MEMURLAR VE DİĞER KAMU GÖREVLİLERİNİN
YARGILANMASI HAKKINDA KANUN
AMAÇ
Madde 1.- Bu Kanunun amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri
sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye
yetkili mercileri belirtmek ve izlenecek usulü düzenlemektir.
KAPSAM
Madde 2.- Bu Kanun, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel
idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli
ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri
sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanır.
Görevleri ve sıfatları sebebiyle özel soruşturma ve kovuşturma usullerine
tabi olanlara ilişkin kanun hükümleri ile suçun niteliği yönünden kanunlarda
gösterilen soruşturma ve kovuşturma usullerine ilişkin hükümler saklıdır.
Ağır cezayı gerektiren suçüstü hali genel hükümlere tabidir.
Disiplin hükümleri saklıdır.
İZİN VERMEYE YETKİLİ MERCİLER
Madde 3.- Soruşturma izni yetkisi;
a) İlçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında kaymakam,
b) İlde ve merkez ilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında
vali,
c) Bölge düzeyinde teşkilatlanan kurum ve kuruluşlarda görev yapan memurlar
ve diğer kamu görevlileri hakkında görev yaptıkları ilin valisi,
d) Başbakanlık ve bakanlıkların merkez ve bağlı veya ilgili kuruluşlarında
görev yapan diğer memur ve kamu görevlileri hakkında o kuruluşun en üst
idari amiri,
e) Bakanlar Kurulu kararıyla veya bakanlıkların merkez teşkilatında görevli
olup ortak kararla atanan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında ilgili
bakan, Başbakanlık merkez teşkilatının aynı durumdaki personeli hakkında
Başbakan,
f) Türkiye Büyük Millet Meclisinde görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri
hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Sekreteri ve yardımcıları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanı,
g) Cumhurbaşkanlığında görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri hakkında
Cumhurbaşkanı,
h) Büyükşehir belediye başkanları, il ve ilçe belediye başkanları; büyükşehir,
il ve ilçe belediye meclisi üyeleri ile il genel meclisi üyeleri hakkında
İçişleri Bakanı,
i) İlçelerdeki belde belediye başkanları ve belde belediye meclisi üyeleri
hakkında kaymakam, merkez ilçelerdeki belde belediye başkanları ve belde
belediye meclisi üyeleri hakkında bulundukları ilin valisi,
j) Köy ve mahalle muhtarları ile bu Kanun kapsamına giren diğer memurlar
ve kamu görevlileri hakkında ilçelerde kaymakam, merkez ilçede vali,
Yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır.
Yetkili mercilerin saptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki
görevi esas alınır.
Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde izin, üst memurun
bağlı olduğu merciden istenir.
OLAYIN YETKİLİ MERCİE İLETİLMESİ, İŞLEME KONULMAYACAK İHBAR VE ŞİKAYETLER
Madde 4.- Cumhuriyet başsavcıları, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin
bu Kanun kapsamına giren suçlarına ilişkin herhangi bir ihbar veya şikayet
aldıklarında veya böyle bir durumu öğrendiklerinde ivedilikle toplanması
gerekli ve kaybolma ihtimali bulunan delilleri tespitten başka hiçbir işlem
yapmayarak ve hakkında ihbar veya şikayette bulunulan memur veya diğer
kamu görevlisinin ifadesine başvurmaksızın evrakın bir örneğini ilgili
makama göndererek soruşturma izni isterler.
Diğer makam ve memurlarla kamu görevlileri de, bu Kanun kapsamına giren
bir suç işlendiğini ihbar, şikayet, bilgi, belge veya bulgulara dayanarak
öğrendiklerinde durumu izin vermeye yetkili mercie iletirler.
Bu Kanuna göre memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında yapılacak ihbar
ve şikayetlerin soyut ve genel nitelikte olmaması, ihbar veya şikayetlerde
kişi ve/veya olay belirtilmesi zorunludur.
Yukarıdaki fıkraya aykırı bulunan ihbar ve şikayetler, Cumhuriyet başsavcıları
ve izin vermeye yetkili merciler tarafından işleme konulmaz ve durum, ihbar
veya şikayette bulunana bildirilir.
