprak su kaynaklarının kimyasal maddeler tarafından kirletilmesi gelir. Toprakla ilgili tarım kimyasallarının ( Gübre, tarım ilaçları ve hayvan dışkıları, pestisitlerin) kontrolsüz kullanımının neticesi su kaynakları etkilenir. Bu durum yalnız kullanılan ürünlerin miktarı ve toksisitesine bağlı olmayıp ayrıca zirai ve orman faaliyetlerinden olumsuz etkilenen su ve toprak alıcı ortamın özelliklerine bağlıdır. Bu husus özellikle içme suyu ihtiyacını yer altı sularından temin eden ülkeler için önemlidir. 

            2- Sanayi ve şehirleşme sonucu ortaya çıkan zararlı sanayi atıkları ve deşarjları ile üretim artırımına yönelik tarımsal uygulamalar hepsi birlikte su ve toprak kirliliğine sebep olmaktadır. Tarıma dayalı endüstri faaliyetleri ( sulama dahil) ile su kaynaklarına ulaşan kontaminantların en çok rastlanılanları şunlardır: nitratlar fosfatlar, potasyum elemanları, ağır metaller, refraktör organikler, özellikle pestisitler. Bunların herbirinin su kalitesinin bozulmasında değişik etkileri vardır. Su kaynakları kirlendikten sonra, özellikle katı ve sıvı çöpler ve gübrelerle kirlendikten sonra su kaynaklarının tekrar eski haline getirilmesi çok zor hatta imkansızdır. Bu tür kirlenme, çoğu kez hayati önemi olan suyun bugün veya gelecekte içme suyu olarak kullanımını engeller. Özellikle kırsal alanlarda bu sonucun (özellikle yer altı suları için) ciddi yansımaları vardır. 

            3- Katılımcı ülkelerde, intensif tarım, arazi kullanımı planlaması; linyit madenciliği dahil enerji üretimi; ulaşım, turistik yerleşmeler; doğu ve güney Avrupa’nın sanayileşmesi, özellikle tehlikeli kimyasal fabrikaların kurulması gibi temel kalkınma politikaları çevre kaynaklarına baskı ve yük getirmektedir. Sözkonusu problemlerin ulusal sınırları aşacağı açıktır. Kimya sanayiinin evrensel boyutları bir ülkede üretilen mamulün başka bir ülkeye gönderilebilmesi ve kullanılması demektir. Atıkların uygun olmayan yöntemlerle atılmasından doğan çevre kirliliği diğer ülkeleri de etkileyebilmektedir. Kimyasalların insan sağlığı ve çevredeki muhtemel zararlı etkilerini tahmin metotları ülkeden ülkeye, hatta kıtalar arası önemli değişiklikler göstermez. 

            4- Ancak, çevre sağlığına etkileri tahmin yöntemleri sınırlıdır. Bazı ülkelerde denetim ve kontrol için çaba sarfedilmekle beraber tedbirler eksik ve parça parçadır. Bu şartların oluşmasını önleyecek faaliyetler eksiktir. Az gelişmiş ülkeler, sağlık, risk yönetim usulleri dahil çevre tehlikelerini denetleyecek ve kontrol edecek yeterli programları idame ettirecek ulusal altyapılarının süratle oluşturulması ihtiyacını hissetmektedirler. Sorun bütün ülkelerde yaygın olduğundan bu konuda artan ihtiyacı karşılayabilmek için bilgilerini ve tecrübelerini paylaşmak, devamlı teknik ve yönetim sistemlerinin gelişmesine yönelik çalışmalar ve analizlerinin yapılmasında yakın işbirliği gereklidir. 

            5- Çevre sağlığında kimyasalların kontrolü işbirliği alanı çok geniş bir konudur. Kimyasallar, çevreye üretim faaliyetleri, hammadde, aramadde ve nihai ürünlerin taşınması ve maddelerin kullanımı ve yok edilmesi ve işlevsel kalıntılar vasıtası ile yayılırlar. Bunlar, meslek grupları, genel popülasyon, beşeri ve beşeri olmayan hedeflerin duyarlı bazı alt grupları (örneğin artık madde işleyen ünitelerde) üzerinde etkili olabilirler. Bundan hareketle uygun sistemlerin geliştirilmesi, özellikle de bu sistemlere destek sağlayan kurumların geliştirilmesini gerektirmektedir. Bu sonuncusu, çevresel korunma üniteleri, toksikoloji enstitüleri ve benzerleri gibi kurumları içermektedir. Bazı spesifik çevre kirleticileri için uygun kontrol yöntemlerinin geliştirilmesi, uluslararası çevre sağlığı kriterlerinin ortak olarak yorumlanması, buna bağlı denetim programlarını gerektirmektedir. Bunlar, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde olumlu hale getirilmelidir. 

