Ticaret Mevzuatı  
TÜTÜN VE TÜTÜN TEKELİ KANUNU


BÖLÜM - I
TÜTÜNE AİT GENEL HÜKÜM

           Madde 1 - Tütün tarımı ve yaprak tütün ticareti, bu kanunun hükümleri dairesinde serbesttir.

            A) TÜTÜN TARIMI
            TÜTÜN EKİCİLERİ
            Madde 2 - Tütün tarımı yapmak için medenî hakları kullanma yeterliğini taşımak şarttır. Ancak, Devlet memurları memuriyetleri çevresi içinde doğrudan doğruya veya başkaları aracılığı ile tütün tarımı yapamazlar.

            TÜTÜN DİKİM ALANLARI
            Madde 3 - Tütün tarımı serbest olan ilçeler bu kanuna bağlı (1) numaralı cetvelde gösterilmiştir.

            Tütün tarımı serbest olan ilçelerin geçici 1 inci madde gereğince tespit edilecek tütün üretim alanlarının dışında, tütün tarımı yasaktır.

            İdarî teşkilâtta yapılacak değişiklikler, üretim alanlarının değiştirilmesini gerektirmez.

            TÜTÜN ÜRETİMİNİN DÜZENLENMESİ
            Madde 4 - Tütün üretiminin memleket iktisadi ve ticari gereklerine göre düzenlenebilmesi ve lüzum görülen alanlarda üretim miktarını belirli oranlarda azaltacak tedbirleri almaya ve bu tedbirleri kısmen veya tamamen kaldırmaya Bakanlıklararası Tütün Kurulu yetkilidir.

            TÜTÜN EKİMİNİN GEÇİCİ OLARAK YASAKLANMASI
            Madde 5 - Hastalık ve zararlı böcek tahribatı sebebiyle ürünün niteliği bozulan alanlarda Tarım Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlıklararası Tütün Kurulunun karariyle tütün ekimi geçici olarak yasak edilebilir.

            TÜTÜN TARIMI YASAĞININ KALDIRLMASI
            Madde 6 - Bu kanunun 3 üncü ve geçici 1 inci maddeleri gereğince tütün tarımı yasak edilmiş olan yerlerde, yasağı doğuran şartların giderilmiş olması gerekçesiyle tütün tarımı için yapılan başvurmalar üzerine, Tarım Bakanlığı ve Gümrük ve Tekel Bakanlığı tarafından müştereken, 3 sene müddetle ekim denemesine izin verilebilir.

            Bu denemelerin Bakanlıklararası Tütün Kurulu tarafından tespit olunacak sonuçlarına göre tütün tarımına izin verilebilir.

            Bu şekilde tütün tarımına izin verilen yerler, bu kanuna ekli (1) numaralı cetvele ithal olunurlar.

            KANUNA AYKIRI TÜTÜN TARIMININ İHTİYAR HEYETLERİ TARAFINDAN BİLDİRİLMESİ
            Madde 7 - Bu Kanunun 3, 4, 5 inci maddeleriyle geçici 1 inci maddesi gereğince konacak sürekli veya geçici yasaklardan veya üretimin düzenlenmesi için alınacak tedbirlerden mahalle ve köy ihtiyar heyetleri Tekel İdarelerince haberdar edilir.

            İhtiyar heyetleri yukarıdaki fıkraya aykırı olarak yapılan tütün tarımını o yerin Tekel İdaresine, bulunmayan yerlerde mülkiye amirliğine bildirmekle yükümlüdür.

            TÜTÜN TOHUMU
            Madde 8 - a) Yurt dışına tütün tohumu ve fidesi çıkarmak,

            b) Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarının ortak izni olmadan yurda tütün tohumu ve fidesi sokmak,

            c) Bir yere mahsus olan tütün çeşidinin tohum veya fidelerini başka çeşilere ayrılmış olan yerlere ekmek, dikmek veya ekim ve dikim amaciyle taşımak,

            Yasaktır.

            Yabancı memleketler fen kuruluşları tarafından bilimsel araştırmalar için istek halinde, karşılıklılık şartiyle istenilen çeşitlerden aynı yıl içinde en çok 10 grama kadar tohum gönderilmesi Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarının ortak iznine bağlıdır.

            TÜTÜN TARIM ALANLARINDAN ÜRETİLECEK TÜTÜN ÇEŞİTLERİNİN TESPİT VE DEĞİŞTİRİLMESİ
            Madde 9 - Tütün tarım alanlarında üretilecek tütün çeşitleri bu kanunun yürürlüğe girmesini takibeden iki yıl içind iç ve dış pazar ihtiyaç ve istekleri ile tarımsal zorunluklar göz önünde tutularak Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarınca müştereken tespit olunur ve lüzumunda aynı esaslara göre değiştirilir.

            Bu tespit ve değiştirme Bakanlıklararası Tütün Kurulu karariyle yürürlüğe girer.

