gümrük mevzuatı  
İKİNCİ KİTAP
GÜMRÜK REJİMLERİ
 
BİRİNCİ AYIRIM
SUNDURMA REJİMİ
 SUNDURMA  
        Madde 51- Yabancı  memleketlerden kara (Demiryolları dahil), deniz ve hava taşıtlarıyla Türkiye'ye getirilen eşya , eğer orada sundurma ve antrepoculuk hizmetleri kanunnen tekeline verilmiş bir işletme varsa, bu işletmelerin sorumluluğu altındaki ‘’sundurma’’ lara,  gümrüğün denetimi altında konulur.  

         Kırık veya tamire muhtaç kaplar ile dağınık eşya sundurmalarda, gümrük ve işletme idarelerinin müşterek kilidi altında ayrı bir yerde muhafaza altına alınır. Durum tutanakla tesbit olunur.  

        İşletme idareleri, en çok üç gün içinde, sundurmalarına alınan eşyanın manifestolarındaki bilgilere uygun olarak düzenleyecekleri sundurma giriş listesinin iki nüshasını ilgili gümrüğe vermeye mecburdurlar.  

         Sundurmaların şekil ve nitelikleri Bakanlıkça tayin ve tespit edilir.  

        İşletme idaresi bulunmayan yerlere gelen eşya, ancak gümrük sundurmalarına veya  gümrükçe müsaade edilen yerlere çıkarılabilir.  

        Yukarıdaki fıkralar gereğince gümrüğün denetlemesi altına konmuş eşyanın aşağıdaki maddelerde yazılı rejimlerden birisine göre işleme tabi tutulmasını, bunların sahipleri veya temsilcileri veya nakilleri  usulüne uygun bir beyanname ile gümrükten isteyebilirler.  

 SÜRE  
        Madde 52- Yukarıdaki Maddede gösterilen yerlere konulan eşya bir gümrük rejimi beyanında bulunulmak üzere buralarda, ancak iki  ay ve rejim beyanından itibaren de iki ay kalabilir. Bu süreler içinde çekilmeyen eşya tasfiye olunur.  

        Ancak, bir defada getirilemeyen komple tesislerin sabipleri , mümessilleri veya nakilleri tarafından gümrüğe müracaatla,ve  tesvik edilmek şartıyla sundurmada bekleme süresi son partinin getirilişinden itibaren işlemeye  başlar. İlk partinin gelişi tarihinden itibaren eşyanın sandurmada bekleme süresi bir yılı aşmaz.  

        VAGON ve DENİZ ÜSTÜ İŞLEMLER ve ANTREPOLARA ALINACAK EŞYA  
        Madde 53-1. Hacımları ve ağırlıkları veya cinsleri itibariyle Bakanlıkça tayin ve tesbit edilecek, bazı eşya sundurmaya  alınmaksızın ve sahibinin sorumluluğu altında "deniz üstü" veya  "vagon üstü" veya "kamyon üstü" işleme tabi tutulabilir ve bu işlemlerde 52 nci Madde deki sundurma süresi tatbik olunur.  

        2. Türkiye'ye gelen eşyanın sahipleri veya mümessilleri veya nakilleri, usulüne uygun bir beyanname ile ve kendi sorumlulukları altında, bunların doğruca antrepoya alınmasını gümrükten isteyebilirler.  

İKİNCİ AYIRIM
GİRİŞ REJİMİ
 
BİRİNCİ BÖLÜM
BEYAN ve ŞEKİLLERİ ve BİLGİ ALMA
 
        YAZILI BEYAN  
        Madde 54-Türkiye'ye kesin olarak girecek eşyanın cinsi nev'i, niteliği, tatbikatı kolaylaştıracak surette Gümrük Giriş Tarife Cetvelinin tertip ve tavsiflerine uygun olarak gösterilen giriş beyannamesi ile yetkili gümrüğe beyanı mecburidir.  

        Beyannamenin şekli, adedi ve ihtiva edeceği bilgiler ile  beyanın tevsikine yarıyan belgelerin mahiyet ve adetleri  ve hangilerinin beyannameye ekleneceği ve sair hususlar Bakanlıkça tayin ve tesbit olunur.  

        Beyannamenin, eşyanın Gümrük Giriş Tarife Cetvelindeki numarası gösterilerek ve buna göre vergi tahakkukları da yapılmış olarak verilmesini ve muayeneden önce bu tahakkuka göre vergilerin ödenmesini istemeye Bakanlık yetkilidir. Bu halde 59 uncu Maddenin son fıkrası hükmü işlemez.  

        65 inci Maddedeki esaslar dairesinde, satıcı ile hiçbir münasebeti bulunmayan müstakil alıcılarla satıcı ile münasebetleri dolayısıyla bu kanuna göre müstakil bir alıcı durumunda olmayan mükelleflerin aynı tablolarda beyanda bulunmaları mecburidir. Bu beyanın şekli ve istenilecek bilgi ve belgeler Bakanlıkça tavin ve tesbit edilir.  

        Bu Kanunun tatbikatında müstakil bir alıcı addedilmeyen ithalatçıların durumları ve haklarında uygulanacak işlemler, zaman zaman bakanlıktan gümrüklere ve ilgililere tebliğ olunur.  

        SÖZLE BEYAN  
        Madde 55- Aşağıda yazılı olan hallerde beyan sözle yapılır ve buna konu olan eşyanın gümrük işlemlerinde tahakkuk varakası kullanılır.  

        1. Yolcuların ve nakil vasıtaları hizmetlilerinin vergiden muaf olan veya vergiye tabi olup da ticari mahiyet ve miktarda bulunmadığına ve bu maksatla getirilmediğine gümrükçe kanaat getirilen eşyası ile sınır bölgesi ahalisinin elde ve sırtta taşınabilecek miktarda ve kendi ihtiyaçlarına mahsus olan eşyası,  

        2. Bu kanunun 7 nci Maddesinin 4,5 ve 6 ncı fıkralarında, 8 inci Maddesinin 8, 9, 10, 11 ve 12 nci fıkralarında ve 12 nci Maddesinin 2 ve 3 üncü fıkralarında sözü edilen eşya,  

        3. Hava gemisi ile getirilen Gümrük vergisinden muaf eşya ile ticari olmayan ve zati mahiyette bulunan eşya,  

        Bu Maddenin uygulanmasında gümrük memurları, beyanlarını kanun hükümlerine uygun olarak yapabilmelerini kolaylaştırmak gayesiyle, mükelleflere önceden bilgi verirler.  

