Yargı Mevzuatı  
Resmi Gazete: 10.04.1990 Sayı :20514 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt: 29-1 Sahife:740
Bakanlar Kurulundan : 
 
ŞİDDET OLAYLARININ YAYGINLAŞMASI VE KAMU DÜZENİNİN CİDDİ ŞEKİLDE BOZULMASI SEBEBİNE DAYALI OLAĞANÜSTÜ HALİN DEVAMI SÜRESİNCE ALINACAK İLAVE TEDBİRLERE İLİŞKİN KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME 
 
Karar Tarihi : 09/04/1990 
Karar No      : KHK 424 

            Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması sebeplerine dayalı olağanüstü halin devamı süresince alınacak ilave tedbirlere ilişkin kanun Hükmünde Kararnamenin kabulü; Anayasa’nın 121 inci maddesi ile 25/10/1983 tarihli ve 2935 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu’nca 9/5/1990 tarihinde kararlaştırılmıştır. 

            Madde 1- 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihdas edilen Olağanüstü Hal Bölge Valiliği ve olağanüstü halin devamı süresince; genel güvenlik, asayiş ve kamu düzenini korumak ve şiddet olaylarının yaygınlaşmasını önlemek amacıyla aşağıdaki ilave tedbirler alınabilir. 

            a) Bölgedeki faaliyetleri yanlış aksettirmek veya gerçek dışı haber ve yorumlar yaşamak suretiyle bölgedeki kamu düzeninin ciddi şekilde bozulmasına veya bölge halkının heyecanlanmasına neden olacak veya güvenlik kuvvetlerinin görevlerini gereği gibi yerine getirmelerini engelleyecek şekilde yayınlanan her türlü basılmış eser hakkında Olağanüstü Hal Bölge Valisinin teklifi veya görüşü alınarak İçişleri Bakanınca bunların bölge içinde veya dışında basılmış olup olmadığına bakılmaksızın; basılmalarını, çoğaltılmalarını, yayınlanmalarını ve dağıtılmalarını süreli veya süresiz yasaklamak, gerektiğinde bunları basan matbaaları kapatmak. 

            b) Olağanüstü hak ilan edilen iller ve mücavir illerde genel güvenlik ve kamu düzeni bakımından isteyerek veya zor veya baskı ile zararlı faaliyette bulunanlardan gerekli görülenleri Olağanüstü Hal Valisinin takdirine göre, olağanüstü hal süresini aşmamak üzere olağanüstü hal bölgesi dışına çıkararak İçişleri Bakanlığınca belirlenerek yerlerde ikamete mecbur tutmak, gerektiğinde bunlara İçişleri Bakanlığınca belirlenecek esaslara göre, Geliştirme ve Destekleme Fonundan mali destek sağlamak, 

            c) Olağanüstü hal ilan edilen iller ve mücavir illerde grev, lokavt yetkisinin kullanılmasını, irade beyanı, referandum gibi sendikal faaliyetleri durdurmak veya izne bağlamak. 

            Tahrip, yağma, işgal, fiili durum; boykot, iş yavaşlatılması, çalışma özgürlüğünün kısıtlanması ve işyerlerinin kapatılması gibi hareketleri yasaklamak, önlemek veya önleyici tedbirleri almak. 

            Madde 2 - 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede sayılan iller ve mücavir illerde Olağanüstü Hal Bölge Valisi, olağanüstü halin devamı süresince; 

            a) İl İdaresi Kanunu, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ve diğer kanunlarla il valilerine tanınmış bulunan yetkileri kullanır ve görevleri yerine getirir. 
  
            b) Olağanüstü Hal Bölge Valisi güvenlik yönünden gerekli önlemleri alabilmek için geçici veya sürekli olarak görev alanı içinde bulunan köy, mezra ve kom ve benzeri yerleşim birimlerini boşalttırabilir, yerlerini değiştirebilir, birleştirebilir ve bu maksatla gereken kamulaştırma ve diğer işlemleri resen ve vekillikle yapabilir. 

