PETROLÜN BORU HATLARI İLE TRANSİT GEÇİŞİNE
DAİR KANUN
BİRİNCİ BÖLÜM
AMAÇ, KAPSAM, TANIMLAR VE YETKİ
AMAÇ
Madde 1.- Bu Kanunun amacı, petrolün boru hatları ile transit geçişine
ilişkin usul ve esasları belirlemek ve her bir transit petrol boru hattı
projesi ile ilgili Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası andlaşma hükümlerinin
uygulanmasını sağlamaktır.
KAPSAM
Madde 2.- Bu Kanun, petrolün boru hatları ile transit geçişine ilişkin
olarak; etüd, güzergah tayini, mühendislik, finansman, kamulaştırma işlemleri,
inşaat, devreye alma, işletme, bakım, onarım, genişletme, terminallerden
yükleme, depolama, sevkiyat, yönetim, terk işlemleri, terk sonrası çevresel
rehabilitasyon faaliyetlerini ve projelerle ilgili diğer tüm faaliyetleri
kapsar.
TANIMLAR
Madde 3.- Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,
b) Genel Müdürlük: Petrol İşleri Genel Müdürlüğünü,
c) Belge: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetler için, ilgili proje anlaşmalarında
belirtilen proje süresi boyunca geçerli olacak izni,
d) Petrol hakkı: Tabi olunan milletlerarası andlaşmalardan doğan ve belge
ile tevsik edilen haklardan herhangi birini,
e) Transit geçiş: Başka bir ülkeden veya bu ülke yoluyla gelen petrolün
başka bir ülkeye tevcihen, Türkiye ülkesi içerisinde boru hattı vasıtasıyla
transit olarak taşınmasını (Bu petrolün sisteme yapılacak herhangi bir
bağlantı ile Türkiye pazarına girmesi, sistemin transit özelliğini kaldırmaz.),
f) Transit petrol boru hattı projesi (proje): Transit geçiş için gerekli
olan ve yatırımcılar tarafından veya bunlar adına sahip olunan, kontrol
edilen ve/veya işletilen boru hattı ve ilgili tüm tesisler ile bu Kanunun
2 nci maddesinde sayılan tüm faaliyetleri ve bu Kanun kapsamındaki diğer
faaliyetleri,
g) Yatırımcı: Bir transit petrol boru hattı projesi ile ilgili olarak milletlerarası
andlaşma hariç diğer proje anlaşmalarına taraf olan gerçek ve tüzel kişiler
ve ortaklıklar ile bunların kanuni halefleri veya devralanlarını,
h) Proje anlaşması: Bir transit petrol boru hattı projesi ile ilgili olarak
ilgili milletlerarası andlaşmalar ile kamu kurum veya kuruluşlarının yatırımcıya
imzaladıkları her bir anlaşmayı,
ı) Proje iştirakçileri: Yatırımcıların, onların hissedarlarının, işletmeci
şirketlerin, müteahhitlerin, taşıtıcıların, borç verenlerin ve sigortacıların
herhangi birini ya da tümünü,
i) Transit geçiş ücreti: Petrolün ülkeden transit geçişi karşılığında,
boru hattı sisteminden taşınan her birim hacim petrol için, ilgili yatırımcı
tarafından Devlete ödenen bedeli,
j) Petrol: Yer altından çıkan veya çıkarılan sıvı veya gaz halindeki doğal
hidrokarbonları,
k) Müstakil ve daimi hak: Gayrimenkul statüsüne tabi mülkiyetin gayri ayni
hakkı, İfade eder.
YETKİ
Madde 4.- Transit petrol boru hattı projesine ait proje anlaşmalarının
yürütülmesinde;
a) Belgenin verilmesi, petrol hakkı sahipliği, bunların devri ve bu Kanunun
uygulanmasına dair usul ve esaslar ile ilgili diğer konularda Bakanlık,
b) Çevre mevzuatında yer alan standartlar, çevresel etki değerlendirme
prosedürü ve çevre ile ilgili diğer konularda Çevre Bakanlığı,
Düzenlemeler yapmaya yetkilidir.
Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikler çıkarabilir.
İKİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
STANDARTLAR
Madde 5.- Transit petrol boru hattı projesinin mühendislik, inşaat
ve işletme safhalarında ve projeye yönelik diğer uygulamalarda, proje anlaşmalarında
belirtilen, uluslararası düzeyde kabul görmüş teknik, kalite, çevre, emniyet
ve sağlık norm ve standartları esas alınır.
