8 MART 1971’DE GUAEMAL’DA İMZALANMIŞTIR. 

            AŞAĞIDA İMZASI BULUNAN HÜKÜMETLER 
            28 Eylül 1955’te Lahey’de yapılan Protokokolle tadil edilen 12 ekim 1929’da Varşova’da imzalanan uluslararası hava taşımalarına ilişkin bazı kuralların birleştirilmesi hakkındaki Sözleşmeyi değiştirmeye istekli olumasını dikkate alarak, 

            Aşağıaki gibi ANLAŞMIŞLARDIR: 

            MADDE I 
            Bu fasıl ile tadil edilen Sözleşme hükümleri, 1955’te Lahey’de değiştirilen Varşova Sözleşmesi hükümleridir. 

            MADDE II 
            Sözleşmenin 3. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır. 

            “Madde 3 
            1. Yolcu taşımasında, şu kayıtları içeren bir bireysel veya toplu taşıma belgesi verilecektir: 

            a) Hareket ve varış yerlerini göstere bir bilgi; 

            b) Bir veya birden fazla kararlaştırılmış duraklama yeri başka bir Devletin ülkesinde olmak üzere, hareket ve varış yerleri bir tek Yüksek Sözleşen Taraf ülkesi içinde ise, bu duraklama yerlerinden en az birini gösteren bir bilgi. 

            2. Paragraf 1 a ve b’deki bilgilerin kaydını ihtiva eden her türlü diğer vasıta anılan paragraftaki taşıma belgesinin tesellümü yerine ikame edilebilir. 

            3. Önceki pargrafların hükümlerinin yerine getirilmemesi taşıma anlaşmasının varlığını veya geçerliliğini etkilemeyecek, sorumluluğun sınırlandırılmasına ilişkin olanlar dahil, taşıma anlaşması aynı ölçüde bu Sözleşmenin kurallarına bağlı olacaktır.” 

            MADDE III 
            Sözleşmenin 4. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 4 
            1. Kayıtlı bagaj taımasında, 3. maddenin 1. paragrafı hükümlerine uygun olarak bir taşıma belgesinin içinde veya onunla birleştirilmiş olmadıkça, aşağıdaki hususları içeren bir bagaj kuponu verilecektir. 

            a) Hareket ve varış yerlerini gösteren bilgi. 

            b) Bir veya birden fazla kararlaştırılmış duraklama yeri başka bir Devletin ülkesinde olmak üzere, hareket ve varış yerleri bir tek Yüksek Sözleşen Taraf Ülkesi içinde ise, bu duraklama yerlerinden en az birini gösteren bir bilgi. 

            2. Paragraf 1 a ve b’deki bilgilerin kaydını ihtiva eden her türlü diğer vasıta anılan paragraftaki taşıma belgesinin tesellümü yerine ikame edilebilir. 

            3. Önceki pargrafların hükümlerinin yerine getirilmemesi taşıma anlaşmasının varlığını veya geçerliliğini etkilemeyecek, sorumluluğun sınırlandırılmasına ilişkin olanlar dahil, taşıma anlaşması aynı ölçüde bu Sözleşmenin kurallarına bağlı olacaktır.” 

            MADDE IV 
            Sözleşmenin 17. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 17 
            1. Bir yolcunun ölümü veya cismanı zarara uğraması halinde, sadece ölüm veya cismanı zararı doğuran olayın hava aracında veya hava aracına ime veya hava aracından inme faaliyetlerinden biri sırasında meydana gelmesi şartıyla, doğan zarardan taşıyıcı sorumludur Bununla birlikte, ölüm veya cismani zarara sadece yolcunun sıhhi durumu neden olmusa taşıyıcı sorumlu değildir. 

            2. Bagajın tahribine, kaybına veya hasara uğraması halinde, sadece bagajın tahribine, kaybına veya hasara uğramasına neden olan olayın hava aracında veya hava aracına yükleme veya boşaltma faaliyetlerinden biri sırasında veya bagajın taşıyıcının koruması altında olduğu süre içinde meydana gelmesi şartıyla, doğan zararan taşıyıcı sorumludur. Bununla birlikte, zarar sadece bagajın tabiatından veya ayıbından doğuyorsa taşıyıcı sorumlu değildir. 

            3. Bu Sözleşmede aksi belitilmedikçe, bagaj terimi, kayıtlı bagaj ile yolucunun taşıdığı şeyleri ifade eder.” 

            MADDE V 
            Sözleşmenin 18. maddesinde- 

            1. ve 2. paragraflar çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “1. Zarara sebep olan olay hava taşıması esnasında meydan agelmiş ise, taşıyıcı, yükün, tahribi veya kaybı veya hasara uğraması halinde doğan zarardan sorumludur. 

            2. Önceki paragraftaki anlamıyla hava taşıması, yükün, bir hava alanında veya hava aracında veya hava alanı dışına iniş yapılması halinde herhangi bir yerde, taşıyacıın koruması altında bulunduğu üreyi kapsr.” 

            MADDE VI 
            Sözleşmenin 20. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaik konulacaktır: 

            “Madde 20 
            1. Yolcu ve bagaj taşımasında, taşıyıcı, kendisinin ve adamlarının zararı önlemek için gerekli bütün tedbirleri almış olduklarını vey abu tedbirleri alma olanağı bulunmadığını isbatlarsa, gecikmeden doğan zarardan sorumlu olmayacaktır. 

            2. Yük taşımasında, taşıyıcı, kendisinin ve adamlarının zararı önlemek için gerekli bütün tedbirleri alma olanağı bulunmadığını isbatlarsa, tahrip, kayıp, hasar veya gecikmeden doğan zararlardan sorumlu olmayacaktır. 

            MADDE VII 
            Sözleşmenin 21. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır. 

            “Madde 21 
            Tazminat talep eden kişinin kusuruyla zarara neden olduğunu veya iştirak ettiğini taşıyıcı ispat ettiği takdirde, bu kusurun zarara neden olduğu veya iştirak ettiği ölçüde, taşıyıcı bu şahsa karşı kısmen veya tamamen sorumluluktan kurtulacaktır. Yolcudan başka bir şahıs tarafından yolcunun ölümü veya cismani zarara uğraması nedeniyle tazminat talep edilmesi halinde, bu yolcunun, kusuruyla zarara neden olduğunu veya iştirak ettiğini taşıyıcı isbat ettiği ölçüde, aynı şekilde, kısmen veya tamamen sorumluluktan kurtulacaktır.” 

            MADDE VIII 
            Sözleşmenin 22. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 22 
            1. a) İnsan taşımasında, her bir yolcunun ölümü veya cismani zarara uğraması sonucu maruz kalınan zararın giderilmesine ilişkin olarak, dayanağı ne olursa olsun, ileri sürülecek tüm talepler içi taşıyıcının sorumluluğu birmilyonbeşyüzbin frank ile sınırlandırılmıştır. Davanın görüldüğü mahkemenin kanuna göre tazminatın irad olarak ödenmesine hükmedilebildiği hallerde, bu ödemelerin peşin semaye birmilyonbeşyüzbin frank’ı aşmayacaktır. 

            b) insan taşımasında gecikme halinde, taşıyanın her bir yolcu için sorumluluğu altmişikibinbeşyüz frank ile sınırlıdır. 

            c) bagaj taşımasına tahrip, kayıp, hasar veya gecikme halinde, taşıyıcının sorumluluğu her bir yolcu için onbeş frank ile sınırlıdır. 

            2. a) Yük taşımasında, paket taşıyıcıya verilirken, gönderici, varış yerinde teslim anındaki menfaatine ilişkin özel bir bildirimde bulunmadıkça ve gerekiyorsa ek bir meblağ ödemedikçe, taşıyıcının sorumluluğu kilogram başına ikiyüzelli frankla sınırlandırılmıştır. Özel bildirimde bulunulması halinde, taşıyıcı bildirilen meblağın göndericinin varış yerinde teslim anındaki gerçek menfaatinden büyük olduğunu ispat etmedikçe, bildirimi yapılan meblağa kadar ödeme yapmakla sorumludur. 

            b) Yükün bir bölümünün veya içinde bulunan herhangi bir şeyin kaybı, hasarı veya gecikmesi halinde, taşıyıcının sorumluluk sınırının tesbitinde dikkate alınacak ağırlık sadece ilgili paket veya paketlerin toplam ağırlığı olacaktır. Bununla birlikte, yükün bir bölümünün veya içinde bulunan bir şeyin, kaybı, hasarı veya gecikmesi, aynı hava yük senedi kapsamına giren diğer parçaların değerini ekilerse bu paket veya paketlerin toplam ağırlığı da sorumluluk sınırının tesbitinde dikkate alınacaktır. 