            EKİCİLERE PARASIZ TOHUM VE FİDE VERİLMESİ
            Madde 10 - a) 9 uncu maddeye göre tespit olunan tütün çeşitleri, Gümrük ve Tekel ve Tarım Bakanlıklarının araştırma ve ıslah organları tarafından ıslah ve tohumları üretilerek ihtiyaç oranında ekiciler parasız dağıtılır.

            b) (a) fıkrasındaki oganlar tarafından kurulacak örnek fideliklerden elde edilen fideler de aynı suretle ekicilere parasız verilir.

            TÜTÜN KÖKLERİNİN SÖKÜLÜP YOK EDİLMESİ
            Madde 11 - Tütün ekicisi ürününü topladıktan sonra tarlada kalacak köklerden tohumluk için lâzım olan miktarını ayırıp, geri kalanını 15 gün içinde, tohumluk için bıraktıklarını tohumu alır almaz söküp yok etmek zorundadır.

            Bu süre içinde söküp yok etmiyenlere 15 gün daha mühlet verilir. Bu müddet içerisinde de yine sökmezse Tekel İdaresi tarafından sökülüp yok edilerek masrafı 53 üncü maddeye göre çitfçiden alınır.

            FİDELİKLER
            Madde 12 - a) Tütün fidelikleri arazi ve su durumu uygun olan yerlerde yapılır. Kurulan fidelik yeri ve alanı, ekici tarafından muhtarlara ve muhtarlaraca da o yerin Tekel İdaresine bildirilir.

            b) Tütün fideliklerinin içine ve etrafına Tüzükte belirtilecek esaslar dahilinde başka hiçbir bitki ekilip dikilmeyeceği gibi bu mesafe içindeki yabancı otların da yok edilmesi ve temiz bulundurulması zorunludur.

            c) Tütün dikildikten sonra fidelik yerleri bellenmek, sürülmek, kazılmak veya derince çapalanmak suretiyle bozulur ve kalan fideler sökülüp yok edilir.

            EN AZ TÜTÜN DİKİM ALANI
            Madde 13 - Bir ekici yarım dekardan az tütün dikemez. Ancak tarıma uygun toprağı dar olan yerlerde aynı ilçe sınırları içinde olmak ve toplamı yarım dekarı bulmak şartiyle en çok üç yerde tütün ekilebilir.

            TÜTÜN DİKİM ŞARTI
            Madde 14 - Tütün dikilen tarlalarda tütünlerin arasına başka hiçbir bitki ekilip dikilemez.

           B) TÜTÜN EKİMİNİN NASIL YAPILACAĞI
            TÜTÜN EKİM İSTEK KAĞIDI VE TÜTÜN EKİM CÜZDANI
            Madde 15 - Ekiciler, dikimden evvel Tüzükteki örneğe göre hazırlayacakları (Tütün Ekim İstek Kâğıtlarını) tarlasının bulunduğu yer muhtarlığına vermekle yükümlüdür.

            İstek Kâğıtlarında; tütün dikilecek tarlanın yeri, sınırı, dekar (dönüm) esasına göre yüzeyi, kira ile tutulmuş ise asıl sahibinin adı ve ikametgâhı gösterilir. Aynı köy veya mahallede birden fazla tarlada tütün dikmek isteyenler, her tarlanın sınırı ayrı ayrı gösterilmek şartiyle bir istek kâğıdı verebilirler. Muhtarlar, istek kâğıtlarının içindekileri inceler ve bu Kanunun ekiciliğe ve tütün dikimine ait hükümlerine aykırı olmadığı onaylanıp, veriliş tarihlerinden başlıyarak 15 gün içinde o yerin Tekel İdaresine vermek zorundadır.

            İstek kâğıtlarının onaylanması için ekicilerden her istek kâğıdı başına 100 kuruştan fazla ücret alınmaz.

            Tekel İdareleri, istek kâğıtlarını inceleyerek karşılığında her ekici için bir (Tütün ekim cüzdanı) doldurup en çok 15 gün içinde ilgili muhtarlıklar aracılığı ile ekiciler vermekle yükümlüdür.

            Bakanlıklararası Tütün Kurulu tarafından bu Kanunun 4 ncü maddesi gereğince tedbir alınmış olan yıl ve yerlerde, ekicilere tütün ekim cüzdanı verirken, istek kağıtlarındaki ekim alanı miktarını, Bakanlıklararası Tütün Kurulu Kararına uygun olarak ve Tüzükte belirtilecek esaslara göre ekim sahalarına nispetle azaltmak Tekel İdaresinin görevidir.

            Ekiciler istek kâğıtlarına göre tütün ekim cüzdanlarına kaydedilen alandan fazla tütün dikemezler. Cüzdanda yazılı miktardan daha az tütün diktiklerinde durumu, dikimi takibeden 15 gün içinde muhtarlıklar aracılığı ile veya bizzat Tekel İdaresine bildirmek ve cüzdanlarındaki miktarı düzelttirmek zorundadır.

            TARLADAKİ TÜTÜNLERİN DEVRİ
            Madde 16 - Ekiciler, ekim cüzdanlarında yazılı tarlalardan bir veya birkaçına yahut tamamına ait tütünleri, kırımın tamamlanmasından evvel bu kanuna göre tütün dikimine yetkili olanlara devredebilir. Devir işi, ekici ile devralanın, cüzdanının alındığı yer Tekel İdaresine birlikte başvurmaları üzerine, tütünlerin tamamının devri halinde cüzdana yazılmak, kısmen devri halinde devralana yeni bir cüzdan verilmek suretiyle yapılır.