GÜVENLİK
Madde 6.- Bir transit petrol boru hattı projesi ile ilgili olarak;
güzergah belirlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin ilk proje faaliyetlerinden
başlayarak tüm proje süreci boyunca ve proje tamamlandıktan sonra, bu Kanun
kapsamında yer alan proje faaliyetlerinin söz konusu olduğu bölge içindeki
tüm arazi ve tesislerin emniyet ve güvenliği 2495 sayılı Yasa hükümlerine
göre sağlanır. Boru hattı ve tesislerin ilave güvenlik ihtiyacı ise, gerekli
bina, tesis, malzeme, araç, teçhizat vb. bedeli ilgili kamu kurumu tarafından
karşılanmak suretiyle devletin ilgili güvenlik kuvvetince sağlanır.
ÇEVRE
Madde 7.- Proje iştirakçileri, proje faaliyetlerinin yürütülmesinde;
yer üstü, yer altı ve kıta içi sular, deniz, hava, göl, bitki örtüsü, hayvan
varlığı ve diğer doğal kaynaklar dahil çevreye zarar vermemekle yükümlüdür.
Çevreye verilen zarar, proje anlaşmalarında öngörülen esaslar dahilinde
proje iştirakçileri tarafından tazmin edilir.
KAMULAŞTIRMA VE TESCİL
Madde 8.- Transit petrol boru hattı projesi ile ilgili olarak;
a) Boru hattı güzergahı ve diğer tesislere ilişkin olarak arazi ile ilgili
yapılması gereken etüt, izin, kamulaştırma ve diğer işlemleri yürütmek
üzere, Bakanlar Kurulu bir kamu kurum veya kuruluşunu görevlendirebilir.
b) Kamulaştırma ile görevlendirilen kamu kurum ve kuruluşu, bu görevi en
kısa zamanda ve öncelikle yerine getirmek zorundadır. Söz konusu kamu kurum
veya kuruluşu, bu kamulaştırma kapsamına giren her türlü eylem ve işlem
ile ilgili olarak çıkabilecek hukuki ihtilafların da muhatabıdır.
c) Kamulaştırma ile görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşunca, gerekli
arazilerin tespiti sırasında, yapılacak masraflar ile üçüncü şahıslara
verilebilecek maddi zararlar, bu maddenin uygulanmasında kamulaştırma bedeli
olarak kabul edilir.
d) Transit petrol boru hattı ve ilgili tesislerine ilişkin olarak yapılacak
kamulaştırma veya diğer iktisaplarda, yatırımcı tarafından ödenecek arazi
bedelinin ilgili proje anlaşması kapsamında sabit bir fiyat olarak belirlendiği
durumlarda, fiili ödemeler ile mülk sahiplerince açılacak bedele itiraz
davalarında belirlenecek fiyatlar arasındaki fark, ilgili proje anlaşmasında
belirlenen sabit bedeli aştığı ölçüde, genel bütçeye konulacak ödenekten
karşılanır.
e) Görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşu, kamulaştırma ve/veya diğer
iktisapları, mülkiyet edinme veya gayrimenkul üzerinde müstakil ve daimi
haklar dahil irtifak hakkı tesisi suretiyle yapabilir.
1) Transit petrol boru hattı projesine ait boru hattı güzergahında bulunan
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile tapulama veya kadastro
sırasında tespit veya tescil dışı bırakılmış yerler ve tahdit görmemiş
ormanlar, Hazine adına tapu siciline tescil edilir.
2) (I) numaralı alt bende göre tescil edilen yerler ile diğer kamu kurum
ve kuruluşları ve Hazine adına tapu siciline tescil edilmiş bulunan tescilli
ormanlar dahil gayrimenkuller üzerinde, kamulaştırma ile görevlendirilen
kuruluşun ilgili kuruma vereceği bilgiye dayanılarak kamulaştırma ile görevlendirilen
kuruluş lehine müstakil ve daimi hak dahil irtifak hakkı tesis edilir.
f) Bu maddenin (e) bendinin (I) numaralı alt bendinde sayılan yerler dışında
kalan ve transit petrol boru hattı projesi güzergahında bulunan mera, çayır,
yaylak ve kışlak gibi orta mallarının vasıfları, Enerji ve Tabii Kaynaklar
Bakanlığınca 4342 sayılı Mera Kanununa bağlı kalmaksızın re'sen kaldırılarak
Hazine adına tescil edildikten sonra kamulaştırma ile görevlendirilen kamu
kuruluşu lehine müstakil ve daimi hak olarak tesis edilir.
g) Orman sayılan yerlerden geçecek transit petrol boru hattı projesine
ilişkin boru hattı ve tesisler için müstakil ve daimi haklar dahil izin
ve irtifak hakkı tesisi, 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre yapılır.
h) Kamulaştırma ile görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşu lehine tesis
edilen müstakil ve daimi hak, proje kapsamında petrol hakkı sahiplerine
devir ve tahsis edilebilir.