        Açık olarak beyanda bulunmayan veya bulunamayan veya kablarının açılıp bakılmasını isteyenlerin eşyası muayene edilir. Lüzumu halinde yolcuların gümrüklerde yazılı olarak beyanda bulunmalarını istemeye ve buna ait usulleri koymaya Bakanlık yetkilidir.  

        Yolcuların gümrük işlemleri hakkında önceden bilgi edinmeleri Bakanlıkca yapılan yayınlarla temin olunur.  

        Tahakkuk varakalarının şekli, adedi ve ihtiva edeceği bilgiler il e kullanma tarzı ve sair hususlar Bakanlıkça tesbit olunur.  

        ÖZEL BEYAN  
        Madde 56- Aşağıda yazılı hallerde yetkili makamlardan yazılacak mektuplar beyanname addolunur ve eşyanın gümrük işlemleri bunlarla yürütülür.  

        1. Cumhurbaşkanına ait 10 uncu Madde nin 1 inci fıkrasındaki eşya için umumi katiplikten yazılacak mektuplar.  

        2. Diplomatik muaflık ve imtiyazlardan faydalananların ancak kendi adlarına veya elçilik adına gelecek eşya için, karşılıklı olmak şartıyle, misyon şeflerinden veya muaflık hakkı tanınmış heyet başkanlarından yazılan, mektuplar ile kurye çantalarına ait kurye mektupları, (bu mektupların şekli, ihtiva edeceği bilgiler ve göreceği işlemler Dışişleri ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarınca müştereken tesbit olunur.)  

        TESCİL  
        Madde 57- Giriş beyannameleri incelenerek 54 üncü Maddede belirtilen bilgileri ihtiva ettiği takdirde kabul ve tescil edilir. Ancak şekli noksanlıkları tamamlanmak üzere geri verilir.  

        Beyannamenin tescili, deftere kaydı ve üzerine sıra numarası, tarih ve resmi mühür konulması suretiyle tamam olur.  

        135 inci Madde nin 1 inci fıkrasında sözü geçen giriş beyannameleri de bu Madde hükmüne göre tescil olunur.  
  
        55, 56 ve 136 ıncı Maddelerde sözü edilen ve beyanname hükmünde olan tahakkuk varakası ve mektuplar da Maddelerinde gösterilen şartlara uyduğu takdirde ve gerektiğinde noksanları  tamamlattırılarak derhal özel defterlerine kayıt ve üzerlerine  sıra numarası, tarih ve resmi mühür konularak tescil edilirler.  

        BEYANNAMEDE KALEM  
        Madde 58- Giriş beyannamelerinde, beyana terettübedecek vergi ve ceza bakımından her kalem ayrı bir beyan sayılır. Bir kalemin eksik veya fazlası diğer kalemin fazla veya eksiğiyle mahsup edilemez.  

        Gümrük Giriş Tarife cetvelinde ve antlaşmalara dahil ahdi tarife cetvellerinde ayrı tarife pozisyonu veya tali pozisyon altında toplanan ve bir vergi haddine tabi olan eşya bir kalem sayılır.  

        BEYANNAMELERDE DÜZELTME  
        Madde 59- Kazıntı ve silintili beyannameler gümrükçe kabul edilmez.  

        Hatalı yazının üzeri okunacak şekilde çizilerek doğrusu  yazılır. Düzeltmeler ve ilavelerin yanına beyanname sahibi tarafından  imza konulur ve tescil esnasında bunlar resmi mühürle mühürlenir.  

        Beyannameler tescillerinden sonra düzeltilemezler. Ancak, muayene havalesinden önce olmak şartiyle, mükellefler bu beyanlarını eşyanın cins, nev'i ve niteliği, kab adediyle marka ve numaraları aynen kalmak üzere yalnız ağırlık, adet, ölçü veyahut kıymetyönlerinden düzeltebilirler ve bu düzeltmeler, idare amirinin izni ileyapılır ve beyan sahibi ile müştereken imzalanarak resmi mühürle mühürlenir.  

        BEYANIN BAĞLAYICI OLDUĞU  
        Madde 60- Gümrük idaresince tescil edilmiş olan beyanname taallük ettiği eşyanın vergi, resim ve para cezalarından dolayıtaahhüt mahiyetinde olarak mükellefi bağlar ve vergilerin tahakkukunaesas tutulur.  

        Gümrük İdaresi, beyanın doğruluğunu denemek üzere eşyayı kısmen veya tamanen muayene edebilir. Bu takdirde beyanname muhtevası eşyanın vergilerinin tahakkuku muayene neticesine göre yapılır. (65 nci Madde deki kıymete ilişkin hükümler saklıdır.)  

        Ancak, kısmi muayenelerde idarenin ve mükellefin bütün kapları muayene ettirmek hakkı saklıdır.  

        Eşyaya ait vergilerin tahakkuku ve diğer gümrük işlemlerinin, muayene edilmeden beyana göre yapılmasına idare amirince müsaade edilebilmesi hususunda usuller koymaya Bakanlık yetkilidir.  

        BEYANNAMENİN TAKİBİ  
        Madde 61- Giriş beyannameleri tescil tarihinden itibaren,  ihtilaf olmadığı halde sebepsiz yere iki ay içinde takip ve gümrük işlemleri bitirilmediği takdirde mübtevası eşyanın  muayenesi cihetine gidilir. Muayenede mal sahipleri veya gümrük  komiyoncularının da bulunmaları kendilerine yazı ile bildirilir ve tayin edilen günde gelmedikleri takdirde muayene re’sen yapılır.  

        Muayene neticesinde gümrüklerce alınan para cezasını veya diğer ceza takiplerini gerektirir hallere rastlanmadığında, keyfiyet tutunakla tesbit, eşyaya tasfiyeye ait hükümler tatbik ve beyannaneler iptal edilir.  