            6- Uygulanması planlanan endüstriyel ve diğer gelişmeler ve imar projelerinin çevreye verebilecekleri zararın önceden belirlenmesi maliyet-yarar hedeflerini saptayabilecek alternatif yolların aranmasına hızla artan bir ihtiyaç vardır. Çevresel etki değerlendirilmesi (ÇED) çevre planlaması ve işletmeci için önemli bir araç haline gelmektedir. Bu, sektörlerarası çevresel planlama, kamuoyunun bilgilenmesi ve halkın karar vermeye etkin katılımı için gerekli bilgileri derler. Bu ülkelerde, bir süredir toprak kullanımının koordinasyonu ve çevresel konularda yönetmelikler varsa da, diğer bazı ülkelerde ÇED’in tanı benimsenmesinde hala tereddüt bulunmaktadır. Yine de ÇED’in Avrupa’da güçlendiği gözlenebilir. Örneğin AET’ye üye 12 ülkede ve bazı merkezi planlama yapan ülkelerde ÇED zorunlu hale gelmiştir. Katılan ülkelerde en uygun kaynak-işletme odaklı ÇED prosedürlerinin getirilmesi insan sağlık ve güvenliğini sağlayacak uygun tedbirleri içerir ve her seviyede sektörler arası karar vermeyi kolaşlaştıracaktır. 
  
            (2) Proje: 1 ve 2 Safhanın Değerlendirilmesi 
            7- Toksik kimyasallar projesi, ilk olarak 1980’de Uluslararası Kimyasal Güvenliği Programına (IPCS) bazı Avrupa ülkelerinde pratik gerçekleşme imkanı sağlamak için yaratılmıştır. IPCS’nin de kendine ait uzun bir geçmişi vardır: a- Gerekli tedbirlerin alınması gereğini vurgulayan bir takım ciddi, insan sağlığını ve çevreyi etkileyen kimyasal kazalar; b- 1950-1970 lerde bazı Birleşmiş Milletler Ajansı programları, örneğin, içme suyu standartları, toksik kimyasallarının listesi ve bazı maddelerin toksisitesinin izlenmesi gibi her ülkedeki birbirinden farklı planlama izleme ve denetim tedbirleri ülkelere yardımcı olacak global bir program şeklinde 1970’lerin sonunda IPCS olarak sonuçlandı. 

            8- Bu program, Avrupa’daki (en gelişmiş olduğu yerdir) bazı maddelerin etkilerinin değerlendirilmesi, mazuriyet toleransları, ölçüm için rehber, risk değerlendirilmesi, test etme vs. ve bu alanlarda kaza ve acil yardım proseslerini ve insan gücü eğitimi gibi konuları kapsar. 

            9- IPCS tarafından geliştirilen sistemlerin yürütülmesi ülkelere bırakılmıştır. Bu ülkedeki, bu şumüllü programın yürütülmesi, planlama, izleme kontrol ve acil müdahale açısından birtakım alt yapısal gelişmeleri gerektirir. Değişik sektörlerde özellikle sağlık, tarım ve endüstriyel sektörde planlama, işleme, araştırma, eğitim, bilgi alış-verişi endüstriyel ve tarım uygulamasında bu değişiklikler gereklidir. Bazı memleketler bu alanda diğerlerinden çok daha fazla mesafe katetmiş bulunmaktadır. 

            10- Bölgesel proje, 1980’de katılan ülkelerin isteği doğrultusunda gerçekleştirilmişti. Tamamlanan 2 safhası vardır (1980-81 ve 1983-87). On ülkeyi kapsamış ve UNDP’ye yaklaşık 2 milyon dolara malolmuştur. Arnavutluk ve Kıbrıs, bu iki safhaya katılmamışlardır. Çekoslovakya ve Yunanistan 1987’den bu yana IPF ülkesi olmaktan çıkmışlardır, ama yine de net masraf tarzında devam etmeleri beklenmektedir. Bir ve ikinci fazın yedi proje amacı 1-Sistem geliştirme 2-Şebeke-kurumsal gelişme seviyesinde altta verilmiştir. 

            (1) Sistem Geliştirme Düzeyindeki Amaçların Özeti: 
            (a) Kimyasal kontrol için karar verme araçları 
            (b) İzleme sistemleri ve çalışmaları 
            (c) Kaza durumlarında yardım usulleri 
            (d) Uygulama prensip ve anahatları 

            (2) Şebeke ve Kurumsal Düzeyde Amaçların Özeti: 
            (a) Yukarıda sözü edilen sürelerde işgücü eğitimi 
            (b) Ülkeler arasında bilgi alışverişi 
            (c) İşbirliği için oluşturulacak ülkeler arası yapı 

            11- Bugün oluşan Bölgesel Toksik Kimyasal Kontrol Şebekesi’nin örgütsel yapısı şöyledir. 
            (a) Şebeke yönetim kurulu ve bütün bölgesel şebekenin koordinasyonu için Şebeke Sekreteryası. Sekreterya şu anda WHO/EURO (Kopenhang) daki proje ofisidir ve UNDP ve WHO tarafından finanse edilmektedir. 

