Türkiye Cumhuriyeti Anayasası
 
 
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASASI
    
KABUL TARİHİ : 18/10/1982
KANUN NO : 2709
 
RESMİG.TARİHİ :  20/10/1982
RESMİ G. NO : 17844
 
DÜSTUR NO : 5 TERTİP 22-1
DÜSTUR SAYFA : 0003
 
 
B A Ş L A N G I Ç
BİRİNCİ KISIM 
GENEL ESASLAR
I.DEVLETİN ŞEKLİ   
Madde   1 : 
II. CUMHURİYETİN NİTELİKLERİ      
Madde   2 :   
III.DEVLETİN BÜTÜNLÜĞÜ, RESMİ DİLİ BAYRAĞI, MİLLİ MARŞI VE BAŞKENTİ  
Madde   3 :   
IV. DEĞİŞTİRİLMEYECEK HÜKÜMLER  
Madde   4 :   
V.DEVLETİN TEMEL AMAÇ VE GÖREVLERİ  
Madde   5 :    
VI. EGEMENLİK    
Madde   6 : 
VII. YASAMA YETKİSİ     
Madde   7 :  
VIII. YÜRÜTME YETKİSİ VE GÖREVİ      
Madde   8 :  
IX. YARGI YETKİSİ   
Madde   9 :  
X. KANUN ÖNÜNDE EŞİTLİK   
Madde 10 :  
XI. ANAYASANIN BAĞLAYICILIĞI VE ÜSTÜNLÜĞÜ   
Madde 11 : 
İKİNCİ KISIM 
TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER
BİRİNCİ BÖLÜM 
GENEL HÜKÜMLER
I. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN ÖZELLİĞİ  
Madde 12 :    
II. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN SINIRLANMASI  
Madde 13 :  
III. TEMEL HAK VE HÜRİYETLERİN KÖTÜYE KULLANILMAMASI    
Madde 14 :  
IV. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN KULLANILMASININ DURDURULMASI   
Madde 15 :   
V. YABANCILARIN DURUMU   
Madde 16 : 
İKİNCİ BÖLÜM 
KİŞİNİN HAKLARI VE ÖDEVLERİ
I. KİŞİNİN DOKUNULMAZLIĞI, MADDİ VE MANEVİ VARLIĞI    
Madde 17 :  
II. ZORLA ÇALIŞTIRMA YASAĞI  
Madde 18 :  
III. KİŞİ HÜRRİYETİ VE GÜVENLİĞİ  
Madde 19 :   
IV ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ VE KORUNMASI  
Madde 20 : A. ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ  
Madde 21 : B. KONUT DOKUNULMAZLIĞI  
Madde 22 : C. HABERLEŞME HÜRRİYETİ  
V. YERLEŞME VE SEYAHAT HÜRRİYETİ   
Madde 23 :  
VI. DİN VE VİCDAN HÜRRİYETİ   
Madde 24 :  
VII. DÜŞÜNCE VE KANAAT HÜRRİYETİ   
Madde 25 :   
VIII. DÜŞÜNCEYİ AÇIKLAMA VE YAYMA HÜRRİYETİ   
Madde 26 :  
IX. BİLİM VE SANAT HÜRRİYETİ   
Madde 27 :  
X-. BASIN VE YAYIMLA İLGİLİ HÜKÜMLER   
Madde 28 : A. BASIN HÜRRİYETİ   
Madde 29 : B. SÜRELİ VE SÜRESİZ YAYIN HAKKI   
Madde 30 : C. BASIN ARAÇLARININ KORUNMASI 
Madde 31 : D. KAMU TÜZEL KİŞİLERİNİN ELİNDEKİ BASIN DIŞI KİTLE HABERLEŞME ARAÇLARINDAN YARARLANMA  
                  HAKKI   
Madde 32 : E. DÜZELTME VE CEVAP HAKKI  
XI. TOPLANTI HAK VE HÜRRİYETLERİ   
Madde 33 : A. DERNEK KURMA HÜRRİYETİ   
Madde 34 : B. TOPLANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ DÜZENLEME HAKKI  
XII. MÜLKİYET HAKKI   
Madde 35 :   
XIII. HAKLARIN KORUNMASIYLA İLGİLİ HÜKÜMLER    
Madde 36 : A. HAK ARAMA HÜRRİYETİ     
Madde 37 : B. KANUNİ HAKİM GÜVENCESİ    
Madde 38 : C. SUÇ VE CEZALARA İLİŞKİN ESASLAR   
XIV. İSPAT HAKKI   
Madde 39 :   
XV. TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN KORUNMASI   
Madde 40 : 
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SOSYAL VE EKONOMIK HAKLAR VE ÖDEVLER 
I. AİLENİN KORUNMASI  
Madde 41 :  
II. EĞİTİM VE ÖĞRENİM HAKKI VE ÖDEVİ  
Madde 42 : 
III. KAMU YARARI  
Madde 43 : A. KIYILARDAN YARARLANMA  
Madde 44 : B. TOPRAK MÜLKİYETİ 