            Bir kişi birden fazla ekicinin tütünü devralamaz.

            TÜTÜNLERİN KIRIMI
            Madde 17 - a) Dip yaprakların kırımdan evvel toplanıp yokedilmesi zorunludur.

            b) Filizlerin toplanması yasaktır.

            EKİCİ TÜTÜNLERİN DENKLENMESİ VE İMHALIKLAR
            Madde 18 - Ekiciler tütünlerini; mahsul, görmez ve imhalık olmak üzere üç gruba ayırmak, bu kanunun tüzüğünde gösterilen usullere uygun olarak işlemek ve denklemek zorundadır.

            İmhalıklar: Kırıntı, yanık, karayeşil, çürük ve görmeze giremiyecek derecede hastalıklı olan kısımlardır.

            EKİCİ DENKLERİNİN KONTROLU
            Madde 19 - Gerek satış merkezleri kurulan yerlerde satışa çıkarılmak üzere bu merkezlere ve gerekse satılmış veya satılmamış olarak emanet ambarlarına getirilen tütünler tartılıp ekim cüzdanlarında yazılı yaprak tütün borç miktarlarına göre kontrol edilmeden önce, Tekel İdaresi eksperi tarafından muayene edilir.

            Bu muayenede imhalıklarla -varsa dip ve filiz miktarları- tespit edilir ve 18 inci madde hükmüne aykırı olarak işlenmiş ve denklenmiş olan denklerin düzeltilmesi ekiciye yazılı olarak bildirilir. Denklerini düzeltmek için kendisine bir haftaya kadar mühlet verilir. Verilen mühlet içerisinde denklerini düzeltmiyen veya düzelttirmeyen ekicilerin bu hareketleri mühletin sonunda bir tutanakla belgelenir.

            Muayene sırasında, denklerde taşıt araçları yüzünden veya yağmur ve saire gibi elde olmıyan sebeplerle nitelikleri değişmiş veya bozulmuş tütün bulunursa, bozulan kısımlar tespit olunmakla beraber, bu yüzden ekiciler hakkında hiçbir kovuşturma yapılmaz. Ekiciler, bu madde gereğince yapılacak ambarlama muayenesine, sonucun kendilerine bildirildiği andan başlıyarak 5 gün içinde itiraz edebilirler. İtirazlar, ekici birliklere, bunların bulunmadığı yerlerde ziraat odaları veya belediye encümeni, belediye teşkilâtı bulunmıyan yerlerde o yer ihtiyar heyeti tarafından seçilecek eksper veya eksper yoksa tütün işlerini bilir iki temsilci ile Tekel eksperinden kurulacak kurul tarafından 5 gün içinde incelenir ve karara bağlanır. Kurulun vereceği karar kesindir.

            İtiraz kuruluna giren temsilcilerin ücretleri haksız çıkan tarafça ödenir.

            C) YAPRAK TÜTÜN TİCARETİ
            EKİCİ TÜTÜNLERİ SATIŞ PİYASALARININ İLANI
            Madde 20 - Ekici tütünleri satış piyasalarının açılış tarihleri,tütün bölgelerinin özelliklerine göre her yıl Bakanlıklararası Tütün Kurulu tarafından tespit ve ilan olunur.

            İlan olunan piyasa, açılış tarihlerinden önce o yıl ürünü ekici tütünlerinin alım satımı yasaktır. Ekici ile alıcı arasında tütün alım satımı yalnız denk halinde yapılır.

            TÜTÜN SATIMI SÖZLEŞMESİ
            Madde 21 - Ekici ile alıcı arasında tütün alım satımı Tekel İdaresi tarafından bastırılarak bedeli karşılığında verilecek olan ve örneği bu kanuna bağlı (2) numaralı yazılı sözleşmelerle yapılır.

            Sözleşmelerin üç nüsha olarak düzenlenmesi ve bir nüshasının ekiciye, bir nüshasının alıcıya, bir nüshasının Tütün Tarım Satış Kooperatiflerine, bulunmadığı yerlerde Tekel İdaresine verilmesi zorunludur. Sözleşmeler piyasa açılış tarihlerinden önce ve Tekel İdaresince, tespit olunan tarihte dağıtılmaya başlanır ve yalnız piyasa açılış tarihi ilan edilen ürün yılı tütünlerinin alım satımında kullanılır. Alındığı yıl kullanılmıyarak elde kalan sözleşmelerin, Tekel İdaresine ertesi yıla ait damga koydurulmak suretiyle tespit kullanılması uygundur.

            Sözleşmelere, bu kanun hükümlerine aykırı olmamak şartiyle özel şartlar konulabilir. Sözleşme yapılıp satış tamam olduktan sonra denkler tüccar tarafından yüzlerine damga vurulmak veya dört tarafından iple bağlanıp mühürlenmek suretiyle tespit olunabilir.