        Yukarıdaki fıkralara göre yapılacak muayene sonunda, gümrüklerce alınan para cazasını  veya diğer ceza takiplerini gerektiren hallerde usulüne göre kovuşturma yapılır.  

        İhtilaflı olan işlerde, yetkili mercilerce ihtilafın halline değin bu Madde hükmü uygulanmaz.  

        GİRİŞ BEYANNAMESİ VERİLMİŞ EŞYADA REJİM DEĞİŞİKLİĞİ  
        Madde 62- Gümrükçe giriş beyannamesi tescil edildikten sonra yabancı bir memlekete çıkarılması veya yetkili başka bir gümrüğe gönderilmesi istenilen eşyanın muayenesi neticesinde cezayı gerektirir bir hal görülmediği takdirde bu istek kabulolunur. Şu kadar ki, yetkili bir başka gümrüğe gönderilmesi istenilen eşyanın yurda ithaline mani bir hali bulunmaması şarttır.  

        Bunlardan yurt dışına gönderilmek istenilenlerin vergileri peşinolarak tahsil edilmişse bunlar iade edilir. Muayene neticesi para cezasını gerektirdiği takdirde isteğin kabulü cezanın ödenmesine bağlıdır.  

        EŞYANIN BEYANDAN ÖNCE MUAYENESİ  
        Madde 63- Beyanlarını yukardaki Maddeler hükümlerine göre yapabilmek üzere mükelleflerin, gümrüğün denetlemesi altındaki eşyasını tartmalarına, muayene etmelerine ve ticari mahiyet taşımıyacak değerde numune almalarına izin verilir.  

        Bu hususta kullanılacak belgeler ve uygulunacak işlemler bakanlıkça tayin ve tespit edilir.  

        TARİFE ve FİYAT HAKKINDA BİLGİ İSTEME  
        Madde 64- Elindeki belgelere ve nümuneye göre beyanlarını tarifeye uygun olarak yapmıyacak durumda olan mükellefler bu hususta ve normal fiyat unsurları hakkında Gümrükler Genel Müdürlüğünden bilgi isteyebilirler.  

        Gümrükler Genel Müdürlüğü bu fiyat unsurları ve tarife hususundaki mütalaasını, müracaatın mesnedi olan nümune ve belgelerin incelenmesi suretiyle hem bilgi isteyene ve hem de ilgili gümrüğe en kısa zamanda bildirir. Bu şekildeki bildirişler,kanun ve tarife cetveli ile izahname hükümleri gözönünde tutularak işleme tabi tutulur.  
  

İKİNCİ  BÖLÜM
BEYANIN TESVİKİ ve MUAYENE
 
        EŞYANIN KIYMETİ  
        Madde 65- 1. İthal eşyasının Gümrük vergisine esas olan kıymeti,  Gümrük Vergisi ödeme mükellefiyetinin başladığı tarihteki normal fiyatıdır.  

        2. Normal fiyat, birbirinden müstakil bir alıcı ile bir satıcının tam ve serbest rekabet şartları içerisinde uyuştuğu farz olunan fiyattır.  

        Bu fiyat tesbit olunurken :  

        a) Eşyanın alıcıya Türkiye’de giriş liman veya mahallinde teslim edildiği;  

        b) Eşyanın satışına ve Türkiye’de giriş liman veya mahallinde teslimine müteallik bütün masrafların satıcıya ait bulunduğu, dolayısıyla normal fiyata dahil olduğu;  

        c)Türkiye’de ödenmesi gereken vergi ve resimlerin alıcıya ait olduğu dolayısıyla eşyanın normal fiyatına dahil bulunmadığı;  
farz olunur.  

        3. 2 nolu fıkranın (b) bendinde bahsi geçen masraflar şunlardır:  

        Nakliye ve sigorta; komisyonlar; tellaliye ; eşyanın Türkiye’ye ithali için yurt dışında tanzimi gereken belgelere ait masraflar (Konsolosluk harçları dahil ) ; Yurt dışında ödenmesi icap eden vergi ve resimler (Muafiyet sebebiyle alınmayan vergilerle, geri verilmiş yada verilecek vergiler hariç ) ; ambalaj bedelleri (Vergilendirme yönünden ayrı sayılanlar hariç) ; ambalaj masrafları (İşçilik , malzeme veya diğer masraflar ), yükleme masrafları;  

        4. Birbirinden müstakil bir alıcı ile bir satıcı arasında tam ve serbest rekabet şartları altında yapılan satış anlaşmasında ;  

        a) Eşya fiyatının ödenmesi alıcının yegane fiili edasını teşkil eder.  

        b) Uyuşulan fiyat, satıcı veya satıcı ile iş ortağı gerçek veya tüzel bir kişi ile alıcı veya alıcı ile iş ortağı gerçek veya tüzel bir kişi arasında , bizatihi satışından doğan ilişkiler dışında akte müstenit bulunsun veya bulunmasın ticari, mali veya sair bir ilginin tesiri altında olmayacaktır.  

        c) Eşyanın ilerde satışından, temlikinden veya kullanılmasından doğacak nemanın herhangi bir kısmından satıcı veya satıcının ortağı gerçek veya tüzel bir kişi doğrudan doğruya veya dolayısıyla faydalanamaz.  

        d) İki şahıstan her biri diğerinin ticaretinde her hangi bir menfaat rabıtasına sahip olursa veya her ikisinin her hangi bir ticarette müşterek bir menfaat rabıtası bulunursa veya üçüncü bir şahsın bunlardan her birinin ticaretinde bir menfaat rabıtası mevcut olursa bu menfaat rabıtaları doğrudan doğruya veya dolayısıyla da olsa, bu şahıslar iş ortağı addolunur.  

        e) Kıymeti tesbit edileck eşya:  

        Bir ihtira beraatına veya tescil edilmiş bir resim yahut bir modele göre imal edildiği;  

        Yabancı bir imalat veya ticaret markası altında ithal edildiği ;  

        Yabancı bir imalat veya ticaret markası altında satışa arz edilmek , temlik edilmek veya kullanılmak üzere ithal edildiği veya ithalden sonra tamamlayıcı bir işçiliğe tabi tutularak böyle bir alameti farika ile satışa arz edilmek , temlik edilmek veya kullanılmak üzere ithal edildiği;  

        Taktirde;  

        Bu eşyanın normal fiyatına, patentin tescil edilmiş resmi veya modelin veya fabrika veya ticarethanenin alameti falikasını kullanma hakkı dahil edilir.  