Madde 45 : C. TARIM, HAYVANCILIK VE BU ÜRETİM DALLARINDA ÇALIŞANLARIN KORUNMASI  
Madde 46 : D. KAMULAŞTIRMA 
Madde 47 : E. DEVLETLEŞTİRME  
IV. ÇALIŞMA VE SÖZLEŞME HÜRRİYETİ   
Madde 48 :   
V. ÇALIŞMA İLE İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 49 : A. ÇALIŞMA HAKKI VE ÖDEVİ 
Madde 50 : B. ÇALIŞMA ŞARTLARI VE DİNLENME HAKKI  
Madde 51 : C. SENDİKA KURMA HAKKI 
Madde 52 : D. SENDİKAL FAALİYET  
VI. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ, GREV HAKKI VE LOKAVT  
Madde 53 : A. TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ HAKKI  
Madde 54 : B. GREV HAKKI VE LOKAVT 
VII. ÜCRETTE ADALET SAĞLANMASI  
Madde 55 :   
VIII. SAĞLIK, ÇEVRE VE KONUT  
Madde 56 : A. SAĞLIK HİZMETLERİ VE ÇEVRENİN KORUNMASI   
Madde 57 : B. KONUT HAKKI 
IX. GENÇLİK VE SPOR  
Madde 58 : A. GENÇLİĞİN KORUNMASI  
Madde 59 : SPORUN GELİŞTİRİLMESİ  
X. SOSYAL GÜVENLİK HAKLARI  
Madde 60 : A. SOSYAL GÜVENLİK HAKKI  
Madde 61 : B. SOSYAL GÜVENLİK BAKIMINDAN ÖZEL OLARAK KORUNMASI GEREKENLER  
Madde 62 : C. YABANCI ÜLKELERDE ÇALIŞAN TÜRK VATANDAŞLARI  
XI.TARİH, KÜLTÜR VE TABİAT VARLIKLARININ KORUNMASI  
Madde 63 :   
XII. SANATIN VE SANATÇININ KORUNMASI  
Madde 64 :   
XIII. SOSYAL VE EKONOMİK HAKLARIN SINIRI  
Madde 65 :  
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
SİYASİ HAKLAR VE ÖDEVLER
I. TÜRK VATANDAŞLIĞI  
Madde 66 :  
II. SEÇME, SEÇİLME VE SİYASİ FAALİYETTE BULUNMA HAKLARI  
Madde 67 :  
III. SİYASİ PARTİLERLE İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 68 : A. PARTİ KURMA, PARTİLERE GİRME VE PARTİLERDEN AYRILMA  
Madde 69 : B. SİYASİ PARTİLERİN UYACAKLARI ESASLAR 
IV. KAMU HİZMETLERİNE GİRME HAKKI  
Madde 70 : A. HİZMETE GİRME  
Madde 71 : B. MAL BİLDİRİMİ 
V. VATAN HİZMETİ  
Madde 72 :  
VI. VERGİ ÖDEVİ   
Madde 73 :  
VII. DİLEKÇE HAKKI  
Madde 74 : 
ÜÇÜNCÜ KISIM
CUMHURİYETİN TEMEL ORGANLARI 
BİRİNCİ BÖLÜM
YASAMA
I. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ  
Madde 75 : A.KURULUŞU  
Madde 76 : B. MİLLETVEKİLİ SEÇİLME YETERLİLİĞİ  
Madde 77 : C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN SEÇİM DÖNEMİ 
Madde 78 : D. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ SEÇİMLERİNİN GERİYE BIRAKILMASI VE ARA SEÇİMLERİ  
Madde 79 : E. SEÇİMLERİN GENEL YÖNETİM VE DENETİMİ 
F. ÜYELİKLE İLGİLİ HÜKÜMLER  
Madde 80 : 1. MİLLETİN TEMİSİLİ  
Madde 81 : 2. ANDİÇME  
Madde 82 : 3. ÜYELİKLE BAĞDAŞMAYAN İŞLER  
Madde 83 : 4. YASAMA DOKUNULMAZLIĞI 
Madde 84 : 5. MİLLETVEKİLLİĞİNİN DÜŞMESİ  
Madde 85 : 6. İPTAL İSTEMİ  
Madde 86 : 7. ÖDENEK VE YOLLUKLAR   
II. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN GÖREV VE YETKİLERİ   
Madde 87 : A. GENEL OLARAK  
Madde 88 : B. KANUNLARIN TEKLİF EDİLMESİ VE GÖRÜŞÜLMESİ   
Madde 89 : C. KANUNLARIN CUMHURBAŞKANINCA YAYIMLANMASI  
Madde 90 : D. MİLLETLERARASI ANDLAŞMALARI UYGUN BULMA  
Madde 91 : E. KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME ÇIKARMA YETKİSİ  
Madde 92 : F. SAVAŞ HALİ İLANI VE SİLAHLI KUVVET KULLANILMASINA İZİN VERME  
III. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN FAALİYETLERİ İLE İLGİLİ HÜKÜMLER.  
