iş ve sosyal güvenlik mevzuatı  
DENİZ İŞ KANUNU 

        KANUN KAPSAMI  
        Madde1 - Bu Kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemiadamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır. 

        Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı 100 veya daha fazla olduğu veyahut işverenin çalıştırdığı gemiadamı sayısı 5 veya daha fazla bulunduğu takdirde birinci bent hükümleri uygulanır. 

        Bu Kanunun uygulanmasında; sandal, mavna, şat, salapurya gibi olanlar da (gemi) sayılır. 

        Bakanlar kurulu, ekonomik ve sosyal gerekler bakımından bu kanun hükümlerini yukarıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan gemilerle gemiadamlarına ve bunların işverenlerine kısmen veya tamamen teşmile yetkilidir. 

        Yukarıdaki bentlerde yazılı gemilerin bu Kanun kapsamına alınmaları sebebiyle yapılabilecek itirazlar Çalışma Bakanlığı tarafından incelenerek karara bağlanır. Bu itirazlar kanunun uygulamasını dururamaz. 

        İŞVEREN, GEMİ ADAMI, KAPTAN VE İŞVEREN VEKİLİNİN TARİFİ  
        Madde 2 - Bu Kanun'un uygulanmasında, 
        A) Gemi sahibine veya kendisinin olmayan bir gemiyi kendi adına ve hesabına işleten kimseye "işveren" denir. 

        B) Bir hizmet aktine dayanılarak gemide çalışan kaptan, zabit ve tayfalarla diğer kimselere "gemiadamı" denir. 

        C) Gemiyi sevk ve idare eden kimseye veya zorunlu sebeplerle görevi başında bulunmaması halinde ona vekalet eden kimseye "kaptan" denir. 

        Ç) Kaptan veya işveren adına ve hesabına harekete yetkili olan kimseye "işveren vekili" denir. 

        İşveren vekilinin bu sıfatlarla gemi adamlarına karşı muamele ve taahütlerinden doğrudan doğruya işveren sorumludur. 

        SAKLI HÜKÜMLER 
        Madde 3 - Türk Ticaret Kanunu'nun deniz ticaretinden bahseden dördüncü kitabındaki kaptan ile işveren arasındaki ilişkilere ait hükümler saklıdır. 

        YABANCI GEMİADAMLARI  
        Madde 4 - Bu Kanun hükümleri, mütekabiliyet esaslarına göre Türk gemiadamlarına aynı mahiyette haklar tanıyan devletlerin uyruğunda olup bu kanun kapsamına giren gemilerde çalışan gemi adamlarına da uygulanır. 

        YAZILI AKİT  
        Madde 5- Hizmet akdi işveren veya işveren vekiliyle gemi adamları arasında yazılı olarak iki nüsha yapılır ve taraflardan her birine birer nüsha verilir. 

        YAZILI AKTİN ŞEKLİ 
        Madde 6 - Bu Kanuna göre yapılacak yazılı akitlerde aşağıdaki hususların bulunması gerekir: 

        1. İşverenin adı, soyadıyla ikametgah adresi, 

        2. Gemi adamının adı, soyadı, doğum tarihi ve yeri, sicil numarası ve ikametgah adresi 

        3. Gemi adamının çalışacağı geminin ismi, sicil numarası, grostonilatosu ve kaydedildiği sicil dairesi (gemi adamının aynı işverenin muhtelif gemilerinde çalışması ihtimali mevcutsa, bu hizmet aktinde ayrıca belirtilir.) 

        4. Aktin yapıldığı yer ve tarih, 

        5. Gemi adamının göreceği iş, 

        6. Gemi adamının hizmete başlayacağı tarih ve yer, 

        7. Hizmet aktinin belli bir süre için yapılmış olup olmadığı, belli bir süre için yapılmış ise süresi veya sefer üzerinde ise hangi sefer olduğu, 

        8. Kararlaştırılan ücret esası ile miktarı, 

        9. Ücretin ödeme zamanı ve yeri, 

        10. Avans şartları 

        11. Diğer iş şartları, 

        12. Tirimciler ve ateşçiler ile yapılacak hizmet akitlerinde 25.5.1959 gün ve 7292 sayılı Kanun'la onanan sözleşmenin özeti. 

        BELİRLİ SÜRE VEYA SEFER İÇİN AKİT  
        Madde 7 - Hizmet akti belirli bir süre veya sefer için yahut süresiz olarak yapılabilir. 

        I- Belirli bir süre için yapılmış hizmet akti bu sürenin bitiminde sona erer.Hizmet akti gemi seyir halinde iken sona ererse akıt geminin ilk limana varmasına ve güvenlik altına alınmasına kadar devam eder. 

        II- Belirli sefer için yapılmış hizmet akti, akitte yazılı seferin sonunda geminin vardığı limanda yükünü boşaltmasıyla sona erer. 