        5. Kati satış akdine müsteniden yurda ithal edilecek eşyanın Gümrük Vergisi, bu akde uygun olarak beyan olunan ve Gümrükçe ilk nazarda şüpheli görünmeyerek kabul edilen fiyat üzerinden tahakkuk ettirilir.  

        Şu kadarki, satış akdinin yukarıdaki fıkralarda yazılı şartlara uygun olarak yapılmamış bulunması halinde Gümrük Vergisi, mezkür fıkralara göre tesbit olunacak kıymet üzerinden hesaplanır.  

        6. Eşyanın Gümrük Vergisine esas olacak kıymetinin Türk Parası olarak beyanı mecburidir. Fatura ve diğer belgelerde yazılı yabancı paralar vergi ödeme mükellefiyetinin başladığı tarihde mer’I kurlara göre Türk Parasına çevrilir. Bu kurlar cari resmi, kambiyo kurları esas alınarak Bakanlıkça tesbit edilir ve yayınlanır.  

        7. Gümrük Vergisinin tahakkukuna esas olan eşya kıymetinin tesbitinde bir liradan aşağı olan kesirler liraya tamamlanır.  

        8. Vergiden muaf olan veya ağırlık esası üzerinden vergiye tabi tutulan eşyada dahil olmak üzere bilimum eşya kıymetlerinin yukarıdaki esaslara göre gümrüğe beyanı mecburidir.  

        9. Gümrük Vergisi eşyanın kıymeti üzerinden alınan hallerde eşyanın fatura ve benzeri diğer belgelerle yapılan denetlemesi neticesinde fatura ve diğer belgelerinde gösterilmemiş olan kıymetlerde normal fiyata eklenir.  

        Fatura ve diğer benzeri belgelerine nazaran gümrük muayenesinde noksan çıkan eşya kıymetleri, eşyanın telef veya ziyanından veya noksan gönderildiğinin sabit olmasından veya çalınmasından ileri geldiği anlaşılmak şartıyle vergiye esas kıymetten düşülür.  

        10. Kanunu 140.ncı maddesine göre satışa çıkarılacak eşyanın Gümrük Vergisine esas olacak kıymetli , zaman, yer ve miktar itibarıyle uygun olduğu taktirde mevcut belgelerine göre tesbit edilir. Herhangi bir belge bulunmadığı veya mevcut belgeleri eşyanın hali hazır kıymetini ifade etmediği taktirde aynı veya benzeri eşyanın bulunduğu hal ve durumu dikkate alınarak ve gerekirse yetkililerin mütaalasınada başvurularak gümrükçe tesbit olunacak CİF değerine göre hesaplanır.  
  
        11. Mükellef, mümessil ve komisyonvu gibi ilgililerin 179 ncu maddeye göre , gerekli defterleri ve belgeleri göstermekten ve vermekten çekinmeleri halinde eşyanın Gümrük vergisine esas olan kıymeti, benzeri eşya fiyatları gözönünde tutularak gümrük idaresince re’sen tayin ve tesbit olunur. Ve tahakkuk buna göre yapılır.  

        EŞYANIN AĞIRLIĞI ve KABLARI  
        Madde 66- 1. Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde Gümrük vergisinin eşyanın saf veya gayrisaf ağırlığı üzerinden alınacağı yazılı olan hallerde,  

        a) Gayrisafi ağırlık tabiri, eşyanın bütün ambalajlarıyla birlikte olan ağırlığını ifade eder.  

        Gayrisaf ağırlığı üzerinden vergiye tabi eşya ambalajsız  geldiği takdirde bulunduğu haldeki ağırlığı  üzerinden vergiye tabi tutulur.  

        Başka başka vergi hadlerine ve aynı zamanda gayrisaf ağırlıkları üzerinden Gümrük vergisine tabi eşya bir ambalaj içinde geldiği takdirde, eşya saf ağırlıkları üzerinden tartılır ve ambalaj ağırlığı saf ağırlıklarına mütenasiben taksim edilmek suretiyle ilave olunur.  

        Gayrisaf ağırlıkları üzerinden vergiye tabi olan ile diğer ölçüler üzerinden vergiye tabi bulunan veya vergiden muaf olan  eşya bir ambalaj içinde geldiği takdirde gayrisaf ağırlık  üzerinden vergiye tabi eşyanın Gümrük Vergisi Saf ağırlığı üzerinden hesaplanır ve tahakkuk eden vergi miktarına %20 ilave edilir.  

        b) Saf ağırlık tabiri eşyanın bütün ambalajları çıkarıldıktan sonra kalan ağırlığını ifade eder.  

        c) Ağaç ve kerestelerin ağırlıkları üzerinden vergiye tabi tutulmaları halinde ve döküm halinde ithal edilen mayilerin makbul sebeplerden dolayı ağırlıkları tayin edilemediği takdirde  Gümrük İdaresi mezkur eşyanın metreküp ve hektolitre  miktalarını aşağıda yazılı esaslara göre kiloya çevirmeye ve Gümrük Vergisini buna göre tahakkuk ettirmeye yetkilidir.  

        Meşe ve Ceviz ağaç ve kerestelerinin her metrekübü 700 kg. bunun dışında kalan ağaç ve kerestelerin her metrekübü 500 kg. mayilerin beher hektolitresi 90 kg  

        2. Aşağıda yazılı hallerde eşyanın ambalajı ayrı olarak beyan edilir ve mahiyetlerine göre tarifede yer aldıkları pozisyonları üzerinden vergiye tabi tutulur.  

        a) Eşyanın mütat ve alelade Maddelerden olmayan veya lüzumundan başka bir şekilde yapılan ambalajlar.  

        b) Taalluk ettikleri eşyanın faturasında kıymeti ayrı gösterilen ve aynı zamanda müstakil bir ticaret eşyası mahiyetini arz eden ambalajlar.  

        c) Gümrük Vergisinden kaçınma maksadiyle ambalaj olarak getirilen eşya ,  

        Şu kadar ki, yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre kendi tarifeleri üzerinden Gümrük Vergisine tabi ambalaj Madde lerinin  vergisi, içindeki eşyanın Gümrük vergisinden az olduğu veya bu vergiye eşit bulunduğu takdirde ambalaj Maddelerinin Gümrük Vergisi eşyanın tabi olduğu vergi hadleri üzerinden ve eşya ile birlikte tahakkuk ettirilir.  

        d) Ağırlık üzerinden gümrük vergisine tabi eşyanın mutat ambalajları mahiyetinde olmayan kutu, kılıf ve mahfazalarının Gümrük vergileri içindeki eşyanın vergisinden daha yüksek bulunduğu takdirde, bunlar ait olduğu tarife numarasına göre vergiye tabi tutulur.  