            (b) Dört uzmanlaşmış ülkelerarası alt şebeke öncü kuruluşlarla birlikte şu konularda çalışmaktadır. 
            (a) Pestisitler 
            (b) Zehirler 
            (c) İçme suyu 
            (d) Sağlığa olan etkiler 
            (c) Koordine eden odak noktasının yetkisinde olmak üzere her ülkedeki ulusal şebeke sağlık ve hijyen sektöründe çeşitli kuruluşları kapsar. 

            12- Bu proje bir dizi etkileyici başarılar elde etmiştir. Buna karşın yeni bir aşama için güçlü destek verilmesi göstermektedir ki hala önemli gelişim gereksinimleri bulunmaktadır. Ülke düzeyinde yürütme programlarının desteği altında kendine yeten veya tamamen kendi kendini besleyerek kapasite geliştiren şebekeyi oluşturmak hala mümkün değildir. Kasım 1986’da UNDP ve WHO, projenin son safhasını planlama ve uygulama açısından başarılı bir yöresel proje için gerekli, aşağıdaki 5 kritere göre değerlendirmişlerdir. 

            (1) Sistem Gelişimi Öncelikli Odak Gerektirir: 

            13- 1. ve2. safhalar, yaklaşık 200 çevre çalışması (temelde sağlıkla ilgili) oluşturmuştur. Şimdi artık ilave bir adım olarak (metodolojiler, kılavuzlar, eğitim materyalleri gibi) gerekli uygulayıcı sistemleri geliştirme gereği vardır. Bu sistemler çalışmaları ülkeler için pratik açıdan yararlı hale getirecektir. Projenin geri kalan bölümünde standart sistem gelişim prosedürlerine öncelik verilmelidir. Mevcut sistemlerin kapsamlı bir kaydı (hem bölge içinde, hem başka yerde) uygulamayı hızlandırmak ve başka bir yerde yapılmış araştırmanın pahalı tekrarını önlemek için geliştirilmelidir. 

            (2) Teknik, İdari ve Ekonomik Boyutlara Dengeli Önem Verilmelidir: 

            14- Tipik olarak birçok gelişim bölgesinde teknik boyuta öncelikli önem verilir. Sonradan sistemi kullanmaya hazır hale getirmek için ekonomik ve idari boyutlara da önem verilmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bu projenin özel birtakım kimyasal maddelerin sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel çalışmalar sayesinde iyi bir teknik odağı vardır. Kontrolsüzlüğe karşı kontrol etkilerinin ekonomisi ile ilgili veya özel olarak Bölgesel Şebeke ve Alt Şebekeler ve Ülke düzeyindeki şebekelerin ekonomik olarak nasıl kendi kendilerini besleyecekleri konusunda bir açıklama yoktur. Ayrıca enformasyon, planlama, örgütlenme, bağlantılar, finans, personel v.b. idari sistemlerin her birinin gelişememesi, gelişmeyi durdurabileceği halde bu sistemlerin gereksinimleri ile ilgili bir çalışma yoktur. Şimdi geri kalan aşamalarda ekonomik ve idari boyutların gerekli önem kazanılması düşünülmektedir. 

            (3) Bütün Sektörel Düzeyler Belirlenmelidir: 

            15- Bir sektörün yalnızca bir dalındaki gelişme nadiren sektörün tüm kapasitesinde belirgin bir değişiklik yapar. Sektörde, değişik düzeylerdeki gelişme gereksinimlerini ortaya çıkaracak daha geniş bir gereksinim analizi gerekir. Tipik bir sektör (sağlık, tarım, endüstri) 6 düzeye bölünebilir. 

            Düzey 6 Global ve bölgesel kalkınma desteği 
            Düzey 5 Ulusal sektör idaresi (ilgili bakanlık) 
            Düzey 4 Yüksek düzeyde eğitim ve araştırma 
            Düzey 3 Yöresel düzeyde alt yapı desteği 
            Düzey 2 Yatırımlar (hastaneler, çiftlikler, fabrikalar vb.) 
            Düzey 1 İlgili halkı içeren Pazar. 

            Bu proje esas olarak 4. düzeye önem vermiştir, araştırma ve eğitim düzeyi bir sektörün tüm kapasitesini, toksik maddelerinin uygulanabilir programlarla ele alınması yeteneği anlamında kuvvetlendirmek için aşağıdaki düzeylerin kapasite gereksinimlerinin takdir edilmesi ve belkide kapasite artırımını gerektir: Düzey (2) toksik kimyasal maddelerle etkilenen ve/veya onları kullanan veya oluşturan verimli teşebbüsler/ Düzey (3) verimli teşebbüslerin bilgilerini, önerilerini, eğitimlerini ve bazı girdilerin aldıkları yöresel altyapı destek düzeyi Düzey (5) yasama, izlenecek politika, planlama, bilgi, yatırım ve diğer sektörlerle işbirliğini sağlayan ulusal sektör yönetim düzeyi, Düzey (6) süreklilik ve kendi kendine yetecek temele oturan biçimiyle bölgesel şebeke düzeyi, ulusal programlara destek amacıyla araştırma bilgi, eğitim ve danışmanlık sağlar. 