            SATILAN TÜTÜNLERİN DEVRİ
            Madde 22 - Ekici, satılan tütünlerinin devir işlemini kanuna uygun olarak hazırlar. Bu işlemin bitirildiği alıcıya veya kanunî konutuna bildirildiği tarihten başlıyarak alıcı on gün içinde bedelini ödeyip tütününü teslim almak zorundadır.

            Zorlayıcı sebep olmadan ödemeden veya teslim almaktan kaçınma halinde, ekici bu kanunda yazılı tahkim yoluyla bedeli ödemeye ve tütünleri teslim almaya alıcının zorlanmasını istiyebilir. Ekici isterse, hakem kurulu satış tutarının yarısına kadar da tazminat alınmasına karar verebilir.

            TÜTÜN ALIM-SATIMI HAKKINDAKİ YASAKLAR
            Madde 23 - a) Birden fazla ekiciden satış yetkisi tanıyan vekâletname almak,

            b) Tarihini piyasa açılışında koymak üzere, ekiciye piyasa açılışından önce tarihsiz sözleşme imza ettirmek,

            c) 16 ncı madde gereğince yapılan devirlere ve bu madde gereğince verilecek vekâletnamelere konu olan tütünlere ait tütün ekim cüzdanları hariç olmak üzere, diğer ekicilere ait tütün ekim cüzdanlarını ne sebeple olursa olsun toplamak,

            Yasaktır.

            AVANS
            Madde 24 - Tekel İdaresi veya diğer alıcılar tarafından, tütün ekicilerine tarladaki veya toplanmış tütünleri karşılığı, avans ve saire isim ve suretleriyle para verilebilir. Bu şekilde verilmiş para, parayı verene eşit fiyat ve şartlarla ve bu kanun çerçevesinde alış için rüçhan hakkı verir.

            Rüçhan hakkına sahip olan, fiyat ve şartın kendisine veya 58 inci madde gereğince göstermek mecburiyetinde olduğu konutuna bildirildiği andan itibaren ekici ve rüçhan sahibi alıcı aynı kasabada bulunurlarsa bildiri anında, başka kasabalarda bulunanlar ise 24 saat içinde, kabulünü bildirmezse hakkı düşmüş olur.

            Şu kadar ki avans sözleşmesinin bir sureti ekicinin cüzdanını aldığı Tekel İdaresine tescil ettirilmiş ise, devir muamelesinden evvel veya devir muamelesi anında peşin para aldığı zata veya müesseseye veya hesabına, almış olduğu parayı evvelemirde ödemek veya başka suretle tesviye için muvafakatnamesini ibraz etmekle mükellef tutulur.

            ALIM-SATIM SÖZLEŞMESİNİN UYGULANMASINDAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARIN ÇÖZÜMLENMESİ
            Madde 25 - Tütün ekicisi ile alıcısı arasında, yazılı alım-satım sözleşmesinin bu kanuna göre uygulama ve yürütümünden doğacak uyuşmazlıklar hakemler eliyle çözümlenir.

            Uyuşmazlık başgösterdiğinde alıcı veya ekici veya, var ise ekicinin isteğine dayanarak ekiciyi temsilen Ekiciler Birliği, mahallî sulh mahkemesine tahkim istediğini ve hakeminin kim olduğunu yazı ile bildirir. Mahkeme bu başvurmayı ve davacının hakeminin kim olduğunu diğer tarafa veya ikametgâhına hemen bildirerek üç gün içinde kendi hakemini seçmesini ister, mahkemece de üçüncü bir hakem seçilir.

            Bu süre içinde hakemini seçmiyen tarafın hakemi mahkemece re'sen seçilir. Mahkemece 3 hakeme de doğruyu tarif ve bildireceklerine yemin ettirilir.

            Hakemler, yemin ettirildiği günden başlıyarak beş gün içinde kararlarını verirler.

            Hakem kararlarında hakem ücretleri ve diğer giderler de belirtilir.

            Hakemler, eksper bulunmayan yerlerde, bu işlerden anlayanlar arasından seçilir.

            HAKEM KARARLARININ TEMYİZİ
            Madde 26 - Hakemler, kararı mahkeme kalemine verirler.

            Mahkeme, hakem kararını iki gün zarfında taraflara tebliğ eder. Taraflar bu karara karşı, tebliğ tarihinden itibaren 8 gün içinde Yargıtay'a başvurabilirler.

            Yargıtay tetkikatını bir ay içinde yaparak kararını verir.

            Hakem kararı yargıtayca bozulduğu taktirde mahkemece hakemlere yeniden inceleme yaptırılır.

            Yargıtay'ın bozma kararına uyulması zorunludur.

            Temyiz süresi geçen hakem kararları mahkemece tasdik ve tescil, Yargıtayca onanan hakem kararları ise tescil olunur.

            Mahkemece tescil olunan hakem kararları ilâm niteliğini alır.

            DARA, KÜF VE SU ÇÜRÜĞÜ
            Madde 27 - Ekici ile alıcı arasında tütün alım ve satımında dara, küf veya su çürüğünden ileri gelen azaltmalardan ve 19 uncu madde gereğince imhalık olarak tespit olunan miktarlardan başka iskonto, veya ıskarta veya diğer isimlerde bedel veya ağırlık indirimi veya bedelsiz alınacak kısım ayrılması her iki taraf için yasaktır.