        Kıymet üzerinden vergiye tabi eşyanın kılıf, kutu ve mahfazaları başlıbaşına bir ticaret eşyası mahiyetini arz etmemek ve ayrıca kıymetleri eşyanın kıymetine dahil bulunmak şartiyle başkaca Gümrük vergisine tabi tutulmaz.  

        3. Ağırlıkları üzerinden Gümrük vergisine tabi eşyadan muayene edilenlere ait Gümrük vergileri tahakkukları hakkında aşağıdaki esaslar dairesinde işlem yapllır.  

        a) Kabların yalnız birkaçı tartılmış olup da beyana nazaran fazlalıklar görülürse aynı cins ve neviden eşyanın tartılmamış kablarına bu fazlalığın ortalamasına göre mütenasiben ilaveler yapılır. Beyanname sahibi bu suretle zam yapılmasını kabul etmez veya gümrükçe lüzum görülürse diğer kablar da tartılır.  

        b) Tartılan kablarda beyana göre eksiklik görülürse ve bu eksiklik eşyanın tabiatından veya telef ve ziyaından veya noksan gönderildiğinin Sabit olmasından veya çalınmasından ileri geldiği anlaşılırsa bulunan miktar üzerinden Gümrük vergisi alınır.  

        Ancak, bu ahvalde idarenin ve mükellefin bütün kabları muayene ettirmek hakları saklıdır.  

        EŞYA MENŞEİNİN TAYİN ve TESPİTİ  
        Madde 67-Andlaşmalardan faydalanacak eşyanın akit memleket menşeli olduğunu  
veya o memlekette gördüğü tahavvül ve ameliyeler  dolayısıyla öyle sayılmak lazım geldiğini bildirir yetkili makamlardan verilmiş menşe şahadetnamesinin gümrüğe verilmesi şarttır. Bu Şahadetnamelerin tayin olunacak mercilerce tasdik edilmesini şart koşmaya Bakanlık yetkilidir.  

        Eşyanın üçüncü bir memlekette gördüğü tahavvül ve ameliye dolayısiyle o memleket menşeli sayılabilmesi için bu tahavvül ve ameliyeler neticesinde kıymetinin % 50 nisbetinde artmış olması lazımdır.  

        Ancak :  

        1. CİF kıymeti Bakanlıkça tayin edilen ve taşıdıkları marka ve alametler itibarıyle menşei gümrüklerce tesbit edilebilen eşya,  

        2. Üzerlerinde imal edildikleri fabrika marka ve alametleri bulunan ve ticari mahiyette olmayan eşya,  

        Menşe şahadetnamesinden müstesnadır.  

        EŞYANIN FİZİKİ MUAYENESİ ve KİMYEVİ TAHLİLİ  
        Madde 68- Gümrükçe muayeneye tabi tutulan eşyanın Gümrük vergisinin tahakkuk ettirilmesinde veya muaflık hükümlerinin uygulanmasında, fiziki muayeneye veya kimyevi tahlile lüzum görülen hallerde, alınacak nümuneleri ve nümune alınması mümkün olmadığı takdirde esas eşya üzerinde gümrük laboratuvarlarında ve buralarda yapılamayan hallerde Bakanlıkça resmi laboratuvarlarda yaptırılacak tetkik ve tahlil neticeleri tahakkukta esas tutulur.Hariçte yaptırılacak tahlil ücretleri mükellefince peşinen ödenir.  

        Tahlilden arta kalan nümuneler tahlil neticelerinin tebliğinden itiharen bir ay içinde sabipleri tarafından müracaat edilerek alınmadığı takdirde, gümrüğe terk ediımiş sayılır.  

        Kimyevi tahlillerde kullanılacak tahlil metodları Bakanııkça tespit ve ilan olunur.  

        MUAYENEDE BULUNACAKLAR  
        Madde 69- Giriş işlemlerine konu teşkil eden eşyanın muayenesi, beyan sabiplerinin veya temsilcilerinin veya gümrük komisyoncusunun huzuru ile yapılır.  

        Posta ile gelen gümrük işlemi tahakkuk varakası ile yapılan eşyanın muayenesinde, bu idareden bir memurun bulunması kafidir.  

        Yolcuların ve nakil vasıtaları hizmetlilerinin beraberlerinde getirip bıraktıkları veya kendilerinden evvel veya sonra gelen eşyanın muayenesi, sahibinin veya yazılı olarak bildireceği bir kimsenin huzuru ile yapılır.  

        DENETLEME ve İKİNCİ MUAYENE  
        Madde 70- Kontrol maksadiyle Bakanlık Müfettişleri, Mütettiş Muavinleri, Kontrolörler ve gümrük idare amirleri muayenesi yapılmış ve işlemleri tamamlanmış giriş, çıkış, transit  
ve aktarma eşyasının ''ikinci muayenesini" her zaman yapabilirler. Keza sözü edilenler gümrük işlemlerinin her safhasında gözetim ve denetlemeye yetkilidirler.  

        Bu muayenelerde ilgili memurlarla birlikte gümrük komisyoncusunun bulunması şarttır. Lüzum görüldüğü takdirde mal sahibi veya temsilcisinin de hazır bulunmaları istenebilir.  

        MUAYENE MAHALLİ ve MUAYENE EDİLMEYECEK EŞYA  
        Madde 71- Eşyanın muayenesi gümrüğün daimi denetimi altında bulunan sundurma, antrepo veya gümrükçe müsaade edilen ve sundurma kabul olunan yerlerde yapılır.  