            16- Tüm etkilenen sektörden temsilcilerle ulusal düzeyde sektörler arası konsorsiyumların oluşturulması kullanılabilir çevresel kaynak yöneticiliği programları geliştirebilmesi için özellikle önemlidir. Bu Projede, etkilenen sektörler aşağı yukarı şunlardır: (1) Endüstri, (2) Tarım, (3) Şehir İdaresi, (4) Su, (5) Çevre eğer çevrenin ülkede ayrı bir sektörel yönetimi varsa, (6) Sağlık ve hijyen. Tipik olarak, (zorunlu değildir) başlangıçtan itibaren zorunlu olmamakla bu tip sektörlere arası düzeyde konsorsiyum çalışmaları planlama bakanlığı veya benzer bir merkezi örgüt tarafından düzenlenir. 

            (4) Proje Odağı Açık Tanımlama Gerektirir: 

            17- Bir açıda proje odak noktasını geliştirmek zorundadır. Hemen yukarıda açıklandığı gibi sadece bir sektörde ve bir noktadan meseleye bakmanın ötesine gitmek zorundadır. Kaynak idaresi planlaması ve yönetimi için diğer gerekli tarafların da davet edilmesi şart gözükmektedir. Aynı zamanda diğer yönden proje odak noktasını daraltmak zorundadır. Araştırma çalışmaları ve kalıcı şebeke idareleri gibi ülkeleri ve şebekeleri sürekli uygulama aktivitelerinden çıkmak zorundadır. 

            (5) Proje Faaliyetleri Zaman İçinde Safhalara Bölünmelidir: 

            18- Tipik olarak büyük kapasite yaratıcı bir proje bir çok çalışma safhalarından geçer. Örnek olarak 1) fizibilite analizi 2) Proje yapımı 3) çalışmalar ve pilot sistemlerin geliştirilmesi 4) ileri planlama; yasallaştırma ve yatırım düşünceleri 5) konsorsium oluşturulması 6) teknik, idari ve ekonomik sistemlerin gerçek boyutlarda uygulanması 7) ihtiyaçlarını, planlamasını, finansmanını, proje yürütülmesini, personelini kendi içinde çözebilecek uygulama. Bu proje hem ülke hem örgütsel düzeyde 1, 2 ve 3. evrelerden bir dereceye kadar geçmiştir ve şimdi 4, 5 ve 6. evreler üzerinde odaklaşması gerekmektedir. 3, 4 yıl içinde sonuçlanacak gelişme projesi, sistemleri geliştirilmesi, uygulanması ve eğitimin daha fazla üzerinde durmalıdır. Herhangi bir fonksiyon kendi kendine yeterli olduğu zaman, proje fonksiyonundan ziyade şebeke fonksiyonu yönünden düşünülmelidir. (Bu şebeke proje ayrımı yukarıda birçok kere açıklandığı üzere sağlam bir sonuca başarılı bir şekilde ulaşmada önemli olarak kabul edilmektedir.) 

            (6) Proje = Safha 3 ve 4 İçin Gerekenler: 

            19- UNDP ve WHO yukarıdaki analize dayanarak projeye katılan ülkelerin belirtilen ihtiyaçlarını karşılamada 3 ve 4 evlerin gerekli olduğunu belirtmişlerdir. Projeye katılan her ülke çevreseli kaynak idaresi ve toksik kontrol programlarında başarılı olmak konusunda istekli olduklarını belirmişlerdir. Her ülkenin kendi problemleri ve kapasiteleri hakkındaki veriler hala eksik ve taslak halindedir. Ülkelerin gerçekte neler ihtiyacı olduğunu anlayabilmek için daha açık bilgiye ve fikir birliğine varılması gerekmektedir. İlgilenen ülkeler için mantıklı bir yolda ilerleyebilmek için kısa bir şekilde veri toplanması/analizi/planlaması/fikir birliği oluşturulması safhası (sayfa 3) başlatılmalıdır. Daha sonra ülkelerin ihtiyaçları ve kapasiteleri toplam bölgesel bir plan haline getirilecek ve bu projenin son safhası olan 4. safhadaki sistemleri geliştirmek için ülke ve bölge düzeyinde bu sistemlerin uygulanmasını sağlama amacıyla planlama yapılacaktır. 

            20- Bu proje, Haziran 1986’da Kıbrıs’ta toplanarak 1987-1991 Dördüncü Dönem Avrupa Bölge Programının unsuru ola ve Çevre Çalışma Grubu tarafından onaylanan iki önergeyi birleştirecektir. 

            (1) Toksik kimyasal maddeler projesinin coğrafi safhası ve faaliyet alanı geliştirilmesi ve özellikle endüstri sektörü ve toksik kimyasal maddelerin kontrolü amacıyla verimli kaynakların işletilmesi, geliştirilmesi ve yürütülmesi, 

            (2) Tarım sektörünü içine alan yer altı suyu kontrolü ve toprak kullanımı çalışmalarında sistem geliştirilmesi için yeni bir proje başlatılmalıdır. 