ÖN İNCELEME
Madde 5.- İzin vermeye yetkili merci, bu Kanun kapsamına giren bir
suç işlendiğini bizzat veya yukarıdaki maddede yazılı şekilde öğrendiğinde
bir ön inceleme başlatır.
Ön inceleme, izin vermeye yetkili merci tarafından bizzat yapılabileceği
gibi, görevlendireceği bir veya birkaç denetim elemanı veya hakkında inceleme
yapılanın üstü konumundaki memur ve kamu görevlilerinden biri veya birkaçı
eliyle de yaptırılabilir. İnceleme yapacakların, izin vermeye yetkili merciin
bulunduğu kamu kurum veya kuruluşunun içerisinden belirlenmesi esastır.
İşin özelliğine göre bu merci, anılan incelemenin başka bir kamu kurum
veya kuruluşunun elemanlarıyla yaptırılmasını da ilgili kuruluştan isteyebilir.
Bu isteğin yerine getirilmesi, ilgili kuruluşun takdirine bağlıdır.
Yargı mensupları ile yargı kuruluşlarında çalışanlar ve askerler, başka
mercilerin ön incelemelerinde görevlendirilemez.
Ön inceleme ile görevlendirilen kişiler birden fazla ise içlerinden biri
başkan olarak belirlenir.
ÖN İNCELEME YAPANLARIN YETKİSİ VE RAPOR
Madde 6.- Ön inceleme ile görevlendirilen kişi veya kişiler, bakanlık
müfettişleri ile kendilerini görevlendiren merciin bütün yetkilerini haiz
olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa
göre işlem yapabilirler; hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu
görevlisinin ifadesini de almak suretiyle yetkileri dahilinde bulunan gerekli
bilgi ve belgeleri toplayıp, görüşlerini içeren bir rapor düzenleyerek
durumu izin vermeye yetkili mercie sunarlar. Ön inceleme birden çok kişi
tarafından yapılmışsa, farklı görüşler raporda gerekçeleriyle ayrı ayrı
belirtilir.
Yetkili merci bu rapor üzerine soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine
karar verir. Bu kararlarda gerekçe gösterilmesi zorunludur.
SÜRE
Madde 7.- Yetkili merci, soruşturma izni konusundaki kararını suçun
5 inci maddenin birinci fıkrasına göre öğrenilmesinden itibaren ön inceleme
dahil en geç otuz gün içinde verir. Bu süre, zorunlu hallerde onbeş günü
geçmemek üzere bir defa uzatılabilir.
Yetkili merci, herhalde yukarıdaki fıkrada belirtilen süreler içinde memur
veya diğer kamu görevlisi hakkında soruşturma izni verilmesi veya verilmemesi
konusunda karar vermek zorundadır.
SORUŞTURMA İZNİNİN KAPSAMI
Madde 8.- Soruşturma izni, şikayet, ihbar veya iddia konusu olaylar
ile bunlara bağlı olarak ileride soruşturma sırasında ortaya çıkabilecek
konuları kapsar.
Soruşturma sırasında izin verilen olay ve konudan tamamen ayrı veya farklı
bir suç olarak nitelendirilebilecek bir fiil ortaya çıktığında, yeniden
izin alınması zorunludur.
Suçun hukuki niteliğinin değişmesi, yeniden izin alınmasını gerektirmez.
İTİRAZ
Madde 9.- Yetkili merci, soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine
ilişkin kararını Cumhuriyet başsavcılığına, hakkında inceleme yapılan memur
veya diğer kamu görevlisine ve varsa şikayetçiye bildirir.
Soruşturma izni verilmesine ilişkin karara karşı hakkında inceleme yapılan
memur veya diğer kamu görevlisi; soruşturma izni verilmemesine ilişkin
karara karşı ise Cumhuriyet başsavcılığı veya şikayetçi itiraz yoluna gidebilir.
İtiraz süresi, yetkili merciin kararının tebliğinden itibaren on gündür.
İtiraza, 3 üncü maddenin (e), (f), g (Cumhurbaşkanınca verilen izin hariç)
ve (h) bentlerinde sayılanlar için Danıştay İkinci Dairesi, diğerleri için
yetkili merciin yargı çevresinde bulunduğu bölge idare mahkemesi bakar.
İtirazlar, öncelikle incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır.
Verilen kararlar kesindir.