        Ancak bunlar dışındaki yerlerde de Bakanlığın müsaadesi ile muayene yapılabilir.  

        8 inci Madde nin 4 üncü fıkrasına giren eşyadan Milli Savunma Bakanlığınca gizliliği önceden Gümrük ve Tekel Bakanlığına bildirilecek eşya ile 9 uncu Madde nin 1.2.3. ve 10 uncu Maddenin 1 inci fıkralarında yazılı eşya muayene edilmez.  
Kurye çantalarının Gümrük işlemleri Milli Savunma, Dışişleri ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarınca tespit olunur.  
  

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
VERGİLERİN TAHAKKUK, ÖDENMESİ, ERTELENMESİ ve EŞYANIN TESLİMİ
 
        EŞYANIN KARŞILIK ve TEMİNATI HÜKMÜNDE OLDUĞU  
        Madde 72- Gümrüğün denetlemesi altındaki yerlerde bulunan eşya,birinci derecede bu eşyaya müteallik Gümrük vergisi ve gümrüklerce alınan başka vergilerle para cezalarından dolayı, karşılık ve teminat hükmündedir.  

        Bu malların bedeli Gümrük vergisi ve diğer vergileri karşılamazsa, kalan vergiler aranmaz. Ancak malın bedeli ile karşılanmıyan para cezaları için gümrüklerce mükellefin başka mallarına başvurularak kovuşturma yapılır.  

        Üçüncü şahısların alacakları ve aldıracakları haciz tedbirleriyle sair tedbirler. Ancak eşyanın yurda gelmiş olması ve sahipleri ile cins ve miktarlarının açıklanması şartiyle sundurma ve antrepoculuğu yapan ilgili idare ve müesseselere tebliğ edilir ve bu idare ve müesseselerce gümrüğe de bilgi verilir.  

        VERGİLERİN ÖDENMESİ  
        Madde 73-Gümrükten alınan vergiler:  

        a) Gümrük veznesine "alındı" karşılığında Türk parası ile peşin olarak ödenir.  

         Bakanlığın tespit edeceği esaslarla dairesinde banka çekleri de bu ödemelde kabul olunur. (Bu takdirde mükellefler ancak çek muhteviyatının gümrükçe tahsiliyle vergiler borcundan kurtulmuş olurlar.)  

        c) cinsleri, özellikleri Maliye ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarınca tayin ve tespit olunan teminatlı borç senetlerini ve banka mektuplarını da üç ay vade ile ve bu ödemelerin 20.000 liradan yukarı olanlarını da kabul etmeye Bakanlık yetkilidir.  

        d) Mükelleflerin veya gümrük komisyoncularının gümrük nezdinde açtıracakları Cari hesaplardan mahsuben ödemeler yapılmasını kabule ve işlemlerde uyulacak usulleri bir yönetmelikle tayin ve tespite Bakanlık yetkilidir.  

        2. Türkiye'ye geçici olarak sokulacak veya Türkiye'den transit edilecek olan eşyanın vergi ve resimlerinin teminata bağlanması gerektiği hallerde, bunu Türk parası ile temin edemiyenlerin Bakanlıkça tespit edilecek yabancı paralarla karşılamaları kabul olunur. Bu takdirde, resmi alış kuru üzerinden hesaplanarak "emaneti ayniye makbuzu" mukabilinde alınacak bu paralar, her türlü kambiyo kısıntıları dışında, ayni emanet olarak gümrükte saklanır ve eşyanın süresi zarfında yurt dışı edilmesinde sahibine geri verilir.  
  
        ERTELEME  
        Madde 74- Memleketin iktisadi faaliyetine veya fevkalade ihtiyaçlarına yarıyan eşyanın vergilerini, teminata bağlamak şartiyle, en çok altı ay süre ile ertelemeye Gümrük ve Tekel Bakanlığı yetkilidir.  

        MUAYENE ve TAHAKKUKTAN SORUMLULUK  
        Madde 75- Muayene memurları,  yaptıkları muayene, tahakkuk ve muaflık işlemlerinden, duruma göre tek başlarına veya müteselsilen sorumludurlar.  

        Muayene Şefleri imza ettikleri beyannamelerin muayene hariç, hertürlü işlemlerinden sorumludurlar. Denetleme veya her ne suretle olursa olsun muayeneye iştirak ettikleri takdirde şeflerin bu sorumluluğu muayeneyi de kapsar.  

        İkinci muayeneyi yapanlarla beyannameyi kontrol edenler de aynı şekilde sorumludurlar.  

       MUAYENE ve TAHAKKUKTAN SORUMLULUK  
        Madde 76- Gümrük idaresince muayenesine lüzum görülecek eşyanın muayene yerlerine getirilmesi ve buralardan tekrar kaldırılması, kab ve ambalajlarının açılıp kapanması, eşyadan nümune alınması nümune kablarının temini ve bunların gümrük laboratuvarlarına sıhhi muayene ve sair denetleme kurul mercilerine sevkleri gibi işlerin gerektireceği hizmetlerin yapılması ve bunlardan doğan masraflar mal sahibine aittir.  

        EŞYANIN TESLİMİ  
        Madde 77- Gümrük vergisi ve diğer vergilerin tahakkuk ettirilip 73 üncü madde gereğince ödenmeden veya teminata bağlanmadan ve gümrüğün izni olmadan, eşya gümrük denetlemesinden serbest bırakılamaz ve sahibine teslim edilemez.  

        Mahiyet ve hususiyetleri icabı derhal sabiplerine veya iş ve konu ile ilgili müesseselere tevdii lazım gelen eşyanın, muayeneden sonra ve vergi ve resimleri temin ve garanti edilerek kati vergi tahakkukları yapılmadan teslimine Bakanlıkça tespit olunacak esaslar dairesinde izin verilebilir.  

         İhtilaflı hallerde vergi tahakkuklarının kesinleşmesinden önce farklarını da teminata bağlıyarak eşyanın teslimini istiyen mükelleflerin bu istekleri kabul olunur. Şu kadar ki,  
vergiler tahakkukunun kesinleşmesinden önce eşyanın teslimi mahzurlu görülen hallerde bu hüküm uygulanmaz.  

        Para cezasını gerektiren hallerde, cezaya ait para da teminata bağlanır.  