            21- Bu önerilerin birleştirilmesi sonucunda en az üç sektörü (Sağlık, Endüstri, Tarım) pozitif sonuç ilişkisi içinde için alan bir proje ortaya çıkmaktadır. Nelerin yapılacağı ve kaynağa yönelik, sektörler arası ilişkiye dayalı çözümler bu düşüncenin bir parçasıdır. Projenin amaçlarında açıklanan, sonuçta varılması gereken nokta, kendine yeterli olacak, ülke ve bölgesele sistemler geliştirilmesi ve uygulanmasıdır. Başarı için yukarıda açıklana beş temel husus; sisteme, işletme ve ekonomiye, bütün sektörlere, projenin amacının doğru olarak belirlenmesine, projenin safhalara bölünmesine önem verilmesi ve bunların hepsinin planlamada birleşmesidir. 

            22- Üçüncü safha, her ülkedeki konsorsium veya çalışma gruplarının mümkün olduğunca yürüteceği araştırma ve planlama çalışmaları olarak planlanmıştır. Her çalışma grubu kendi bilgilerini toplayacak, kendi planlamasını yürütecek, kendi çalışmalarına, işlerine ve kaynak ihtiyaçlarına karar verebilecektir. Tüm bu yapılanların amacı proje bittikten sonra da, kaynağa dayalı geniş işbirliğini desteklemede ve ortak menfaatlere dayı olarak beraber çalışmada devamlı bilgi toplanması planlanması ve uygulanması fonksiyonlarının sağlanmasıdır. Üçüncü safhanın amacı, planlama ve dördüncü safhanın amacı olan aksiyon planlarının yürütülebilmesi için gerekli ön koşulların belirlenmesidir. 

            23- Dördüncü evre ülke ve bölge planlarının uygulamaya konulması için planlanmıştır. Bu programın amaçları şunlardır: 

            (1) Projenin ilk 2 evresinde toksik kimyasal maddelerin kaynağı dayalı çevresel işletmeciliği (özellikle teknik) konusundaki gelişmelere ek olarak teknik işletme ve ekonomik sistemlerin geliştirilmesi. 

            (2) Ülkeler düzeyinde farklı görüşleri yansıtan (Şebeke Yönetim Komitesi) (Bölge Şebeke) ve bunların alt şebekelerinin kendi kendilerine yetecek şekilde gelişmesi, hem bu projeye katılan ülkeler için hem kendilerine ait kaynakla katılan dünyadaki diğer ülkeleri için bilgi alışverişi ve araştırma eğitim, müşavirlik sağlamak amacıyla şebeke koordinatörü ve örgüt şebeke sektereyasının oluşturulması. 

            24- Birleşmiş Milletler işbirliği sistemine katılması için davet edilen WHO ve diğer iştirakçilerin projenin desteklenmesinde (proje dokümanının kapağında sıralanmıştır) roller şu şekilde olacaktır. 

            Temsilciler planlama ve işbirliği sağlamak için gerekli işlemleri belirleyeceklerdir. Bilgi toplama, planlama ve işbirliği sağlanması için ülkelerle gerekli tekniklerin belirlenmesi, özellikle uygun yatırımları takibi ve politika düzeyinde fikir belirlenmesi için temsilcilerin onayı alınacaktır. Temsilciler kendi kendilerine planlama yapmayacaklar, aksiyon kararları vermeyecekler veya herhangi bir problemin istenen sonucuna doğru çalışma gruplarını yönlendiremeyecek, başka bir deyişle iştirakçi her ülke programını kedi ihtiyaçları/kaynakları ve politikaları doğrultusunda hazırlayacaktır. Bu proje dokümanının son taslağı ilgili Birleşmiş Milletler Kuruluşlarının onayına gönderilmiş ve onaylanmıştır. 

            BÖLÜM II- E: 3. AŞAMA PROJE ÇIKTILARI: 
            ÇIKTI I: 
            Yukarıda, Bölüm II-C de açıklanan 5 görüşü kapsayan; daha ziyade ilgili üye ülkelerin çalışma gruplarınca yürütülecek; çevre kaynakları ve kimyasalların etkileri ile muhtelif kademelerde çevre yönetimi için mevcut ve gerekli sistemleri araştıran bir metodoloji geliştirilecektir. 

            ÇIKTI II: 
            Sektörler arası düzeyde, ilgili katılan ülkelerin çalışma gruplarının oluşturulması ve çevre kaynakları ve kimyasal etkilerde yoğunlaşmak; ilgili sektörlerin muhtelif kademelerinde bir çevre kaynakları ve kimyasal etkiler ile çevre idaresi sistemi araştırılmasını pilot bir çalışmada uygulamak ve belirli aralarla tekrarlamak (önce 1-2 yılda bir) 

            ÇIKTI III: 
            Çevresel kaynakların ve kimyasal etkilerin ülke düzeyinde araştırılmasının, ilgili sektörlerin farklı düzeylerinde çevresel yönetim sisteminin tanımlanması ve bir ülke düzeyinde kalkınma planlama faaliyeti sürdürülmesi. 

            ÇIKTI IV: 
            Bir çevresel yönetim sistemi geliştirilmesi ile sistem uygulama faaliyetleri için ülke düzeyinde fikir birliği oluşturulması ve bunun başlangıç politikasına ülke aksiyon planlarına, projelerine, rollerine ve kaynak dağılımına entegrasyonu. 

            ÇIKTI V: 
            Çeşitli ülke düzeyinde araştırmaların ve planlamanın bölgesel sentezi, Şebeke-Alt-Şebeke içinde organize edilecek uluslar arası faaliyetlerin ortak unsurlarının tanımlanmasında temel olarak kullanılabilir. 

            ÇIKTI VI: 
            Teknik, idari ve ekonomik boyutlarda, sistem geliştirme ve sistem uygulama faaliyetleri ve bilgi değişimi, araştırma, eğitim ve danışmanlıkla tam bir kendine yeterli bölgesel şebekenin geliştirilmesi için, bir bölgesel eylem planının sonuçlandırılması. Her iştirakçi ülke avantajlı olduğu bir göreve iştirak etmeye davet edilmektedir. 

            ÇIKTI VII: 
            Şebeke Yönetim Komitesi tarafından onaylanan ve projeye katılan taraflara bildirilen ve dördüncü safha proje dokümanı olarak yansıtan ülke düzeyinde ve şebeke düzeyinde gelişme planının sonuçlandırılması. 

            BÖLÜM II- F ÜÇÜNCÜ SAFHA – PROJE FAALİYETLERİ: 
            FAALİYET 1: 
            Araştırma ve planlama metodolojisinin geliştirilmesi, bunun en az bir ilgili ülkede geçici uygulanması ve bunun ilgili branşı içeren bir uzman grubun yorumları ışığında sonuçlandırılması. 
                                                                                                               (Mayıs 1987) 

            FAALİYET 2: 
            Araştırma ve planlama metodolojisinin elde edilmesi, nasıl uygulamaya koyulacağına karar verilmesi ve öncül araştırma ve planlamanın başlaması için iştirakçi her ülkedeki çalışma grubunun ilk toplantısının yapılması. (Haziran 1987’dan Eylül 1987’ye kadar.) 

            FAALİYET 3: 
            Çalışma gruplarının araştırmalarının ve planlamasının tamamlanması ve ülke düzeyinde katılma planlama faaliyetlerinin yapılması. (Ekim 1987’den Haziran 1988’e kadar.) 

            FAALİYET 4: 
            İhtiyaçların ve kapasitelere konusunda sektörlerarası görüş birliği üzerinde oturan ülke düzeyinde eylem planlarının formüle edilmesi. (Kasım 1987’den Haziran 1988’e kadar.) 

            FAALİYET 5: 
            Çeşitli araştırmaların ve planlamanın bölgesel bir sentezinin geliştirilmesi. Böylece ortak elementlerin gelecek faaliyetler için tanımlanması. (Haziran 1988) 

            FAALİYET 6: 
            Sistem gelişmesi ve uygulanması ve kendi kendine yeterli çok merkezli şebekenin ve onun alt sistemlerinin gelişmesi için bölgesel eylem planının sonuçlandırılması. (Temmuz 1988) 

            FAALİYET 7: 
            Projenin dördüncü safhası için proje dokümanının tamamlanması., Bölgesel Eylem Planının kalkınma gereklerinin birleştirilmesi, bunun Şebeke Ağı Yönetim Komitesi tarafından onaylanması ve bunun proje içindeki taraflara onayı dikkate almaları gerektiğinin bildirilerek sunulması. (Ağustos/Eylül 1988) 

            BÖLÜM II- G: SAFHA ÜÇ GİRDİLERİ: 
            4. HÜKÜMET GİRDLERİ (HER İŞTİRAÇİ ÜLKE) 
            Bu safhada, proje için hükümet girdileri geçici olarak aşağıdaki gerekçelerle 200.000 ABD doları (eşdeğerde ayni katkı) olarak teklif edilmektedir. 

            a) Kalkınma Planı Uygulamalarının takip edilmesi ve hazırlanması için gerekli faaliyetlerle ilgili her bir sektörden eleman temini. 

            b) Faaliyetlerin tamamlanması için herbir sektörden gerekli yatırım desteği. 

            c) Kısa dönemli danışmanlara ihtiyaç duyabilecek sektörlere yardım etmek üzere ulusal danışman ve eleman temini. 

            d) Ülke çalışma-grubu komitesi ve seminer yönetim komitesinin etkin şekilde çalışabileceği ofis temini. 

            e) Kalkınma Planı Uygulamaları Seminerlerinin yürütüleceği yer temini. 

            f) Ulusal personelin seminerlere ve Şebeke Ağı Yönetim Komitesi toplantılarına katılması için destek. 