            Dara tayininde anlaşmazlık çıkarsa, ikisi satan ekici ve ikisi satın alan alıcı tarafından seçilecek dört dengin darası, ortalama dara ağırlığının tayinine esas tutulur.

            Ekici ile alıcı bu yolda da anlaşamazlarsa, ambalajların tamamı tartılarak gerçek dara miktarı tespit olunur.

            Küf ve su çürüğü azaltmaları konusunda alıcı ve ekici anlaşamadığı takdirde, bu anlaşmazlık alıcının 24 saat zarfında müracaatı üzerine 19 uncu maddede yazılı surette hallolunur.

            TÜTÜN SATIŞ MERKEZLERİ
            Madde 28 - Tütün satış merkezleri kurulan yerlerde ekici tütünlerinin alım satımının bu merkezlerde yapılması zorunludur.

            Satış merkezleri kurulan yerlerde, bu kanunun 27 nci maddesinin daraya ilişkin hükümleri hariç, diğer hükümleri ile, 21, 22, 24, 25 ve 26 ncı maddeleri uygulanmaz.

            Satış merkezlerinde yapılan satışlara ait yazılı sözleşmelerin şekli, sureti tanzimi ve tütünlerin devrine ait işlemlerle, sair hususlar Tüzükte belirtilir.

            D) BAKANLIKLARARASI TÜTÜN KURULU VE MİLLİ TÜTÜN KOMİTESİ
            Madde 29 - Millî tütün politikasını tespit etmek, düzenlemek ve tütüncülükle ilgili çalışmaları koordine etmek "Bakanlıklararası Tütün Kurulu" nun görevidir.

            Bakanlıklararası Tütün Kurulu Maliye, Gümrük ve Tekel, Tarım ve Ticaret bakanlarından kurulur.

            MİLLİ TÜTÜN KOMİTESİ
            Madde 30 - Bakanlıklararası Tütün Kurulunun kararlarında "Millî Tütün Komitesi" nin teklif ve dilekleri gözönünde tutulur.

            Millî Tütün Komitesi; Gümrük ve Tekel, Tarım, Maliye, Dışişleri ve Ticaret bakanlıkları, Devlet Planlama Teşkilâtı, Tekel Genel Müdürlüğü, Ziraî Mücadele ve Zirai Karantina Genel Müdürlüğü, T.C. Merkez Bankası, T. C. Ziraat Bankası, Tütün Tarım Satış Kooperatifleri Bölge Birlikleri ve Genel Birliği, Türkiye Tütüncüler Federasyonu, Ziraat Mühendisleri Odası, Yüksek Tütün Eksperleri Okulu, Tütün Eksperleri, Sendikası, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tarım Fakülteleri ve Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu temsilcilerinden kurulur.

            BAKANLIKLARARASI TÜTÜN KURULU VE MİLLİ TÜTÜN KOMİTESİNE AİT İŞLERİN YÜRÜTÜMÜ
            Madde 31 - Bakanlıklararası Tütün Kuruluna ve Millî Tütün Komitesin ait işlemler, tüzükte belirtilecek esaslar içinde, Gümrük ve Tekel Bakanlığı tarafından yürütülür.

            E) TÜTÜN EKSPERLİĞİ
            TÜTÜN EKSPERLERİNİN YETİŞTİRİLMESİ
            Madde 32 - Türkiye'de tütün eksperliği yapmak için, Gümrük ve Tekel Bakanlığı tarafından kurulacak Tütün Eksperleri Yüksek Okulunu bitirmiş olmak şarttır.

            Bu okulun diplomasını haiz olmıyanlar, tütün alım satım muayenelerini, tütünlerin vasıf, değer ve nevilerinin tayini işlerini ve tütün işletme, bakım, fabrikasyon eksperliğini yapamazlar. Tütün işlerinde bilirkişi ve hakem olamazlar. Ancak 25 inci madde hükmü saklıdır.

            Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kazanılmış olan haklarla, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Tekel İdaresinin eksper kursunda öğrenci olanların hakları saklıdır.

            Yabancı memleketlerden emsal yüksek okulları bitirenler, yönetmelikte belirtilecek imtihanı vermek şartiyle bu okulu bitirenlerin bütün haklarına sahip olurlar.

            TÜTÜN EKSPERLERİ YÜKSEK OKULU
            Madde 33 - Tütün eksperi yetiştirmek amaciyle açılacak Tütün Eksperleri Yüksek Okulunun giriş şartları, okutulacak dersler, gösterilecek stajlar, sınav usulleri, okulun yönetimi, disiplin işleri, okula kimlerin öğretmen olabileceği gibi hususları tespit etmek üzere hazırlanacak ve Millî Eğitim Bakanlığınca onanacak bir yönetmelikte gösterilir.