        AKİT SÜRESİNİN UZAMASI  
        Madde 8 - Belirli bir sefer için yapılmış olan hizmet aktinin sonunda gemi adamı işveren veya işveren vekilinin muvafakatıyla işe devam eder ve gemi de sefere çıkarsa, hizmet akti bu sefer süresince uzatılmış sayılır. 

        Belirli bir süre için yapılmış olan hizmet aktinin sonunda gemiadamı işveren veya işveren vekiliinin muvafakatıyla işe devam ederse hizmet akti, aynı süre için uzatılmış sayılır. 

        RESİM VE HARÇTAN MUAFİYET : 
        Madde 9 - Gemi adamlarıyla işveren veya işveren vekili arasında yapılacak hizmet akitleri, her türlü resim ve harçtan muaftır. 

        DENEME SÜRESİ  
        Madde 10 - Süresi belirli olmayan hizmet akitlerinde deneme süresi en çok bir aydır. 

        Bu süre içinde taraflar hizmet aktini bildirimsiz ve tazminatsız bozabilirler.  Ancak gemiadamının çalıştığı günler için ücret hakkı saklıdır. 

        ÇALIŞMA VE KİMLİK KARNESİ 
        Madde 11 - İşveren veya işveren vekili işe aldığı her gemi adamına en geç onbeşgün içinde gemiadamı çalışma ve kimlik karnesi vermek zorundadır. Deneme süresine tabi tutulan gemiadamları için onbeşgünlük süre deneme süresinin bitiminden sonra başlar. 

        Bu karne, ancak İş ve İşçi Bulma Kurumu tarafından tek tip olarak ve parası karşılığında işverenlere verilir. 

        ÇALIŞMA BELGESİ  
        Madde 12 - İşinden ayrılan gemiadamına işveren veya işveren vekili tarafından işinin çeşidinin ne olduğu ve süresini gösteren bir belge verilir. 

        Bu belgeye gemiadamı isterse, kendisinin durumu ve davranışlarıyla, çalışmasının ne yolda olduğu da ayrıca yazılır. İşveren veya işveren vekilinin belgedeki imzası, gemiadamı dilerse bağlama limanındaki liman reisliği tarafından onaylanır. 

        Kamu hizmeti gören idarelere yahut kamu yararına yardımcı derneklere bağlı gemilerden çıkan gemi adamının aldığı belgeler hakkında yukarıdaki onay hükmü uygulanmaz. 

        İşveren veya işveren vekili, gemiadamının istediği belgeyi verememekte direnirse veyahut belgeye gemiadamı için doğru olamayan yazılar yazarsa, gemi adamının yahut yeni işine girdiği işverenin isteği üzerine, bağlama limanındaki liman reisçiliğince yapılacak inceleme sonucunu gösteren bir belge gemiadamına veya yeni işverene verilir. Liman reisliği tarafından yapılacak inceleme bir haftada bitirilir. 

        Kamu hizmeti gören idarelere bağlı gemilerden çıkan gemiadamına verilmek istenmez veyahut belgeye  doğru olmayan yazılar yazılıra, gerekli incelemenin yapılması için bu gemilerin bağlı oldukları makamlara başvurulur. 

        Belgenin vaktinde verilmemesi veyahut belgede doğru olmayan yazılar bulunmasından zarar gören gemiadamı veyahut gemi adamını işe alan yeni işveren eski işverenden tazminat isteyebilir. 

        Bu belgeler her türlü resim ve harçtan muaftır. 

        SAKAT VE ESKİ HÜKÜMLÜ ÇALIŞTIRMA  
        Madde 13 - Bu Kanun'un kapsamına giren işveren veya işveren vekilleri, işyerlerinde İş Kanunu'nun ve bununla ilgili tüzüğün bu konuda koyduğu hükümler, esaslar, ölçüler ve şartlara göre sakat ve eski hükümlü gemiadamı çalıştırmak zorundadır. 

        ÖNELSİZ FESİH VE İNFİSAH 
        Madde 14 - Süresi belirli olan veya olmayan yahut da sefer üzerine yapılan hizmet akti : 

        I- İşveren veya işveren vekili tarafından: 

        a) Gemi adamının herhangi bir limanda geminin hareketinden önce gemiye dönerek hizmete girmemesi veya gemiye hiç dönmemesi,  

        b) Gemi adamnın gemide hizmet görmesinin tutukluluk, hapis veya gemide çalışmaktan menolunması gibi sebeplerle imkansız bir hal alması, 

        c) Gemi adamının işveren veya işveren vekiline karşı, kanuna, hizmet akitlerine sair iş ve çalışma şartlarına aykırı hareket etmesi, 

        ç) Gemi adamının işveren veya işveren vekiline karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi, 