        Mükelleflerin eşyasına 53 üncü Maddenin 1 numaralı fıkrası hükümlerinin uygulanması istekleri, gümrük vergileri beyanına nazaran % 10 fazlasiyle ve depozito suretiyle yatırılmak şartiyle kabul olunur. Ancak, bu işlem, gerektiğinde yukarıki fıkralar hükümlerinin uygulanmasını önlemez.  
  

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İTİRAZ SEBEPLERİ ve MERCİLERİ
 
        İTİRAZ SEBEPLERİ  
        Madde 78-Mükellefler Gümrük Vergisi tahakkuklarına karşı aşağıda yazılı sebeplerle itiraz edebilirler:  

        1. Eşyanın vergi tahakkukuna esas tutulan teknik mahiyet ve niteliklerinin tayin ve tespitinde isabetsizlik bulunması, (Kanunun 83'üncü Maddesi gereğince ikinci tahlili yapılmışsa bu fıkra hükmü uygulanmaz.) ,  

        2. Eşyanın tarifeye tatbikinde hata edilmesi,  

        3. Kıymet esasına göre vergiye tabi eşyanın kıymetinin yanlış tayin ve tespit olunması,  

        4. Milletlerarası antlaşmaların yanlış tatbik edilmiş veya hiç itibara alınmamış bulunması,  

        5. Muaflık hükümlerinin yerine getirilmemiş veya yanlış tatbik edilmiş olması,  

        6. Ağırlık esaslarının uygulanmasında hata edilmesi,  

        7. Eşyanın menşeinin yanlış tespit olunması,  

        Şu kadar ki:  

        Muayene sonucuna göre vergi tahakkukunda, ve eşyanın menşei ,belgelerindeki gibi kabul olunduğu hallerde mükellefin bu Madde nin 3 ve 7 nci fıkralarında gösterilen sebeplerle itiraz hakları yoktur.  

        Keza, verginin tahakkukuna beyan esas tutulduğu ve eşyanın menşei, belgelerindeki gibi kabul edildiği ve ancak, 60 ıncı Maddenin son fıkrasına göre muayene edilmeden gümrük işlemlerinin yapılmış olduğu hallerde, mükelleflerin bu Maddenin 1,3,6 ve 7 nci fıkralarında gösterilen sebeplerle de itiraz hakları yoktur.  

        Bu gibi hallerde beyannamenin,  54 üncü maddesinin birinci ve üçüncü fıkrasına göre tanzim edilmiş olmasındaki fark nazarı dikkate alınmaz ve mükelleflerin bu sayılan  sebeplerle yapacakları itirazlar mercilerince kabul olunmaz.  

        TAHAKKUKUN TEBLİĞİ ve İTİRAZ SÜRESİ  
        Madde 79-Muayene memurları yaptıkları tahakkukları mükellefe veya temsilcisine  
veya gümrük komisyoncusuna bildirerek beyanname vesair tahakkuk kağıtları üzerinde imza alırlar. Bu suretle tahakkuka bilgi edinmekten, beyanname ve tahakkuk kağıdını imzalamaktan çekinenlere yazılı tebligat yapılır. İtiraz, ancak bu fıkrada yazılı imza veya yazılı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde yapılabilir.  

        Bu süre içinde itiraza uğramıyan vergiler ile itirazları olmadığını beyanname ve sair tahakkuk kağıdı üzerinde yazı ile beyan edenlerin vergileri Kanunun 87 inci Maddesi hükmü saklı kalmak üzere itiraz yollarına gitmek bakımından kesinleşmiş olur.  

        İTİRAZ MERCİLERİ  
        Madde 80-78'inci maddenin 1, 2,3 ve 6 ncı fıkralarında yazılı sebeplerle yapılacak itirazlar, 81 inci maddeye göre sırasıyla Gümrük Müdürlükleri, Gümrükler Başmüdürlükleri, Gümrükler Genel Müdürlüğü ve Hakem Kurulu'nca karara bağlanır.  

        Hakem Kurulu, ticaret, tarım ve sanayi işlerinde ve gümrük tarifesinde ihtisasları olan kimseler arasında Gümrük ve Tekel ve Ticaret Bakanlıklarınca iki sene için seçilen ve müşterek kararname ile yeminli olarak tayin edilen üç komiser hakemden kurulur. (Komiser hakemler bu hizmetleri süresince gümrükle ilgili başka bir görev ve işle meşgul olamazlar.)  

        Bunlara, Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinin mütalaası alınarak Gümrük ve Tekel ve Ticaret Bakanlıklarınca tanzim edilecek listeye dahil bulunan ve ihtisas şubelerine göre zümrelere ayrılan kimseler arasından her ihtilaf için taraflarca seçilen birer eksper hakem katılır.  

        Taraflardan biri süresi içinde eksper hakem seçmezse müracaat üzerine, o mahallin Sulh Hakimi seçimi yapar.  

        Gümrük komisyoncuları ve yardımcıları komiser hakem ve eksper hakem olamazlar.  

        Hakemlere verilecek ücret Gümrük ve Tekel ve Ticaret Bakanlıklarınca tesbit olunur.  

        İhtilaf, idare aleyhine karara bağlandığı ve kesinleştiği taktirde, itiraz edenden alınan ücret itiraz sahibine Bakanlık Bütçesinden iade olunur.  

        Alınan bu ücretin hakemlere dağıtımı ile hakem kurulunun büro ve personel masraflarının payı ve çalışma usulleri Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğinden mütalaa alınmak suretiyle Gümrük, Tekel ve Ticaret Bakanlıklarınca hazırlanacak bir yönetmelikle tesbit ve tayin olunur.  

        İTİRAZIN İNCELENMESİ  
        Madde 81- 1. İtirazlar bir dilekçe ile tahakkuku yapan idare kanalı ile bağlı bulunduğu Gümrük Müdürlüğüne yapılır ve Müdürlükçe bir ay içinde incelenerek karara bağlanır.  