            EKSPER KURSU MEZUNU EKSPERLERİN, TÜTÜN EKSPERLERİ YÜKSEK OKULUNU BİTİRENLERİN HAKLARINI KAZANMASI
            Madde 34 - 3437 sayılı Tütün ve Tütün İnhisarı Kanunu ile bu kanunun uygulama şeklini gösteren nizamname hükümleri gereğince Tekel İdaresi tarafından açılan 5 yıllık kursu ve stajları tamamlıyarak diploma ve ehliyetname almış olan tütün eksperleri, ayrıca hazırlanacak bir müfredat programına göre, Tütün Eksperleri Yüksek Okulunda toplamı en az bir ders yılı süreli bir öğrenim görürler. Bu öğrenim sonunda yapılacak sınavda başarı gösterenlere bu okulun diploması verilir.

            TÜTÜN EKSPERLERİNİN MESLEKİ SORUMLULUKLARI
            Madde 35 - Tütün eksperlerinin meslekî sorumlulukları bu kanuna ait tüzükte gösterilir.

            F) MÜTEFERRİK HÜKÜMLER
            ARAŞTIRMA KURULUŞLARININ MUAFİYETLERİ
            Madde 36 - Araştırma kuruluşlarının denemeler yapmak amaciyle ekiciden alacağı tütünler için bu kanunun 18, 19, 20, 21 ve 28 inci maddeleri uygulanmaz.

            TÜTÜNDEN ALINACAK VERGİ VE RESİMLER
            Madde 37 - Türkiye'de tütün yetiştiren gerçek kişiler, yetiştirdikleri yaprak tütünün yetiştirilmesi ve satılması ile ilgili işlemleri dolayısiyle Hazineye ait her nevi vergi (Gelir Vergisi hariç) ve resimden muaftır. Belediye ve özel idarelere ait vergi, resim ve harçlar ise en düşük tarife üzerinden alınır.

BÖLÜM - II
TÜTÜN TEKELİ, TÜTÜN TARIM VE TİCARETİNİN KONTROLU

            A) TÜTÜN TEKELİ
            TEKELİN KONUSU
            Madde 38 - a) Yurt içinde tüketim için tütün, tömbeki kıymak, sigara, yaprak sigarası, enfiye, ağız ve pipo tütünü ve kıyılmış tütün yapmak ve bunları alameti farikalı kutularda veya paketlerde satışa hazırlamak ve satmak,

            b) Yabancı memleketlerden tömbeki, yaprak sigarası ve tütünü ve diğer tütün mamulatı ve sigara kağıdı getirmek,

            Devlet Tekelindedir.

            c) Tütün kullananlar kendileri için Tekel İdaresinin sattığı kıyılmış tütünlerden ve sigara kağıdından el ile sigara yapabilirler.

            d) Tüccar yeterliği ve niteliği bulunan özel ve tüzel kişilerle, tütün tarım satış kooperatifleri ve bölge birlikleriyle, Türkiye Tütün Ekicileri Genel Birliği, yalnız yabancı memleketlere satılmak üzere (a) fıkrasında sayılan maddeleri yapmak için Gümrük ve Tekel Bakanlığının izni ile fabrika açabilirler.

            Kurulacak fabrikaların işletme ihtiyaçları için gerekli Tekel maddeleri Tekel İdaresinin kontrolu altında ve ithalat rejimi çerçevesinde yabancı memleketlerden de ithal edilebilir.

            Tütün artıklarından tali maddeler üretimi için fabrika veya imalathane kurmak serbesttir.

            Bu fıkraya göre kurulacak fabrikaların açılma şartiyle kurulan fabrikaların kontrol usul ve işlemleri Tüzükte gösterilir.

            e) Tekel İdaresi kendi fabrikasyon ihtiyacını karşılamak amaciyle ekiciden aldığı tütünlerden çıkacak stok fazlası yaprak tütünleri satabileceği gibi, yabancı memleketlere tütün mamulatı ve harmanlanmış yaprak tütün gönderebilir.

            f) Tekel İdaresi sigara kağıdınnı kontrolu altında yurt içinde de yaptırabilir.

            TÜTÜN MAMULLERİ FİYATLARININ TESPİTİ
            Madde 39 - Tekel İdaresi tarafından yurt içinde satılan tütün mamullerinin satış fiyatı Tekel Genel Müdürlüğü tarafından belirtilip, Gümrük ve Tekel Bakanlığı tarafından Maliye Bakanlığının görüşü alınarak onaylanır.

            38 inci maddenin (e) fıkrası gereğince satılacak yaprak tütünlerle ihraç edilecek harmanlanmış yaprak tütün ve tütün mamulâtının satış fiyatları, ticaret gereklerine göre Tekel Genel Müdürlüğü tarafından tespit edilir.

            TÜTÜN SATIŞ BELGELERİ
            Madde 40 - Tütün mamullerini satmak istiyenler Tekel İdaresinden satış belgesi almak zorundadırlar. Satıcıların sınıfları; satış miktarları gözönünde bulundurularak, tüzükte belirtilir. Satış belgeleri kişiye özel olup başkasına devrolunamaz. Satış belgesi gösterilen süre, yer ve bölge için geçer. Satıcılar mamulleri satış belgelerinde yazılı Tekel İdaresi depolarından almak zorundadırlar.

            SATICILARIN KONTROLU
            Madde 41 - Tekel İdaresi, satıcıların satış yerlerini ve mamulatını kontrola yetkilidir.