        II- Gemi adamı tarafından : 

        a) Ücretinini kanun hükümleri veya hizmet akti gereğince ödenmemesi, 

        b) İşveren veya işveren vekilinin gemi adamına karşı, kanuna, hizmet akitlerine veya sair iş şartlarına aykırı hareket etmesi, 

        c) İşveren veya işveren vekilinin gemi adamına karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi, 

        III- İşveren, işveren vekili veya gemi adamı tarafından : 

        a) Geminin herhangi bir sebeple 30 günden fazla bir süre seferden kaldırılması, 

        b) Gemi adamının herhangi bir sebeple sürekli olarak gemide çalışmasına engel bir hastalığa veya sakatlığa uğraması, 

    hallerinde feshedilebilir. 

        IV- Geminin kayba uğraması,terk edilmesi veya harp ganimeti ilan edilmesi veyahut Türk Bayrağından ayrılması hallerinde ise hizmet akti kendiğinden bozulur. 

        FESİH HAKKINI KULLANMA ÖNELİ  
        Madde 15 - 14'üncü maddede işveren, işveren vekili veya gemi adamına tanınan akti feshetmek yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu öbür tarafın öğrendiği günden başlayarak (6) iş günü geçtikten ve herhalde fiilin vukuundan itibaren bir sene sonra kullanılamaz. 

        Bu hallere dayanılarak akti süresi içinde fesheden taraf ayrıca makemeye başvurarak öbür taraftan bir tazminat isteyebilir. 

        AKTİN ÇÖZÜLMESİNE BİLDİRİM  
        Madde 16 - A) Süresi belirsiz hizmet akti, 14'üncü maddede yazılı durumlar dışında gemiadamının işe alınmasından itibaren altı ay geçmedikçe bozulamaz. 

        B) Süresi belirsiz hizmet akitlerinin çözülmesinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir. 

         Hizmet akti: 

        a) İşi altı ay sürmüş olan gemi adamı için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra, 

        b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan gemiadamı için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra, 

        c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla  kadar sürmüş olan gemiadamı için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra, 

        d) İşi üç yıldan fazla sürmüş olan gemiadamı için , bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,    bozulmuş olur. 

        C) Öneller asgari olup toplu iş sözleşmesiyle veya hizmet akti ile arttırılabilir. 

        D) Bildirme şartına uymayan taraf, yukarıda yazılı önellere uygun ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır. 

        Gemiadamının sendikaya üye olması, şikayete başvurması gibi sebeplerle işinden çıkarılması hallerinde ve genel olarak hizmet aktini bozma hakkının kötüye kullanıldığını gösteren diğer durumlarda "B" bendinde yazılı önellere ait ücretlerin üç katı tutarı, tazminat  olarak ödenir. 

        Tarafların ayrıca tazminat isteme hakları saklıdır.  

        FESİH HÜKMÜNÜN BAŞLANGICI 
        Madde 17 - 14 ve 16'ncı maddelere göre hizmet aktinin feshinde fesih keyfiyeti, gemi seyir halinde  ise, kararlaştırılmış limanda ve kararlaştırılmış liman değiştirildiği takdirde ilk uğrayacağı limanda geminin 
emniyet altına alınmasına kadar uzatılmış sayılır. 

        FESHİN BİLDİRİLMESİ  
        Madde 18 - Hizmet aktinin işveren veya işveren vekili tarafından feshedilmesi halinde sebepleri ile birlikte gemi adamına yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Bildirim imkanı olmayan hallerde durum bir tutanakla tespit olunur. 

        FESHİ KAPSAMAYAN HAL  
        Madde 19 - Geminin Türk Bayrağını taşıma hakkı bulunduğu sürece mülkiyetin kısmen veya tamamen herhangi bir şahsa geçmesi hizmet aktinin feshini gerektirmez. 

        KIDEM TAZMİNATI  
        Madde 20- Hizmet aktinin 14üncü maddesinin II,III ve IV numaralı bentlerinde gösterilen sebeplerle bozulması veya muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla çözülmesi halinde üç yıldan fazla çalışmış olamak şartıyla işe başaladığından ititbaren her bir tam takvim yılı için gemiadamına on beş günlük ücreti tutarında bir tazminat verilir. 
  
        İhtiyarlık aylığı bakımından bağlı bulundukları kurum veya sandıklardan aylık veyzatoptan ödeme almak amacıyla hizmet akdini çözen gemiadamları da yukarıdaki bentte yazılı bulunana tazminata hak kazanır. Ancak aylık veya toptan ödemem almak için akdi çözen gemiadamına verilecek tazminatın hesabına gemiadamının yalnız 1.Nisan.1950 tarihinden önceki hizmet süreleri nazara alınır.  

