gümrük mevzuatı  
  
BEŞİNCİ AYIRIM
POSTA REJİMİ
        DENETLEME HAKKI  
        Madde 133- Posta yolu ile Türkiye'ye gelen veya Türkiye'den gönderilen veyahut mahrecine veya Türkiye'ye iade edilen eşya ve küçük koliler gümrüğün denetlemesine ve muayenesine tabidir.  

        İçinde eşya bulunmayan mektuplar bu hükmün dışındadır.  

        Yabancı memleketlerden gelen bilumum posta çantaları ve koliler ilk giriş kapısından itibaren gümrük denetlemesi altında posta, telgraf ve telefon idarelerine sevk edilir ve burada gümrük muayenesine tabi tutulur.  

        Yabancı memleketlere gönderilecek posta çantaları ve koliler de gümrük denetlemesine tabi olup, çıkış kapısında bunların daha evvel gümrükçe muayene ve denetlemeye tabi tutulduğunu gösteren gümrüğe ait mühürlerin ve sair işaretlerin bulunup bulunmadlğı ve sağlamlığı çıkış kapısındaki gümrükçe tespit edildikten sonra çıkışına müsaade edilir.  

        Bu denetlemenin şekli ve şumulü Gümrük ve Tekel, Ulaştırma Bakunlıklarınca tayin ve tespit olunur.  

        EŞYANIN KONULACAĞI YERLER  
        Madde 134- Posta yolu ile Türkiye'ye gelen eşya 101 inci Madde nin son fıkrası hükmüne göre genel antrepo sayılan yerlere gümrüğün denetiminde Posta Telgraf ve Telefon idaresinin sorumluluğuna birakılır.  

        Posta yolu ile Türkiye'den yabancı memleketlere günderilecek eşya da, yine gümrüğün denetlemesi ve Posta, Telgraf ve Telefon İdaresinin sorumluluğu altındaki sundurmalara konulur ve eşya burada ancak bir ay bekletilebilir. Bu sürenin geçmesi üzerine eşya 140 ıncı Madde hükümleri dairesinde tasfiye edilir.  

        TİCARİ MAHİYETTEKİ EŞYANIN BEYANI  
        Madde 135- Posta yolu ile Türkiye'ye gelen ve Türkiye'den yabancı memleketlere gönderilecek ve genel hükümlere göre işleme tabi tutulacak olan ticari mahiyetteki eşya:  

        1. Girişte 54 üncü Madde hükümlerine uyularak düzenlenmiş giriş beyannanesiyle,  

        2. Çıkışta, 123 üncü Madde hükümlerine uyularak düzenlenmiş çıkış beyannamesiyle,  

        Gümrüğe beyan edilir.  

        Gazete, kitap, risale ve mevkut mecmualar için takakkuk varakası kullanılır.  

        Bu beyanname ve takakkuk varakalarının işlemlerinde kanunun mahsus hükümleri uygulanır.  

        TİCARİ MAHİYETTE OLMAYAN EŞYANIN BEYANI  
        Madde 136- Posta yolu ile Türkiye'ye gelen veya Türkiye'den dış ülkelere giden ticari mahiyeti olmayan hediyelik, numunelik ve benzeri eşya için deklarasyon anduanlar beyanname hükmündedir. Gelen eşyanın deklarasyon anduanlarında yazılı kıymetleri gümrükçe uygun görüldügü takdirde aynen kabul olunur. Uygun görülmiyenler ile deklarasyon anduanlarında kıymeti yazılı olmayanlar için gümrükçe, 65 inci Madde hükümleri dairesinde emsallerine göre tespit edilecek kıymetleri vergi takakkukuna esas tutuıur.  

        Giriş ve geçici çıkış işlemlerinde tahakkuk varakaları kullanılır. Ticari maksatlar dışında gelen ve giden gazete, kitap, risale ve mevkut mecmualar bu hükmün dışındadır.  

        Bu suretle gelen eşyanın muayene edilmeden vergileri tahakkuklarının ve diğer gümrük işlemlerinin deklarasyon anduanlara müsteniden yapılabilmesi hususunda usuller koymaya Bakanlık yetkilidir.  
        Vergilerin tahsil şekli Bakanlıkça tespit olunur.  

        POSTA, TELGRAF ve TELEFON İDARESİNİN MÜKELLEFİYETİ  
        Madde 137- Postanelerde gümrük işlemleri için lüzumlu ölçü aletleri ve tahlil ve teknik cihaz ve maddeleri buralarda görevli gümrük memurlarının çalışmalarına elverişli gümrük büroları ve bunların mefruşatı telefonu, aydınlatma ve ısıtma ihtiyaçları, Posta, Telgraf ve Telefon İdaresince parasız temin edilir.  

        Posta idarelerindeki gümrük denetleme ve muayene işleri dolayısıyla gümrük memurlarının kanunun 163 üncü Maddesine göre tespit edilen saatler dışında yaptıkları mesainin ücreti 164 üncü madde hükümleri gereğince Posta, Telgraf ve Telefon İdaresince ödenir.  
  

ALTINCI AYIRIM
SINIR REJİMİ
 
        SINIR TİCARETİ  
        Madde 138- Sınır ticaretine ve münasebetlerine ait gümrük denetleme ve işlemleri, coğrafi durum ve bölge ihtiyaçları gözönünde tutularak Gümrük ve Tekel Bakanlığı ile ilgili bakanlıklar tarafından müştereken elverişli ve kolay usullere bağlanır.  

        Sınır ticaretinin çevresi antlaşmalarla tayin edilmemiş ise on kilometre derinliği geçemez.  
  

YEDİNCİ AYIRIM
DENİZDEN KURTARILAN EŞYA REJİMİ
 
        KAZAYA UĞRAYAN GEMİLER ve EŞYA  
        Madde 139- Zorlayıcı sebeplerle Türkiye karasularında yabancı eşyasını atan, karaya çıkaran veya başka bir taşıta aktarma eden ve bu eşyayı toplayan gemi kaptanları ile sair kimseler keyfiyeti hadisenin vukubulduğu mahalle en yakın gümrük veya mülki idare amirlerine veya varacakları ilk gümrük idaresine bildimeye mecburdurlar.  