        Müdürlükçe itiraz yerinde görülmezse mütalaası ile birlikte belge ve nümuneler, beyan olunan normal fiyat ile vergi miktarı Bakanlıkça tesbit edilecek değere kadar olan anlaşmazlıklar için, bağlı bulundukları Gümrükler Başmüdürlüklerine, bu miktardan fazla olan kıymet ve vergiler için de Gümrükler Genel Müdürlüğüne gönderilir. Bu itirazlar Başmüdürlüklerce iki ay Genel Müdürlükçe üç ay içinde incelenir ve bir karara bağlanır.  

        Başmüdürlüklerce veya Genel Müdürlükçe itiraz yerinde görülürse tahakkukun buna göre yapılması gümrüğe tebliğ olunur. Ayrı bir uygulama kararına varılmış ise bu karar da ilgili gümrük vasıtasiyle itiraz sahibine tebliğ edilir. İtiraz sahibi bu karar  
karşısında bildiriş tarihinden itibaren onbeş gün içinde ilgili gümrüğe müracaat ederek itirazında ısrar ederse veya itiraz yerinde görülmezse seçilen hakemin adı ve adresi itiraz dilekçesindegösterilir ve hakem ücretinin ve kararlara yapıştırılacak pul bedellerinin yatırıldığına ait "alındl" ile anlaşmazlık konusu olan eşyaya ait belgeler eklenir. Gerekli hallerde eşyanın nümunesl veya kendisi gümrüğe verilir.  

        2. Hakem kuruluna intikal ettirilen ihtilaf önce tarafların eksper hakemlerince incelenir.  

        Bunların oybirliği ile verecekleri kararlar, komiser hakemlerce tetkik ve iştirak edildiği takdirde tescil olunur.  

        Eksper hakemlerin oybirliğiyle verdikleri kararlara komiser hakemlerce iştirak edilmediği veya eksper hakemlerin oybirliğiyle karara varmadığı veya herhangi bir sebeple onbeş gün içinde karar ittihaz edilmediği hallerde, ihtilaflar komiser ve eksper hakemlerin müştereken teşkil edeceği hakem kurulu tarafından incelenir ve çoğunlukla en geç bir ay içerisinde karara bağlanır.  

        YETKİ ve KARARIN ŞUMULÜ  
        Madde 82- Eksper hakemler ve hakem kurulu tarife tatbikatından doğan ihtilaflarda, eşyanın yalnız teknik niteliği ile bu niteliğe göre tarifedeki yerini belirtmeye yetkili olup, içtihadi mahiyette karar ve yorum yoluna gidemezler.  

         Hakem kurulu incelemeleri sırasında, ihtilaf konusu eşya veya nümunelerin her hangi bir şekilde tahlilini yaptıramazlar.  

         Gerek eksper hakemlerin gerek hakem kurulunun kararlarında mucip sebepler gösterilir ve bu kararlar verdikleri hadiselere maksurdur.  

         Bu kararlara karşı taraflar Danıştaya müracaat edebilirler.  

        Ancak, bu Kanunun 19 uncu maddesine dayanılarak yürürlüğe konulmuş kararlara konu teşkil eden eşya hakkındaki hakem kurulu kararı üzerine açılan davada, eşya, Danıştayın nihai kararına değin yeddiemine teslim edilebilir.  

        Ancak, açılacak bu kabil davalar, diğer davalara tercihen ve takdimen rüyet edilerek en geç altı ay içinde karara bağlanır.  

        TAHLİLE İTİRAZ  
        Madde 83- Mükellefler 68 inci Madde gereğince yapılan tahlile onbeş gün içinde ve eşya veya nümunesi henüz gümrük elinde iken itiraz ile ikinci tahlil isteyebilirler.  

        Birinci tahlil sonuçları beyan sahip veya temsilcisine veya Gümrük komisyoncularına 79 uncu maddede yazılı usule göre bildirilir. Bu bildiriş tarihi itiraz için başlangıç sayılır.  

        İkinci tahlil , birinci tahlilin yapıldığı gümrük laboratuvarlarında başka bir kimyager tarafından ve birinci tahlili yapan kimyagerlerle itiraz edenin müşahid olarak bulundurulabileceği bir kimyager huzuru ile yapılır. Birinci tahlilin yapıldığı laboratuvarlarda üç veya daha fazla gümrük kimyageri yok ise ikinci tahlil üç veya daha fazla kimyager bulunmak şartiyle en yakın gümrükte, aksi takdirde İstanbul gümrük laboratuvarında yapılır. Bu takdirde ikinci tahlilde birinci tahlili yapan kimyagerin huzuru aranmaz.  

        İkinci tahlil isteyenlerden, haklı çıktıkları takdirde geri verilmek üzere Bakanlıkça tespit edilecek miktarda tahlil masrafı alınır.  

        İkinci tahlil sonucu eşyanın teknik mahiyet ve niteliklerinin tayin ve tespiti bakımından kesindir. Şu kadar ki, bu ikinci tahlile karşı Devlet veya üniversitelere ait yetkili bir laboratuvardan da istifade edilmek şartiyle idarenin tahkikat yapabilme hakkı  
saklıdır.  

        İkinci tahlil sonucu beklenmeden eşyasını gümrükten çekmek isteyenlerin dilekleri birinci tahlile göre tespit edilecek vergilerin ve varsa cezanın depozito suretiyle yatırılması veya teminata bağlanması suretiyle kabul olunur.  

        İDARİ İTİRAZ YOLU  
        Madde 84- Mükellefler 78 inci Madde nin 4,5 ve 7 nci fıkralarında yazılı sebeplerden biriyle onbeş gün içinde tahukkuku yapan idarenin bağlı bulunduğu Gümrük Müdürlüğüne itirazda bulunabilirler.  

        Bu merciin bir ay zarfında vereceği kararlara karşı onbeş gün içinde Bakanlıkça tespit edilecek normal fiata kadar olan miktarlar için bağlı bulundukları Gümrükler Başmüdürlüklerine ve bu miktardan yukarı değerde olanlar için Gümrükler Genel Müdürlüğüne itiraz olunabilir.  

        Bu itirazlar Başmüdürlüklerde iki ay, Gümrükler Genel Müdürlüğünce üç ay içinde karara bağlanır. Bu karara karşı mükellefler Danıştaya müracaat edebilirler.  

        Mükelleflere 79 uncu Madde gereğince yapılacak tebligat yukarıda yazılı itiraz süreleri için başlangıç sayılır.