            3. a) Kendi kanunlarına göre avukatlık ücreti dahil, mahkeme masraflarına hükmetmeye yetkil olmayan Yüksek Sözleşen Devletlerin mahkemeleri, bu Sözleşmenin uygulandığı davalarda, kendi ihtiyarına göre, mahkemenin kamul göreceği nisbette, vekalet ücretleri dahil mahkeme masraflarının kısmen veya tamamen talep edene ödenmesine karar verme yetkisine sahiptir. 

            b) Eğer talep sahibi taşıyıcıya hesabın tafsilatı da dahil talep tutarını içeren yazılı bir ihbar göndermiş ve taşıyıcı da bu ihbarı tebellüğ ettiği tarihten itibaren altı ay içinde uygulanabilir sınırlama dahilinde hüküm altına alınan tazminata en azından eşit yazılı bir uzlaşma altına alınan tazminata en azından eşit yazılı bir uzlaşma teklifinde bulunmamışsa, ancak bu takdirde, avukatlık ücretlira dihal mahkeme masrafların paragraf a) ya uygun olarak hükmedilecektir. Dava bu süreden daha sonra açılmışsa, bu süre davaın başladığı güne kadar uzatılacaktır. 

            c) Avukatlık ücretleri ahil mahkeme masrafları maddede öngörülen sınırlamaların uygulanmasında dikkate alınmayacaktır. 

            4. Bu maddede ve 42. maddede frank olarak belirtilen meblağların binde dokuzyüz ayarında altmışbeşbuçuk miligram altında ihtiva eden bir para birimi karşılığı olduğu kabul edilecektir. Bu meblağlar, milli paralara yuvarlak rakamlar halinde çevrilebilir. Bu meblağların altından başka milli paralara çevrilmesi, dava alinde, karar tarihinde bu paraların taşıdığı altın değerine göre yapılacaktır.” 

            MADDE IX 
            Sözleşmenin 24. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 24 
            1. Yük taşımasında, dayanağı ne olursa olsun, bir tazminat davası., acak, bu Sözlşmede öngörülen şartlara ve sınırlamalara bağlı olarak açılabilir. 

            2. Yolcu ve bagaj taşımasında, dayanağı ne olursa olsun, bir tazminat davası, ister bu Sözleşmeden veya bir anlaşma veya haksız fiilden veya diğer herhangi bir sebepten doğsun, hangi kişilerin dava açma hakkında sahip oldukları ve bu kişilerin her birinini diğerlerine karşı haklarının belirlenmesi sorununu etkilemeksizin, ancak bu Sözleşmede öngörülen şartlara ve soumluluk sınırlamalarına bağlı olarak açılabilir. Bu sorumluluk sınırlamaları azami sınırı oluşturur ve sorumluluğun kaynağı ne olursa olsun aşılamaz.” 

            MADDE X 
            Sözleşmenin 25. maddesi çıkatılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 25 
            Taşıyıcının veya adamlarının zarar verme kastıyla veya zararın doığması ihtimali olduğunu bilerek pervasızca yaptıkları bir hareket veya ihmal sonucunda zararın doğduğu ispat edilise, 22. maddenin 2. paragrafınaki sorumluluk sınırlaması uygulanmayacaktır; ancak taşıyıcının adamlarının böyle bi hareketi ve imali halinde onun kendi görevi içinde hareket ettiğinin de ispati gerekir.” 

            MADDE XI 
            Sözleşmenin 25.A maddesinde- 

            1 ve 3. paragraflar çıkartılacak ve yerine aşağıdaki paragraf konulacaktır: 

            “1. Bu Sözleşmenin kapsamında bulunan bir zarar nedeniyle taşıyıcının bir aamına karşı dir dava açılırsa, kendisi görevi çerçevesi içinde hareket ettiğini ispatladığı takdirde, bu Sözleşmeye göre taşıyıcının yararlanma hakkına sahip olduğu sorumluluk sınırlamalarından yararlanmaya hak kazanacaktır. 

            3. Taşıyıcının adamlaının zarar verme kastıyla vyea zararın doğması ihtimali olduğu nu bilerek pervasızca yaptıkları bir hareket veya ihmali sonucunda zararın doğduğu ispat edilirse, bu maddenin 1 ve 2. paragrafındaki hükümler yük taşımasına uygulanmayacaktır.” 

            MADDE XII 
            Sözleşmenin 28. maddesinde- 

            Mevcut 2. paragraf, 3. paragraf olarak yeniden numaralandırılacak ve yerine aşağıdaki yeni 2. paragraf konulacaktır: 

            “2. Yolcunun ölümü, yaralanması veya gecikmesinden veya bagajın tahribi, kaybı, hasara uğraması veya gecikmesinden doğan zarara ilişkin tazminat davası, bu maddenin 1. paragrafında belirtilen mahkemelerden birinde veya aynı Yüksek Sözlmeşen Taraf ülkesinde eğer yolucunun ikametgahı veya sürekli oturduğu yer varsa, bu Yüksek Sözleşen Taraf Ülkesindeki- taşıyıcıın bir işyerinin bulunduğu kazai bölgedeki mahkeme açılabilir. 

            MADDE XIII 
            Sözleşmenin 30. maddesinden sonra aşağıdaki madde eklenecektir: 

            “Madde 30 A 
            Bu sözleşme hiçbir şekilde Sözleşme Hükümleri uyarınca sorumlu tutulan kişinin diğer herhangi bir kişiye karşı rücu hakkını haeldar etmeyecektir.” 

            MADDE XIV 
            Sözleşmenin 35. maddesinden sonra aşağıdaki madde eklenecektir. 

            “Madde 35 A 
            Bu Sözleşme eki hiç bir hüküm, yolcunun ölümü veya cismani zarara uğraması halinde, bir Devletin ülkesine talep sahiplerine bu sözleşmede öngörülenden başka ek bir tazminat ödenmesine ilişkin bir sistem tesis etmesini ve uygulamasını engellemeyecektir. 

            Böyle bir sisemin aşağıdaki şartlara uygun olması gerekir: 

            a) Taşıyıcı ve adamlarına, bu sistem hiç bir suretle bu Sözleşmeyle kabul edilmiş sorumluluklara ek herhangi bir sorumluluk getirmeyecektir. 

            b) Bu sistem gerekiyorsa yolcuların o Devletteki katılımlarının tahsil edilmesi dışında, taşıyıcıya hiçbir mali vyea idari külfet getirmeyecektir. 

            c) Sistem, ilgili yolculara ilişkin olarak taşıyıcılar arasında herhangi bir farklılık yaratmayacak ve hangi taşıyıcının hizmetinden yararlandıklarına bakılmaksızın bu yolculara sistemle sağlaan menfaatler teşmil edilecektir. 

            d) Bir yolcu bu sisteme katılmış ise, o yolcunun ölüm veya cismanı zarar uğraması nedeni ile meydana gelen zararan mutazarrır olan herhangi bir kişi o sistemin menafaatlerinden yararlanmaya hak kazanacaktır.” 

            MADDE XV 
            Sözleşmenin 41. maddesinden sonra aşağıdaki madde konulackatır: 

            “Madde 42 

            1. 41. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, Guatemala City’de 8 Mart 1971 tarihinde yapılan Protokole katılan taraflar sözkonusu, Protokolle tadil edilen sözleşmenin 22. maddesinin 1 a) paragrafı ile konulan sınırlamayı 2gözden geçirmek amacı ile adı geçen Protokolün yürürlüğe girmesinden sonrake beşinci ve onuncu yıllarda toplanacaklardır. 

            2. Bu maddenin 1. paragrafında belirtilen Konferansların her birinde, bu Konferansların ayrı ayrı tarihlerinde yürürlükte olan 22. maddenin 1 a) paragrafındaki sorumluluk sınırlaması yüzseksenyedibinbeşyüz frank’ı aşan bir miktarda artırılmayacaktır. 

            3. Bu maddenin 2. paragrafı hükmü saklı kalmak kaydıyla, bu maddenin 1f. paragrafına atıf yapılan Protokolün yürürlüğe girmesinden sonraki 5. ve 10. yılların 31 Aralığından önce, adı geçen Konferanslarda mecvutların ve oy verenlerin üçti iki çoğunluk oıyu ile aksi kararlaştırılmadıkça, bu Konferansların birbirini takip eden tarihlerinde yürürlükte olan 22. maddenin 1 a) paragrafındaki sorumluluk sınırlaması sözkonusu tarihlerde yüzseksenyedibinbeşyüzfrank artırılacaktır. 

            4. Önceki paragraflara göre uygulanabilir sınırlama, yolcunun ölüme ve cismani zarara uğramasına neden olan olayın vukuu bulduğu tarihte yürürlükteki sınırlama olacaktır.” 

            MADDE XVI 
            Hareket ve varış yerlerinin bu Protokole taraf iki Devlet Ülkesinde veya eğer başka bir Devlet ülkesinde kararlaştırılmış duraklama yeri varsa, bu Protokole taraf bir tek Devletin ülkesinde bulunduğu hallerde, Sözleşmenin 1. maddesinde tanımlanan uluslararası taşımaya, 1955’te Lahey’de ve bu Protokolle değiştirilen Varşova Sözleşmesi uygulanacaktır. 

            MADDE XVII 
            Bu Protokolün Tarafları arasında, 1955’te Lahey’de ve bu Protokolle değiştirilen Varşova Sözleşmesi birlikte tek bir metin olarak sayılarak ve yorumlanacak ve 1955’te Lahey’de ve 1971’de Guatemala City’de değiştirilen Varşova Sözleşmesi olarak anılacaktır. 

            MADDE XVIII 
            Bu Protokol, XX. madde hükümlerine göre yürürlüğe gireceği tarihe kadar Birleşmiş Milletlere veya herhangi bir Uzmanlaşmış Ajansına veya Uluslararası Atom Enerji Ajansına üye olan her Devletin veya Uluslararası Adalet Divanı statüsüne taraf olan herhangi bir Devletin ve Birleşmiş Milletlerin Genel Kurulunca bu Protokole taraf olması için davet edilen diğer herhangi bir Devletin imzasına açık tutulacaktır. 

            MADDE XIX 
            1. Bu Protokol imzalayan Devletlerin onayına bağlı olacaktır. 

            2. Varşova Sözleşmesine taraf olmayan veya 1955’te Lahey’de değiştirilen Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir Devlet tarafından bu Protokolün onaylanması, 1955’te Lahey’de ve 1971’de Guatemala City’de değiştirilen Varşova Sözleşmesine katılması anlamını taşır. 

            3. Onay belgeleri Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatına tevdi edilecektir. 

            MADDE XX 
            1. Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı tarafından 1970 yılında yayınlana istatistiklere göre yolcu-kilometre olarak ifade edilen, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatına aynı yılda kayıtlı bulunan ülkelerin havayollarının toplam uluslararası tarifeli hava trafiğinin en az %40’ını temsil eden havayollarının mensup olduğu beş Devletin bu Protokolü onaylaması şartıyla, bu Protokol otuzuncu onay belgesinin tevdiinden sonraki doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. Eğer otuz onay belgesinin tevdi tarihinde bu şart yerine gelmemişse bu Protokol ancak bu şartın yerine gelmiş olmasından sonraki doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. Bu Protokolün yürürlüğe girmesi çin gerekli son onay belgesinin tevdiinden sonra onaylanan her bir Devlet için, onay belgesinin tevdiinden sonraki doksaınca günde yürürlüğe girecektir. 

            2. Bu Protokol yürürlüğe girer girmez Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı tarafından Birleşmiş Milletlere tescil edilecektir. 

            MADDE XXI 
            1. Bu protokol, yürürlüğe girmesinden sonra, XVIII. maddede belirtilen Devletlerin katılımına açık tutulacakır. 

            2. Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir Devletin veya 1955’te Lahey’de değiştirilen Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir devletin bu Prookole katılması, 1955’te Lahey’de ve 1971de Guatemala CitY’de değiştirilen Varşova Sözleşmesie katılması anlamını taşır. 

            3. Katılma belgeleri Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’na tevdi edilecek ve tevdiiden sonra doksanıncı günde sonuç doğuracaktır. 

            MADDE XXII 
            1. Bu Protokolün Taraflarından herhangi biri, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’na bildirimde bulunmak sureti ile bu Protokolden çekilebilir. 

            2. Çekilme, çekilme bildiriminin Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı tarafından alındığı tarihten itibaren altı ay sonra sonuç doğuracaktır. 

            3. Bu Protokole taraf olanlar arasında, bunlardan herhangi birinin Varşova Sözleşmesinin 39. maddesine göre Sözleşmeden veya Lahey Protokolünün XXIV. maddesine göre Protokolden çekilmesi, herhangi bir şekilde 1955 Lahey ve 1971 Guaemala City Prtokolleri ile değiştirilen Varşova Sözleşmesinden çekilmesi anlamına gelmeyecektir. 

            MADDE XXIII 
            1. Bu Protokole sadece aşağıdaki ihtirazi kayıtlar konulabilir: 

            a) Kendi kanununa göre, Avukatlık ücreti dahil mahkeme masrafları hususunda karar vermeye mahkemeleri yetkili olmayan bir devlet, her zaman Uluslararası Sivil Havcılık Teşkilatı’na bir bildirimde bulunmak sureti ile kendi mahkemelerinde 22. maddenin 3 a) paragrafının uygulanmayacığını beyan edebilir; ve 

            b) Bir Devlet her zaman, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatına bildirimde bulunmak sureti ile 1955’te Lahey’de ve 1971’de Guateala City’de değiştirilen Varşova Sözleşmesinin, tüm taşıma kapasitesi o ülkenin askeri makamları tarafından veya bu makamlar için yapılan yolcu, bagaj ve yük taşımasına uygulanmayacağını beyan edebilir. 

            2. Önceki paragraf uyarınca ihtirazi kayıt koyan ve her hangi bir Devlet, Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatına bildirimde bulunmak sureti ile her zaman ihtirazi kaydını geri alabilir. 

            MADDE XXIV 
            Uluslararası Sivil Havcılık Teşkilatı bütün imzalayan veya katılan Devletlere, imza tarihlerini ve her bir onay ve katılma belgesinin tevdii tarihini, bu Protokolün yürürlüğe girdiği tarihi ve diğer gerekli bilgileri derhal bildirilecektir. 

            MADDE XXV 
            Bu Protokol ile birlikte 18 eylül 1961’de Guadalajara’da imzalanan, Varşova Sözleşmesine Ek Sözleşen Taşıyıcı Dışında Başkası Tarafından icra Edilen Uluslararası Hava Taşımalarına ilişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesine Dair sözleşmeye (Bundan böyle Guadalajara Sözleşmesi olarak adlandırılackatır) taraf olanlar arasında, Guadalajara sözbleşmesiin 1. maddesinin b) paragrafında belirtilen anlaşma gereği yapılan taşımanın bu Protokolle yönetildiği hallerde, Guadalajara sözleşmesinde yer alan “Varşova Sözleşmesi”ne ilişkin herhangi bir atıf, 1955 Lahey’de ve 1971 Guatemala City ile değiştirilen Varşova Sözleşmesine yapılmış atıf sayılacaktır. 

            MADDE XXVI 
            Bu Protokol 30 Eylül 1971 tarihine kadar XVIII. maddede belirtilen her bir Devletin imzası için Guatemala Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığında, daha sonra, XX. maddeye göre yürürlüğe girene kadar Uluslararası Sivil Havacılık teşkilatı merkezinde,  imzaya açık tutulacaktır. Guatemala Cumhuriyeti Hükümeti, Protokol Guatemala’a imzaya açık olduğu süre içinde her bir imza ve tarihini Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı’na derhal bildirecektir. 

            Yukarıdakileri tasdiken, usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş temsiliciler bu Protokolü imza etmişlerir. 

            Bindokuzyüzyetmişbir yılının Mart ayının sekizinci gününde, Guatemala CitY’de üç metinde aynı derecede geçerli olmak üzere Fransızca, İngilizce ve İspanyolca dillerinde yapılmıştır. Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı bu Protokolün aynı derecede geçerli Rus dilinde metnini hazırlayacaktır. Herhangi bir uyumsuzluk halinde, 12 ekim 1929 tarihli Varşova sözleşmesinin kaleme alındığı dil olan Fransızca metin üstün tutulacaktır. 

            28 EYLÜL 1955’TE LAHEY’DE VE 8 MART 1971’DE GUATEMALA CİTY’DE YAPILAN PROTOKOLLERLE TADİL EDİLEN 12 EKİM 1929’DA VARŞOVA’DA İMZALANAN ULUSLARARASI HAVA TAŞIMALARINA İLİŞKİN BAZI KURALLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ HAKKINDAKİ SÖZLEŞMEYİ DEĞİŞTİREN 3 SAYILI EK PROTOKOL 

            MONTREAL’DE 25 EYLÜL 1975’TE İMZALANMIŞTIR. 

            AŞAĞIDA İMZASI BULUNAN HÜKÜMETLER 
            28 Eylül 1955’ta Lahey’de ve 8 Mart 1971’de Guatemala City’de yapılan Protokollerle tadil edilen uluslaraası hava taşımalarına ilişkin bazı kuralların birleştirilmesi hakkındaki 12 Ekim 1929’da Varşovca’da imzalanan Sözleşmeyi değiştirmeye istekli olunmasını dikkate alarak, 

            Aşağıdaki gibi ANLAŞMIŞLARDIR: 

            MADDE I 
            Bu fasıl ile tadil edilen sözleşme hükümleri, 1955’te Lahey’de ve 1971’de Guatemala City’de değiştirilen varşova Sözleşmesi hükümleridir. 

            MADDE II 
            Sözleşmenin 22. maddesi çıkartılacak ve aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 22 
            1. a) İnsan taşımasında, her bir yolcunun ölümü veya cismani zarara uğraması sonucu maruz kalınan zararın giderilmesine ilişkin olarak, dayanağı ne olursa olsun, ileri sürülecek tüm talepler için taşıyıcının sorumluluğu 100 000 özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlandırlmıştır. Davanın görüldüğü mahkemenin kanuna göre tazminatın irad olarak ödenmesine hükmelidilebildiği hallerde, bu ödemelerin peşin sermaye değeri 100 000 Özel Çekme Hakkını aşmayacaktır. 

            b) İnsan taşımasında gecikme alinde, taşıyıcının her bir yolcu için sorumluluğu 4 150 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlıdır. 

            c) Bagaj taşımasında, tahrip, kayıp, hasar veya gecikme halinde, taşıyıcının sorumluluğu her bir yolcu için 1 000 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlıdır. 

            2. a) Yük taşımasında, paket taşıyıcıya verilirken, gönderici, varış yerinde teslimindeki menfaatine ilişkin özel bir bildirimde bulunmadıkça ve gerekiyorsa ek bir meblağ ödemedikçe, taşıyıcının sorumluluğu kilogram başına 17 özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlandırılmıştır. Özel bildirimde bulunulması halinde, taşıyıcı bildirilen meblağın göndericinin varış yerine teslim anındaki gerçek menfaatinden büyük olduğu ispat etmedikçe, bildirimi yapıla meblağa kadar ödeme yapmakla sorumludur. 

            b) Yükün bir bölümünün veya içinde bulunan herhangi bir şeyin kaybı, hasarı veya gecikmesi halinde, taşıyıcının sorumluluk sınırını tesbitinde dikkate alınacak ağırlık sadece ilgili paket veya paketlerin toplam ağırlığı olacaktır. Bununla birlikte, yükün bir bölümünün veya içinde bulunan bir şeyin kaybı, hasarı veya gecikmesi, aynı hava yük senedi kapsamına giren diğer parçaların değerini etkilerse, bu paket veya paketlerin toplam ağırlığı da sorumluluk sınırının tesbitinde dikkate alınacaktır. 

            3. a) Kendi kanunlarına göre avukatlık ücreti dahil, mahkeme masraflarına hükmetmeye yetkili olmayan Yüksek Sözleşen Devletlerin mahkemeleri, bu Sözleşmenin uygulandığı Devletlerin mahkemeleri, bu Sözleşmenin uygulandığı davalarda, kendi ihtiyarına göre, mahkemenin makul göreceği nispette, vekalet ücretleri dahil mahkeme masraflarının kısmen veya tamamen talep edene ödenmesine karar verme yetkisine sahiptir. 

            b) Eğer talep sahibi taşıyıcıya hesabın tafsilatı da dahil talep tutarını içeren yazılı bir ihbar göndermiş ve taşıyıcıda bu ihbarı tebellüğ ettiği tarihten itibaren altı ay içinde uygulanabilir sınırlama dahilinde hüküm altına alınan tazminata en azından eşit yazılı bir uzlaşma teklifine bulunmamışsa, ancak bu takdirde, avukatlık ücretleri dahil mahkeme masraflarına paragraf a) ya uygun olarak hükmedilecektir. Dava bu süreden daha sonra açılmışsa bu süre davanın başladığı güne kadar uzatılacaktır. 

            c) Avukatlık ücretleri dahil mahkeme masrafları bu maddede öngörülen sınırlamaların uygulamasında dikkate alınmayacaktır. 

            4. Bu maddede ve 42. maddede Özel Çekme Hakkı olarak belirtilen meblağların Uluslararası Para Fonu tarafıdan tanınmlanmış olan Özel Çekme Hakkı olduğu kabul edilecektir: Bu meblağların milli paralara çevrilmesi, dava halinde, karar tarihindeki Özel Çekme Hakkının bu paralar karşısındaki değerine göre yapılacaktır. Uluslararası Para Fonunun, karar tarihinde kendi fiil ve muamelelere için uyguladığı değerlendirme metoduna göre hesaplanacaktır. Uluslararası Para Fonu üyesi olmayan bir Yüksek Sözleşen Tarafın Özel Çekme Hakkı hesabıyla milli parasının değeri, o Yüksek Sözleşen Tarafça kararlaştırılan şekilde hesap edilecektir. 

            Bununla birlikte, Uluslararası Para Fonu üyesi olmayan ve kanunları 22. maddenin 1 ve 2 a) paragrafı hükümlerinin uygulanmasına izin vermeyen Devletler, onay veya katılma zamanında veya ondan sonraki her hangi bir zamanda, ülkelerindeki davalada taşıyıcının sorumluluk sınırlamalarını; 22. maddenin 1 a) paragrafı ile ilgili olarak yolcu başına toplam 1 500 000  Para birimi, 22. maddenin 1 b) paragrafı ile ilgili olarak yolcu başına 62 500 para birimi, 22. maddenin 1. c) paragrafı ile ilgili olarak yolcu başına 15 000 para birimi ve 22. maddenin 2 a) paragrafı ile ilgili olarak kilogram başına 250 para birimi olarak tesbit ettiklerini beyan edebilirler. Bu paragraf hükümlerini uygulayan Devlet aynı zamanda 42. maddenin 2. ve 3. paragraflarında belirtilen meblağın 187 500 para birimi tutarında olduğunu da beyan eedbilir. Bu para birimi binde dokuzyüz ayarında altmışbeşbuçuk miligram altına ekabül eder. Bu meblağlar ilgili milli paraya yuvarlak rakamlar halinde çevrilebilir. Bu meblağların milli paraya çevrilmesi ilgili Devletin kanunlarına göre yapılacaktır.” 

            MADDE III 
            Sözleşmenin 42. maddesinde 2 ve 3 paragraflar çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “2. Bu maddein 1. paragrafında belirtilen Konferansların her birinde, Konferansların yapıldığı taihte yürürlkte olan 22. maddenin 1 a) paragrafındaki sorumluluk sınırlaması ve 12 500 Özel Çekme Hakkını aşan bir miktara artırılmayacaktır. 

            3. Bu maddenin 2. paragrafı hükmü saklı kalmak kaydıyla, bu maddenin 1. paragrafında atıf yapılan Protokolün yürürlüe girmesinden sonrak 5. ve 10. yılların 31 Aralığından önce adı geçen Konferanslarda mevcutların ve oy verenlerin üçte iki çoğunluk oyu ile aksi kararlaştırılmadıkça, bu Konferansların birbirini takip eden tarihlerinde yürürlükte olan 22. maddenin 1 a) paragrafındaki sorumluluk sınırlaması sözkonusu tarihlerde 12 500 Özel Çekme Hakkı artırılacaktır.” 

            MADDE IV 
            Hareket ve varış yerlerinin bu Protokole tarf iki Devlet ülkesinde veya eğer başka bir Devlet ülkesinde kararlaştırılmış duraklama yeri varsa, bu Protokole taraf bir tek Devletin ülkesinde bulunduğu hallerde, Sözleşmenin 1. maddesinde tanımlanan uluslaraası taşımaya, 1955’te Lahey’de ve 1971’de Guatemala CitY’de ve Bu Protokolle değiştirilen Varşova Sözleşmesi uygulanacaktır. 

            MADDE V 
            Bu Protokolün Tarafları arasında, 1955’te Lahey’de ve 1971’de Guatemala City’de ve bu Protokolle değiştirilen Varşova Sözleşmesi birlikte tek bir metin olarak sayılacak ve yorumlanacak ve 1955’te Lahey’de, 1971’de Guatemala City’e ve 1975 3 sayılı Montreal Ek Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesi olarak anılacaktır. 

            MADDE VI 
            Bu Protokol, VII. Madde hükümlerine göre yürürlüğe gireceği tarihe kadar, herhangi bir Devletin imzasına açık tutulacaktır. 

            MADDE VII 
            1. Bu Protokol imzalayan Devletleri onayına bağlı olacaktır. 

            2. Varşova Sözleşmesine veya 1955’te Lahey’de değiştirilen Varşova Sözleşmesine veya 1955 Lahey ve 1971 Guatemala City Protokoleri ile değiştirilen Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir Devlet tarafından bu Protokolün onaylanması, 1955 Lahey Protokolü ve 1971 Guatemala City Protokolü ve 1975 3 Sayılı Montreal Ek Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesine katılması anlamını taşır. 

            3. Onay belgeleri Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine tevdi edilecektir. 

            MADDE VIII 
            1. Bu Protokolü imzalayan otuz devlet onay belgelerini tevdi ettiklerine otuzuncu onay belgesinin tevdiinden sonraki doksanıncı günde bunlar arasında yürürlüğe girecektir. Bundan sonra onaylanan her Devlet için, onay belgesinin tevdiinden sonraki doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. 

            2. Bu Protokol yürürlüğe girer girme Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümeti tarafından birleşmiş Milletlere tescil ettirilecektir. 

            MADDE IX 
            1. Bu Protokol yürürlüğe girmesinden sonra imzalamamış olan herhangi bir Devletin katılımına açık tutulacaktır. 

            2. Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir Devletin veya 195’te Lahey’de değiştirilen Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir Devletin, veya 1955’te Lahey’de ve 1971’de Guatemala CitY’de değiştirilen Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir Devletin, bu Protokole katılması, 1955’te Lahey’de, 1971’de Guatemala City’e ve 1975 3 Sayılı Montreal Ek Protokolü ile değiştirilen Varşocva Sözleşmesine katılması anlamını taşır. 

            3. Katılma belgeleri Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine tevdii edilecek ve tevdiinden sonraki doksanıncı günde sonuç doğuracaktır. 

            MADDE X 
            1. Bu Protokolün taraflarından herhangi biri, Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine bildirimde bulunmak suretiyle bu Protokolden çekilebilir. 

            2. Çekilme, çekilme bildiriminin Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümeti tarafından alındığı tarihten itibaren altı ay sonra sonuç doğuracaktır. 

            3. Bu Protokole taraf olanlar arasında bunlardan herhangi birinin Varşova Sözleşmesinin 39. maddesine göre Varşova Sözleşmesinden veya Lahey Protokolunun XXIV. maddesine göre Gutemala City  Protokolünden, çekilmesi herhangi bir şekilde, 1955 Lahey, 1971 Guaemala City ve 1975 3 Sayılı Montreal Ek Protokolü ile değiştirilen Varşova sözleşmesinden çekilmesi anlamına gelmeyecektir. 

            MADDE XI 
            1. Bu Protokole sadece aşağıdaki ihtiazi kayıtlar konulabilir: 

            a) Kendi kanununa göire, Avukatlık ücreti dahil mahkeme masrafları hususunda karar vermeye mahkemeleri yetkili olmayan herhangi bir Devlet, her zaman Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine bir bildirimde bulunmak sureti ile kendi mahkemelerinde 22. maddenin 3 a) paragrafının uygulanmayacığını beayn edebilir: 

            b) Herhangi bir Devlet her aman Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine bilirimde bulunmak sureti ile 1955’te Lahey’de, 1971’de Guatemala City’de ve 1975 3 Sayılı Montreal Ek Protokolü ile değşitirilen Varşova Sözleşmesinin, tüm kapasitesi o ülkenin askeri makamları tarafından veya bu makamlar namına ayrılan, o Devlette kayıtlı hava araçları ile askeri makamlar için yapılan yolcu, bagaj ve yük taşımasına uygulanmayacağını beyan edebilir. 

            c) Herhangi bir Devlet 1975 tarihli 4 Sayılı Montreal Protokolünü onylama veya bu Protokole katılma anında veya daha sonra yük, posta ve posta paketi taşımaları ile ilgili olduğu ölçüde, 1955 Lehay, 1971 Guatemala City ve 1975 tarihli 3 Sayılı Montrea Ek Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesi hükümleri ile bağlı olmadığını beayn edebilir. Bu beyan, Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümeti tarafından alınmasından sonraki doksanınca günde sonuç  doğuracaktır. 

            2. Önceki paragraf uyarınca ihtirazi kayıt koyan herhangi bir devlet Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetina bildirimde bulunmak sureti ile her tzaman ihtirazi kaydını geri alabilir. 

            MADDE XII 
            Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümeti, her bir imza tarihini, her onay vea katılma belgesinin tevdii tarihini ve bu Protokolün yürürlüğe girme tarihini ve diğer gerekli bilgileri Varşova Sözleşmesine vceya değiştirilen Varşova Sözleşmesine taraf tüm Devletlere, mevcut Protoklü imzalayan veyakatılan tüm Devletlere ve Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatına derhal bildirecektir. 
  
            MADDE XIII 
            Bu Protokol ile birlikte 18 Eylül 1981’de “Guadalajara’da imzalanan, Varşova Sözleşmesine Ek Sözleşen Taşıyıcı Dışında Başkası Tarafından icra Edilen Uluslararası Hava Taşımalarına İlişkin Bazı Kuralların ibrleştirilmesine dair Sözleşmeye (Bundan böyle Guadalajara Sözleşmeis olarak adlandırılacaktır) 

            Taraf olanlar arasında, Gudalajara Sözleşmesinin 1. maddesinin b) paragrafında belirtilen anlaşma gerği yapılan taşımanın bu Protokolle yönetildiği hallerde, Guadalajara Sözleşmesinde yer alan “Varşova sözleşmesi” ne ilişikin herhangi bir atıf, 1955 Lahey’de ve 1971 Guatemala City’de ve 1975 3 Sayılı Montreal Ek Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesine yapılmış atıf sayılacaktır. 

            MADD XIV 
            Bu Protokol 1 Ocak 1976 tarihine kadar Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı merkezinde, daha sonra VIII . maddeye göre yürürlüğe girene kadar Polonya Halk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığında imzaya açık tutulackatır. Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı, Protokol Uluslararası Sivil Havacılık teşkilatı merkezinde imzaya açık  tutulduğu süre içinde, her bir imza ve tarihini derhal Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine bildirecektir. 

            Yukarıdakileri tasiken uzulüne uygun olarak yetkilendirilmiş temsilcileri bu Protokolü imza etmişlerdir. 

            Bindokuzyüzyetmişbeş yılının Eylül ayında Yirmibeşinci gününde Montreal’de dört metinde aynı derecede geçerli olmak üzere Fransızca, İngilizcğe, İspanyolca ve Rusça dillerinde yapılmıştır. Herhangi bir uyumsuzluk halinde, 12 Ekim 1929 tarihli Varşova Sözleşmesinin kaleme alındığı dil olan Fransızca metin üstün tutulacaktır. 

            28 EYLÜL 1955’TE LAHEY’DE YAPILAN PROTOKELLE TADİL EDİLEN 12 EKİM 1929’DE VARŞOVA’DA İMZALANAN ULUSLARARASI HAVA TAŞIMALARINA İLİŞKİN BAZI KURALLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ HAKKINDAKİ SÖZLEŞMEYİ DEĞİŞTİREN 4 SAYILI PROTOKOL 

            23 EYLÜL 1975’TE MONTREAL’DE İMZALANMIŞTAR 

            AŞAĞIDA İMZASI BULUNAN HÜKÜMETLER 
            28 Eylül 1955’te Lahey’de yapılan Protokelle tadil edilen 12 ekim 1929’da Varşova’da imzalanan uluslararası hava taşımalarına ilişkin bazı kuralların birleştirilmesi hakkındaki Sözleşmeyi değiştirmeye izstekli olunmasına dikkate alarak, 

            Aşağıdaki gibi ANLAŞMIŞLARDIR: 

            MADDE I 
            Bu fasıli ile tadil edilen Sözleşme hükümleri, 1955’te Lahey’de değiştirilen Varşova sözleşmesi hükümleridir. 

            MADDE II 
            Sözleşmenin 2. maddesinde - 

            2. paragraf çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır. 

            “2. Posta maddelerinin taşınmasında, taşıyıcı, taşıyıcı ile Posta İdareleri arasındaki ilişkilerde uygulanabilir kurallara göre, sadece ilgili Posta, idaresine karşı sorumlu olacaktır. 

            3. Bu maddenin 2. paragrafında belirtilenler dışında, bu Sözleşmenin hükümleri posta maddeleri taşımasına uygulanmayacaktır. 

            MADDE III 
            Sözleşmenin II. Faslında- 

            Bölüm III (5. maddeden 16. maddeye kadar) çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır. 
            “Bölüm III 
            Yüke İlişkin Belgeleme 

            Madde 5 
            1. Yük taşıması ile ilgili olarak bir hava yük senedi verilecektir. 

            2. Yapılacak taşımaya ilişkin bilgilerin kaydını ihtiva eden her türlü diğer vasıta göndericinin rızası ile hava yük senendi yerine ikame olunabilir. bu gibi diğer vasıtalar kullanıldığı takdirde, gönderilen malın teşhisinde izin veren bir alındı verir ve bu gibi diğer vasıtalarla kaydedilmiş bilgilere girişini sağlar. 

            3. Yukarıda 2. paragrafta belirtilen taşımaya ilişkin bilgilerin kaydını ihtiva eden diğer vasıtaları transit ve varış noktalarında kullanmanın imkansızlığı taşıyıcıya taşıma için yükün kabulünü red hakkını vermez. 

            Madde 5 
            1. Hava yük senedi gönderici tarafından üç asıl nüsha olarak düzenlenecektir. 

            2. Birinci nüsha üzerine “taşıyıcı için” yazılacak, gönderici tarafından imzalanacaktır. İkinci nüsha üzerine “alıcı için” yazılacak, gönderici ve taşıyıcı tarafından imzalanacaktır. Üçüncü nüsha taşıyıcı tarafından imzalanacak, yük kabul edildikten sonra göndericiye verilecektir. 

            3. Taşıyıcının ve göndericinin imzaları matbu olarak yazılabilir veya damga şeklinde basılabilir. 

            4. Göndericinin isteği üzerine hava yük senedini taşıyıcı düzenlenmişse, aksi isbat edilmedikçe, bunu gönderici adına yapmış olduğu kabul edilecektir. 

            Madde 7 
            Birden fazla paket olması halinde: 

            a) Yükün taşıyıcısı göndericiden ayrı hava yük senetleri düzenlemesini isteme hakkına sahiptir: 

            b) 5. maddenin 2. paragrafında öngörülen diğer vasıtaların kullanıldığı hallerde gönderici taşıyıcıdan ayrı alındılar düzenlemesini isteme hakkına sahiptir. 

            Madde 8 
            Hava yük senedi ve yük alındısı aşağıdakileri içerecektir: 

            a) Hareket ve varış yerlerini gösteren bil bilgi: 

            b) Bir veya birden fazla kararlaştırılmış duraklama yeri başka bir Devletin ülkesinde olmak üzere, hareket ve varış yerleri ile bir tek Yüksek sözleşen Taraf ülkesi içinde ise, bu duraklama yerlerinden en az birini gösteren bir bilgi; 

            c) Göndericinin ağırlığına ilişkin bilgi. 

            Madde 9 
            5. maddeden 8. maddeye kadar olan madde hükümlerine uyulmaması taşıma anlaşmasının varlığını ve geçerliliğini etkilemeyecek, sorumluluğun sınırlandırılmasına ilişkin olanlar dahil, taşıma anlaşması aynı ölçüde Sözleşme kurallarına bağlı olacaktır. 

            Madde 10 
            1. Gönderici, kendisi tarafından veya onun adına, yük ile ilgili olarak hava yük senedine dercedilen veya onun tarafından veya onun adına yük alındısına veya 5. maddenin 2. paragrafında öngörülen diğer vasıtalarla kaydedilmiş verilere girilmesi için taşıyıcıya beyan ve temin edilen husus ve bildirimlerin doğruluğundan sorumludur 

            2. Gönderici, kendisi tarafından veya onun adına beyan ve temin edilen husus ve bildirimlerin usulüne uygun, doğru veya tamam olmayışı nedeniyle, taşıyıcının kendisinin veya taşıyıcının sorumlu olduğu tüm diğer kişilerin uğrayacağı bütün zararları yüklenecektir. 

            3. Bu maddenin 1. ve 2. paragraf hükümleri saklı kalmak kaydıyle, yük alındısına veya 5. maddenin 2. paragrafında belirtilen diğer vasıtalarla kaydedilmiş verilere, taşıyıcı tarafından veya onun adına girilen hususların ve bildirimlerin usulüne uygun, doğru, veya tamam olmayışı nedeniyle, göndericinin kendisinin veya göndericinin sorumlu olduğu tüm diğer kişilerin uğrayacağı bütün zararları taşıyıcı yüklenecektir. 

            Madde 11 
            1. Hava yük senedi veya yük alındısı, taşıma anlaşmasının akdedildiğine, yükün teslim alındığına ve orada belirtilen taşıma şartlarına, aksi sabit oluncaya kadar, geçerli delil teşkil edecektir. 

            2. Hava yük senedindeki veya yük alındısındaki bildirimlerden, yükün ağırlığı, boyutları ve ambalaj şekli ile paket adedine ilişkin olanlar, bu hususların doğruluğu hakkında aksi sabit oluncaya kadar geçerli delil teşkil edecektir; miktar, hacim ve yükün durumuna ilişkin bildirimler ise, sadece bunların taşıyıcı tarafından göndericinin önünde kontrol edildiği ve hava yük senedine kaydedildiği ölçüde veya eğer bu bildirimler yükün dış görünüşteki durumuna ilişkin ise, taşıyıcı aleyhine delil teşkil edecektir. 

            Madde 12 
            1. Gönderici taşıma anlaşmasından doğan bütün yükümlülüklerini yerine getirmek şartıyla, yükü hareket veya varış alanlarında geri almak veya yol üzerindeki herhangi bir iniş yerinde bıraktırmak veya varış yerinde ya da yol üzerindeki bir yerde başlangıçta belirlenen alıcıdan başka birine teslimi istemek veya hareket alanına geri döndürmeyi talep etmek suretiyle, yük üzerinde, tasarruf hakkına sahip olacaktır. Ancak bu tasarruf hakkını, taşıyıcı veya diğer göndericileri zarara sokacak şekilde kullanamaz ve bu hakkını kullanmasından doğan bütün masrafları ödemek zorundadır. 

            2 Göndericinin emirlerini yerine getirmek olanağı, yoksa, taşıyıcı bu durumu kendisine derhal bildirmek zorundadır. 

            3. Hava yük senedi veya yük alındısının kendisine verilmiş olan nüshasının ibrazını istemeksizin yük üzerindeki tasarruf hakkına ilişkin göndericinin emirlerine taşıyıcı uyarsa, hava yük senedinin veya yük alındısını bu nüshasını hukuka uygun olarak elinde bulunduran kişinin bu yüzden uğrayabileceği herhangi bir zarardan, göndericiye rücu hakkı saklı kalmak üzere taşıyıcı sorumlu olacaktır. 

            4. “Göndericiye tanınmış olan hak 13. maddeye göre alıcının hakkının başladığı anda ortadan kalkacaktır. Bununla birlikte, alıcı yükü kabul etmeyi reddederse veya kendisiyle haberleşilemezse, gönderici tasarruf hakkını yeniden kazanacaktır. 

            Madde 13 
            1. Göndericinin 12. maddedeki hakkını kullanması hali dışında, alıcı yükün varış yerine ulaştığı andan itibaren, doğmuş alacakları ödemesi ve taşıma şartlarını yerine getirmesi şartıyla, taşıyıcıdan yükü kendisine teslim etmesini istemeye yetkili olacaktır. 

            2. Aksi karalaştırılmadıkça, yük gelir gelmez alıcıya bildirmek taşıyıcının görevi olacaktır. 

            3. Taşıyıcı yükün kaybolduğunu kabul ederse veya yük varması gereken tarihten itibaren yedinci günün bitiminde varmamış olursa, alıcı taşıyıcıya karşı taşıma anlaşmasından doğan haklarını kullanma hakkına sahip olacaktır. 

            Madde 14 
            Gönderici ve alıcı, taşıma anlaşması ile konan yükümlülüklerini yerine getirmek şartıyla, kendilerinin veya başkalarının menfaatlerine hareket ettiklerine bakılmaksızın, 12 ve 13. maddelerde verilen bütün hakları, her biri kendi adına kullanabilir. 

            Madde 15. 
            1. 12., 13 ve 14. maddeler, ne gönderici ile atıcının birbirleriyle olan ilişkilerini, ne de gönderici veya alıcıdan intikal eden hakların sahibi üçüncü kişilerin karşılıklı ilişkililerini etkilemez. 

            2. 12., 13. ve 14. maddelerin hükümleri ancak hava yük senedine veya yük alındısına açı hüküm konularak değiştirilebilir. 

            Madde 16 
            1. Gönderici, yükün alıcıya tesliminden önce, gümrük, giriş vergisi veya polis formalitelerinin yerine getirilmesi için gerekli tüm bilgi ve belgeleri vermek zorundadır. Gönderici bu bilgi ve belgelerin yokluğundan, yetersizliğinden veya usulüne uygun olmamasından doğan zararların, taşıyıcının veya adamlarının kusuru dışına, taşıyıcıya karşı sorumludur. 

            2. Taşıyıcının bu bilgi ve belgelerin doğruluğunu veya yeterliliğini araştırma yükümlülüğü yoktur.” 

            MADDE IV 
            Sözleşmenin 18. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 18 
            1. Zarara sebep olan olay hava taşıması esnasında meydan agelmiş ise, taşıyıcı, kayıtlı bagajı tahribi, kaybı veya hasara uğraması halinde doğan zararlardan sorumludur. 

            2. Zarara sebep olan olayın sadece hava taşıması esnasında meydana gelmiş olması şartıyla, taşıyıcı, yükün tahrip, kayıp veya hasara uğraması halinde doğan zararlardan sorumludur. 

            3. Bununla beraber, taşıyıcı, sadece aşağıdaki hallerden birinin veya birkaçının, yünü, tahrip, kayıp ve hasarına neden olduğunu ispat ederse, sorumlu olmayacaktır: 

            a) yükün tabiatından veya ayıbından; 

            b) Taşıyıcı veya onun adamları dışındaki bir şahıs tarafından yükün hatalı paketlenmesinden; 

            c) Bir savaş hali veya bir silahlı çatışma halinden; 

            d) Yükün giriş, çıkış ve transit geçişi ile ilgili kamu otoritesinin tamamlanmış bir fiilinden 

            4. Önceki paragraflardaki anlamıyla, hava taşıması, bagaj veya, yükün bir hava alanında veya bir hava aracında veya hava alanı dışına iniş yapılması halinde herhangi bir yerde, taşıyıcının koruması altında bulunduğu süreyi kapsar. 

            5. Hava taşıması süresi, kara deniz veya nehir yoluyla, bir hava alanı dışında yapılan herhangi bir taşımayı içermeyecektir. bununla birlikte, böyle bir taşıma hava taşıması için yapılan bir anlaşmanın gereği olarak yükleme, teslim veya aktarma amacıyla yapılmışsa, herhangi bir zararın, aksi ispatlanmadıkça, hava taşıması esnasında meydana gelmiş bir olayın sonucu olduğu kabul edilecektir.” 

            MADDE V 
            Sözleşmenin 20. maddesi çıkartılacak ve yearine aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 20 
            Yolcu bagaj taşımasında ve yük taşımasındaik gecikme nedeni ile zarar meydana gelmesi halinde, taşıyıcı, kendisinin ve adamlarının zararı önlemek için gerekli bütün tedbirleri almış olduklarını veya bu tedbirleri alma olanağı bulunmadığını ispatlarsa, sorumlu olmayacaktır.” 

            MADDE VI 
            Sözleşmenin 21 maddesi çıkartılack ve yerien aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 21 
            1. Yolcu veya bagaj taşımasında, zarar gören kişinin kusuruyla zarara neden olduğunu veya iştirak ettiğini taşıyıcı ispat ettiği takdirde, mahkeme kendi kanunu hükümleri uyarınca taşıyıcının sorumluluğunu azaltabilir veya kaldırabilir. 

            2. Yük taşımasında, tazminat talep eden kişinin veya ondan hakkı elde edenin kendi kusuruyla zarara neden olduğunu veya iştirak ettiğini taşıyıcı ispat ettiği takdirde, böyle bir kusurla zarara neden olunduğu veya iştirak edildiği ölçüde,taşıyıcı, tazminat talep eden tkişiye karşı kısmen veya tamanen sorumluluktan kurtulur.” 

            MADDE VII 
            Sözleşmenin 22. maddesinde- 

            a) 2 a) paragrafınaki “ ve yük” kelimeleri çıkartılackatır. 

            b) 2 a) paragrafından sonra aşağıaki paragraf konulacaktır. 

            c) Yük taşımasında, paket taşıyıcıya verilirken, gönderici varış yerinde teslimineki menfaatine ilişkin özel bir bildirimde bulunmadıkç ve gerekiyorsa ek bir meslağ ödemedikçe taşıyıcının sorumluluğu kilogram başına 17 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlandırılmıştır. Özel bildirimde bulunulması halinde, taşıyıcı bilirilen meblağın göndericinin varış yerinde teslim anındaki meblağın menfaatinden büyük olduğunu ispat etmedikçe, bildirimi yapıla meblağa kadar ödeme yapmakla sorumludur.” 

            c) 2 b) paragrafı 2 c) paragrafı olarak adlandırılacaktır. 

            d) 5. paragraftan sonra aşağıdaki paragraf konulacaktır: 

            “5. Bu maddede Özel Çekme Hakk olarak belirtilen meblağların Uluslararası Para Fonu tarafından tanımlanmış olan Özel Çekme Hakkı olduğu kabul edilecektir. Bu meblağların milli paralara çevrilmesi, dava halinde, karar tarihindeki Özel Çekme Hakkının bu paralar karşısındaki değerine göre yapılacaktır. Uluslararası Para Fonuna üye olan Yüksek sözleşen Tarafın Özel Çekme Hakkı karşılığı milli parasının değeri, Uluslaraası Para Fonunun karar tarihinde kendi fiil ve muameleleri için uyguladığı değerlendirme metoduna göre hesaplanacaktır. Uluslararası Para Fonuna üye olmayan Yüksek Sözleyen Tarafın Özel Çekme Hakkı hesabıyla milli parasının değeri, o Yüksek Sözleşen Tarafça kararlaştırılan şekilde yapılacaktır. 

            Bununla birlikte, uluslararası Para Fonu üyesi olmayan ve kanunları 22. maddenin. 2 b) paragrafı hükümlerinin uygulanmasına izin vermeyen Devletler, onay veya katılma zamanında veya ondan sonraki herhangi bir zamanda ülkelerindeki davalarda taşıyıcının sorumluluk sınırlamasını kilogram başına ikiyüzelli para birimi olarak tesbit ettiklerini beyan edebilir. Bu para birimi binde dokuzyüz ayarında altmışbeşbuçuk miligram altına tekabül eder. Bu meblağlar ilgil imilli paraya yuvarlak rakamlar halinde çevrilebilir. Bu meblağların milli paraya çevrilmesi ilgili Devletin kanunlarına göre yapılacaktır.” 

            MADDE VIII 
            Sözleşmenin 24. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıaki konulacaktır: 

            “Madde 24 
            1. Yolcu ve bagaj taşımasında, dayanağı ne olursa olsun, bir tazminat davası, hangi kişilerin dava açma hakkına sahip oldukları ve bu kişilerin her birinin diğerlerin karşı haklarının belirlenmesi sorununu etkilemeksizin, ancak bu Sözleşmede öngörülen şartlara ve sınırlamalara bağlı olrak açılabilir. 

            2. Yük taşımasında, dayanağı ne olursa olsun, bir tazminat davası, ister bu Sözleşmeden veya bir anlaşma veya haksız fiilden veya diğer herhangi bir sebepten doğsun, hangi kişilerin fiilden veya diğer herhangi bir sebepten doğsun, hangi kişilerin dava açma hakkına sahip oldukları ve bunların her birinin diğerlerin karşı haklarının belirlenmesi sorununu etkilemeksizin, ancak bu Sözleşmede öngörülen şartlara ve sorumluluk sınırlamalarını bağlı olarak açılabilir. Bu sorumluluk sınırlamaları azami sınırı oluşturur ve sorumluluğun kaynağı ne olursa olsun aşılamaz.” 

            MADDE IX 
            Sözleşmenin 25. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır. 

            “Madde 25 
            Yolcu ve bagaj taşımasına, taşıyıcının veya adamlarının zarar verme kastıyla veya zararın doğması ihtimali olduğunu bilerek pervasızca yaptıkları bir hareket veya ihmal sonucunda zararın doğduğu ispat edilirse, 22. maddede belirtilen sorumuluk sınırlamaları uygulamayacaktır; ancak taşıyıcının adamının böyle bir hareketi veya ihmali halinde onun kendi görevi çerçevesi içinde hareket ettiğinin de ispati gerekir.” 

            MADDE X 
            Sözleşmenin 25 A maddesinde - 

            3. paragraf çıkartılacak ve yerine aşağıdaik konulacaktır: 

            “ 3. Yolcu ve bagaj taşımasında, taşıyıcının veya adamlarının zarar verme kasdıyla veya zararın doğması ihtimali olduğunu bilerek pervasızca yaptıkları bir hareket veya ihmal sonucunda zararın doğduğu ispat edilirse, bu maddenin 1. ve 2. paragraflarınaki hükümler uygulanmayacaktır.” 

            Madde XI 
            Sözleşmenin 30. maddesinden sonra aşağıdaki madde konulacaktır: 

            “Madde 30 A 
            Bu Sözleşme hiç bir şekilde, Sözleşme hükümleri uyarınca sorumlu tutulan kişinin diğer herhangi bir kişiye karşı rücu hakkını haleldar etmeyecektir.” 

            MADDE XII 
            Sözleşmenin 33. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır: 

            “Madde 33 
            5. maddenin 3. paragrafı hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla, işbu Sözleşmenin hiç bir hükmü taşıyıcının bir taşıma anlaşması akdetmeyi reddetmesini veya Sözleşmenin hükümlerine ters düşmeyen kurallar koymasını engellemeyecektir.” 

            MADDE XIII 
            Sözleşmenin 34. maddesi çıkartılacak ve yerine aşağıdaki konulacaktır. 

            “Madde 34 
            Taşıma belgelerine ilişkin 3’en 8’e kadar (dahil) maddelerin hükümleri, bir havacılık işletmesinin normal faaliyetleri kapsamı dışındaki olağanüstü şartlarda yapılan taşımaya uygulanmayacaktır.” 

            MADDE XIV 
            Hareket ve varış yerlerinin bu Protokole taraf iki Devlet ülkesinde veya eğer başka bir Devlet ülkesinde kararlaştırılmış duraklama yeri varsa, bu Protokole taraf bir tek Devletin Ülkesinde bulunduğu hallerde, Sözleşmenin 1. maddesinde tanımlanan uluslararası taşımaya, 1955’te Lahey’de ve bu Protokolle değiştirilen Varşova Sözleşmesi uygulanacaktır. 

            MADDE XV 
            Bu Protokolün Tarafları arasında, 1955’te ahey’de ve bu Protokolle değiştirilen Varşova Sözleşmesi birlikte tek bir metin olarak sayılacak ve yorumlanacak ve 1955’te Lahey’de ve 1975 4 sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesi olarak anılacaktır. 

            MADDE XVI 
            Bu Protokol, XVIII. madde hükümlerine göre yürürlüğe gireceği tarihe kadar, herhangi bir Devletin imzasına açık tutulacaktır. 

            MADDE XVII 
            1. Bu Protkol imzalayan Devletlerin onayına bağlı olacaktır. 

            2. Varşova Sözleşmesine veya 1955’te Lahey’de değiştirilen Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir Devlet tarafından bu Protokolün onaylanması, 1955 ahey ve 1975 4 Sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesine katılması anlamını taşır. 

            3. Onay belgeleri Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine tevdi edilecektir. 

            MADDE XVIII 
            1. Bu Protokolü imzalayan otuz Devlet onay belgelerini tevdi ettiklerinde otuzuncu onay belgesiin tevdiinden sonaki doksanınca günde bunlar arasında yürürlüe girecektir. Bundan sonra onaylanan her Devlet için onay belgesinin tevdiinden sonraki doksanıncı gündü yürürlüğe girecektir. 

            2. Bu Protokol yürürlüğe girer girmez, Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümüti tarafından Birleşmiş Milletlere tescil ettirilecektir. 

            MADDE XIX 
            1. Bu Protokol, yürürlüğe girmesinden sonra imzalamamış olan herhangi bir Devletin katılımına açık tutulacaktır. 

            2. Varşova Sözleşmesine taraf olmayan herhangi bir Devletin veya 1955’te Lahey’de değiştirilen Varşova sözleşmesine taraf olmayan herhangi Bbir Devletin bu Protokole katılması, 1955 Lahey ve 1975 4 Sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesine katılması anlamını taşır. 

            3. Katılma belgeleri Polona Halk Cumhuriyeti Hükümetine tevdi edilecek ve tevdiinden sonraki doksanınca günde sonuç doğuracaktır. 

            MADDE XX 
            1. Bu Protokolün Taraflarından herhangi biri, Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine bildirimde bulunmak sureti ile bu Protokolden çekilebilir. 

            2. Çekilme, çekilme bildiriminin Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümeti tarafından alındığı tarihten itibaren altı ay sonra sonuç doğuracaktır. 

            3. Bu Protokole Taraf olanlar arasında, bunlardan herhangi birinin Varşova Sözleşmesinin 39. maddesine göre Lahey Protokolünden çekilmesi, herhangi bir şekilde 1955 Lahey ve 1975 4 Sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesinden çekilmesi anlmına gelmeyecektir. 

            MADDE XXI 
            1. Bu Protokole sadece aşağıdaki ihtirazi kayıtlar konulabilir; 

            a) Bir Devlet her zaman Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine bildirimde bulunmak sureti ile, 1955’te Lahey’de ve 1975 4 Sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesinin, tüm kapasitesi o ülkenin askeri makamları tarafından veya bu makamlar için yapılan yolcu, bagaj ve yük taşımasına uygulanmayacağını beyan edebilir. 

            b) Herhangi bir Devlet 1975 3 Sayılı Montreal Protokolünü onaylama veya bu Protokole katılma anında veya daha sonra yolcu ve bagaj taşıması ile ilgili olduğu ölçüde, 1955 Lahey ve 1975 4 Sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesi hükümleri ile bağlı olmadığını beyan edebilir. Bu beyan, Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümeti tarafından alınmasından sonraki doksanıncı günde sonuç doğuracaktır. 

            2. Öncesi paragraf uyarınca ihtirazi kayıt koyan herhangi bir Devlet Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine bildirimde bulunmak sureti ile her zaman ihtirazi kaydını geri alabilir. 

            MADDE XXII 
            Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümeti, her bir imza tarihini, her onay veya katılma belgesinin tevdii tarihini ve bu Protokolün yürürlüğe girme tarihini ve diğer gerekli bilgileri Varşova Sözleşmesine veya değiştirilen Varşova Sözleşmesine taraf tüm Devletlere, mevcut Protokolü imzalayan veya katılan tüm Devletlere ve Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatına derhal bildirecektir. 

            MADDE XXIII 
            Bu Protokol ile birlikte 18 Eylül 1961’de Guadalajara’da imzalanan, Varşova Sözleşmesine Ek Sözleşen Taşıyıcı Dışında Başkası Tarafından icra Edilen Uluslararası Hava Taşımalarına İlişkin Bazı Kuralların birleştirilmesine Dair Sözleşmeye (Bundan böyle Guadalajara Sözleşmesi olarak adlandırılacaktır) taraf olanlar arasında, Guadalajara sözleşmesinin 1. maddesinin b) paragrafında belirtilen anlaşma gereği yapılan taşımanın bu Protokolle yönetildiği hallerde, Guaalajara Sözleşmesinde yer alan “Varşova Sözleşmesi”ne ilişkin herhangi bir atıf, 1955 Lahey’e ve 1975 4 Sayılı Montreal Protokolü ile değiştirilen Varşova Sözleşmesine yapılmış atıf sayılacaktır. 

            MADDE XXIV 
            İki veya daha fazla Devlet bir taraftan bu Protokole diğer taraftan 1971 Guatemala City Protokolüne veya 1975 3 Sayılı Montreal Ek Protokolüne taraf iseler aralarında aşağıdaki hükümler uygulanacaktır: 

            a) Yük ve Posta gönderilerine ilişkin olarak bu Protokol ile tesis olunan sistemden doğan hükümler, 1971 Guatemala City Protokolü veya 1975 3 Sayılı Montreal Ek Protokolü ile tesis olunan sistemden doğan hükümlerin üzerinde olacaktır. 

            b) Yolcu ve bagaja ilişkin olarak 1971 Guatemala City Protokolü veya 1975 3 Sayılı Montreal Ek Protokolü ile tesis olunan sistemden doğan hükümler, bu Protokol ile tesis olunan sistemden doğan hükümlerin üzerinde olacaktır. 

            MADDE XXV 
            Bu Protokol 1 Ocak 1976 tarihine kadar Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı merkezinde, daha sonra XVIII. maddeye göre yürürlüğe girene kadar Polonya Halk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığında imzaya açık tutulacaktır. Uluslaraası Sivil Havacılık Teşkilatı, Protokol Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı merkezinde imzaya açık tutulduğu süer içinde, her bir imza ve tarihini derhal Polonya Halk Cumhuriyeti Hükümetine bildirecektir. 

            Yukarıdakileri tasdiken usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş temsilcileri bu Protokokolü imza etmişlerdir. 

            Bindokuzyüzyetmişbeş yılının Eylül ayının yirmibeşinci gününde Montreal’de dört metinde aynı derecede geçerli olmak üzere Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve Ruşça dillerinde yapılmıştır. Herhangi bir uyumsuzluk halinde, 12 ekim 1929 tarihli Varşova Sözleşmesinin kaleme alındığı dil olan Fransızca metin üstün tutulacaktır. 

            Not: İngilizce metni 21 Nisan 1993 gün ve 21559 sayılı Resmi Gazetededir.