        Sahip veya nakilleri tarafından muhafaza altına alınmıyan veya sahip ve nakilleri meydanda olmayan ve açıkta nezaret altında tutulması mahzurlu görülen bu gibi eşyayı gümrük idaresi, bütün masrafları sahip ve nakillerine ait olmak üzere, sundurmaya kaldırılabilir. Bu eşyanın sundurmada bekleme süresi üç aydır. Nakil masraflarını kurtarmıyacak veya mahalli vasıtalarla nakli mümkün olmayacak eşya hakkında kanunun 140 ıncı Maddesi hükmü uygulanır.  

SEKİZİNCİ AYIRIM
EŞYANIN SATIŞ ve TASFİYESİ REJİMİ
 
        TASFİYE EDİLECEK EŞYA  
        Madde 140- Aşağıda yazılı eşya, Bakanlığın tayin ve tesbit edeceği esaslar dairesinde gümrük idareleri tarafından cins nev'i , miktar ,nitelik ve kıymetleri tesbit edilerek ilan olunduktan sonra açık arttırma yoluyla satılır:  
        1.Giriş ve çıkış eşyasından antrepo ve sundurmalarda ve gümrük denetlemesi altında bulunan yerlerde, bu kanunda yazılı sürelerden fazla kalmış olan eşya ,  

        2. 111 inci maddeye göre yapılacak yoklama neticesinde sundurma ve antrepolarda fazla çıkan eşya,  

        3.139 uncu Madde nin 2 inci fıkrasına göre sabip veya nakilleri tarafından  kaldırılmayan eşya,  

        4. Sahip veya nakilleri veya namına gelenler tarafından gümrüğe terk edilen veya 68 inci maddeye göre terk edilmiş sayılan eşya ,  

        5. 61 inci maddedeki süre içinde giriş işlemi takip ve intaç ettirilmediğinden dolayı tasfiye edilecek eşya,  

        Ancak, çabuk bozulmak akmak ve sızmak tehlikesine maruz bulunan veya saklanması külfet veya tehlikeli veya masraflı olan eşya, sürelerini doldurmadan önce satılabilir.  

 SATIŞ İŞLEMLERİ  
        Madde 141- Satışı yapılacak eşyanın kıymeti, cinsi nev'i, miktar ve nitelikleri 65 inci maddenin 10 uncu fıkrası ve 68 inci madde hükümleri de göz önünde bulundurularak gümrükçe tesbit edilir ve vergi tahakkuku kanuni vergi haddi ve nispetleri üzerinden yapılır.  

        Buna göre hazırlanan satış kağıtları özel bir deftere tarih ve sıra numarası altında kayıt ve tescil olunur.  

        Satışa çıkasrılacak eşyanın sahip veya nakilleri, ilan olunan ilk satış gününden evvel yazılı olarak satışın durdurulmasını isteyebilir.Bu istek ancak, eşyanın gümrük işlemmerini bir ay içinde yaptırıp kaldırmak şartıyla ve bir defaya mahsus olmak üzere kabul olunabilir. Verilen süre içinde de kaldırılmayan eşyanın satışına devam olunur. Satışa çıkarılan eşyanın satış bedeli , bu eşyaya ait vergileri karşılanması lazımdır.,  

        Gümrük Giriş Tarife Cetveline göre vergiden muaf eşyanın satış bedelinin, 65 inci maddenin 10 uncu fıkrası gereğince tesbit edilecek kıymeti , çıkış eşyasında da 125 inci maddedeki kıymetin en az yarısını karşılaması icabeder.  

        SAİR TASFİYE ŞEKİLLERİ  
        Madde 142.- Sundurma ve antrepo süresini dolduran eşyadan :  

        1. Yürürlükte bulunan mali , ticari, iktisadi ve sair takyit ve tahdit rejimlerine göre , ithal imkanı olmayanlar,  

        2. Giriş müsaadesi olmaksızın memlekete getirilenler ,  

        3. Satış bedelleri , eşyanın mahiyet ve durumuna göre, terettübettiği vergileri veya 65 inci maddenin 10 uncu fıkrası gereğince tesbit edilen kıymeti karşılamayanlar ,  

        Satış bedelleri CİF kıymetlerini bulmak ve tayin edilen süre içinde ihraç edilmek şartıyla satılır.  

        Bu suretle alıcısı çıkmayan veya ihraç kaydı ile satıldığı halde süresi içerisinde memleketten çıkarılmayan eşya , ihtiyaçlarında kullanılmak üzere resmi dairelere (İktisadi Devlet Teşekkülleri dahil ) veya satılmamak ve her ne ad altında olursa olsun menfaat karşılığında başkalarına devir edilmemek şartıyla kamuya yararlı derneklerin genel merkezlerine parasız verilir. Ve bu eşya için her ne nam ve suretle olursa olsun ardiye ücreti aranmaz.  

        Üzerinde sahte menşe alametleri bulunan eşyanın bu alametleri tasviyeden önce yok edilir.  

        TEKELE TABİ ve YASAK EŞYA  
        Madde 143- Yukarıki maddeler hükmüne tabi eşyadan memlekete girmesi veya memlekete yapılması veya satışı tekel altında bulunanları tekel idarelerince taktir edilecek bedel karşılığında bu idarelere verilir. Tekel idarelerince alınmayan bu türlü maddelerle girmesi, kullanılması ve satışı yasak eşya Türkiye'den çıkarılmak şartıyla satılır.  

        TASVİYE EDİLEMEYEN EŞYA  
        Madde 144- Bu kanun 140, 141, 142 ve 143 üncü maddelerine göre elden çıkarılmayan eşya Bakanlıkça tesbit olunacak usuller dairesinde yok edilir.  