İŞTİRAK HALİNDE İŞLENEN SUÇLAR
Madde 10.- Bu Kanun kapsamındaki suçların iştirak halinde işlenmesi
durumunda memur olmayan, memur olanla; ast memur, üst memurla aynı mahkemede
yargılanır.
SORUŞTURMA İZNİNİN GÖNDERİLECEĞİ MERCİ
Madde 11.- Soruşturma izninin itiraz edilmeden veya itirazın reddi
sonunda kesinleşmesi ya da soruşturma izni verilmemesine ilişkin karara
karşı yapılan itirazın kabulü üzerine dosya, derhal yetkili ve görevli
Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. İzin üzerine ilgili Cumhuriyet başsavcılığı,
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ve diğer kanunlardaki yetkilerini kullanmak
suretiyle hazırlık soruşturmasını yürütür ve sonuçlandırır.
HAZIRLIK SORUŞTURMASINI YAPACAK MERCİLER
Madde 12.- Hazırlık soruşturması;
a) Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel
Sekreteri, müsteşarlar ve Bakanlar Kurulu kararı ile atanan memur ve diğer
kamu görevlileri ile büyükşehir belediye başkanları hakkında Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcısı veya Başsavcıvekili,
b) Ortak kararla veya Başbakanın onayı ile atanan memurlar ve diğer kamu
görevlileri, il ve ilçe belediye başkanları, ilçe idare şube başkanları
hakkında il Cumhuriyet başsavcısı veya başsavcıvekili,
c) Diğerleri hakkında genel hükümlere göre yetkili ve görevli Cumhuriyet
başsavcılığı,
Tarafından yapılır.
Hazırlık soruşturması sırasında hakim kararı alınmasını gerektiren hususlarda;
(a) bendinde sayılanlar için Yargıtayın ilgili ceza dairesine, (b) bendinde
sayılanlar için il asliye ceza mahkemesine, diğerleri için genel hükümlere
göre yetkili ve görevli sulh ceza hakimine başvurulur.
YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME
Madde 13.- Davaya bakmaya yetkili ve görevli mahkeme, 12 nci maddenin
(a) bendinde sayılanlar için Yargıtayın ilgili ceza dairesi, (b) bendinde
sayılanlar için il ağır ceza mahkemesi, diğerleri için genel hükümlere
göre yetkili ve görevli mahkemedir.
VEKİLLERİN DURUMU
Madde 14.- Bu Kanunun uygulanmasında vekiller, asillerin tabi olduğu
usule tabidir.
CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINCA RE'SEN DAVA AÇILACAK HALLER
Madde 15.- Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkındaki ihbar ve şikayetlerin
garaz, kin veya mücerret hakaret için uydurma bir suç isnadı suretiyle
yapıldığı hazırlık soruşturması sonucunda anlaşılır veya yargılama sonucunda
sabit olursa haksız isnatta bulunanlar hakkında yetkili ve görevli Cumhuriyet
başsavcılığınca re'sen soruşturmaya geçilir.
Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yukarıdaki fıkrada belirtilen durumlarda
kamu davası açılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurma ve haksız
isnatta bulunanlar hakkında genel hükümlere göre tazminat davası açma hakları
saklıdır.
MEMURİN MUHAKEMATI HAKKINDA KANUNU MUVAKKATA YAPILAN ATIFLAR
Madde 16.- Kanunlarda Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkatın
uygulanacağı belirtilen hallerde bu Kanun hükümleri uygulanır.
Kanunlarda Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkatın uygulanmayacağı
belirtilen hallerde genel hükümler uygulanır.
DEĞİŞTİRİLEN HÜKÜMLER
Madde 17.- 22.1.1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
11 inci maddesinin (d) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
d) Teşebbüs genel müdürü ve yönetim kurulu üyelerinin görevlerini icra
sırasında işledikleri suçlardan dolayı yargılanmaları, ilgili bakanın iznine
bağlı olup; bu konuda Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN HÜKÜMLER
Madde 18.- 4 Şubat 1329 tarihli Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu
Muvakkat yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1.- Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Memurin Muhakematı
Hakkında Kanunu Muvakkat hükümlerine göre başlatılmış bulunan işlemler,
adı geçen Kanun hükümlerine göre sonuçlandırılır.
YÜRÜRLÜK
Madde 19.- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
YÜRÜTME
Madde 20.- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. |