        Gemiadamının bu bent hükmünden faydalanabilmesi için aylık veya toprtan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık bağlanması veya toptan ödeme yapılaması için ihtiyarlık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kurum veya sandığa başvurmuş olduğunu alacağı bir belge ile belgelemek zorundadır.  

        Gemiadamlarının kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden yapılmış olmasına bakılmaksızın aynı işverenin değişik gemilerinde ve hizmetinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır. Geminin devir ve intikali, yahut diğer bir suretle işverenden diğer bir işverene geçmesi halinde kıdem tazminatı yeni işberene aittir. 
  
        Ölen gemiadamalarının kıdem tazminatı kanuni varislerine ödenir. 

        Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı ödenmez. 

        YURDA İADE  
        Madde 21 - Hizmet aktinin, 14'üncü maddenin, I, II, III ve IV'üncü bentlerine göre işveren veya işveren vekili veya gemiadamı tarafından yurt dışında feshi halinde, işveren veya işveren vekili gemiadamını hizmet aktinde başka hüküm yoksa, geminin bağlama limanına iade etmek ve gemiadamının iadeye ilişkin ve durumuna uygun yol, iaşe ve sair zaruri masraflarını karşılamak veya ödemek zorundadır. 

        Şu kadar ki, hizmet aktinin feshi 14'üncü maddenin 1'inci bendine ve II'nci bendin (a) veya (b) fıkralarına göre yapılmış ise işveren veya işveren vekili yaptığı iade masraflarını gemiadamından yurtta isteyebilir. 

        YABANCI GEMİ ADAMININ İADESİ : 
        MADDE 22 - Yabancı gemiadamıyla yapılan hizmet aktinde ayrı bir hüküm yoksa, işveren veya vekili yabancı gemiadamını ikametgahının bulunduğu mahal limana iade etmek zorundadır. 

        YURT İÇİNE İADE ZORUNLUĞU : 
        MADDE 23 - Hizmet aktinin herhangi bir Türk limanında feshi halinde akitte başka bir hüküm yoksa, gemiadamının işveren veya işveren vekili tarafından 21 inci madddeki ölçüler içinde bağlama limanına iadesi zorunludur. 

        Ancak, hizmet aktinin, 14'üncü maddesinin 1'inci bendine göre, feshi halinde bu madde hükmü uygulanmaz. 

        İADE ZORUNLULUĞUNA UYMAMAK : 
        MADDE 24 - İşveren veya işveren vekilinin 21 ve 23 üncü maddelerde belirtilen zorunluğa uymaması halinde, gemiadamı yurda dönmek için yaptığı durumuna uygun yol, iaşe ve sair masrafları ve ayrıca 15 günlük ücreti tutarında bir tazminatı işveren veya işveren vekilinden isteyebilir.  

        İADE HAKKINDA YOKSUNLUK  
        Madde 25 - Yabancı bir memlekette işine son verilen veya hizmet akti yabancı bir memlekette sona eren gemiadamı o memlekette denizcilik işleriyle ilgili olsun veya olmasın, başka bir işverenle hizmet akti yaparsa eski işveren veya işveren vekilinin gemiadamını iade zorunluluğu kalkar. 

        21, 22 ve 23'üncü maddelerde yazılı hallerde gemiadamı, işine son verilmesi yahut da hizmet aktinin sona ermesi günüden başlayarak bir hafta içinde yurda iade edilmesini istemezse işveren veya işveren vekili iade ile zorunlu tutulamaz. 

        Bu Kanun'un 14'üncü maddesinin (1) numaralı bendinin (b) fıkrasında yazılı durumlar gemi adamına yüklenemeyecek sebepler altında doğmuşsa veya gemiadamı için hastalık ve sair zorunlu sebepler meydana gelmişse bu maddenin ikinci fıkrasındaki bir haftalık süre, engellerin kalktığı günden itibaren başlar. 

        İŞ SÜRESİ  
        Madde 26 - Genel bakımdan iş süresi, günde 8 haftada 48 saattir. Bu süre haftanın işgünlerine eşit olarak bölünmek suretiyle uygulanır. 

        İş süresi gemiadamının iş başında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süredir.  

        İşveren veya işveren vekili, gemi adamının vardiyalarını yemek ve dinlenme zamanlarını bir çizelge ile belirtmek ve bu çizelgeyi gemi adamlarının görebilecekleri bir yere asmak zorundadır. 

        İSTİSNALAR  
        Madde 27 - Aşağıdaki işleri görenler bu Kanun'un iş sürelerine ilişkin hükümlerine tabi değildirler. 