        SATIŞ BEDELİNİN DAĞITILMA ŞEKLİ  
        Madde 145- Bu kanun 140, 141, 142 ve 143 üncü maddeleri gereğince satılan eşyanın bedelleri alacaklılar arasında aşağıdaki sıraya göre dağıtılır:  

        1. Kanunda belirli bekleme süreleri içindeki devreye isabet eden hammallık, yükleme ,ambarlama, ardiye vesair hizmet karşılığı alacaklar veya yapılmış masraflar,  

        2. Gümrük vergisi  

3.Kanunda belirli bekleme sürelerini aşmış devredeki hammallık, yükleme, ambarlama, ardiye vesair hizmet karşılığı alacaklar ve yapılmış masraflar,  

        4. Belediye hissesi ve Rıhtım Resmi,  

        5. İstihsal Vergisi ve İskele Resmi vesair vergi ve resimler,  

        6. Satış için yapılmış ilan vesair masraflar,  

        7. Para cezaları  

        Satış bedeli aynı sıra içindeki alacakların tamamını karşılamazsa garame suretiyle dağıtılır.  

        Yukarıdaki sıraya göre karşılanmayan para cezaları ayrıca kovuşturulur.  

        Satış bedelinin alacaklılara dağıtıldıktan sonra kalan miktarı gümrüğe terk edilen veya terk hükmünde sayılan eşyaya ait bedel ile bu bakiye para, 100 lira ve bundan aşağı ise, irad kaydolunur. Diğerleri ise emanete alınır. Bu paralar emanet hesabına alındığı malı yılı takip eden beş yıl içinde sahiplerince alınmazsa irada geçirilir.  

        Ancak satıştan arta kalıp da sahipleri adına emanete alınan ve reddedilecek olan para, eşyanın transfer edilmiş veya edilecek olan Gümrük Vergisine esas tutulan kıymetini tecavüz edemez. Aksi halde, aradaki farkta irad kaydolunur. Bu fıkra hükmü bedelsiz giriş müsadesi olan ile herhangi bir giriş müsaadesi olmayarak getirilen eşyada uygulanır.  

        Ancak müsadesiz eşya getirenler için 156 ıncı maddedeki ceza hükümleri ayrıca tatbik edilir.  
  

ÜÇÜNCÜ KİTAP
CEZAİ HÜKÜMLER ve İŞLEMLER
 
BİRİNCİ AYIRIM
CEZAİ HÜKÜMLER
 
BİRİNCİ BÖLÜM
GİRİŞ ve ÇIKIŞ İŞLEMLERİNE İLŞİKİN CEZALAR
 
        GİRİŞTE BEYAN ve MUAYENE ARASINDAKİ FARK  
        Madde 146- Kesin veya geçici olarak yurda sokulacak veya fiktif antrepolara konulacak eşya için yapılan beyan ile muayene ve denetleme neticesinde,:  

        1. Eşyanın tarife tatbikatına müessir cins, nev'i veya niteliğinde veya vergiye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan vergi ile muayene neticesine göre alınması gereken vergi arasındaki fark % 5 i aştığı takdirde vergiden ayrı olarak bu farkın üç katına kadar para cezası alınır.  

        2. Kıymeti üzerinden Gümrük vergisine tabi eşyanın beyan olunan kıymeti yapılan muayene ve denetleme neticesinde tespit edilen kıymete nazaran noksan bulunduğu takdirde bu noksanlığa ait Gümrük vergisinden başka bu vergi farkının üç misli para ceszası alınır.  

        Ancak, satış birimine göre miktar itibariyle % 5 i geçmiyen bir fark ile maddi hesap hatasından doğan noksan kıymet beyanlarında, bu farklara ait Gümrük vergisinden başka bu verginin bir katı da para cezası alınır.  

        Yukardaki fıkralara göre hükmolunacak para cezası ancak vergi tahakkukunun kesinleşmesinden sonra karara bağlanır, bu para cezalarının zaman aşımı vergi takakkukunun kesinleşmesini müteakip başlar. Şu kadar ki, tespit edilecek vergi farkları 50 lirayı geçmediği takdirde cezaya hükmolunmaz.  

        ÇIKIŞTA BEYAN ve MUAYENE ARASINDAKİ FARK  
        Madde 147- Çıkış beyannamesinde eşyanın beyanı ile muayene neticesinde cins, nevi, miktar veya kıymet bakımından mübayenet bulunduğu ve bu fazlalık % 10 u aştığı takdirde kaçakçılık fiilleri haricindeki hallerde 156 ıncı Madde hükmü uygulanır.  

        RESMİ DAİRELER, ÖZEL DAİRELER ve BELEDİYELERİN DURUMU  
Madde 148- Genel ve katma bütçeli resmi devlet daireleri ile özel idareler ve belediyeler için kanunun 146 ıncı Maddesi hükmü uygulanmaz. 156 ıncı maddeye göre işlem yapılır.  

        GEÇİCİ KABUL ve GEÇİCİ MUAFLIK HÜKÜMLERİNİN İHLALİ  
        Madde 149- Kanunun 118 ve 119 uncu Maddelerinin hükümlerine aykırı hareket edenlerden eşyaya terettübeden vergiler alınmakla beraber bu vergilerin iki katı ayrıca para cezası ve eşyanın ithali yasak veya tahdit ve takyide tabi ise Gümrük vergilerinden başka gümrüklenmiş değeri kadar para cezası alınır.  

        CEZA KOYAN ÇEŞİTLİ KANUNLARA İLİŞKİN HÜKÜMLER  
        Madde 150- 146 ile 149 uncu maddelerde ceza tayin edilen fiiller hakkında kaçakçılık ve sair ceza koyan kanunlara göre takibat yapılıp bu kanunda tayin edilen cezalardan daha ağır bir ceza ile kesin olarak mahkum edilenler hakkında aynı zamanda bu bölümdeki cezalar verilmez.  
  

İKİNCİ BÖLÜM
KANUNUN İHLALİNDEN DOĞAN CEZALAR
 
        MUAF EŞYASININ GÜMRÜK İŞLEMİ YAPTIRILMAKSIZIN YURDA SOKULMASI  
        Madde 151- Gümrük vergisinden muaf eşyayı Kanunun 16 ıncı maddesi gereğince tayin olunan kapı ve yollardan başka yerlerden izinsiz ithal veya buna teşebbüs edenlerden CİF değerinin onda biri ve eşyanın cins ve miktarı tayin olunmayan hallerde (100.) liradan aşağı ve (1000) lirayadan yukarı olmak üzere para cezası alınır.  