Madde 93 : A. TOPLANMA VE TATİL   
Madde 94 : B. BAŞKANLIK DİVANI   
Madde 95 : C. İÇTÜZÜK, SİYASİ PARTİ GRUPLARI VE KOLLUK İŞLERİ  
Madde 96 : D. TOPLANTI VE KARAR YETER SAYISI   
Madde 97 : E. GÖRÜŞMELERİN AÇIKLIĞI VE YAYIMLANMASI   
IV. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİNİN BİLGİ EDİNME VE DENETİM YOLLARI   
Madde 98 : A. GENEL OLARAK     
Madde 99 : B. GENSORU  
Madde100: C. MECLİS SORUŞTURMASI 
İKİNCİ  BÖLÜM 
YÜRÜTME 
I. CUMHURBAŞKANI   
Madde 101: A. NİTELİKLERİ VE TARAFSIZLIĞI   
Madde 102: B. SEÇİMİ  
Madde 103: C. ANDİÇMESİ   
Madde 104: D. GÖREVLERİ VE YETKİLERİ  
Madde 105: E. SORUMLULUK VE SORUMSUZLUK HALİ   
Madde 106: F. CUMHURBAŞKANINA VEKİLLİK ETMEK  
Madde 107: G. CUMHURBAŞKANLIĞI GENEL SEKRETERLİĞİ   
Madde 108: H. DEVLET DENETLEME KURULU  
II. BAKANLAR KURULU   
Madde 109: A. KURULUŞ   
Madde 110: B. GÖREVE BAŞLAMA VE GÜVENOYU  
Madde 111: C. GÖREV SIRASINDA GÜVENOYU   
Madde 112: D. GÖREV VE SİYASİ SORUMLULUK     
Madde 113: E. BAKANLIKLARIN KURULMASI VE BAKANLAR   
Madde 114: F. SEÇİMLERDE GEÇİCİ BAKANLAR KURULU     
Madde 115: G. TÜZÜKLER    
Madde 116: H. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ SEÇİMLERİNİN CUMUHURBAŞKANINCA YENİLENMESİ   
I. MİLLİ SAVUNMA     
Madde 117: 1. BAŞKOMUTANLIK VE GENELKURMAY BAŞKANLIĞI     
Madde 118: 2. MİLLİ GÜVENLİK KURULU   
III. OLAĞANÜSTÜ YÖNETİM HALLERİ   
A. OLAĞANÜSTÜ HALLER   
Madde 119: 1. TABİ AFET VE AĞIR EKONOMİK BUNALIM SEBİYLE OLAĞANÜSTÜ HAL İLANI    
Madde 120: 2. ŞİDDET OLAYLARININ YAYGINLAŞMASI VE KAMU DÜZENİNİN CİDDİ ŞEKİLDE BOZULMASI SEBEBİYLE 
                  OLAĞANÜSTÜ HAL İLANI     
Madde 121: 3. OLAĞANÜSTÜ HALLERLE İLGİLİ DÜZENLEME      
Madde 122: B. SIKIYÖNETİM, SEFERBERLİK VE SAVAŞ İLANI     
IV. İDARE   
A. İDARENİN ESASLARI   
Madde 123: 1. İDARENİN BÜTÜNLÜĞÜ VE KAMU TÜZEL KİŞİLİĞİ      
Madde 124: 2. YÖNETMELİKLER    
Madde 125: B. YARGI YOLU     
C. İDARENİN KURULUŞU     
Madde 126: 1.MERKEZİ İDARE  
Madde 127: 2.MAHALLİ İDARELER  
D. KAMU HİZMETİ GÖREVİYLE İLGİLİ HÜKÜMLER    
Madde 128: 1. GENEL İLKELER      
Madde 129: 2. GÖREV VE SORUMLULUKLARI, DİSİPLİN KOVUŞTURMASINDA GÜVENCE E. YÜKSEKÖĞRETİM 
                   KURUMLARI VE ÜST KURULUŞLARI      
Madde 130: 1. YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI    
Madde 131: 2. YÜKSEKÖĞRETİM ÜST KURULUŞLARI  
Madde 132: 3. YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDAN ÖZEL HÜKÜMLERE TABİ OLANLAR    
Madde 133: F. RADYO VE TELEVİZYON KURULUŞLARI VE KAMUYLA İLİŞKİLİ HABER AJANSLARI    
Madde 134: G. ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU   
Madde 135: H. KAMU KURUMU NİTELİĞİNDEKİ MESLEK KURULUŞU     
Madde 136: İ. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI   