ı) Boru hattı ve ilgili tesisler, belgeden ayrı olarak herhangi bir tasarrufa
konu olamazlar. Bunlar petrol siciline kaydedildikten sonra belge sahibi,
görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşu veya Genel Müdürlüğün bu sicile
atfen lüzumlu evrakları vermek suretiyle yapacağı talep üzerine tapu siciline
tescil edilir. Tapu siciline, bunlara ait herhangi bir tasarrufun Genel
Müdürlüğün izni olmadıkça yapılamayacağı şerhi verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
HİZMET SATIN ALIMLARI, DİĞER GİDERLER, SİGORTA
VE VERGİ
HİZMET SATIN ALIMLARI VE DİĞER GİDERLER
Madde 9.- Münhasıran bir transit petrol boru hattı projesi için, bu
projelerin her aşamasında ve sözleşme görüşmelerinde hukuki, mali ve teknik
konularda ihtiyaç duyulan hizmetler, bu konularda gerekli yeterlik ve niteliği
haiz olanlar arasından, Bakanlık vey/veya kamu kurum veya kuruluşunca temin
edilir. Bu hizmet alımları, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ile 832
sayılı Sayıştay Kanununun vize ve tescile ilişkin hükümlerine ve 2886 sayılı
Devlet İhale Kanununa tabi değildir.
Transit petrol boru hattı projeleri ile ilgili hizmet satın alımları, proje
takip, tahkim, mahkeme, sigorta, tazminat ve proje ile ilgili sorumluluk
ve taahhütlerden doğan veya diğer tüm giderler, her yıl bütçe kanununa
konulacak ödenekten karşılanır.
SİGORTA
Madde 10.- Milletlerarası andlaşmaların hükümleri saklı kalmak kaydı
ile, transit petrol boru hattı proje faaliyetleri ile ilgili olarak üçüncü
şahıslara verilebilecek zararlara karşı sigorta yaptırılır.
VERGİ
Madde 11.- Transit petrol boru hatları projelerine ait faaliyetler,
mal varlıkları, gelirler ve işlemlerden doğan damga vergisi, gümrük vergisi,
banka ve sigorta muameleleri vergisi ve transit geçiş ile ilgili diğer
vergi, resim, harç ve fonlarla ilgili olarak, söz konusu projeye ait olup
usulüne göre yürürlüğe girmiş milletlerarası andlaşmada bir hüküm bulunmadığı
durumda ilgili kanunlarda yer alan hükümler uygulanır.
Transit petrol boru hatları projesine ait boru hattı ve ilgili tesislerin,
petrol sicili ve tapu siciline tescilinden harç alınmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
UYGULANMAYACAK HÜKÜMLER
Madde 12.- Bu Kanun kapsamındaki hususlarla ilgili olarak milletlerarası
andlaşmalarda yer alan konularda; 2644 sayılı Tapu Kanunu, 2872 sayılı
Çevre Kanunu, 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu, 6326 sayılı
Petrol Kanunu ve 6831 sayılı Orman Kanunu ile diğer kanunların tahdidi
ve takyidi hüküm getiren ilgili maddeleri uygulanmaz.
İHTİLAFLARIN ÇÖZÜMÜ
Madde 13.- Transit petrol boru hatları projeleri ile ilgili olarak,
Devlet mercileri ile yatırımcılar arasında çıkabilecek ihtilaflar, ilgili
proje anlaşmaları hükümlerine göre, ilgili proje anlaşmasında başka bir
hüküm bulunmuyor ise Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası andlaşmalarda
yer alan çözüm usulleri vasıtasıyla ve/veya milletlerarası tahkim usullerine
göre çözümlenir.
DEĞİŞTİRİLEN HÜKÜM
Madde 14.- 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun
14 üncü maddesinin (g) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki (h) bendi
eklenmiştir.
h) Petrolün boru hatları ile transit geçişi ile ilgili projeler kapsamında;
kamulaştırma ile görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşunun maliki veya
irtifak hakkı sahibi olduğu ve ilgili proje yatırımcıları lehine irtifak
hakkı tesis edilmiş gayrimenkuller.
YÜRÜRLÜK
Madde 15.- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
YÜRÜTME
Madde 16.- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. |