3452sk  
8 Mart 1950 TARİHLİ VE 5590 SAYILI “TİCARET VE SANAYİ ODALARI”, “TİCARET ODALARI”, “SANAYİ ODALARI”, “DENİZ TİCARET ODALARI”, “TİCARET BORSALARI” VE “TÜRKİYE TİCARET, SANAYİ, DENİZ TİCARET ODALARI VE TİCARET BORSALARI BİRLİĞİ” KANUNUNUN BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİNE VE BİR MADDENİN KALDIRILMASINA DAİR KANUN

            Madde 1 – 8/3/1950 tarihli ve 5590 sayılı Kanunun 2567 sayılı Kanunda değişik 25 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            Madde 25 – Üyenin odaya kaydı sırasında ödemekle zorunlu olduğu ücrete kayıt ücreti ve her yıl için ödeyeceği aidata da yıllık aidat denir.

            Kayıt ücreti ile yıllık aidatlar 5 000 TL.’den az, 250.000 TL.’den fazla olamaz. Ancak bu miktarlar Bakanlar Kurulu kararı ile (10) katına kadar artırılabilir.

            Kayıt ücretinin alındığı yıl için ayrıca yıllık aidat alınmaz. Kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarları Birlikçe hazırlanacak yönetmelikte gösterilecek usullere göre belirlenecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre tespit olunur. Tarifeler oda yönetim kurulunun tespiti, meclisin teklifi ve Birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yapılır.

            Derecelerini durumlarına uygun bulmayanlar, Yönetmelikte gösterilecek usullere göre ve 10 gün içinde oda meclisine itiraz edebilirler. İtirazlar mecliste karara bağlanıncaya kadar kayıt ücreti ve yıllık aidatın ihtilaflı kısmı tahsil olunmaz.

            Yıllık aidat her yılın mayıs ve ekim aylarında eşit iki taksitte ödenir. Yıl içinde kaydedilenlerin kayıt ücreti ile önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin kayıt ücretleri ve yıllık aidatları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren bir ay  içinde ödenir.

            Bu müddetler içinde ödenmeyen kayıt ücreti ve yıllık aidatlar için 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek kayıt ücreti veya yıllık aidat ile birlikte tahsil edilir.

            Madde 2 – 5590 sayılı Kanunun 3277 sayılı  Kanunla değişik 26ıncı maddesi ve madde başlığı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            MUNZAM AİDAT VE NAVLUN HASILATINDAN ALINACAK PAY
            Madde 26 – A) Munzam Aidat

            Gerçek kişi tacir ve sanayicilerin bir yıl önceki Gelir Vergisine; tüzel kişi tacir ve sanayicilerin ise Kurumlar Vergisine matrah teşkil eden ticari ve sınai faaliyetlerinden elde ettikleri kazanç toplamı üzerinden binde sekiz oranında munzam aidat tahsil olunur.

            Birden fazla odaya kayıtlı bulunanların munzam aidatı odaların ayrı  bulundukları yerlerde Birlik’çe teklif edilen Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenen odalar tarafından tahsil olunur. Ancak kayıtlı bulundukları odalar arasında her odaya ödedikleri aidatla mütenasip olarak müteakip takvim yılının azami ilk üç ayı içinde paylaşılır.

            Zarar eden sanayici ve tacirler o yıl içinde paylaşılır.

            Çalışma alanları içinde birden fazla şubesi bulunan üyelerin muazzam aidatı bütün şubelerden elde ettikleri Gelir ve Kurumlar Vergisine matrah teşkil eden ticari ve sınai kazanç toplamı üzerinden hesaplanır.

            Müstakil bilançosu yapılan  kurum ve müessese şubeleri ile fabrikalarının munzam aidatı  şube veya fabrikanın  bulunduğu mahallin odasına ödenir.

            Bir tüzelkişiliğin merkez şube ve fabrikalarının değişik  yerlerde olması, fakat bilançolarının  merkezde tutulması halinde munzam aidat merkez tarafından mahalli odaya ödenir. Bu oda tahsil ettiği munzam aidatı diğer odalar arasında müteakip takvim yılının ilk üç ayı içinde eşit olarak bölüştürür.

            Bütün bu hallerde bilgisayar bir müessesenin  şubeleri ile birlikte ödeyeceği munzam aidat, o yıl için tayin edilmiş bulunan  yıllık aidat tavanının beş katını geçemez.

            Munzam aidat mayıs ve ekim aylarında iki eşit taksitte ödenir. Önceki yıldan  itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin  munzam aidatları ise kendilerine tebliğ edildiği yılın sonuna kadar ödenir.

            Üyeler, ticari ve sınai kazançlarına ait bilgileri ve bilançolarını talep vukuunda odalara vermek zorundadır. Ayrıca odalar, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 5 inci maddesi hükmü çerçevesinde vergi dairelerinden bilgi isteyebilirler. Üye tarafından bilançonun verilmemesi ve vergi dairesinden de sağlanamaması halinde  bir önceki yılın munzam aidatı geçici olarak aynen tahakkuk ettirilir.

            B) Navlun Hasılatından Alınacak Oda Payları
            Türkiye limanlarında faaliyet gösteren ve Türkiye’de herhangi bir odaya kayıtlı olmayan yabancı bayraklı gemilerin Türk limanlarında sağladıkları tüm navlun hasılatı üzerinden uluslar arası uygulama gözönüne alınmak suretiyle binde beşi geçmemek kaydıyla oda meclisince tespit, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca onaylanacak orana göre hesap edilecek meblağ Bakanlıkça tayin edilecek ödeme süresi içinde kendileri, temsilcileri veya acentaları tarafından ilgili liman bölgesindeki deniz ticaret odasına veya oda teşkilatının henüz kurulmadığı yerlerde ise ticaret veya ticaret sanayi odasına ödenir.

            C) Bu maddede düzenmiş olan munzam aidat ile gemilerden alınacak oda paylarının süresinde ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek munzam aidat veya navlun hasılatındaki oda payı ile birlikte tahsil olunur.

            Madde 3 – 5590 sayılı Kanunun 2567 sayılı Kanunla değişik 27 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            Madde 27– Aşağıda belirtilen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nispi ücretlerde 100.000 TL’nı geçmemek kaydıyla binde 5’ten ve maktu ücretlerde 100.000 TL’dan fazla olmamak kaydıyla  oda yönetim kurullarının tespiti, meclislerin teklifi ve Birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tespit olunur.

            Ancak nispi ve maktu ücretlerdeki 100.000 TL.’ lık miktar Bakanlar Kurulu kararıyla (10) katına kadar artırabilir.

            Odalarca düzenlenecek veya onaylanacak belgeler ile verilecek hizmetler şunlardır.

            a) Menşe şahadetnameler,

            b) Fatura suretlerinin tasdiki,

            c) Rayiç fiyatların tasdiki,

            d) Ticari ve sınai eşya numunelerinin vasıflarının tasdiki,

            e) Yed’i vahit ve tek imalatçılık belgeleri,

            f) Bilirkişi ve eksper raporları,

            g) Kefaletname ve taahütnamelerde yazılı imza sahiplerinin odalardaki sicil durumunu gösteren tasdik ve şerhler,

            h) Ticari  kefalet tasdikleri,

            i) Sınai ve ticari mahiyette belge ve kapasite raporları,

            j) Tahsis ve sarfiyat belgeleri,

            k) Kalite, yeterlilik ve numune belgeleri,

            l) Kayıtlı üyelerin imzalarının tasdiki,

            m) Oda mensuplarına ait kayıt ve sicil suretleri ile üye kimlik kartları,

            n) Ticari itibar şahadetnamesi mahiyetinde olmamak üzere ticaret ve sanayi erbabının mahrem olmayan sicilleri hakkında yazılı veya sözlü sorulara cevaplar,

            o) İş makineleri tescil belgesi,

            p) ATA Karneleri ve ATR belgeleri,

            r)   Mücbir sebep belgeleri,

            s)  Alınacak ücretin miktar ve oranları uluslar arası uygulama gözönüne alınarak tespit edilmek suretiyle Türk ve Yabancı bayraklı gemilere verilecek hizmetler,

            t) Ticari ve sınai mahiyette diğer her türlü belge ve bilgiler ile hizmetler, İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz.

           Madde 4 – 5590 sayılı Kanunun 6233 sayılı Kanunla değişik 28 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            Madde 28 – Odalar ve Borsalar her tahsil edilen gelirlerinin % 10’unu bu Kanunun  5 inci bölümündeki gayelere sarf edilmek üzere birlik adına Birlik Yönetim Kurulunun tayin edeceği milli bankalardan birine yatırmaya mecburdurlar.

            Birlik aidatları bir yıl önceki fiili gelir üzerinden hesap edilerek müteakip yılın Haziran ve Aralık aylarında eşit iki taksitte yatırılır.

            Bu süreler içinde yatırılmayan aidat ve taksitler için 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk ettirilerek aidatla birlikte tahsil olunur.

            Fiili gelir deyimine, oda ve borsaların gelirlerini teşkil eden ve bu Kanunun 24 üncü ve 55 inci maddelerinde sayılan bütün gelirler dahil olup bu maddelerde bahsi geçen “diğer gelirler” ve “türlü gelirler” ibareleri menkul ve gayrimenkul sermaye iratları, döviz gelirleri ile sair gelirleri de kapsar.

           Madde 5 – 5590 sayılı Kanunun 2567 sayılı Kanunla değişik 56 ıncı maddesi aşağıdaki şeklide değiştirilmiştir.

            Madde 56 – Üyenin borsaya kaydı sırasında ödemekle zorunlu olduğu ücrete kayıt ücreti ve her yıl için ödeyeceği aidata da yıllık aidat denir.

            Kayıt ücreti ile yıllık aidatlar 5000 TL’dan az 250.000 TL.’dan az olamaz. Ancak bu miktar Bakanlar Kurulu Kararı ile (10) katına kadar artırabilir.

            Kayıt ücretinin alındığı yıl için ayrıca yıllık aidat alınmaz. Kayıt ücreti ve yıllık aidat miktarı birlikçe hazırlanacak yönetmelikte gösterilecek usullere göre belirlenecek dereceler üzerinden ve tarifelere göre tayin olunur. Tarifeler, borsa yönetim kurulunun tespiti, meclisin teklifi ve birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yapılır.

            Derecelerini durumlarına uygun bulmayanlar, yönetmelikte gösterilecek usullere göre ve 10 gün içinde borsa meclislerine itiraz edebilirler. İtirazlar meclislerce karara bağlanıncaya kadar kayıt ücreti ve yıllık aidatın  ihtilaflı kısmı tahsil olunamaz.

            Yıllık aidat her yılın Mayıs ve Ekim aylarında eşit iki taksitte ödenir.  Yıl içinde kaydedilenlerin kayıt ücretleri ile önceki yıldan itibaren geçerli olarak kaydedilmesi gerekenlerin kayıt ücretleri ve yıllık aidatları kendilerine tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.

            Bu müddetler içinde ödenmeyen kayıt ücreti ile yıllık aidatlar için 6183 sayılı Kanun uyarınca yürürlükte bulunan oranlarda gecikme zammı tahakkuk attırılarak kayıt ücreti ve yıllık aidatla birlikte tahsil olunur.

           Madde 6 – 5590 sayılı Kanunun 2567 sayılı Kanunla değişik 57 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            Madde 57 – Aşağıda belirtilen hizmetler ile onaylanan veya düzenlenen belgeler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbi ücretlerde 100.000 TL.’nı geçmemek kaydıyla binde 5’ten ve maktu ücretlerde 100.000 TL’dan fazla olmamak kaydıyla borsa yönetim kurullarının tespiti, meclislerin teklifi ve birliğin görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerde tespit olunur. Ancak nisbi ve maktu ücretlerdeki 100.000 TL.’lik miktar, Bakanlar Kurulu Kararıyla (10) katına kadar arttırılabilir.

            Borsalarca düzenlenecek veya onaylanacak belgeler ile verilecek hizmetler şunlardır.

            a) Eksper raporları,

            b) Analiz raporları,

            c) Borsaya dahil maddelerin fiyatlarına ilişkin belgeler,

            d) Teamüller hakkında istenilen belgeler,

            e) Fatura tasdikleri

            f) Borsaya kayıtlı olanların tatbik imzalarının  tastiki,

            g) Borsaya kayıtlı olanlara ait kayıt ve sicil suretleri,

            h) Borsaya dahil mallara ait kayıt ve sicil sureleri,

            i) Borsaya dahil maddelerin ölçülmesi ve tartılması için gerekli teşkilatı olan borsalarca bu konuda verilecek hizmetler,

            j) Gerekli tesisatı bulunan borsalarca verilecek depolama ve muhafaza hizmetleri,

            k) Bosra komisyoncusu, ajanı ve simsarlığı ücretleri ve hizmetleri,

            l) Alım satımların tescilinde alınacak ücretler,

            m) Diğer hizmetler,

            İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz.

            Madde 7– 5590 sayılı Kanunun 2567 sayılı Kanunla değişik 71 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            Madde 71 – Birlikçe, aşağıda belirlenen hizmetler karşılığında alınan ücretlerin oran ve miktarı nisbî ücretlerde 100.000. lirayı geçmemek kaydıyla binde 5’ten ve maktu ücretlerde 100 000 liradan fazla olmamak kayduyla yönetim kurulunun teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile yürürlüğe konulacak tarifelerle tespit olunur. Ancak nisbî ve maktu ücretlerdeki 100 000 liralık miktar Bakanlar Kurulu kararıyla (10) katına kadar artırılabilir.

            Birlikçe onaylanacak belgeler ile verilecek hizmetler şunlardır.

            a) Kapasite raporları,

            b) Menşe şehadetnameleri ve faturalar,

            c) Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi hizmetleri,

            d) Tahsis ve Kalite belgeleri,

            e) TIR karnelerine ilişkin hizmetler,

            f) Ticari ve sınaî mahiyette diğer her türlü belge ve bilgiler ile hizmetler.

            İhracata ilişkin yukarıdaki hizmetler karşılığı ücret alınmaz.

            Madde 8 – 5590 sayılı Kanuna 25/1/1954 tarihli ve 6233 sayılı Kanunla eklenen borsaların ödeyecekleri Birlik aidatı ile ilgili “Ek 1 inci maddesi” yürürlükten kaldırılmıştır.

            Geçici Madde 1 – Yürürlükteki tüzük ve yönetmelikler bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 1 yıl içinde Kanuna uygun hale getirilir.

            Geçici Madde 2 – Bu Kanunun Resmî Gazete’de yayımından itibaren 3 ay içinde, üyelerin oda ve borsaların Birliğe olan borçlarının asıllarının tamamını ödemeleri halinde gecikme zammı tahakkuk ve tahsil olunmaz.

            Madde 9 – Bu Kanunun  1,2/A ve 5 inci maddeleri 1/1/1989 tarihinde, diğer maddeleri Resmî Gazete’de yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            Madde 10 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.