Madde 137: J. KANUNSUZ EMİR 
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 
YARGI
I. GENEL HÜKÜMLER   
Madde 138: A. MAHKEMELERİN BAĞIMSIZLIĞI  
Madde 139: B. HAKİMLİK VE SAVCILIK TEMİNATI   
Madde 140: C. HAKİMLİK VE SAVCILIK MESLEĞİ  
Madde 141: D. DURUŞMALARIN AÇIK VE KARARLARIN GEREKÇELİ OLMASI  
Madde 142: E. MAHKEMELERİN KURULUŞU    
Madde 143: F. DEVLET GÜVENLİK MAHKEMELERİ    
Madde 144: G. HAKİM VE SAVCILARIN DENETİMİ  
Madde 145: H. ASKERİ YARGI  
II. YÜKSEK MAHKEMELER    
A. ANAYASA MAHKEMESİ    
Madde 146: 1. KURULUŞU   
Madde 147: 2. ÜYELİĞİN SONA ERMESİ    
Madde 148: 3. GÖREV VE YETKİLERİ    
Madde 149: 4. ÇALIŞMA VE YARGILAMA USULÜ   
Madde 150: 5. İPTAL DAVASI   
Madde 151: 6. DAVA AÇMA SÜRESİ    
Madde 152: 7. ANAYASAYA AYKIRILIĞIN DİĞER MAHKEMELERDE İLERİ SÜRÜLMESİ    
Madde 153: 8. ANAYASA MAHKEMESİNİN KARARI    
Madde 154: B. YARGITAY  
Madde 155: C. DANIŞTAY  
Madde 156: D. ASKERİ YARGITAY   
Madde 157: E. ASKERİ YÜKSEK İDARE MAHKEMESİ    
Madde 158: F. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ   
III. HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU    
Madde 159:   
IV. SAYIŞTAY    
Madde 160: 
DÖRDÜNCÜ KISIM
MALİ VE EKONOMİK HÜKÜMLER 
BİRİNCİ BÖLÜM 
MALİ HÜKÜMLER
I. BÜTÇE    
Madde 161: A. BÜTÇENİN HAZIRLANMASI VE UYGULANMASI    
Madde 162: B. BÜTÇENİN GÖRÜŞÜLMESİ 
Madde 163: C. BÜTÇELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILABİLME ESASLARI  
Madde 164: D. KESİNHESAP 
Madde 165: E. KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİNİN DENETİMİ
İKİNCİ BÖLÜM 
EKONOMİK HÜKÜMLER
I. PLANLAMA   
Madde 166:   
II. PİYASALARIN DENETİMİ VE DIŞ TİCARETİN DÜZENLENLEMESİ  
Madde 167:   
III. TABİİ SERVETLERİN VE KAYNAKLARIN ARANMASI VE İŞLETİLMESİ  
Madde 168:   
IV. ORMANLAR VE ORMAN KÖYLÜSÜ  
Madde 169: A. ORMANLARIN KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ    
Madde 170: B. ORMAN KÖYLÜSÜNÜN KORUNMASI   
V. KOOPERATİFÇİŞİĞİN GELİŞTİRİLMESİ  
Madde 171:    
VI. TÜKETİCİLER İLE ESNAF VE SANATKARIN KORUNMASI    
Madde 172: A. TÜKETİCİNİN KORUNMASI    
Madde 173: B. ESNAF VE SANATKARIN KORUNMASI
BEŞİNCİ KISIM
ÇESİTLİ HÜKÜMLER 
I. İNKILAP KANUNLARININ KORUNMASI   
Madde 174: 
ALTINCI KISIM
GEÇİCİ HÜKÜMLER
Geçici Madde   1:  
Geçici Madde   2:  
Geçici Madde   3:  
Geçici Madde   4:  
Geçici Madde   5:  
Geçici Madde   6:  
Geçici Madde   7:  
Geçici Madde   8:  
Geçici Madde   9:  
Geçici Madde 10:  
Geçici Madde 11:  
Geçici Madde 12:  
Geçici Madde 13:  
Geçici Madde 14:  
Geçici Madde 15:  
Geçici Madde 16: 
YEDİNCİ KISIM
SON HÜKÜMLER
I. ANAYASANIN DEĞİŞTİRİLMESİ    
Madde 175:   
II. BAŞLANGIÇ VE KENAR BAŞLIKLAR    
Madde 176:   
III. ANAYASANIN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ    
Madde 177: