Sosyal Sigortalar Kanunu  
 
BÖLÜM XI 
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER 

            EMEKLİ SANDIKLARI KANUNLARINA TABİ OLANLAR  
            MADDE 112 - Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet Sandığı Kanununa tâbi kimseler hakkında bu Kanunun analık sigortası hükümleri sözü geçen sandık tarafından uygulanır.  
            Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet Sandığı ve Devlet Demiryolları İşletme Genel Müdürlüğü İşçileri Emekli Sandığı ile ilgili bulunanlara iş kazası, meslek hastalığı ve analık hallerinde ilgili teşekküllerce yapılacak yardımlar bu Kanunla belirtilen haklardan ve ödemelerden aşağı olamaz.  

            MADEN İŞÇİLERİ  
            MADDE 113 - Maden işçilerinin iş kazası ve meslek hastalığı hallerinde gerek bakımları, gerekse kendilerine veya bunların hak sahibi kimselerine verilecek ödenekler hakkında 10/9/1337 tarihli ve 151 sayılı Kanun hükümleri yerine bu Kanun uygulanır.  

            151 VE 1593 SAYILI KANUNLARLA İLGİLİ HÜKÜMLER  
            MADDE 114 - Bu Kanunun hastalık sigortası ile ilgili hükümlerinin uygulandığı yerlerde çalışan ve hastalanan sigortalıların tedavileri hakkında, 151 sayılı Ereğli Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanunun 6 ncı ve 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 180 inci maddeleri hükümleri uygulanmaz.  

            Ancak, 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu'nun 180 inci maddesinin, hastalanan işçilerin tedavileri ile ilgili hükümleri dışında kalan ve işçilerin sıhhi durumlarının denetlenmesinin sağlanmasına, işyerlerinde hekim çalıştırılmasına, hasta odası ve ilk yardım araçları bulundurulmasına ve diğer hususlara ilişkin hükümleri saklıdır.Bu maksatla çalıştırılan hekim,Kurumun yapmakla yükümlü olduğu muayene, tedavi ve ilk yardım hizmetlerinde Kurumca kullanıldığı takdirde buna ait ücretler ve harcanan ilk yardım  malzemesi bedelleri Kurumca ödenir.  

            SAVCILIKTAN BİLGİ İSTENMESİ  
            MADDE 115 - Kurum, bu Kanunda belirtilen sigorta olayları dolayısiyle yapılan soruşturmaların sonucu hakkında Cumhuriyet Savcılıklarından bilgi isteyebilir.  

            BİLDİRİ VE İTİRAZ  
            MADDE 116 - Kurum, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından aylık bağlanması veya toptan ödeme yapılması için gerekli belgeler tamamlanınca, bağlanacak aylıkları ve yapılacak toptan ödemeleri hesap ve tespit ederek en geç üç ay içinde ilgililere yazı ile bildirir.  

            Sigortalı ve hak sahibi kimseleri, kararı bildiren yazıyı aldıkları günden başlamak üzere bir yıl içinde yetkili mahkemeye başvurarak Kurumun kararına  itiraz edebilirler  

            İtiraz kararın uygulanmasını durdurmaz.  

            HEKİMLERİN VE SAĞLIK TESİSLERİNİN SİGORTALILARA DUYURULMASI  
            MADDE 117 - Kurum, sigortalılar ile eş ve çocuklarının muayene ve tedavi için başvuracakları sağlık tesisleri ile hekim ve ebelerin isim ve adreslerini işverenlere bildirir, İşverenler de bunları sigortalılara duyururlar.  

            Hastalananlar, muayene ve tedavileri için, isim ve adresleri duyurulan hekimlerden birini seçmekte serbesttirler.  

            Ancak, tedaviye başlayan hekimin değiştirilmesi, tedavi eden hekimin yanına danışman hekimlerin katılması ve sigortalılar ile eş ve çocuklarının sağlık müesseselerine yatırılmaları, müdavi hekimin teklifi veya görülecek lüzum  üzerine Kurumca yapılır.  

            Sigortalı, sağlık durumu bir sağlık tesisine yatırılmasını veya Umumi Hıfzısıhha Kanununa göre bir sağlık müessesesinde tecridini gerektirirse, sağlık müessesesine yatırılır.  

            TEDAVİNİN KURUM HEKİMLERİNCE YAPILACAĞI  
            MADDE 118 - Hastalık ve analık yardımlarından yararlanacak olanlar Kurumca tesbit edilecek belgelerle Kuruma bağlı sağlık müesseselerine veya Kurum hekimlerine başvururak muayene ve tedavi olurlar.  

            Yılda 7.500'den fazla poliklinik muayenesi yapan Kurum hekimlerine, bu sayının üstünde yaptıkları her muayene için, tüzükle belli edilecek esas ve miktarlara göre prim verilir.  

            Bir hekimin yıllık muayene sayısı 10.000'i geçemez.  

            Yukarıdaki fıkralarda belirtilen sayıların, diş hekimleri için en az haddi 4.500, en çok haddi 6.000'dir.  

            Acil vakalar için mesai saati dışında sağlık tesisine çağrılan hekimlerle,nöbet tutan poliklinik hekimleri ve hastanr uzmanlarına da esas ve miktarları tüzükte belli edilecek bir tazminat ödenir.  

            Yataklı tesislerde ve laboratuvarlarda çalışan uzman hekimlere verilecek prim ve tazminat tüzükte belirtilir.  

            HESAP KARTLARI İÇİN YAPILACAK İTİRAZ  
            MADDE 119 - Sigortalı hesap kartları ve muhteviyatı hakkında Kuruma yapılacak itirazların yazı ile bildirilmesi gerekir.  
Bu hesap kartları ve muhteviyatına :  
            A) İşveren tarafından düzenlenerek verilmesi gereken hallerde, çalışılan takvim yılından,  
            B) Kurumca düzenlenerek verilmesi halinde, sigortalılarca alındığı tarihten,  

            Üç yıl geçtikten sonra yapılacak itirazlar dinlenmez.  

            YAŞ  
            MADDE 120 - İş kazalariyle Meslek Hastalıkları Sigortasının uygulanmasında, hak sahiplerine bağlanacak gelirlerle sigortalılara ödenecek sermayelerin hesabında, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığının hekim raporu ile ilk defa tesbit edildiği tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri  esas tutulur.  

            Malülluk, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına ilişkin yaş ile ilgili hükümlerin uygulanmasında, sigortalıların ve hak sahibi çocuklarının, sigortalının yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı Kanunlara veya bu Kanuna tâbi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri, sigortalının sigortaya tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten sonra doğan çocuklarının da nüfus kütüğüne ilk olarak yazılan doğum tarihleri esas tutulur.  
Nüfus kayıtlarında doğum ay ve günleri yazılı olmayanlar 1 Temmuzda, doğum ayı yazılı olup da günü yazılı olmayanlar o ayın 1'inde doğmuş sayılır.  

            SİGORTA YARDIMLARININ HACZEDİLEMEYECEĞİ  
            MADDE 121 - Bu Kanun gereğince bağlanacak gelir veya aylıklar ve sağlanacak yardımlar, nafaka borçları dışında, haciz veya başkasına devir ve temlik edilemez.  

            İŞE ALIŞTIRMA  
            MADDE 122 - Sürekli iş göremezlik geliri veya malûllük aylığı almakta olan sigortalılardan çalışma gücünün artırılabileceği umulanlar, Kurumca, kendi mesleklerinde veya yeni bir meslekte çalışabilmelerini sağlamak üzere işe  alıştırılmaya tabi tutulabilirler.  

            Kurumun bu husustaki yazılı bildirisine rağmen işe alıştırılmaktan kaçınan sigortalıların sürekli iş göremezlik geliri veya malûllük aylığının yarısı, bildiride belirtilen tarihten  sonraki ay başından başlanarak, alıştırma işine başlayıncaya kadar kesilir.  

            SAĞLIK TESİSİ KURMA VE SÖZLEŞME YAPMA YETKİSİ  
            MADDE 123 - Kurum, bu Kanunla kendisine verilmiş bulunan görevleri yerine getirebilmek ve sağlık yardımlarını yapabilmek için, hastane, sanatoryum, prevantoryum, yataklı ve yataksız dispanser, sağlık istasyonu, eczane ve benzeri müesseseler kurup işletebileceği gibi, gerekli gördüğü yerlerde hastane, eczane, hekim, eczacı ve ebelerle ve diğer gerçek veya tüzel kişilerle sözleşmeler yapmaya da yetkilidir.  

            Kurum, her türlü yataklı sağlık tesisleri ile serbest eczane bulunmayan yerlerdeki yataksız sağlık tesislerinde, sorumlu eczacı bulundurmak ve usulüne göre ruhsat almak suretiyle, eczane açabilir.  

            Serbest eczane bulunan yerlerdeki yataksız sağlık tesislerinde Kurumca eczane açılamaz.Bu gibi yerlerde, Kurum, serbest eczanelerden biri veya birkaçı ile anlaşma yapar.Şu kadar ki, mevcut serbest eczanelerle anlaşma yapılması mümkün olmayan veya Kurumca mahzurlu görülen yahut eczanesi kapanan yerlerde, Kurum Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının muvafakatiyle eczane açabilir.Bu yerlerde yeni bir serbest eczane açıldığı takdirde Kurum en geç bir yıl içinde kendi eczanesini kapatır.  

            Kurum eczanelerinden, Kurumca yapılacak sağlık yardımlarından faydalanacak olanlarla Kurum mensuplarından başkasına ilâç ve tıbbi malzeme verilemez.Ancak, serbest eczane bulunmayan yerlerde veya serbest eczanelerde bulunmayan hayat kurtarıcı ilâç ve tıbbi malzeme, bedeli karşılığında verilebilir.  

            Ayakta tedavi edilenlere Kurum hekimleri tarafından yazılacak ilaç ve tıbbi malzemenin listesi, her yılın ilk ayında Kurumca ilan edilir.Bu liste ile, Kurum eczanelerden verilecek ilaç ve tıbbi malzemenin ambalaj ve veriliş şekilleri, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu Başkan ve üyeleriyle bir farmakodinami profesörü ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Eczacılık İşleri Genel Müdüründen teşekkül edecek kurul tarafından tespit olunur.Liste dışında ilaç ve tıbbi malzeme almak isteyenler bunun bedelinin tamamını öderler.  

            Kurumca eczane açılmış olması, o yerde hekimlerin ecza dolabı açmasına engel olamaz.  

            KORUYUCU TEDBİRLER ALINMASI  
            MADDE 124 - Kurum, sigortalıları, sağlık durumlarını kontrol amaciyle, istediği zaman sağlık muayenesine tabi tutulabileceği gibi, koruycu hekimlik bakımından gerekli her türlü koruyucu tedbirleri de alabilir.  

                KURUM HEKİMLERİNİN RAPORLARI  
                MADDE 125 - Kurum hekimlerince sosyal sigorta işlemleri için düzenlenen raporlar işyeri hekimi tarafından verilen raporlar yerine geçer.  

            RESİM, HARÇ VE DAMGA VERGİSİ MUAFLIĞI  
            MADDE 126 - Kurum tarafından yapılan bütün işlemlerle bu işlemler için ilgililere verilmesi veya bunlardan alınması gereken her türlü evrak ve belgeler ve bunların suretlerinden hiçbir resim, harç ve Damga Vergisi  alınmaz.  

            ÜCRETLERDEN KESİNTİ YAPILMAYACAĞI  
            MADDE 127 - İşveren, sosyal sigortalar için kendisine düşen yükümlerden vesair masraflardan dolayı sigortalıların ücretlerinden indirme yapamaz.  

            YARDIMLAŞMA SANDIKLARI  
            MADDE 128 - Sigortalı çalıştırılan her türlü işlerde ve işyerlerinde herhangi ad altında kurulmuş veya kurulacak olan borç verme, emekli ve yardım sandıkları ve benzerleri, faaliyetlerine ve kuruluş amaçlarına göre ilgililere menfaatler sağlamaya devam edebilir.  
            Bu sandıklara paraca yardımda bulunmak veya bunların yüklerini paylaşmak halleri, bu Kanun gereğince işverene düşen ödevlerin yerine getirilmesine engel olamaz.  

            SOSYAL SİGORTA YÜKSEK SAĞLIK KURULU  
            MADDE 129 - Bu Kanunda yazılı görevleri yerine getirmek üzere, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca görevlendirilecek bir ortopedi uzmanı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Kurum tarafından görevlendirilecek iş hekimliğinde tecrübeli birer uzman, biri göğüs hastalıkları öbürü de hijyen profesörü olmak üzere Ankara Tıp Fakülteleri tarafından seçilecek iki hekimden ve en yüksek kademedeki işveren kuruluşu tarafından seçilecek bir hariciye uzmanı ile en yüksek kademedeki işçi kuruluşu tarafından seçilecek bir dahiliye uzmanından teşekkül eden bir Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu kurulur.Tıp Fakülteleri tarafından seçilecek hekimlerden biri doçent olabilir. Profesörlükte kıdemli olan hekim kurula başkanlık eder.  

            Bu kurulda görevlendirilecek hekimlerin hizmet süresi üç yıl olup yeniden görevlendirilebilirler.  

            Kurula iştirak edeceklere, katıldıkları her toplantı için verilecek huzur hakkı tüzükte belli edilir.Bunlara ödenecek huzur hakları hakkında 7244 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaz.  

            Kurulun çalışmaları ile ilgili her türlü giderler Kurumca ödenir.  

            Kurul en az haftada bir defa toplanır.  

            Kurul gerekli gördüğü hallerde dışardan uzman kimselerin görüşlerini alabilir.  

            SİGORTA MÜFETTİŞLERİNİN TEFTİŞ YETKİLERİ  
            MADDE 130 - Kurumun teftişe yetkili memurlarına, bu kanunun uygulanması bakımından, İş Kanununda belirtilen teftiş, kontrol ve denetleme yetkisi tanınmıştır.  

            Kurumun teftişe yetkili memurları, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine veya işin yürütüm tarzında sağlık ve iş güvenliği usul ve teamüllerine aykırı durumlarla karşılasırlarsa, durumu usulüne uygun olarak tetkik ve tespit ederler.Tespit olunan hususlar Kurumca ilgili mercie intikal ettirilir.  

            HİZMETLERİN BİRLEŞTİRİLMESİ  
            MADDE 131 - 5/1/1961 tarihli 228 sayılı Kanunda sözü geçen Maluliyet, İhtiyarlık ve Ölüm Sigortaları Kanunu yerine bu Kanun hükümleri uygulanır.  

            BİLDİRİ  
            MADDE 132 - Bu Kanun gereğince yapılacak bildiriler hakkında 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.  

            ÖZEL SİGORTALAR  
            MADDE 133 - Özel sigortalara ilişkin kanunlardaki hükümler, sosyal sigortalar hakkında uygulanmaz.  

            UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜM YERİ  
            MADDE 134 - Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uzlaşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür.  

            TÜZÜK VE YÖNETMELİK  
            MADDE 135 -A) :  
            a) İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinin meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı ;  
            b) Sigortalıların hangi hallerde çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş ve hangi hallerde başka birinin sürekli  bakımına muhtaç durumda sayılacakları ;  
            c) İşe alıştırmanın ne yoldan ve hangi esaslara göre yapılacağı ve 122 nci maddenin uygulanma tarzı ;  
            d) Sigortalıların hangi hallerde erken yaşlanmış sayılacakları;  
            e) 129 uncu madde gereğince kurulan Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun, bu Kanunda belirtilenler dışında kalan ve bu Kanunun uygulanması ile ilgili bulunan görevleri ve çalışma şekil ve esasları ;  
            f) Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, işten ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra  meydana çıktığı takdirde o işten ileri gelmiş kabul edileceği;  
 Çalışma ve Sağlık Sosyal Yardım Bakanlıkları'nca birlikte hazırlanacak bir tüzük ile,  

             B)a) Sigortalıların kazançları toplamı ile prim ödeme gün sayılarını ve sigorta primlerini gösteren kayıt ve belgelerin ve Sigortalı hesap kartlarının nitelik, usul ve esasları ile verilme süreleri ;  
            b) Primler hesabına esas tutulacak kazançlar toplamının hangi usul ve esaslara göre Kurumca ölçümleneceği ve prim itiraz komisyonlarının teşekkül tarzı, çalışma usul ve esasları ile üyelerinin ücretleri;  
            c) Sigortalıların tescili, işverenler tarafından tutulacak kayıtlar ve işverenlerin uymaya mecbur bulundukları usul ve esaslar ;isteğe bağlı sigortaya tabi tutulanların prim ödeme şekilleri;  
            d) Gelir ve aylıkların ödenme zamanı ;  
            e) Bu Kanun hükümlerinin, işin niteliğinin gerektireceği şartlarla ve ne gibi değişik usullerle kara, deniz ve hava ulaştırma işlerinde çalışanlarla 7 nci madde kapsamına girenlere ve bunların işverenlerine uygulanacağı;  
            f) 8 inci maddenin son fıkrasındaki devirle ilgili hükümlerin ne yolda uygulanacağı;  
            g) 118 inci madde hükümlerinin uygulanmasıyle ilgili esaslar ;  
            h) Bu Kanun hükümlerinin uygulanma şekil ve esasları ;Çalışma Bakanlığınca hazırlanacak bir tüzük ile ;Tesbit olunur.  

            KURUMUN ADI  
            MADDE 136 - 4792 sayılı Kanunla kurulmuş bulunan (İşçi Sigortaları Kurumu) nun adı (Sosyal Sigortalar Kurumu) olarak değiştirilmiştir.  
 

BÖLÜM XII 
KARŞILIKLAR VE TEKNİK BİLANÇO 

            KARŞILIKLAR  
            MADDE 137 - Her hesap yılı sonunda, o yıl içinde elde olunan iş kazalarıyla meslek hastalıkları, hastalık, analık, malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinden ve Kurumun diğer gelirlerinden aşağıda yazılı karşılıklar ayrılır.  
            a) Matematik karşılık,  
            b) Ödenmiş primler karşılığı,  
            c) Diğer karşılıklar,  
            d) Olağanüstü karşılık,  
            Matematik karşılık; bu Kanun gereğince bağlanan gelir ve aylıkların ödenmesini sağlamak üzere hesaplanacak peşin değerlerin toplamıdır.  

            Ödenmiş primler karşılığı; sigortalılar veya hak sahibi kimseleri için bu Kanun gereğince ileride malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından Kurumca yapılacak ödemelerin bilânço tarihindeki değeri ile bu sigortalılar için sonraki yıllarda ödenecek malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin  peşin değerleri arasındaki farktır.  

            Olağanüstü karşılık; herhangi bir hesap yılına ilişkin gelirlerin, o yıl yapılacak masraflarla yıl sonunda ayrılması gerekli karşılıklara yetmemesi halinde kullanılmak üzere ayrılan karşılıktır.  

            Her hesap yılı sonunda o yılın gelirlerinden matematik ve ödenmiş primler karşılıkları ile yönetim giderleri, sigorta masrafları ve ayrılan başka karşılıklar çıkarıldıktan sonra kalanı olağanüstü karşılık olarak ayrılır.  

            SİGORTA KOLLARI ARASINDA BORÇLANMA  
            MADDE 138 - Kurum, herhangi bir sigorta kolunun gerektirdiği yardım ve ödemelerle bunların yönetim giderlerini karşılamak üzere, başka bir sigorta kolu fonundan, sonradan mahsubu yapılmak şartiyle, gerekli harcamaları yapabilir.  

            TEKNİK BİLANÇO  
            MADDE 139 - Sosyal Sigorta kollarının mali bünyeleri ile bağlanan gelir ve aylıkların geçim şartları ve sigortalıların genel ücret seviyelerinde meydana gelen değişiklikler karşısındaki durumu, beş yılda bir ve gerekirse daha önce Kurum tarafından incelenerek varılacak sonuç, gereği sağlanmak üzere bir raporla Çalışma Bakanlığı'na bildirilir.  

 
BÖLÜM XIII 
CEZA HÜKÜMLERİ 

            MÜEYYİDELER  
            MADDE 140-A) 8'inci maddede belirtilen hükümleri yerine getirmeyen işverenler,  
            B)Bu kanunla yükletilen ve yukarıki fıkrada belirtilen husus dışında kalan yükümleri Kurumca yapılacak yazılı ihtara rağmen 15 gün içinde yerine getirmeyen işverenler,  

            Hakkında 200 liradan 5.000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.  
 Tekerrür halinde hükmolunacak ağır para cezası, birinci defasında 1.000 liradan, ikinci defasında ise 1.500 liradan aşağı olamaz.  

            İşverenler Kurumun bu yüzden uğrayıcağı zararları da umumi hükümlere göre ayrıca öderler.  

            Prim borçları hakkında, bu maddede yazılı cezalar uygulanmaz.  

 
BÖLÜM XIV 
GEÇİCİ HÜKÜMLER 

            KANUNUN UYGULANMA ALAN  
            GEÇİCİ MADDE 1 - Bu Kanun hükümleri, şehir ve kasabalarda belediye sınırları içinde bulunan yerlerde 4 kişiden, bunlar dışında kalan yerlerde de 8 kişiden az kimse çalıştıran işverenler ile bunların çalıştırdıkları kimseler hakkında, ihtiyacı karşılayacak sağlık tesisleri ve Kurum teşkilâtı kurulduktan sonra Bakanlar Kurulunca tespit edilerek karara bağlanacak tarihlerden başlanarak uygulanır. Bakanlar Kurulunca bu fıkraya göre  alınacak uygulama kararları, sigorta kollarının hepsini veya bir kısmını kapsayabilir.  
Yukarıki fıkranın uygulanmasında :  
            a) Yılın bazı dönemlerinde tam veya fazla çalışılan, bazı dönemlerinde de  kısmen çalışılan veya hiç çalışılmayan işler için,  tam veya fazla çalışılan  dönemdeki çalışanlar sayısı,  
            b)Aynı işverenin aynı şehir, kasaba veya köyde bulunan işlerinde çalışanlar sayısının toplamı,  

            Esas tutulur.  

            Çalıştırılanlar sayısının tesbitinde, 3 üncü ve geçici 20 nci  maddelerle  istisna edilen kimseler nazara alınmaz.  

            Çalıştırılanlar sayısı, sonradan, yukarıda belirtilen sınırların altına düşmüş olsa bile, bu işlerde çalışanlar hakkında bu Kanun  hükümlerinin  uygulanmasına devam olunur.  

            SİGORTAYA TABİ OLMA HALİNİN DEVAMI  
            GEÇİCİ MADDE 2 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 3008 sayılı İş Kanunu, Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkındaki 5393 sayılı Kanun ve 6379 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamına alınmış ve bu sebeple sosyal sigorta kanunlarına tabi tutulmuş durumda olan işlerde çalışanlarla bu işlerde sonradan çalıştırılacak olanlar ve bunların işverenleri hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.  

            İTİRAZ  
            GEÇİCİ MADDE 3 - İşverenler ile bunların çalıştırdıkları kimseler, bu Kanun hükümlerinin uygulanması hakkında Kurumca yapılan tespite karşı, bu Kanunun  geçici 1 inci maddesinde belirtilen sayılardan az kimse çalıştırıldığını ileri sürerek Kurumca yapılacak bildiri tarihinden sonraki bir ay içinde yetkili  mahkemeye başvurabilirler.  

            İtirazlar bu Kanun hükümlerinin uygulanmasını durdurmaz.  

            Primleri mahkeme kararı ile geri verilenler hakkında 84 üncü maddenin son  fıkrası hükmü uygulanır.  

            SİGORTALI ÇALIŞTIRILDIĞINI BİLDİRME SÜRESİ  
            GEÇİCİ MADDE 4 - 8 inci maddede belirtilen haller bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelmişse, 8 inci madde hükümleri bu Kanunun  yürürlüğe girdiği tarihten başlanarak uygulanır.  

            8 inci maddede belirtilen bir aylık süre bu Kanunun yürürlüğe  girdiği tarihten başlar.  

            SAĞLIK YARDIMLARININ EŞ VE ÇOCUKLARI KAPSAMASI  
            GEÇİCİ MADDE 5 - 35 inci madde hükmü, ihtiyacı karşılayabilecek sağlık tesisleri kurularak Kurumca her türlü hazırlıkların tamamlandığı yerlerde, Bakanlar Kurulu kararı ile uygulanır.  

            Bu madde hükmünün uygulanmadığı yerlerde Hastalık Sigortası primi  sigortalının kazancının % 4'üdür. Bu miktarın yarısı işveren, yarısı da  sigortalı hissesidir.  

            DOĞUMDAN İLERİ GELECEK HASTALIKLARIN TEDAVİSİ  
            GEÇİCİ MADDE 6 - 35 inci maddenin uygulanmadığı yerlerde çalışan sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının doğumdan ileri gelecek hastalık veya arızası dolayısıyle gerekli sağlık yardımları yapılır.  

            Ancak, bu yardımdan yararlanabilmek için, doğum tarihinden başlanarak üç ay içinde Kuruma başvurulması gerekir.  

            Kurum sağlık tesisi veya hekimi bulunmayan yerlerde veya acil vak'alarda,  sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının doğumdan ileri gelen hastalık  veya arızası dolayısıyle yapılan sağlık yardımlarının belgelere dayanan  masrafları, tedaviye başlandığının bir ay içinde Kuruma bildirilmesi şartiyle, Kurumca ödenir.  

            ESKİ HAKLARIN DEVAM EDECEĞİ  
            GEÇİCİ MADDE 7 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar, yürürlükten kaldırılmış 4772, 5417, 5502 ve 6900 sayılı Kanunlar ile eklerine ve değişikliklerine göre hak kazanılmış bulunan her türlü yardım, tahsis ve ödemeler, bunların dayandığı Kanun hükümleri gereğince Kurumca sağlanır ve iş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık, analık, malûliyet, ihtiyarlık ve ölüm sigortalarından hak kazanılmış olan gelir ve aylıkların ödenmesine,  yardımların yapılmasına ve ödeneklerin verilmesine bu Kanunda yazılı hüküm ve esaslara göre devam olunur.  

            Ancak, malûliyet, ihtiyarlık ve ölüm sigortalarından bağlanmış bulunan veya bağlanılmasına hak kazanılmış olan gelir ve aylıkların alt sınırı hakkında bu Kanun  hükümleri uygulanır.  

            İLERİ YAŞTAKİLERE AYLIK BAĞLAMA ŞARTLARI  
            GEÇİCİ MADDE 8 - A) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 30 yaşını geçmiş bulunan sigortalılardan kadın ve 35 yaşını geçmiş bulunan erkek sigortalılardan,kadın iseler 55, erkek iseler 60 yaşını doldurmakla beraber 60 ıncı maddede yazılı şartları yerine getiremediklerinden Yaşlılık Sigortasından aylık bağlanmasına hak kazanamayan ve :  
            a) Sigortalılıklarının başladığı tarihten önceki 10 yıl içinde, 3 üncü  maddenin 1 inci bendinin (A,C ve D) fıkralarında belirtilen işlerden  gayri işlerde en az 2.000 gün çalıştıklarını tevsik eden,  
            b) Sigortalılık süresince her yıl için en az ortalama 200 gün sigorta primi ödemiş olan,  
            c) En az 5 yıl sigortalı bulunan,  

            Sigortalılara, sigortalılık süresi 15 yılı doldurmuş olanlar gibi, 61 inci maddedeki esaslara göre yaşlılık aylığı bağlanır.  

            3 üncü maddenin 1 inci bendinin (B,E,F,G,H,İ,J ve K) fıkraları kapsamına  giren çalışmalar yukarıdaki (a) fıkrasında belirtilen en az 2.000 günlük çalışma süresine katılmaz.  

            Eski çalışma süreleri, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte sigortalı bulunanlar için bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, sigortalıkları bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra başlayan sigortalılar için de sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren en geç bir yıl içinde Kuruma verilecek belgelerle tevsik edilir.  

            İşverenler bu çalışma belgelerini düzenlemekten kaçınırlarsa, sigortalıların ilgili işverenden zarar ve ziyan isteme hakları saklıdır.  

            Çalışma belgelerinin gerçeğe uymadığı bir hükümle tespit edildiği takdirde, gerek bunu düzenleyenler gerekse ilgili sigortalılar, Kurumun bu yüzden uyrayacağı zararları %50 fazlasıyla ve kanuni faizi ile birlikte Kuruma ödemekle yükümlüdür.  

            Bu gibiler hakkında, ayrıca genel hükümlere göre ceza kovuşturması da yapılır.  

            B) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 30 yaşını geçmiş bulunan kadın ve 35 yaşını geçmiş bulunan erkek sigortalılardan, 50 yaşını doldurup erken yaşlanmış oldukları tespit edilen ve 60 ıncı maddede  yazılı şartları yerine getiremediklerinden aylık bağlanmasına hak kazanamayan sigortalılara, (A) fıkrasındaki şartlarla, sigortalılık süreleri 15 yılı  doldurmuş olanlar gibi 61 inci maddedeki esaslara göre yaşlılık aylığı  bağlanır.  

            C) Sosyal sigortalara 86'ıncı maddeye göre topluluk sigortası yoluyla tabi olanlar hakkında yukarıki (A ve B) fıkraları hükümleri uygulanmaz.  

            5417 ve 6900 SAYILI KANUNLARA GÖRE KAZANILAN HAKLAR  
            GEÇİCİ MADDE 9 - Yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı Kanunların geçici 1 inci maddelerine göre, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar  Kuruma eski hizmet çalışma belgesi  vermiş bulunanların sözü edilen maddelerde belirtilen hakları saklıdır.  

            AĞIR VE YIPRATICI İŞLERDE GEÇEN HİZMETLER  
            GEÇİCİ MADDE 10 - 1 Nisan 1950 tarihinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı Kanunlara göre ağır ve yıpratıcı sayılan işlerde çalışmış olan sigortalıların bu işlerde geçen  hizmet süreleri üzerinden hesaplanacak yıpranma payı gün sayısı toplamı, bu  Kanunun 60 ıncı ve geçici 8 inci maddelerinin (A) fıkralarına göre yaşlılık  aylığından yararlanabilecek yaşlardan indirilir.  

            MÜNAVEBELİ İŞLERDE GEÇEN HİZMETLER  
            GEÇİCİ MADDE 11 - 1 Nisan 1950 ile 31 Mart 1954 tarihleri arasında, yürürlükten kaldırılmış 5417 sayılı Kanuna göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik  Bakanlığı'nca tespit  edilmiş bulunan münavebeli işlerde çalışmış olan sigortalıların bu işlerdeki  prim ödeme gün sayıları toplamına dörtte biri eklenir ve tutarı, bunların  malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı olarak kabul  edilir.  

            ESKİ PRİMLER VE GÜN SAYILARI  
            GEÇİCİ MADDE 12 - Sigortalılar namına, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı Kanunlara göre ödenen primler ile bunların prim ödeme gün  sayıları, bu Kanuna göre ödenen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi  ve prim ödeme gün sayısı olarak kabul edilir.  

            YABANCI UYRUKLULAR  
            GEÇİCİ MADDE 13 - 31 Mayıs 1957 tarihinden sonra, yürürlükten kaldırılmış 6900 sayılı Kanun ve Kanun hükümlerine tabi olmamış bulunan yabancı uyruklu  sigortalıların, yürürlükten kaldırılmış 6900 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar yürürlükten kaldırılmış 5417 sayılı Kanuna göre ödedikleri  ihtiyarlık sigortası primlerinden doğan tahsis hakları saklıdır.  

            Şu kadar ki, bu gibi sigortalılar yazılı istekte bulunduklarında,  yürürlükten kaldırılmış 5417 sayılı Kanuna göre yalnız kendilerinin ödedikleri ihtiyarlık sigortası primleri geri verilerek, adlarına ödenmiş primlerden doğan hakları tasfiye edilmiş olur.  

           BİRDEN ÇOK KARISI BULUNANLAR  
            GEÇİCİ MADDE 14 - Türk Medeni Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden önce evlenen ve birden çok karısı bulunan sigortalının ölümünde, bu Kanuna göre bağlanacak dul aylıkları bunlar arasında eşit surette paylaştırılır.  

            Bunlardan birinin aylığının kesilmesini gerektiren bir durum meydana  gelirse, aylığı kalan dul bir ise onun aylığına, birden çok ise eşitlikle  bunların aylıklarına eklenir.  

            TÜZÜKLER YÜRÜRLÜĞE GİRENCEYE KADAR YAPILACAK İŞLEM  
            GEÇİCİ MADDE 15 - 135 inci maddede belirtilen tüzükler bu Kanunun yayımı  tarihinden başlanarak en geç altı ay içinde düzenlenir.  

            Bu tüzükler yürürlüğe girinceye kadar, bu Kanunda tüzükle tespit olunacağı belirtilen hususlarda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca çıkarılacak  genelgelere göre işlem yapılır.  

            HASTALIK SİGORTASININ EREĞLİ KÖMÜR HAVZASINDA UYGULANMASI  
            GEÇİCİ MADDE 16 - Bu Kanunun hastalık sigortası ile ilgili hükümleri,  Havzai Fahmiye Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik 151 sayılı Kanunun  uygulandığı yerler için, Bakanlar Kurulu kararı ile belli edilecek tarihten başlanarak uygulanır.  

            ESKİ GELİRLERİN ARTIRILMASI  
            GEÇİCİ MADDE 17 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelmiş olan iş kazaları veya bu tarihten önce anlaşılmış bulunan meslek hastalıkları dolayısiyle bağlanmış veya bağlanmasına hak kazanılacak olan gelirler, işbu  Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlanarak ekli (1) numaralı cetvelde gösterilen kat sayılara göre artırılır.  

            Yukarıki fıkra hükmünün, 6 liradan az günlük kazançlar üzerinden bağlanmış olup 7232 sayılı Kanunla bu sınıra göre yükseltilmiş olan gelirlere  uygulanmasında bu yükselmeler nazara alınmaz.  

            ESKİ AYLIKLARIN ARTIRILMASI  
            GEÇİCİ MADDE 18 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bağlanmış veya bağlanmasına hak kazanılmış olan malûliyet ve ihtiyarlık aylıklariyle ölen  sigortalıların hak sahibi kimselerine bağlanan aylıklara esas tutulan  aylıklardan :  
            a) Tutarları, yürürlükten kaldırılmış 5417 sayılı Kanun ile ek ve değişiklikleri gereğince tesbit edilmiş olanlar ekli (2) numaralı cetvelde  yazılı katsayılara göre,  
            b)Tutarları, yürürlükten kaldırılmış 6900 sayılı kanun gereğince tespit olular ekli (3) numaralı cetvelde yazılı katsayılara göre,  

            Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlanarak artırılır.  

            Bu artırmaların hesaplanmasında, aylık tutarlarının, yürürlükten kaldırılmış 5417, 6708, 6900 ve 7231 sayılı kanunlarla tespit edilen en az sınırlara çıkarılması için yapılan yükseltmeler nazara alınmaz.  

            BAĞLANACAK AYLIKLARDA ESKİ KAZANÇLARIN ARTIRILMASI  
            GEÇİCİ MADDE 19 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak başvurmalar üzerine bağlanacak malûllük veya yaşlılık aylıkları ile bu  tarihten sonra ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm sigortasından  bağlanacak aylıkların tutarları, sigortalıların 1950-1960 yıllarındaki  kazançları ekli (4) numaralı cetvelde yazılı katsayılara göre artırılarak hesaplanır.  

            BANKALAR, SİGORTA ŞİRKETLERİ, TİCARET VE SANAYİ ODALARI VE BORSALAR  
            GEÇİCİ MADDE 20 - Bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret  odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler  personelinin malûllük, yaşlılık ve ölümlerinde yardım yapmak üzere, bu Kanunun yayımı tarihine kadar tesis veya dernek olarak kurulmuş bulunan sandıklar, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç altı ay içinde :  
            a) İlgili bulundukları banka, sigorta şirketi, reasürans şirketi, ticaret odası, sanayi odası, borsa veya bunların birliklerinin bütün personelini kapsayacak,  
            b) Bu personelin, iş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık, analık,  malûllük, yaşlılık ve ölüm, eşlerinin analık, eş ve çocuklarının hastalık  hallerinde, en az bu Kanunda belirtilen yardımları sağlayacak,  
            c) Sandıkların statülerine tabi personelin bu madde şumulüne giren banka, sigorta şirketi, reasürans şirketi, ticaret odası, sanayi odası, borsa veya  bunların birliklerinden birinden diğerine geçmesi halinde bu gibi personelin kendi sandıklarındaki müktesep haklarının da diğer ilgili sandığa veya aralarında kuracakları müşterek bir sandığa intikalini temin edecek,  

            Birer tesis haline getirildiği ve bunu tevsik eden statülerini, bu Kanunun yayımı tarihinden en geç altı ay içinde Çalışma Bakanlığı'na verdikleri takdirde, bu teşekküllerin ve sandıkların personeli işbu Kanunun uygulanmasında sigortalı sayılmazlar.  

            Şu kadar ki, bu sandıkların statüleri ve statü değişiklikleri Çalışma Bakanlığı'nca onaylanmak suretiyle tekemmül eder. Mali durumları da, Çalışma , Maliye ve Ticaret Bakanlıklarınca müştereken kontrol ve murakabe edilir. Mali durumlarının kontrol ve murakabesi sonunda alınmasına bu bakanlıklarca mütşereken lüzum gösterilecek tedbirleri, sandıklar ve ilgili bulundukları teşekküller yerine getirmekle yükümlüdür.  

            Sözü edilen sandıkların mevzuatına tabi olarak geçen hizmetler ile emekli  sandıkları kanunlarına veya Malûllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına tabi  olarak geçen hizmetler, yazılı istek halinde, 5/1/1961 tarihli 228 sayılı Kanunun aylık bağlanmasına ilişkin esasları dairesinde birleştirilerek tahsis yapılır.  

 BÖLÜM XV
SON HÜKÜMLER
            KALDIRILAN HÜKÜMLER 
            MADDE 141- 4772, 5502 ve 6900 sayılı kanunlar ile bu kanunların ek ve değişiklikleri, 3008 sayılı kanunun 23, geçici 2 ve 3'üncü, 6379 sayılı kanunun 36, geçici 3 ve geçici 4'üncü maddeleri ve 4792 sayılı kanunun 5565 sayılı kanunla muaddel 8'inci maddesi hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.  

            YÜRÜRLÜK TARİHİ  
            MADDE 142- BU kanunun 126'ıncı maddesi 1 Kasım 1964 tarihinde, diğer hükümleri ise yayımını takibeden aybaşından altı ay sonra yürürlüğe girer.  

            YÜRÜTME ORGANI  
            MADDE 143- Bu kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.  

 
[1] NUMARALI CETVEL 
(Geçici madde 17) 
            İş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından, kaldırılmış 4772 sayılı kanun ile ek ve değişiklikleri gereğince bağlanmış veya bağlanmasına hak kazanılacak gelirlerin artırılmasında kullanılacak katsayılar.  
 
İş kazasının meydana geldiği veya meslek hastalığının anlalaşıldığı yıl
Gelir artırma katsayısı
1946-1950 3,46
1951 3,37
1952 3,02
1953 2,83
1954 2,50
1955 2,16
1956 1,89
1957 1,69
1958 1,43
1960 1,08
1961 1,-
1962 1,-
  
 
[2] NUMARALI CETVEL 
(Geçici madde 18-a) 
            Kaldırılmış 5417 sayılı  kanun ile ek ve tadilleri gereğince tespit edilen aylıkların artırılmasında kullanılacak katsayılar.  
 
 
Sigortalılık süresi
 
Aylık artırma katsayıları
1yıl -1 yıl 1 aydan az 74,81
1 yıl 1 ay  -1yıl 2 aydan az 69,06
1 yıl 2 ay -1 yıl 3 aydan az 64,13
1 yıl 3 ay -1 yıl 4 aydan az 59,85
1 yıl 4 ay -1 yıl 5 aydan az 56,11
1 yıl 5 ay -1 yıl 6 aydan az 52,81
1 yıl 6 ay -1 yıl 7 aydan az 49,87
1 yıl 7 ay -1 yıl 8 aydan az 47,25
1 yıl 8 ay -1 yıl 9 aydan az 44,89
1 yıl 9 ay -1 yıl 10 aydan az 41,00
1 yıl 10 ay -1 yıl 11 aydan az 39,14
1 yıl 11 ay -2 yıldan az 37,43
2 yıl -2 yıl 1 aydan az 35,88
2 yıl 1 ay -2 yıl 2 aydan az 34,44
2 yıl 2 ay -2 yıl 3 aydan az 33,11
2 yıl 3 ay -2 yıl  4 aydan az 31,81
2 yıl 4 ay -2 yıl  5 aydan az 30,75
2 yıl 5 ay -2 yıl 6 aydan az 26,69
2 yıl 6 ay  -2 yıl 7 aydan az  28,70 
2 yıl 7 ay  -2 yıl 8 aydan az  27,77 
2 yıl 8 ay  -2 yıl 9 aydan az  26,91 
2 yıl 9 ay  -2 yıl 10 aydan az  25,06 
2 yıl 10 ay  -2 yıl 11 aydan az 24,32
2 yıl 11 ay  -3 yıldan az  23,63
3 yıl -3 yıl 2 aydan az  22,97
3 yıl 2 ay  -3 yıl 4 aydan az  21,76
3 yıl 4 ay  -3 yıl 6 aydan az  20,67
3 yıl 6 ay -3 yıl 8 aydan az  19,69
3 yıl 8 ay  -3 yıl 10 aydan az  18,79
3 yıl 10 ay  -4 yıldan az 17,06
4 yıl  -4 yıl 2 aydan az  16,35
4 yıl 2 ay  -4 yıl 4 aydan az  15,70
4 yıl 4 ay  -4 yıl 6 aydan az  15,09
4 yıl 6 ay  -4 yıl 8 aydan az  14,53
4 yıl 8 ay  -4 yıl 10 aydan az  14,02
4 yıl 10 ay  -5 yıldan az  12,72
5 yıl -5 yıl 3 aydan az  12,29
5 yıl 3 ay  -5 yıl 6 aydan az  11,71
5 yıl 6 ay  -5 yıl 9 aydan az  11,18
5 yıl 9 ay  -6 yıldan az  10,00
6 yıl  -6 yıl 3 aydan az    9,59
6 yıl 3 ay  -6 yıl 6 aydan az    9,21
6 yıl 6 ay  -6 yıl 9 aydan az    8,85
6 yıl 9 ay  -7 yıldan az    7,97
7 yıl -7 yıl 3 ay    7,69
  

  

[3] NUMARALI CETVEL 
(Geçici madde 18-b) 
            Yürürlükten kaldırılmış 6900 sayılı kanun gereğince tespit edilen aylıkların artırılmasında kullanılacak katsayılar  
Sigortalının sona ererek aylık bağlandığı yıllara  
göre aylık artırma katsayıları  
 
 
Sigortalının başladığı yıl
1957 1958 1959 1960 1961 1962 ve daha sonraki yıllar
1950 2,46 2,28 2,08 1,92 1,78 1,68
1951 2,36 2,18 1,99 1,84 1,71 1,61
1952 2,25 2,08 1,90 1,75 1,63 1,54
1953 2,14 1,98 1,80 1,66 1,55 1,47
1954 2,02 1,86 1,70 1,57 1,47 1,39
1955 1,87 1,75 1,60 1,48 1,38 1,32
1956 1,78 1,65 1,50 1,39 1,31 1,25
1957 --- 1,55 1,40 1,30 1,23 1,18
1958 --- --- 1,29 1,21 1,15 1,12
1959 --- --- --- 1,12 1,08 1,06
1960 --- --- --- --- 1,04 1,03
1961 --- --- --- --- --- 1,00
  
[4] NUMARALI  CETVEL 
(Geçici madde 19) 
            Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağlanacak aylıkların tesbitinde, sigortalıların 1950-1960 yıllarına ait kazançlarına uygulanacak artırma katsayıları,  

  

Kazancın taallük ettiği yıl Katsayı
1950 3,46
1951 3,37
1952 3,02
1953 2,83
1954 2,50
1955 2,16
1956 1,89
1957 1,69
1958 1,43
1959 1,17
1960 1,08