            Her bir ülkenin bütçesi ve Proje Dokümanına Ek İki olarak geliştirilecek ve iliştirilecektir. 

            (A) UNDP GİRDİLERİ. 

            Aşağıdakiler için UNDP’nin 16 haftalık 3. safhada proje katkısı 250.000 ABD dolarıdır. 

            a) Bölgesel Proje için Ana Teknik Danışman ve Seyahat. 

            b) Metodoloji ile diğer yönetim-uygulama konularında tavsiyelerde bulunacak kısa süreli danışmanlar ve seyahatler.  

            c) Çalışmalarında uygulama yapabilmek için personelin çevre ve sağlığın sektörler arası tanıtıma yönünden grup eğitimi. 

            d) Yurt dışındaki kurumlarda proje faaliyetleri ile ilgili uygulama eğitim almak üzere personel için bireysel burs. 

            e) Kalkınma Planı Uygulamaları Seminerlerinin yürütülmesi için bölgesel olarak elde edilemeyen küçük meblağlar. 

            f) Projeyi koordine eden büronun cari masrafları. 

            g) Seminerlerin yürütülmesi için desteklerine ihtiyaç duyulan uluslar arası danışmanların katılımının düzenlenmesi. 

            h) Proje tarafından yayınlanan tüm yayın ve dokümanların üretim ve editör giderleri. 

            i) Konunun geçmişi, geleceği ile ilgili veya dokümanter yayın için anlaşmalar. 

            (3) İŞBİRLİĞİ AJANS GİDERLERİ 
            a) Kalkınma Planı Uygulamaları ile ilgili teknik malzemelerin geliştirilmesi. 
            b) Ülke düzeyinde kalkınma planı seminerleri ve Şebeke Ağı Yönetim Komitelerine katılım. 

            BÖLÜM II-H: SAFHA ÜÇ ÇALIŞMA PLANLARI: 
            Safha üç için ana faaliyetler ve teklif edilen zamanlama yukarıda bölüm II F’de belirtildiği gibidir. Her ülkedeki çalışma gruplarının Ana Teknik Danışman ile ilk toplantılarından sonra ve muhtelif ülke çalışma planları temel alınarak ayrıntılı bir çalışma planı 1987’nin 4. çeyreğinde geliştirilecektir. Bu ayrıntılı çalışma planı bu proje dokümanına ek üç olarak iliştirilecektir. 

            BÖLÜM II-I: ETKİN KATILIMIN ANA HATLARI: 
            Safha üç’ün ana amaçlarından biri ülke düzeyinde ve bölge düzeyinde kimyasal kontrol çalışmalarını kendine yeterli hale getirmek için gerekli tüm grupların proje faaliyetlerine katılımlarını arttırmaktır. Bunun için metodoloji ülke düzeyinde Çıktı Bir  ve bölgesel düzeyde Çıktı Altı altında geliştirilmiş olacaktır. Bu Çıktılar projenin üçüncü ve dördüncü safhaları için etkin katılımda temel kabul edilmektedir. 

            BÖLÜM II-J: KALKINMA DESTEK İLETİŞİMİ: 
            Bölüm II-i, Bölge ve ülke düzeyinde proje faaliyetleriyle birinci aşamada ilgili taraflara mahsustur. Daha geniş kalkınma desteği bağlantısı-iştirakçi ve diğer ülkelerde Ülke Şebeke Ağı ve Bölgesel Şebeke Ağının, kendine yeterli daimim sorumlulukları şeklinde olacaktır ve Bölgesel Faaliyet Planı için uygun şekilde planlanacaktır. 

            BÖLÜM II-K: KURUMSAL ÇERÇEVE: 
            Mevcut kurumsal çerçeve ve projenin dördüncü safhasının tamamlanması için gerekli kurumsal çerçeve Bölüm II-D de 12-24. paragraflarında, Bölüm II-C de çıktı 1 den 6 ya kadar açıklanmıştır. Üçüncü aşama ve dördüncü aşamanın ilk 18-24 ayları için Şebeke Koordinatörü UNDP/WHO Baş Teknik Danışmanı olacaktır. Sonraki Şebeke Koordinatörünü, iştirakçi ülkeler, Bölgesel Eylem Planı adı altında kendileri belirleyeceklerdir. Bölgesel Şebeke Sekreterliği, projenin dördüncü aşamasının ilk 6 ve 12 aylarında ve üçüncü aşamada Proje Bürosu olarak görevini yürütecektir. Bu büro, bugün WHO/EURO (Kopenhag) da bulunmaktadır ve Bölgesel Eylem Planı adı altında projenin dördüncü fazının başında iştirakçi ülkelerden birine taşınabilir. Transfer yapılan ülke Bölgesel Şebeke Sekreterliği için sürekli ev sahibi ülke olarak kabul edilecek ve iskan ve idame masraflarının karşılanması istenecektir. 