        1. Birden fazla kaptanın bulunduğu gemilerde birinci kaptan veya bu Kanun'un 2'nci maddesinin (c) fıkrasında yazılı olduğu şekilde kendisine vekalet eden kimse (kılavuz kaptanlar dahil), 

        2. Birden fazal makinist bulunduğu gemilerde başmakinist, 

        3. Doktor ve sağlık memurları, 

        4. Hemşire ve hastabakıcılar, 

        5. Asli görevleri can, mal ve gemi kurtarma olan kurtarma gemilerinde çalışan gemi adamları, 

        6. Gemide kendi nam ve hesabına çalışanlar. 

        FAZLA SAATLERE ÇALIŞMA  
        Madde 28 - Bu Kanun'a göre tespit edilmiş bulunan iş sürelerinin aşılması suretiyle yapılan çalışmalar, fazla saatlerle çalışma sayılır. 

        Yapılacak fazla çalışmanın her saatine ödenecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarı % 25 oranında arttırılmak suretiyle bulunacak miktardan az olamaz. 

        Aşağıda yazılı haller fazla saatlerle çalışma sayılmaz. 

        1. Geminin, gemideki şahısların veya gemi hamulesinin selameti için kaptanın yapılmasını zaruri gördüğü işler, 

        2. Günlük, karantina ve sair sıhhi formaliteler dolayısiyle yerine getirilmesine zorunluluk bulunan ilave işler, 

        3. Gemi seyir halinde veya limanda iken gemide yaptırılan (yangın, gemiyi terk etme, denizde çatışma, denizden adam kurtarma ve savunma) talimleri. Fazla saatlerle çalışmaları belgelemek üzere işveren veya işveren vekili noterden tasdikli ayrı bir defter tutmak zorundadır. 
        Bu defterde gemiadamına uygulanan zam nispetleriyle fazla çalışmanın yapıldığı gün ve o güne düşen miktarı ve gemi adamının hakettiği fazla çalışma ücreti gösterilir. Fazla saatlerle çalışma ücretlerinin asıl ücretler için  hizmet aktinde gösterilmiş bulunan zaman, yer ve devrelerde, işveren veya işveren vekili tarafından gemi adamlarına tam olarak ödenemesi zorunludur.  

        ÜCRET  
        Madde 29 - Ücret gemi adamına işi karşılığında işveren veya işveren vekili tarafından nakden ödenen meblağdır. 

        Ücretin gemi adamına hizmet aktine gösterilen yer ve devrelerde tam olarak ödenmesi zorunludur. 

        Ücret ödeme devresi bir aydan fazla olamaz. 

        Hizmet aktinin sona ermesi veya bozulması halinde işveren veya işveren vekili gemi adamlarının ücretini derhal ve tam olarak ödemek zorundadır. 

        Haklı bir sebep olmaksızın işini yapmayan gemiadamı, keyfiyet gemi jurnalına kaydedilmek ve jurnalı yoksa bir tutanakla belgelenmek şartıyla bu müddete ait ücretten mahrum edilir. Bu yüzden uğradığı zararın telafisi için işverenin tazminat istemek hakkı saklıdır. 

        AVANS 
        Madde 30 - İşveren veya işveren vekili, gemiadamlarının istekleri halinde kendilerine hizmet aktinde yazılı esaslara göre avans ödemeye zorunludur. 

        ÜCRET DEFTERİ  
        Madde 31- Her gemide, noterlikçe tasdikli bir ücret ödeme defteri tutulur. Şu kadar ki, liman seferi yapan gemilerde bu defter işveren bürosunda da tutulabilir. 

        Hizmet akitleri gereğince gemi adamlarına yapılacak her çeşit ödemelerin bu deftere kaydedilmesi ve kayıtların imza veya makbuzla belgelenmesi zorunludur. 

        İstek halinde, bu kayıtların tasdikli bir örneği gemi adamına verilir. Bu muameleler her türlü resimden muaftır. 

        Belgeye dayanmaksızın yapılan ödeme iddiaları muteber de değildir. 

        ÜCRETİN SAKLI KISMI  
        Madde 32 - Gemi adamının ücretinin ayda 240 lirası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. Ancak gemiadamının bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir. Bu kayıtlamalar, nafaka borcu alacaklılarının haklarını kaldırmaz. 

        İŞVEREN HESABINA İAŞE 
        Madde 33 - Bu Kanun'a tabi gemilerde iaşe servisi kurulması zorunludur. Gemiadamları hizmete başladığı günden başlayarak hizmetten çıkış anına kadar gemide işveren tarafından bedelsiz iaşe olunurlar. İaşenin zorunlu sebeplerle uygulanamaması halinde işveren veya vekilince başkaca münasip bir iaşe imkanı sağlanır veya nakten ödeme usulü uygulanır. 

        Limanlar içinde, şehir hatlarında, körfezlerde, göllerde ve akarsularda yolcu ve yük nakleden gemilerle, mavna, şat ve benzerlerinde iaşe servisi kurulması zorunlu değildir. Bu durumda işveren veya işveren vekili iaşe zorunluluğunu nakden ödemek suretiyle yerine getirir. 