        Gümrük vergisinden muaf olarak ithali lazım gelen eşyayı gümrük işlemlerini yaptırmaksızın yurda sokan veya buna teşebbüs edenler hakkında da yukardaki fıkra uygulanır.  

        SAHTE MENŞELİ EŞYAYA AİT HÜKÜMLERİN İHLALİ  
        Madde 152- Kanunun 23 üncü maddesiyle konulmuş kısıntı ve yasaklara aykırı hareket edenlerden hususi zecai hükümlere göre takibat yapılmak hakkı saklı kalmak üzere (500) liradan (5000) liraya kadar para cezası alınır.  

        DENİZ NAKLİYATINA AİT HÜKÜMLERİN İHLALİ  
        Madde 153-Kanunun 32, 35, 38 ve 40 ıncı Madde leri hükümlerine aykırı hareket eden (100) rüsum tonilatodan yukarı gemilerin kaptan veya acentalarından hareketleri kaçakçılık mahiyetini tazammun etnediği hallerde, (500) liradan  (1000) liraya kadar para cezası alınır.  

        GİRİŞTE MANİFESTO HÜKÜMLERİNİN İHLALİ  
        Madde 154-Giriş manifestosunda yazılı miktardan eksik çıkan kapların mahrecinden yüklenmemiş veya yanlışlıkla başka bir yere çıkarılmış veya kaza ve avarya neticesinde zayi olmuş veya çalınmış bulunduğu gümrükçe tayin edilecek süre içinde ispat olunmadığı takdirde, bu noksan kaplara ait eşyadan girdiği tarife numarasına veya bu tarife numarası tespit edilemiyorsa cins ve nevine göre tarifede dahil olduğu faslın en yüksek vergiye tabi pozisyonuna göre hesaplanacak gümrük vergisi kadar para cezası alınır.  

        Yukarıki fıkraya göre ceza tespiti mümkün olmazsa her kap için (200) liradan (2000) liraya  kadar para cezası alınır.  

        Döküm halinde nakledilen eşyanın giriş manifestosunda yazılı miktarına göre % 2 yi aşan eksik ve fazlalıkların 1 inci fıkrada gösterilen sebeplerden ileri geldiği, gümrükçe tayin edilen sürede ispat olunmazsa bu eksik ve fazlalıklar için gümrükçe alınacak  
vergi kadar para cezası alınır.  

        Giriş manifestosunda eşyanın cinsi yanlış beyan edilmiş olur ve kapların nevileri ve dışalametleri de manifestoya uygun  
bulunmazsa her kap başına (200) liraya kadar para  cezası alınır.  

        Bu Madde de yazılı cezalar işletme veya taşıt sahip veya acenta veya kaptanlardan alınır. Bunlar, hükmolunan cezadan müteselsilen sorumludurlar.  

        Yolcuların beraberlerinde getirdikleri ticari mahiyetteki eşya manifestoya kaydettirilmemiş bulunduğu takdirde, sahiplerinden (100) liradan (5000) liraya kadar para cezası alınır.  

        ÇIKIŞTA MANİFESTO HÜKÜMLERİNİN İHLALİ  
        Madde 155- Çıkış manifestosu vermeden Türkiye'den eşya çıkaran veya çıkarmaya teşebbüs edenler veya verdikleri manifestoda eşyanın açık bir surette belli olan cins veya kap adedini ve miktarını yanlış veya eksik veya fazla bildiren veya gümrük idaresinden müsaade almadan boş olarak ayrılan kara, deniz ve hava nakil vasıtaları kaptan veya sahip veya acentalarından (200) liradan (5000) liraya kadar para cezası alınır.  

        Bu Maddede yazılı cezalar işletme veya taşıt sahip veya acenta ve kaptanlarından alınır. Bunlar hükmolunan cezalardan müteselsilen sorumludurlar.  

        KANUN ve EMİRLERE AYKIRI HAREKET  
        Madde 156- Bu kanunla konmuş hükümleri (kanunda ayrı bir ceza tayin edilmiş haller saklı kalmak üzere) ve bu kanuna uygun olarak veya bu kanunla tanınmış yetkileri müsteniden çıkarılan tüzük ve yönetmeliklere veya ilan edilen emirlere veya yapılan tebriklere aykırı kareket eden fiili mahiyetine göre (100) liradan (5000) liraya kadar para cezası alınır.  

        MUAF OLAN POSTA MADDELERİYLE GELEN EŞYA  
        Madde 157- Gümrük vergisinden muaf olan muhabere evrakı, gazete,mecmua ve sair paketler arasında gelen vergiye tabi eşya için namına gelenlerden verginin üç misli para cezası alınır.  

        Ancak, gümrüğe terk edilen eşya için ceza aranmaz.  
  

İKİNCİ AYIRIM
CEZA KARARLARI, İTİRAZ MERCİLERİ, CEZANIN TAHSİLİ ve DAĞITIMI
 
BİRİNCİ BÖLÜM
CEZA KARARLARI
 
        CEZA KARARLARI ve İTİRAZ  
        Madde 158- Bu kanunda yazılı para cezalarına ilgili gümrük idaresi amirince karar verilir. Bu kararlar, aleyhine karar verilmiş olanlara yazı ile tebliğ olunur.  

        Kararlar mucip sebepli olarak yazılır. Bunlardan ilgililer aleyhine olanlara tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde itiraz olunabilir.  

        Bu itirazlar hükmolunan ceza miktarı Bakanlıkça tespit edilecek değere kadar olanlar için bağlı bulundukları Gümrükler Başmüdürlüklerince iki ay, bu miktardan fazla değerler için de Gümrükler Genel Müdürlüğünce üç ay içinde karara bağlanır.  

        Mükellef lehine verilen kararlar ise re'sen Gümrükler Genel Müdürlügünce üç ay içinde karara bağlanıp tebliğe verilir. Aksi takdirde karar kesinleşmiş olur.  

        Gümrük Başmüdürlükleri ile Gümrükler Genel Müdürlüğünce verilecek kararlara tebliğleri tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde, yetkili makkemeye müracaatla itiraz olunabilir.  

        KASIT ARANMAYACAĞI  
        Madde 159- Bu kanuna göre Gümrük İdare Amirlerince para cezalarının verilmesinde ve bu cezaların idari itiraz mercilerince hükme bağlanmasında para cezasını gerektiren eylemde bulunanların kasıtlı olup olmadıkları aranmaz.  

        CEZADA İNDİRİM  
        Madde 160- Bu kanuna göre Gümrük İdare Amirlerince verilmiş para cezalarına karşı yetkili mahkemeye itiraz yoluna gidilmeden kendisine tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde ilgili tarafından ödendiği veya ödeneceği yazılı olarak gümrüğe bildirildiği ve ceza takdir edildiği tarihten itibaren üç ay içinde ödendiği hallerde ilgililerin itirazı düşer. Fakat hükmolunmuş para cezası üçte bir noksanı ile tahsil edilir.  
  

İKİNCİ BÖLÜM
PARA CEZALARININ DAĞITIMI
 
        146INCI MADDE PARA CEZASININ DAĞITIMI  
        Madde 161- Kanunun 146 ıncı Maddesine göre alınan para cezaları:  

        1. Hizmet mahal ve şartları ve şahsi gayretleri itibariyle külfet ve zahmete katlanan amir ve memurlara,  

        2. Muayene ve tahlilden önce cezayı gerektiren durumun meydana çıkarılmasına hizmet eden muhbirlere,  

        3. Cezayı gerektiren durumu muayene, tahlil denetleme veya inceleme ile meydana çıkaranlara,  

        4. Bakanlık merkez ve taşra mensuplarının ve ailelerinin genel menfaatlerine sarfedilmek üzere,  

        Bakanlıkça bir talimatla tespit ve tayin edilecek usul ve esaslar dairesinde dağıtılır.  
  

DÖRDÜNCÜ KİTAP
GÜMRÜKLERİN SINIFLARI, GÜMRÜK KOMİSYONCULARI, SON HÜKÜMLER
 
BİRİNCİ AYIRIM
GÜMRÜKLERİN SINIFLARI ve ÇALIŞMA ZAMANLARI
 
        GÜMRÜKLERİN SINIFLARI  
        Madde 162- Gümrükler yetkililerine göre üç sınıfa ayrılır.  

        1. Birinci sınıf gümrükler her türlü giriş, çıkış, transit ve aktarma gümrük işlemlerini,  

        2. İkinci sınıf gümrükler, laboratuvar tahliline ihtiyaç göstermiyen eşyanın giriş, çıkış, transit ve aktarma işlemlerini,  

        3. Üçüncü sınıf gümrükler, yalnız yolcu ve yolcu beraberinde gelen eşya ile Bakanlıkça tespit edilen eşyanın giriş, çıkış, transit ve aktarma işlemlerini,  

        Görmeye yetkilidir.  

        Bakanlıkça gümrüklerin sınıflarının tespitinde mahallin iktisadi ve ticari durum ve ihtiyaçları gözönünde tutulur.  

        ÇALIŞMA ZAMANLARI ve KIYAFET  
        Madde 163- Her gümrükte günlük kanuni çalışma saatleri, iklim, mevsim ve makallin iktisadi, ticari durum ve ihtiyaçları nazara alınarak, Bakanlıkça düzenlenir.  

        Gece ve gündüzün her saatinde yolcu ve yük alıp verme işleri yapılan veya taşıtların geliş ve gidişleri normal çalışma saatine uymıyan karayolları kapılarında ve demiryolu istasyonlarında, deniz ve hava limanlarında gümrük idareleri, 17 inci Madde hükmü saklı kalmak üzere devamlı surette açık bulundurulur. Buralarda görevli memurların muayyen çalışma saatleri nöbetleşe aralarında düzenlenir.  

        Gümrüklerde muayene ve denetleme ile görevli memurlarla kolcular,resmi sıfatlarını belirtmek üzere, Bakanlıkça tespit ve temin edilecek alametleri veya üniformayı görev sırasında taşımaya mecburdurlar.  

        Gümrük binalarına, kanuni çalışma saatlerinde Gümrük Bayrağı çekilir.  

        ÇALIŞMA ÜCRETİ  
        Madde 164- Yolcuların ve nakil vasıtalarının giriş ve çıkışlarına ait işlem müstesna, yük alıp vermek ile her türlü gümrük işlemlerinin normal çalışma saati içinde yapılması lazımdır.  

        Ancak, bu saatler dışında veya tatil zamanlarında iş yapılması yazılı olarak istenildiği takdirde bu istek, işin yapılacağı gümrük amirince yerinde görülürse, gerekli tedbirler alınarak ve ücret verilmek şartiyle kabul edilir.  

        Bu şekilde kanuni çalışma saatleri dışında iş görecek memurların çalışma ücretleri iş sahiplerince ödenir. Bu memurlar ayrıca kanuni yolluğa müstehak iseler bu dahi iş sahiplerince verilir.  

        Memurlar (Gümrüklerdeki sorumlu saymanlar dahil) bu suretle kendilerine verilecek işleri yapmakla görevlidirler.  

        Başmüdür, Müdür veya vekilleri normal mesai dışı, çalışmaları tanzim ve kontrol ederler. Bunlar ve devamlı surette vazife görenler 165 inci maddenin son fıkrası hükmünden yararlanırlar.  

        ÇALIŞMA ÜCRETİ DAĞITIMI  
        Madde 165- Yukardaki Maddeye göre çalışacak memurlara ödenecek ücretin miktarı ve bunun tahsil ve dağıtım şekli Bakanlıkça tespit olunur.  

        Ancak, emanete alınan bu ücretlerden % 20 si Bakanlık adına merkezdeki hesaba aktarılır ve geri kalanı da hak sakiplerine ödenir.  

        Bu suretle fazla çalışma ücretlerinden, merkezde toplanmış olan paralar Bakanlıkça tespit edilecek usullere göre, yukardaki  madde ile kanuni çalışma saatleri dışındaki mesaiyi tanzim ve kontrol ile mükellef tutulan amirlerle daimi surette vazife gören ve çalışmalarında üstün gayretleri görülen gümrük ve gümrük muhafaza memurlarına dağıtılır.  
  

İKİNCİ AYIRIM
GÜMRÜK KOMİSYONCULARI, YARDIMCILARI ve MÜKELLEFİYETLERİ
 
BİRİNCİ BÖLÜM
GÜMRÜK KOMİSYONCULARI ve YARDIMCILARI
 
        GÜMRÜK İŞLEMLERİNİN TAKİPEDEBİLECEK ŞAHISLAR  
        Madde 166- Eşyanın giriş, çıkış, transit ve aktarma gümrük işlemleri sakipleri veya bunların tayin edecekleri ve kanunun tatbikatında vekilleri sayılan gümrük komisyoncuları tarafından takip ve intac olunur.  

        Ancak:  

        1. Devlet, Belediye ve Özel İdarelerle diğer, kamu tüzel kişilerinin memurları, özel hukuk tüzel kişilerinin kendilerini temsile yetkili müdürleri ve temsil yetkisi olanlar, idare ve müesseselerine ait eşyanın gümrük işlemlerini,  

        2. Kara, deniz ve Hava Yolları İşletmeleri ve nakilleri taşıdıkları eşyanın transit ve aktarma işlemlerini,  

        3. Sahipleri veya tayin edecekleri kimseler, zat ve ev eşyasına ait gümrük işlemlerini takip ve intac edebilirler.  

        Şu kadar ki, bulunduğu mahalde en az üç gümrük komisyoncusu olmayan gümrüklerde iş takibi serbesttir.  

        En az yirmi gümrük komisyoncusu bulunan mahallerde tüzükleri Gümrükve Tekel Bakanlığınca tasdik edilmek suretiyle, bütün komisyoncuların üye olacakları bir (Gümrük Komisyoncular Derneği) kurulur. Bu derneklere komisyoncu yardımcılarıda kaydolunur.  

        GÜMRÜK KOMİSYONCUSU OLABİLME ŞARTLARI  
        Madde 167- Gümrük Komisyonculuğu yapabilecek şahısların aşağıdaki şartlara haiz olmaları lazımdır:  

        1.Türk olmak,  

        2.Yirmibir yaşını bitirmiş olmak ve askerliğini yapmış veya askerlikle ilişiği bulunmamak,  

        3.Lise mezunu veya o derecede tahsil görmüş olmak,  

        4. Hırsızlık, emniyeti suistimal dolandırıcılık, yalan yere şahadet, yalan yere yemin, cürüm tasnii, iftira, irtikap, irtişa, ihtilas ve kaçakçılık cürümlerinden birinden dolayı hapis cezası veya o derece cezayı gerektiren bir suçtan mahkum veya memurluktan cezaen çıkarılmış olmamak,  

        5. Bulaşıcı hastalıklardan salim olmak,  

        6. Gümrük mevzuatı üzerinde ve gümrüğe ilişkin iktisadi, ticari ve mali konularda yeter bilgisi olduğu imtihanla sabit olmak,  

        Gümrükte en az onbeşyıl çalışıpta bunun üç yılını başmemurluk veya aynı dereceye muadil memurlukta veya muayene memurluğunda  geçirenlerden gümrük tatbikat kursundan mezun olanlarla, keza gümrükte on yıl çalışmış ve daha yüksek görevlerde bulunmuş olanlar tahsil ve imtihan kaydına tabi değildir.  

        Gümrüklerde vazifeli memur ve amirlerden, yaş haddiyle emekli  olanlar hariç gümrük komisyonculuğuna geçmek isteyenler, son memuriyet mahalli ile vazife ifa etmiş oldukları diğer gümrük başmüdürlüğü ya da müstakil müdürlüklerdeki hizmetlerinden ayrılmalarının üzerinden iki yıl süre geçmedikçe bu yerlerde gümrük komisyonculuğu yapamazlar.  

        GÜMRÜK KOMİSYONCULARI YARDIMCILARI  
        Madde 168- Gümrük komisyoncuları aldıkları işlerin kendilerini veya müvekkillerini ilzam edecek mahiyette hukuki tasarruflar nev'inden olmayan safhalarını takibettirmek üzere bir veya birkaç yardımcı kullanabilirler. Bu yardımcıların yapacakları işler Bakanlıkça tespit edilir.  

        Yardımcıların da en az ortaokul veya muadili okullardan mezun olmaları ve komisyoncular hakkındaki diğer şartları haiz bulunmaları ve imtihan geçirmeleri lazımdır. Ancak bunların tabi tutulacakları imtihanın konularının seçilmesinde görecekleri  
işler gözöndede tutulur.  

        Gümrükte en az onbeş sene hizmet ederek cezaen ayrılmamış bulunan gümrük memurları ve kolcularla yaş haddi ile emekliye ayrılmış olan Gümrük memurları ve kolcular imtihan ve tahsil kaydına tabi olmadan gümrük komisyoncuları yardımcısı olabilirler.  

        İMTİHAN  
        Madde 169- 167 ve 168 inci Maddelere göre ve yılda bir defa yapılacak olan imtihanların konuları Bakanlıkça tespit ve zamanı bir ay evvelinden ilan edilir.  

        İmtihan Kurulu Bakanlıkça seçilir.  

        KOMİSYONCU ve YARDIMCILARINA VERİLECEK BELGELER  
        Madde 170- Gümrük komisyoncularıyla yardımcıları, Gümrükler Genel Müdürlüğünce tescil edilir ve kendilerine fotoğraflı özel bir kimlik belgesi verilir.  

        Bu belgelerin, istenildikçe, ilgili ve görevli amir ve memurlara gösterilmesi mecburidir.  

        ÇALIŞMA YERİ  
        Madde 171- Gümrük Komisyoncuları çalışma merkezi ittihaz ettikleri yeri oranın en büyük gümrük amirine yazı ile bildirirler. Birden fazla komisyoncu müştereken çalıştıkları takdirde de, bu durumları hakkında aynı şekilde bilgi verirler.  

        Çalışma merkezleri gümrük işlerinden dolayı kendilerine yapılacak tebliğler için kanuni ikametgah ve bu merkezin bulunduğu gümrüğün bağlı olduğu başmüdürlük ve başmüdürlük bulunmayan yerlerde müdürlük bölgesi daimi iş çevresi sayılır.  

        Müştereken çalışan gümrük komisyoncularından, ancak, beyanname üzerine imzasını koymuş olanlar, buna ait işlemi takibedebilirler ve gümrüğe karşı sorumlu olurlar.  

        Gümrük komisyoncuları maiyetlerine giren ve yanlarından ayrılan yardımcılarını Gümrük İdaresine, en geç bir hafta içinde yazı ile bildirirler.  
  

İKİNCİ BÖLÜM
MÜKELLEFİYET ve CEZALAR
        MÜKELLEFİYET  
        Madde 172- Gümrük komisyoncuları, kanunlara göre tutmaya mecbur oldukları ticari veya kanuni defterlerini, işlerine dair yazdıkları ve aldıkları mektup ve telgraflarla tanzim ettikleri fatura ve makbuzları ve masraflarına müteallik belgelerin asıl ve örneklerini beş yıl saklamaya, bunları Bakanlık müfettişlerine, müfettiş muavinlerine, kontrolörlere ve yetkili gümrük amir ve memurlarına göstermeye ve bunların tetkik ve teftişlerine müsaade ve gerektiğinde yazılı istek üzerine bunları tevdi etmeye mecburdurlar.  

        Defterlerinde ödenen ve alınan masraf ve ücretlerle taalluk ettikleri gümrük beyannamelerinin numara ve tarihlerini de gösterirler.  

        CEZALAR  
        Madde 173- Bu kanuna ve gümrüklerde tatbik edilen mevzuata aykırı hareketleri görülen komisyoncu veya yardımcıları lüzumlu hallerde Bakanlık Müfettişi, Müfettiş Muavini, Kontrolör, Başmüdür ve Başmüdürlük teşkilatı olmayan yerlerde Müdürlerce muvakkaten işten menedilip, karneleri alınarak gümrüklerde iş takip etmelerine müsaade olunmaz ve keyfiyet derhal Bakanlığa bildirilir.  

        Bunlar hakkında yapılacak tahkikat neticesine göre inzibati ceza mahiyetinde karnelerin en çok bir seneye kadar muvakkat olarak veya daimi geri alınmasına Bakanlık Disiplin Kurullarınca karar verilir.  

        Komiser veya eksper hakemlikle meşgul oldukları anlaşılan gümrük komisyoncusu veya yardımcılarının karneleri Bakanlık Disiplin Kurullarınca geri alınır ve 156 ıncı madde ye göre cezalandırılırlar.  
  

ÜÇÜNCÜ AYIRIM
SON HÜKÜMLER, KALDIRILAN HÜKÜMLER YÜRÜRLÜK
BİRİNCİ BÖLÜM
SON HÜKÜMLER
        SAİR VERGİLERDEN MUAFİYET ve İTİRAZ YOLLARI  
        Madde 174- Bu kanun ve Gümrük Giriş Tarife Cetveli ile Gümrük vergilerinden muaf olan eşya aynı zamanda gümrüklerde tahsil olunan her türlü vergi ve resimlerden (tekel resimleri dahil) de muaftır.  

        Eşyadan Gümrük vergisi ile birlikte, gümrüklerce alınan diğer vergi ve resimlerin takakkuk ve tahsil tarzları ve itiraz yolları, noksanlıkların istenmesi ve fazla alınan vergilerin geri verilmesi hakkında bu kanun hükümleri uygulunır.  

        SÜRE DEĞİŞİMİ  
        Madde 175-  Aksine sarahat bulunmadukça bu kanunla tayin edilmiş sürelere ilişkin hükümlerin uygulanmasında sürelerin bitiminden evvel başvurulmak şartıyla zorlayıcı sebepler ve beklenmeyen haller nazara alınarak duruma göre burada Bakanlıkça süre değişimi yapılabilir.  

        FAİZLER  
        Madde 176- Bu Kanuna göre:  

        1. Eşyanın yurda ithali sırasında takakkuk ettirilip tahsili gereken vergileri için, nakitten gayri şekilde teminat, taahhütname ve teminatlı borç senedi verildiği takdirde bunların kabulü tarihinden itibaren,  

        2. Yurda muvakkat ve muayyen bir süre kalmak üzere vergileri nakitten gayri şekilde teminat veya taahhüde bağlanarak giren eşya, süresi içinde zorlayıcı sebepler olmamasına rağmen yurt dışı edilmediği veya antrepo veya gümrükçe müsaade olunan mahallere konulmadığı takdirde, buna terettübeden vergilere ilaveten teminat veya taahhüdün verildiği tarihten itibaren,  

        3. Eşyanın vergileri ve resimleri ertelendiğinde erteleme tarihinden itibaren,  

        Başlamak üzere, geçen süreye ait kanuni faiz de ve takakkukettirilerek tahsil olunur.  

        KABUL EDİLECEK TEMİNAT ve DEĞERLENMESİ  
        Madde 177- Gümrük İşlemleri dolayisiyle idarece kabul edilebilecek teminat ve bunların değerlendirilmesi hakkında Amme Alacaklarının Tahsili Üsulü Hakkındaki Kanun hükümleri uygulanır.  

        Ancak, resmi daire ve Belediyelerle, Türkiye'deki yabancı misyon şeflerinin verecekleri garanti mektuplarını teminat olarak kabule Bakanlık yetkilidir.  

        Bu kanuna göre memur tefriki icabettiği hallerde bu memurun Harcırah Kanununa göre yolluk ve yevmiyeleri ile Bakanlıkça tespit edilecek miktar üzerinden yapılacak kaza ve ölüm sigorta masrafları eşya sahibi veya nakliyecisi tarafından ödenir.  

        BELGELERİN BASTIRILMASI ve DAĞITILMASI  
        Madde 178- Bu kanunda sözü edilen her türlü beyanname ile manifestolar ve tahakkuk varakaları Bakanlıkça tespit edilecek usul ve esaslar dairesinde temin edilerek karşılığı mukabilinde alakalılara dağıtılır.  