            BÖLÜM II-L: ÖN SORUMLULUKLAR VE ÖN GEREKSİNİMLER: 
            İştirakçi ülkeler, proje konusundaki istekleri genel olarak Mayıs 1986’da Kıbrıs’ta yapılan Çevre İçin Çalışma Grubu toplantısında belirttiler. Proje için bulunan kaynaklar ve projeye taraf Hükümetlerce kabul edilmiş yükümlülükler dışında başka ön yaptırımlar yoktur. 

            BÖLÜM II-M: UNDP’NİN GELECEKTEKİ YARDIMI: 
            Üçüncü aşamanın amacı Bölüm II-D ve II-E de de belirtildiği gibi geniş anlamda dördüncü aşamanın planlanmasıdır. Şubat 1987’deki UNDP Yönetim Kurulu tarafından onaylanan Bölgesel Program Dokümanında, dördüncü aşama için yaklaşık 600.000  ABD Dolar mali destek sağlanmıştır. 

BÖLÜM III: İZLEME DEĞERLENDİRME VE RAPOR VERME :

            BÖLÜM III-A: İZLEME VE TEKNİK ÖZETLER: 
            Bu proje, izleme ve program uygulaması için UNDP’ce koyulmuş politikalar ve prosedürler doğrultusunda periodik olarak gözden geçirilecektir. 

            BÖLÜM III-B: PROJENİN DEĞERLENDİRİLMESİ: 
            Proje, Bölüm II-D de belirtildiği gibi 1984 yılında UNDP ve WHO tarafından, Mayıs 1986’da ve tekrar 1986 yılı sonunda Çalışma Grubunda yeniden değerlendirilmiştir. Üçüncü aşamada proje değerlendirilmesi öngörülmedi. Bu bölümde gelişmelerin geniş çaplı değerlendirilmesi ve gelecekteki ihtiyaçların incelenmesi hedeflendi. Fakat, proje değerlendirilmesi dördüncü aşamada 1989 yılının ilk üç ayında yapılacaktır. Amaç, Nisan ve Mayıs 1989’da yapılacak Bölgesel Plan Orta-Dönem değerlendirilmesi hazırlıklarıdır. 

            BÖLÜM III-C: GELİŞMELER VE SONUÇ RAPORLARI: 
            Baş Teknik Danışman, (a) genel çalışma planının bütün taraflara dağıtılması muhtevasında ülke çalışma grupları ile ilk tur görüşmeler tamamlandıktan sonra (b) Bölgesel Eylem Planı için hazırlanan ortak elementlerin sentezinin dağıtılması muhtevasında Kalkınma Planlama Faaliyetlerinin tamamlanmasından sonra, gelişmeler için rapor verecektir. * Yönetim Komitesinin Ağustos 1988’deki toplantısındaki tutanağı ile Bölgesel Eylem Planı rapor olarak kabul edilecektir. Üçüncü dönemin sonuçları ile ilgili rapor, üçüncü dönem faaliyetleri tamamlanınca hazırlanacaktır. 

            * Raporlar için yaklaşık zamanlama Kasım 1987 ve (b) Haziran 1988 olacaktır. 
  

 BÖLÜM IV: BÜTÇELER:
            Üçüncü aşama ile ilgili UNDP bütçesi eklidir. Hükümet girdilerini kapsayan bütçeler, bu proje dokümanına ilgili hükümet yetkililerince hazırlandıktan sonra ek-2 olarak ilave edilecektir. 

                                                BMPK KATKIMISI GÖSTEREN PROJE BÜTÇESİ  
                                                                                                     (ABD doları olarak) 
            Ülke: Bölgesel 
            Başlık: Toksik Kimyasal Maddelerin Kontrolü, III. Safha 
            Proje No: RER/87/008/B/01/14 
 

 
BÖLÜM
 
A/A
TOTAL
$
 
A/A
1987
$
 
A/A
1988
$
10. PROJE PERSONELİ            
11.01 Baş Teknik Danışman
16,0
133.300
8,0
66.700
8,0
66.600
11.02 Müşavirler
5,0
27.300
3,0
17.300
20,0
10.000
11.99. Alt-Toplam
21,0
160.600
11,0
84.000
10,0
76.600
13. İdari destek  
20.000
     
20.000
15. Seyahat giderleri  
30.700
 
27.700
 
3.000
19. Bölüm toplamı  
211.300
 
11.700
 
96.600
30 EĞİTİM            
31. Burslar  
8.000
 
8.000
 
0
32. Grup Eğitimi  
12.000
 
12.000
 
0
39. Bölüm toplamı  
20.000
 
20.000
 
0
40. MAKİNE-TEÇHİZAT            
41. Tüketilir alet  
10.000
 
10.000
 
0
49. Bölüm toplamı  
10.000
 
10.000
 
0
50. ÇEŞİTLİ
51. Çeşitli   
8.700
 
6.000
 
2.700
59. Bölüm toplamı  
8.700
 
6.000
 
2.700
99. Proje toplamı  
250.000
 
147.700
 
102.300
  

            Not: İngilizce metni 5 Aralık 1990 gün ve 20716 sayılı Resmi Gazete’dedir.