1927 Sayılı Kanun
 
              1475 SAYILI İŞ KANUNUNUN BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE 26 NCI MADDESİNİN İKİNCİ  FIKRASININ YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMASI, 193 SAYILIı GELİR VERGİSİ KANUNUNUN 25 İNCİ MADDESİNİN 7 NCİ FIKRASININ DEĞİŞTİRİLMESİ VE BİR GEÇİCİ MADDE EKLENMESİ HAKKINDA KANUN 

 

 Madde 1.- 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

            Kıdem Tazminatı 

            Madde 14 - Bu Kanununa tabi işçilerin hizmet akitlerinin: 
           1- İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında, 
           2- İşçi tarafından bu Kanunun 16. maddesi uyarınca, 
           3- Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyle, 
           4- Bağlı bulundukları, Kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyle; 

           Feshedilmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. 

            İşçilerin kıdemleri, hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik işyerlerinde çalıştıkları süreler göz önüne alınarak hesaplanır. İşyerlerinin  devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde işçinin kıdemi, işyeri veya işyerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır. Bu Kanunun neşri tarihinden işyerinin devri veya herhangi bir suretle el değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatlarından  her iki işveren sorumludur. Ancak, işyerin devreden işverenlerin bu sorumlulukları işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki işçinin aldığı ücret seviyesinle sınırlıdır. Bu kanunun neşrinden  evvel işyeri devrolmuş veya herhengi bir suretle el değiştirmişse devir mukavelesinde aksine bir hüküm yoksa işlenmiş kıdem tazminatlarından yeni işveren sorumludur. 

           İşçinin birinci bendin 4. fıkrası hükmünden faydalanabilmesi için aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık bağlanması veyan toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kuruma veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır. İşçinin ölümü halinde bu şart aranmaz. 

           T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigırtalar Kanununa veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmsi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanununa göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan eödemeye hak kazanan işçiye, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir. 

            Yukarıda belirtilen kamu kuruluşlarında işçinin hizmet akdinin evvelce bu maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona ermesi suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatının hesabında dikkate alınmaz. 

             Ancak, bu tazminatın T.C. Emekli Sandığına tabi olarak geçen hizmeti süresine ait kısmı için ödenecek miktar, yaşlılık veya malullük aylığı başlangıç tarihinde T.C. Emekli Sandığı Kanununun yürürlükteki hükümlerine göre emeklilik ikramiyesi için öngörülen miktardan fazla olamaz. 

             Bu maddede geçen kamu kuruluşları deyimi, Genel, Katma ve Özel Bütçeli İdereler ile 468 sayılı Kanunun 4 üncü  maddesinde sayılan kuruluşları kapsar. 

             Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmez. 

             Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Parça başına, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tututlur. 

             Ancak son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı taktirde, tazminata esas ücret, işçinin işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi şartıyle hesaplanır. 

             13 ncü maddenin (c) bendinde sözü geçen tazminat ile bu maddede yer alan kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında 26 ncı maddenin 1 nci fıkrasına yazılı ücrete ilaveten işçiye sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler  de göz önünde tutulur. 
  
             Kıdem tazminatına esas olacak 30 günlük ücret tutarının beher yıl için nazara alnacak miktarı 1475 sayılı İş Kanununa göre tespit edilmiş olan günlük asgari ücretin 30 günlük tutarının yedi buçuk katından fazla olamaz. 

             İşçinin ölümü halinde yukarıdaki hükümlere göre doğan tazminat tutarı, kanuni mirasçılarına ödenir. 

             Bu madde belirtilen kıdem tazminatı ile ilgili 30 günlük süre hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine değiştirilebilşir. 

             Kıdem tazminatından doğan soumluluğu işveren özel şahıslara veya sigorta şirketlerine sigorta ettiremez. 

             İşveren sorumluluğu altında ve sadece yaşlılık, emeklilik, malullük, ölüm ve toptan ödeme hallerine mahsus olmak kaydıyle Devlet veya kanunla kurulu kurumlarda veya %50 hisseden fazla Devlete ait bir bankada veya bir kurumda işveren tarafından kıdem tazminatı ile ilgili bir fon tesis edilir. 