        İKAMET YERİ SAĞLANMASI  
        Madde 34 - Gemiadamlarına işe giriş gününden başlayarak işten çıkış gününe kadar rütbeleri, sayıları ve geminin büyüklüğüne uygun olarak ve yalnız kendileriyle eşyalarına ait olmak üzere gemi içinde ikamet yerleri bedelsiz olarak sağlanır. 

        Herhangi bir zorunlu sebep yüzünden gemi adamlarının gemide ikametine imkan olmazsa işveren veya işveren vekili tarafından başka bir ikamet imkanı sağlanır. 

        İKAMET YERLERİ VE İAŞE HAKKINDA  
        Madde 35 - Bu Kanun'a tabi gemilerde gemiadamları tahsis edilen yatma, dinlenme ve yemek yerleriyle gemide bulundurulacak ilaç, tıbbi alet ve malzeme ve revirlerde bulunması gereken şartlar ve gemi adamlarına verilecek iaşe maddelerinin ölçü ve nitelikleri bu şart ve niteliklerden hangilerinin önemleri bakımından esasa ilişkin ve 1'inci derecede ve hangilerinin ise ikinci derecede sayılacakları ve iaşe ile ilgili ne çeşit kurullar kurulacağı ve bu kurulların görev ve yetkileri Çalışma,Sağlık ve Sosyal Yardım ve Ulaştırma Bakanlıkları tarafından beraberce hazırlanacak bir tüzükte gösterilir.  

        Gemiadamı, işveren veya işveren vekili tarafından sağlanacak iaşenin yukarıda sözü geçen tüzükte gösterilen öçülerden noksan olması halinde aradaki farkın bedelini veya iaşenin hiç verilmememsi halinde tamamının bedelinin işveren veya işveren vekilinden isteyebilir.Şu kadar ki, gemiadamının iddiasını, tazminde esas teşkil edecek iaşe ve şartlardaki aksamanın vuku bulduğu günde durumu işveren veya işveren vekiline veya kaptana bildirmesi şarttır. 

        İSTİSNA  
        Madde 36 - 35'inci maddede sözü geçen tüzük hükümleri : 

        a) 500 grostonilatodan daha küçük gemiler, 

        b) Balık avı ve benzeri işlerde çalışan gemiler, 

        c) Romorkörler 

        d) Yüzer vinçler 

        için uygulanmaz. 

        ASGARİ ÜCRET  
        Madde 37 - Gemiadamlarının asgari ücretleri, İş Kanunu'nun ilgili maddesi gereğince tespit olunur. 

        ÜCRET KESİNTİSİ 
        Madde 38 - İşveren veya işveren vekili tarafından toplu iş sözleşmesi ve hizmet akitlerinde gösterilmiş olan sebepler dışında gemiadamına ücret kesintisi cezası uygulayamaz. 

        Gemiadamı ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin gemiadamına hemen sebepleriyle bildirilmesi gerekir. Gemiadamı ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda üç gündelikten fazla olamaz. 

        Gemiadamlarından kesilen ücret kesimi cezaları hakkında İş Kanunu'nun aynı konuya ilişkin diğer hükümleri uygulanır. 

        ZARAR KARŞILIĞI KESİNTİ : 
        Madde 39 - Hizmet akitlerinde işveren veya işveren vekilinin tazminat karşılığı olarak gemiadamı ücretlerinden geçici olarak alıkoyacağı miktar on haftada eşit taksitlerle kesilmek üzere gemiadamının on günlük ücret tutarından fazla olamaz. Tazminat karşılığı bu kesintiler, bütün iş süresi içindir ve bundan bir miktar mahsup edilince yeniden aynı esaslar dairesinde kesinti yapılabilir. 

        Tazminat kesintileri, mahsup yapılmasını gerektirecek bir zarar yapılmadan işten ayrılma hallerinde gemiadamına kesintisiz olarak geri verilir. Tazminat karşılığı geçici olarak alıkonan  paradan, mahsup yapılması gerektiği zaman gemiadamı isterse işveren kendisine mahsubun hangi esaslara göre yapıldığını anlatmak ve buna ait hesaplarla fatura ve başka belgeleri göstermek zorundadır. 

        Tazminat karşılığı olarak alıkonulan paradan ancak o gemiadamı tarafından yapılan zarar için mahsup yapılır. 

        Tazminat kesintileri milli bankalardan birisine en geç üç ay içinde yatırılır. 

        Banka faizleriyle diğer gelirleri işçilere iadesinde kesinti ile birlikte ödenir. 

        YILLIK ÜCRETLİ İZİN 
        Madde 40 - Aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde bir veya birkaç hizmet aktine dayanarak en az altı ay çalışmış olan gemiadamı, yıllık ücretli izine hak kazanır. 