        DEFTER ve BELGELERİN İBRAZI MECBURİYETİ  
        Madde 179- İlgililer gerek bu kanuna, gerekse sair kanunlardaki hükümlere göre yapılacak her türlü gümrük denetlemesinin her safhasındaki icrası ve ifası sırasında Gümrük ve Tekel Bakanlığı müfettiş ve müfettiş muavinleri ile kontrolör ve gümrük amir ve memurlarının talepedecekleri bilumum ticari ve kanuni defter ve belgeleri göstermeye ve tevdii etmeye mecburdurlar. Vergi tahakkukuna ve ceza takiplerine ait hükümler saklı kalmak kaydiyle bu mecburiyetlere uymayanlar hakkında ayrıca 156 ıncı Madde hükümleri uygulanır.  

        BAKANLIĞIN GÖREVLERİ  
        Madde 180- Gümrük ve Tekel Bakanlığı bu kanunu müsteniden Bakanlar Kurulu kararı alınması lüzumlu olan hal ve icapları tayin, tesbit ,takiple ve gereğine tevessül etmekle mükellef ve vazifelidir.  

        Taraf olduğumuz milletlerarası anlaşmalara istinaden bu teşekküllerin yetkili organlarından çıkmış tavsiye kararlarından mali yükümlülük doğurmayan ve mevzuat değişikliğinin icab ettirmiyenleri kabul ve uygulamaya Bakanlık mali yükümlülük doğurmamakla beraber mevzuat değişikliğini icabettirenleri kabul ve uygulamaya Bakanlar Kurulu yetkiliidir.  

İKİNCİ BÖLÜM
KALDIRILAN HÜKÜMLER, GEÇİCİ MADDELER ve YÜRÜRLÜK
        KALDIRILAN HÜKÜMLER  
        Madde 181- Özel kanunlardaki istisna ve muafiyet hükümleri saklı kalmak üzere, aşağıda yazılı kanunlar ve diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümleri kaldırılmıştır.  

        1. 2/5/1949 tarihli 5383 sayılı Gümrük Kanununun, (Nisan 1334 tarihli Gümrük Kanununun 113, 117 ve 118 inci Madde leri ile aynı kanunun 7/6/1926 tarihli 906 sayılı Kanunla değiştirilen 112 ve 116 ıncı Madde leri ve 30/11/1960 tarihli 146 sayılı ve 14/5/1964 tarihli 474 sayılı kanunlar yürürlükte kalmak üzere)  

        2. 26/2/1954 tarihli 6290 sayılı kanun,  

        3. 18/6/1952 taribli 5964 sayılı Gümrük Kanununun 18 inci maddesi uyarınca Gümrük Resminden muaf olarak yurda giren eşyadan tekel maddesi olanlarının Tekel Resmi ile diğer vergi ve resimlerden de muafiyetine dair Kanunun 1 inci maddesinin 1 inci bendi,  

        4. 20/5/1955 tarihli 6593 sayılı, ecnebi devletlere Ankara'da sefarethane ve konsoloshane inşa etmek üzere meccanen arsa tahsisi hakkındaki Kanunun 3 üncü maddesi,  

        5. 16/5/1960 tarihli 7479 sayılı muayyen maksatlarla bağış yolu ile gelecek eşyanın vergi ve resimlerinden ve belediye hissesinden muafen ithali hakkında Kanun,  

        6. 12/10/1960 tarihli 100 sayılı Hazineye yardım maksadı ile ve bağış yolu ile gelmiş ve gelecek olan eşya ve kıymetlerinin  vergiden muafen ithali hakkındaki Kanun,  

        7. 25/7/1953 tarihli 6180 sayılı, Devlet daireleri tarafından Gümrük vergi ve resimlerinden muaf olarak ithal edilip tahsis yerlerinde kullanıldıktan sonra satılacak eşyanın Gümrük vergi ve Resmine tabi tutulmıyacağına dair Kanun.  

        8. 9/3/1971 tarihli 1379 sayılı Kanun:  

        GEÇİCİ MADDELER  
        Geçici madde 1.- 50 inci maddenin son fıkrasında bahsi geçen tüzüğün hazırlanmasına kadar 3/3953 sayılı 25/3/1946 günlü kararnameler ile yürürlüğe konulmuş tüzük hükümlerinin tatbikini devam olunur.  

        Geçici madde 2.- Halen yürürlükte bulunan kanunların , 1499 sayılı Tarife Kanunu ile ek ve tadillerine ve 6290 sayılı kanunla değişik 5383 sayılı kanun ve tadillerine vaki atıf hükümleri bu kanuna yapılmış sayılır ve bu hükümlerde bir eşya tarife numaraları gösterilmek suretiyle zikredilmemişse atıf hükmü o eşyanın yeni tarifedeki yeri tesbit olunarak eskisi gibi tatbik olunur.  

        Geçici Madde 3.- 8 inci maddenin 4 ve 13 üncü, 11 inci maddenin 2 inci fıkraları şumulüne giren ve bu kanunun kabulünden evvel getirilip gümrük vergileri tahakkuk ettirilmemiş olan veya tahakkuk ettirilmiş olupta vergileri ertelenen eşyanın vergileri alınmaz. Ve bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten üç ay öncesine kadar, ilgililerince, herhangi bir sebeple, tahakkuk ve tahsil zamanaşımına uğratılmış bulınan vergi ve resimler bulundukları safha ne olursa olsun bir defaya mahsus olmak üzere bunlara sebebiyet veren memurlardan istenmez.  

        Geçici madde 4.- 6290 sayılı kanunla değişik 5383 sayılı gümrük kanununun yürürlüğü zamanında başlayıpta bu kanun yürürlüğe girdiği tarihte henüz sonuçlandırılmamış olan işlemler hakkında süreye müteallik hükümler hariç, mükellefin lehine olan hükümler uygulanır.  

        Geçici Madde 5- Gümrük Komisyoncusu ve komisyoncu yardımcısı olabilmek için bu kanun ile konmuş olan kayıt ve şartlar bu kanundan önce komisyoncu ve komisyoncu yardımcısı imtihanını kazanmış bulunanlar için uygulanmaz.  

        YÜRÜRLÜK  
        Madde 182- Bu kanun yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer.  

        YÜRÜTME YETKİSİ  
        Madde 183- Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.