            Satıcılar Tekel İdaresinin isteği üzerine mevcutlarını imzalı bir bildirim ile bildirmek zorundadırlar.

            SATIŞ VE TAŞIMA ÜCRETİ
            Madde 42 - Tekel İdaresi:

            a) Mamullerini satanlara tüzükte belirtecek sınırlar içinde satış ücreti verilebilir.

            b) İdare deposu bulunmıyan veya şehir ve kasaba dışında olan yerlerdeki başsatıcılarla satıcılara ayrıca, taşıma şartlarına ve satış yerlerinin uzaklığına göre, taşıma karşılığı olarak taşıma ücrti verebilir.

            SİGARA KAĞITLARI
            Madde 43 - a) Rengi beyaz veya beyaza yakın, kalınlığı 0,04 m/m veya daha aşağı ve yanma yetenekleri olumlu olan kağıtları yurda sokmak ve bunları alıp satmak,

            b) Hangi nevi ve renkte olursa olsun sigara kağıdı yapmak, kullanmak, alıp satmak, saklamak ve bunları memlekete sokmak veya bir yerden diğer bir yere taşımak,

            yasaktır.

            c) (a) fıkrasında yazılı nitelikteki bütün basılı kağıtlar ile, ambalaj işlerinde kullanılan satine kağıtlar (a) fıkrası hükmü dışındadır.

            TÜTÜN MAMULLERİNİN YURDA SOKULMASI
            Madde 44 - a) Yabancı memleketlerden gelen yolcular, yurda girerken beraberlerinde en çok 20 adet sigara veya 50 adet yaprak sigarası veya 200 gram kıyılmış tütünle 200 yaprak sigara kağıdını veya 200 gram pipo veya ağız tütününü veya 200 gram tönmbekiyi veya 50 gram enfiyeyi hiçbir vergi ve resim vermeden memlekete sokabilirler.

            Bu yolcuların yanındaki maddeler (Sigara kâğıdı hariç) yukarıki miktarlardan fazla ise, fazlalık yolcu tarafından bildirilmek şartiyle en çok bir kiloya kadar Gümrük resminden ve diğer vergi ve resimlerden başka Tekel Resmi veya Gider Vergisinin tüzükte belirtilecek katı alınmak suretiyle yurda sokulabilir. Böyle bir fazlalığın varlığı inkâr edildiği veya gizlendiği halde tespit edilirse ilgili hakkında Kaçakçılık Kanunu hükümleri uygulanır.

            Tekel resimleri veya Gider Vergisi gümrüklerce alınarak Tekel İdaresine verilir.

            b) Türkiye'de oturan yabancılar adına dış memleketlerden gönderilip ticarî amaç ve niteliği bulunmıyan (Sigara kâğıdı hariç) tütün mamullerinin yurda sokulmasına Tekel Genel Müdürlüğünce izin verilebilir. Bunlardan (a) fıkrasına göre Tekel Resmi veya Gider Vergisi alınır.

            c) Gümrük kanunu gereğince Cumhurbaşkanının kendisi ve konutu için getirilen ve yine aynı kanun gereğince ve karşılıklılık şartı ile yabancı devlet elçilerinin ve Dışişleri ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarınca tespit edilecek diplomasi memurlariyle siyasî delegelerin ve ulaslararası kuruluşların memurlarının beraberlerinde getirdikleri veya sonradan getirecekleri bu kanunda yazılı Tekel maddeleri, Tekel Resmi veya Gider Vergisinden muaftır.

            d) Gerek (a) ve (b) fıkraları hükümlerine gerekse Gümrük Kanununun 18 inci maddesinin 1, 2, 3 numaralı fıkraları hükümlerine dayanarak yurda sokulan sigara ve diğer tütün mamulâtının, bu hükümlerden istifade edemiyenler tarafından her ne sebeple olursa olsun, bedelli veya bedelsiz kabulü, kullanma veya tüketimi, bulundurulması, saklanması, satılığa çıkarılması ve satılması yasaktır.

            KİMLERİN ELİNDE YAPRAK TÜTÜN BULUNACAĞI
            Madde 45 - Ekim cüzdanı bulunan ekici ile, Tekel İdaresince tescil edilmiş olan tütün tüccarlarından ve tütün tarım satış kooperatifleri ile bu kooperatiflerin üst kuruluşlarından başka hiç kimse elinde yaprak tütün bulunduramaz. Hiç kimse 44 üncü madde hükmü hariç olmak üzer 38 inci maddenin (a) ve (b) fıkralarında sayılan ve Tekel İdaresinin alâmeti farikasını taşımıyan maddeleri memlekete sokamaz, beraberinde bulunduramaz ve biryerden bir yere taşıyamaz.

            B) TÜTÜN EKİCİLERİ İLE İLGİLİ HÜKÜMLER
            ÜRÜN BİLDİRMİ
            Madde 46 - Tütün ekicileri, tütünlerini topladıktan sonra, en çok bir hafta içinde, tarlalarından aldıkları tütün miktarını tüzükteki örneğe göre dolduracakları bir ürün bildirimi ile o yerin muhtarına bildirmek zorundadırlar.