        İzin süresi altı aydan bir yıla kadar hizmeti olan gemiadamları için 15 günden ve bir yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda bir aydan az olamaz. 

        İzin işverenin uygun göreceği bir zamanda kullanılır. Bu haktan feragat edilemez. 

        Bir aylık izin, tarafların rızasıyla aynı yıl içinde kullanılmak suretiyle ikiye bölünebilir. 

        Gemiadamı, yıllık ücretli iznini yabancı bir memleket limanında veya hizmet aktinin yapılmış bulunduğu mahalden gayri bir yerde kullanmaya zorlanamaz. 

        Gemiadamı dilerse isterse işveren veya işveren vekilinden ücretli izine ilişkin olarak 7 güne kadar ücretsiz yol iznide isteyebilir. 

        Gemiadamının hakettiği yıllık ücretli izni kullanmadan hizmet akti 14 üncü maddenin II, III ve IV'ncü bentlerine göre bozulursa, işveren veya işveren vekili izin süresine ait ücreti, gemi adamına ödemek zorundadır. 

        HAFTA TATİLİ  
        Madde 41 - Liman hizmeti ve şehir hattı gemilerinde gemiadamının haftada 6 günden fazla çalıştırılması yasaktır. Bunlardan hafta tatili günü çalıştırılanlara haftanın diğer bir gününde nöbetleşe izin verilir. 

        HAFTA TATİLİ ÜCRETİ 
        Madde 42 - Bu Kanun'un uygulandığı gemilerde, haftanın tatilden önceki günlerinde sürekli olarak çalışmış bulunan gemi adamlarına çalışılmayan hafta tatili günü için işveren veya işveren vekili tarafından bir iş karşılığı olmaksızın ve ücret ödeme şekline bakılmaksızın bir gündelik tutarında ücret ödenir. 

        Evlenmelerde üç güne, ana ve babanın, karı ve kocanın, kardeş ve çocukların ölümünde iki güne kadar verilmesi gereken izin süreleri ile bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinler ve hekim raporlarıyla verilen dinlenme ve hastalık izinleri, fiilen çalışılmış günler gibi hesaba katılır. 

        Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan gemideki çalışmaların haftanın bir veya birkaç gününde işveren veya işveren vekili tarafından tatil edilmesi halinde, haftanın çalışılmayan günleri, ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılması gereken altı günün hesabında gözönünde tutulur. 

        Gemide işin bir haftadan fazla süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığı zaman,bu süreye rastlayan hafta tatili ücreti, yarım gündelik tutarında ödenir.  

        Kısa, yakın ve uzak sefer yapan gemilerde çalışan gemi adamlarına işveren veya işveren vekili tarafından geminin seferde bulunduğu müddete rastlayan hafta tatili günleri için  yukarıdaki şartlar aranmaksızın ve bir iş karşılığı olmaksızın, ayrıca bir gündelik tutarında hafta tatili ücreti ödenir. 

        GENEL TATİL ÜCRETİ 
        Madde 43 - Bu Kanun kapsamına giren gemilerde çalışan gemiadamlarına, 2739 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Kanunu ile anılan kanuna ek 3466 ve 221 sayılı kanunlarda yazılı bulunan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde, bir iş karşığı olmaksızın bir günlük ücreti tutarında tatil ücreti, ücret ödeme şekline bakılmaksızın ayrıca ödenir. 

        TATİL ÜCRETİNE GİRMEYEN KISIMLAR  
        Madde 44 - Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücret ve primlerle sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz. 

        GEÇİCİ İŞGÖREMEZLİK 
        Madde 45 - Gemiadamlarına, geçici işgöremezlik ödeneği ödenmesi gerektiği zamanlarda, geçici işgöremezlik süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili ödenekleri, aynı ölçülerle ödeme yapan kurum ve sandıklar tarafından ödenir. 

        GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME  
        Madde 46 - Bu Kanun kapsamına giren gemiadamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu Kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. 

        Hizmet aktinde ayrıca bir hüküm yoksa, dava,geminin bağlama limanında iş davalarına bakmaya yetkili mahkemede görülür. 

        BİLDİRİMLER 
        Madde 47 - Bildirimlerin ilgiye yazılı olarak ve imza karşılığında yapılması gerekir. Bildirim yapılan kişi bunu imzalamazsa durum o yerde tutanakla tespit edilir. Ancak, 7201 sayılı Kanun kapsamına giren tebliğat, anılan kanun hükümlerine göre yapılır. 

        SAKLI HÜKÜMLER : 
        Madde 48 - Bu Kanun hükümleri, gemiadamına daha elverişili hak ve menfaatler sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, hizmet akti, örf ve adetlerden doğan haklara halel getirmez. Bu Kanun'un uygulanması sonucu olarak işverene düşen yükümlülükler, gemiadamlarının ücret ve sair haklarına daha aşağı hadlere indirilmesine sebep tutulamaz. 