             Fon tesisi ile ilgili husular kanunla düzenlenir. 

 Madde 2- 1475 sayılı İş Kanununun 24 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

             İşverenler bu Kanun'un 13 üncü maddesinde belirtilen şartlara uyarak işine son verdiği veya 16 ncı maddenin III üncü bendi gereğince iş akdini fesheden işçilerin yerine, çıkma veya çıkarma tarihinden itibaren 6 ay içinde başka işçi alamaz.  

             Bu süre içinde işyerine aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak isteyen işveren durumu uygun araçlarla yayınlar ve işçinin kaydettirdiği adresine noter aracılığı ile duyurur. Tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde iş yerine başvurmayanların bu hakkı düşer.  

             17 nci maddenin 1 inci bendinin (b) fıkrası ve III üncü bentleri gereğince işten çıkarılan işçiler hakkında da 6 aylık süre içinde işten çıkarmayı gerektiren sebepler ortadan kalkmış ise, birinci fıkra hükmü uygulanır.  

             Bir işyerinin aynı şartlarla işletilmesi veya işletmeye başlanması yahut mevsim ya da kampanya nedeniyle yeniden çalışmaya geçmesi hallerinde de bu madde hükmü uygulanır. Mevsim ve Kampanya işlerinde çalışan işçiler için noter tebligatı hükmü uygulanmaz.  

             Bağlı bulunduğu emeklilik mevzuatı gereğince yaşlılık ya da emeklilik yaşını doldurmuş ve aynı zamanda yaşlılık veya emeklilik aylığına hak kazanmış olan işçiler hakkında bu maddenin tekrar işe alınma zorunluluğuna ilişkin hükümleri uygulanmaz.  

             İşlerine son verilen işçilerin sayısı 10 ve daha fazla olduğu takdirde işveren, yeni bir işe yerleştirilebilmeleri için, bunların isimlerini ve niteliklerini çıkarma tarihinden en az bir ay önce ilgili İş ve İşçi Bulma Kurumu Örgütüne bildirmek zorundadır.  

 Madde 3- 1475 Sayılı yasanın "İZİN ÜCRETİ" başlıklı 54. maddesinin 3 ve 4. fıkraları arasına aşağıdaki fıkra eklenmiştir: 

             Ancak son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı taktirde izin ücreti işcinin izne çıktığı ayın başı ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır. 

 Madde 4- 1475 sayılı İş Kanununun 95. maddesinin VII inci bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

             VII - 24 üncü madde hükümlerine aykırı olarak işyerine yeni işçi alan şiverenler, işten çıkardığı her işçi için 1.000 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasına ve tekrarında daha önce verilen para cezasının iki katı, 

 Madde 5- 1475 sayılı İş Kanununun 26ncı maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. 

 Madde 6 - İşten çıkarma tazminatı (İşten çıkan veya çıkarılanlara verilen tazminatlardır.) şu kadar ki, bu suretle verilen tazminatın miktarı işten çıkan veya çıkarılan (24) aylığını aştığı taktirde fazlası ücret olarak gelir vergisine tabi tutulur. Hizmet ifa edilmeksizin ödenen ücretler tazminat sayılmaz. 

 Madde 7 - 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 25 inci maddesinin 7 nci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: 

             İşten çıkma tazminatı (İşten çıkan veya çıkarılanlara verilen tazminatlardır.) şu kadar ki bu suretle verilen tazminatın miktarı işten çıkan veya çıkarılan (24) aylığını aştığı taktirde fazlası ücret olarak vergiye tabi tutulur. Hizmet ifa edilmeksizin ödenen ücretler tazminat sayılmaz 

 Geçici Madde - 14 ncü maddenin son fıkrası gereğince tesisi öngörülen fona ilişkin kanun çıkıncaya kadar, kıdem tazminatının işveren tarafından doğrudan doğruya ödenmesine devam olunur. 

 Madde 8 - Bu Kanunun 1 nci maddesi 1/2/1974 tarihinden geçerli olmak üzere, diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

 Madde  9 - Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.