            Muhtarlar, bildirimlerde yazılı üretim miktarlarını ekin cüzdanlarına yazarak onaylar ve bildirimleri, kendisine verildiği tarihten başlıyarak 10 gün içinde o yerin Tekel İdaresine vermekle yükümlüdürler.

            Ürün bildirimlerinde ve bu bildirimlere göre düzenlenen tütün ekim cüzdanlarında yazılı üretim miktarları, ekicilerin Tekel İdaresine karşı yaprak tütün borçlarını teşkil eder.

            YAPRAK TÜTÜN BORÇLARININ TESBİTİ VE KONTROLU
            Madde 47 - Tekel İdaresi, gerek ürün bildiriminden evvel ekicilerin dikim alanlarını ve gerekse ürün bildiriminden sonra kurutulmuş tütünlerini, lüzum gördüğünde kontrol etmek suretiyle yaprak tütün borçlarını incelemeye ve tesbite yetkilidir.

            Ekici; tarla, kurutma ve denkleme döneminde ve gerek denk halinde bulunan tütünlerinin hepsini kontrolda bulunan Tekel memurlarına göstermekle yükümlüdür.

            TÜTÜN EKİCİSİNİN VEKİL GÖSTERMESİ VE ŞARTLARI
            Madde 48 - Tütün ekim cüzdanını aldıktan sonra işinin başından uzun zaman ayrılacak olan ekici Tekel İdaresine başvurarak kanunî bir vekil göstermeye mecburdur.

            Askerlik hizmetine çağrılanların vekâletnameleri ilgili askerlik şubesi başkanlıkları veya mensup oldukları birlik komutanları tarafından düzenlenir ve onaylanır.

            Vekil göstermeden ayrılan ekicileri derhal Tekel İdaresine haber vermeye ve kurutulmuş tütünlerinin kaçağa gitmemesi veya kayıbolmaması için gerekli tedbirleri almaya tarlanın bulunduğu yer muhtarı mecburdur.

            Bu haber verme üzerine Tekel İdaresi, göndereceği memurlarla o yerin muhtarı veya ihtiyar heyetlerinin seçecekleri yetkili iki tütün ekcisinden kurulu bir heyete gerek yaş gerek kuru haldeki tütünlerin durumlarını ve miktarlarını tespit ettirir.

            Tütünler değer taşıyorlarsa açık artırma ile yerinde 2 nci maddeye göre tütün ekimine engel hali bulunmıyan isteklisine satılır. Parası gaip ekici adına emanete alınır. Değer taşımıyorlarsa usulünce yok edilir.

            Ekicinin ölümü halinde tütün ekim cüzdanından doğan ödev ve hukukî mükellefiyetler kanunî mirasçılarına aittir. mirasın reddi veya varis bulunmaması hallerinde yukarıki fıkraya göre işlem yapılır.

            Bir şahıs, bu maddenin birinci fıkrası gereğince birden fazla ekicinin tütünü için vekil gösterilemez. Bir şahıs bu maddenin beşinci fıkrası gereğince birden fazla ekicinin tütününü satınalamaz.

            KIRIMDAN VAZGEÇEN VE TÜTÜNLERİ ZARARA UĞRIYAN VEYA KAYBOLAN EKİCİLERİN YAPRAK TÜTÜN BORÇLARININ DÜZELTİLMESİ
            Madde 49 - Tütün kırımından tamamen veya kısmen vazgeçen veya kırımdan evvel veya sonra tütünlerinin kısmen veya tamamen zarara uğradığı veya kaybolduğunu gören ekiciler o yerin muhtarına hemen bildirmekle beraber,

            a) Ürün bildirimi vermemişlerse bir hafta içinde ekim cüzdanı aldıkları Tekel İdaresine başvurarak cüzdanlarını geri vermeye veya cüzdanlarındaki yazıları düzelttirmeye,

            b) Ürün bildirimi vermişlerse bir hafta içinde o yerin Tekel İdaresine başvurarak yaprak tütün borçlarını düzelttirmeye.

            Zorunludurlar.

            Birinci fıkraya göre kırımından tamamen veya kısmen vazgeçilen veya kullanmıya yaramıyan tütünler usulüne göre yok edilir.

            Ekici, eksiğinin çalınmaktan ileri geldiğini iddia eder ve bu iddiası zabıtaca yapılacak soruşturma ile anlaşılırsa çalınan miktar cüzdandaki miktardan indirilir.

            Su baskını, sel ve yangın gibi genel felâketler olduğunda Tekel İdarsi Ekicilerin başvurmalarını beklemeden durumu araştırarak zarara uğrıyan miktarı cüzdanlarındaki miktardan indirilir.

            EKİCİ TÜTÜNLERİNİN TAŞINMASI
            Madde 50 - Tekel İdaresince verilmiş taşıma belgesi olmadıkça, tütünlerin bir yerden diğer bir yere taşınması yasaktır.

            Ancak, ekici topladığı tütünlerini dizme ve kurutma yerlerine serbestçe taşıyabilir. Kurutulmuş tütünlerin aynı ilçe hududu içinde bir yerden diğer bir yere taşınması serbesttir.