        DENETİM VE TEFTİŞ 
        Madde 49 - Bu Kanun hükümlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak üzere yapılması gereken takip, denetim ve teftişler Çalışma Bakanlığı tarafından yapılır. Bu konuda İş Kanunu'nun iş hayatının denetim ve teftişine ilişkin hükümleri ve aynı Kanun'un bu hükümlerle ilgili ceza maddeleri uygulanır. 

        CEZA HÜKÜMLERİ 
           Madde 50 - a) Kanun'un 5'inci maddesi gereğince gemiadamlarıyla yazılı akit yapmayan,  

           b) 11'inci madde gereğince gemiadamına çalışma ve kimlik karnesi vermeyen, 

           c) 12'inci madde gereğince işinden ayrılan gemiadamına çalışma belgesi vermeyen, 

           ç) 13'üncü madde gereğince sakat ve eski hükümlü gemiadamı çalıştırma ile ilgili kanun ve tüzük hükümlerine uymayan işveren veya işveren vekili hakkında 500 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasına sulh ceza mahkemesince hükmolunur. 

        Madde 51 - I-a) 20'inci madde gereğince gemiadamının kıdem tazminatını ödemeyen, 

          b) 28'inci madde gereğince gemiadamının fazla çalışma ücretini ödemeyen, 

          c) 29'uncu madde gereğince gemiadamının ücretini zamanında ve tam olarak ödemeyen, 

          ç) 33'üncü maddede sözü geçen iaşe veya nakden ödeme zorunluluğuna uymayan, 

        d)37'inci maddede sözü geçen asgari ücretten aşağı ücret ödeyen, 

          işveren veya işveren vekili hakkında, bu durumda olan her gemi damına karşılık,ödemediği meblağ veya temin ile mükellef olduğu iaşenin tekabül ettiği bedelin 100 liradan aşağı olmamak üzere, iki katı tutarında ağır para cezası hükmolunur. 

          II-a) 21 ve 23'ncü maddeler gereğince gemiadamının iade zorunluluğuna uymayan,  

        b) 26'ıncı maddede gösterilen iş sürelerine uymayan, 

        işveren veya işveren vekili hakkında 1.000 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezası hükmolunur. 

        Birinci bendteki fiiller yurt dışında işlendiği takdirde verilecek cezalar 2 kattan aşağı olamaz. 

        Madde 52 - Bu Kanun'un 35'inci maddesinde bahsi geçen tüzükte esasa  müteallik ve birinci derecede olarak gösterilmiş bulunan vasıf ve şartlara riayet etmeyen işveren veya işveren vekili hakkında 2.000 liradan az olmamak üzere ağır para cezası,  

        İkinci derecede olarak gösterilen vasıf ve şartlara riayet etmeyen işveren veya işveren vekili hakkında 250 liradan az olmamak üzere ağır para cezası hükmolunur. 

        Madde 53 - a) Gemiadamı ücretlerinden 38'inci maddede gösterilen esaslar dışında para cezası uygulayan, 

        b) 39'uncu maddede sözü edilen zarar karşılığı kesintileri, anılan madde hükümlerine uymayarak yapan, 

        c) 40'ınci madde gereğince gemiadamına yıllık ücretli izin vermeyen, 

        ç) 41'inci madde gereğince gemiadamlarına  hafta tatili izni uygulamayan, 

        d) 42'nci madde gereğince gemi adamına hafta tatili ücretini ödemeyen, 

        e) 43'üncü madde gereğince gemi adamına genel tatil ücretini ödemeyen, 

        işveren veya işveren vekili hakkında 500 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezası hükmolunur. 

        Bu Kanun'dan doğan suçlara müteallik davalar, geminin bağlama limanındaki sulh ceza mahkemelerinde görülür. 

        Bu davalar mahkemelerce acele mevaddan sayılır. 

        YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN KANUNLAR 
        Madde 54 - 10.3.1954 tarihli 6379 sayılı ve 25.5.1959 tarihli 7283 sayılı Kanun'lar yürürlükten kaldırılmıştır. 

        TÜZÜK  
        Madde 55 - Bu Kanun'un 35'inci maddesinde sözü geçen tüzük çıkarılıncaya kadar bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan 6379 sayılı Kanun'un 31'inci maddesine dayanılara çıkarılmiş bulunan 7.2.1958 tarihli ve 4/9968 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesiyle yürürlüğe konulan (Gemi adamlarının Sağlık, 
iaşe ve ikamet Şartlarını Gösterir Tüzük)'ün aynı konulara ilişkin hükümleri uygulanır. 

        Madde 56 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

        Madde 57 - Bu Kanun'un hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.