            c) Bu yerlerde ikamet edenler, diledikleri takdirde olağanüstü hal bölgesi içinde veya dışında iskan edilebilirler. Bunlara yerleşmeleri için Geliştirme ve Destekleme Fonundan mali destek sağlanabilir veya kendilerine iş temin edilebilîr. Bu maksatta ekli cetvelde yer alan kadrolar ihdas edilerek İçişleri Bakanlığının emrine tahsis edilmiştir. Bu kadroların sayısını % 25' ine kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Gerekli hallerde İçişleri Bakanlığınca bu kadroların hiyerarşi yapıyı bozmamak kaydıyla sınıf, unvan ve dereceleri değiştirmek suretiyle söz konusu kişilerin müşterek kararta bu kadrolara atanmaları sağlanır. Bu kişiler görevlendirildikleri kamu kurum ve kuruluşlarına kadroları ve/veya pozisyonları ile birlikte devredilirler. Bunların ücret ve her türlü özlük hakları bu kuruluşlarca karşılanır. 

            İskan edilenlerden işçi statüsünde olanlar için ise en çok kırk bin adet işçi pozisyonu ihdas edilmesi hususunda İçişleri Bakanı yetkili kılınmıştır. 

            Bu kadroların ve pozisyonların kullanma şartları, personelin niteliği, sınav yapılıp yapılmayacağı, kadroların veya pozisyonların herhangi bir nedenle boşalması halinde İçişleri Bakanlığınca iadesi ve diğer hususlar adı geçen Bakanlıkça tespit edilir. 

            İskan konusunda 2510 sayılı İskan Kanunu hükümleri uygulanır: 

            Madde 3 -285 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede sayılan iller ile mücavir illerde olağanüstü halin devamı süresince; Olağanüstü Hal Bölge Valisi, görev alanı içindeki İllerde güvenlik, asayiş ve kamu düzeni bakımından çalışmalârında sakınca görülen veya hizmetlerinden yararlanılamayan kamu personelinin yer değiştirmesini veya görev atanı dışında geçici veya sürekli görevlendirilmesini ilgili kurum veya kuruluşlardan isteyebilir. Bu, istekleri derhal yerine getirilir. Bu personel hakkında kendi özel kanunlarındaki hükümler uygulanır. 

            Madde 4 - 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihdas edilen Olağanüstü Hal Bölge Valiliğî ve olağanüstü halin devamı süresince; olağanüstü hal bölgesi ve mücavir illerde ilgili kanun, kanun hükmünde kararnameler gereğince alınan tedbirler, yapılan. uygulamalar, kullanılan yetkiler ve bu maksatla alınan kararlar neden gösterilerek, görevli ve yetkililer hakkında olağanüstü hal bölgesi ile mücavir İller içinde veya dışında basılmış olup olmadığına bakılmaksızın yapılan yayınlar sebebiyle kişisel haklarına saldırıda bulunan görevli ve yetkililerin Türk Medeni Kanunu ve Borçlar Kanununun hükümlerine dayanan manevi tazminat talepleri sonucunda tazminata hükmedilmesine karar verildiği tâkdirde, tazminatın miktarı; yayının mevkuteler ile yapılması halinde, mevkute bir aydan az süreli ise; bir önceki ay ortalama satış miktarının, aylık veya bir aydan fazla süreli ise bir önceki fiili satış miktarının toplam satış bedeli tutarının; mevkute niteliğinde bulunmayan basılı eserler ile yeni yayına giren mevkuteler hakkında işse, en yüksek tirajlı günlük mevkutenin bir önceki ay ortalama satış tutarının yüzde doksanından az olamaz. 

            Madde 5 - 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihdas edilen Olağanüstü Hal Bölge Valiliği ve olağanüstü halin devamı süresince; olağanüstü hal bölgesine dahil iller ve mücavir illerde ilgili kanun ve kanun hükmünde kararnameler gereğince alınan tedbirler, yapılan uygulamalar, kullanılan yetkiler ve bu maksatla alınan kararlar neden gösterilerek görevli ve yetkililer hakkında, olağanüstü hal bölgesi ile mücavir iller içinde veya dışında basılmış olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ceza Kanununun 480 inci maddesinde yazılı hakaret suçlarının gerçeğe aykırı yazı, haber, havadis, fotoğraf veya vesikaların neşredilmesi veya her türlü olay ve vesikaların tahrif edilerek yayınlanması suretiyle işlenmesi halinde, valilere ilgili maddelerde yazılı cezalara ilave olarak otuz milyon liradan yüz milyon Liraya kadar ağır para cezası verilir.  

            Bu fillerin 5680 sayılı Basın Kanununun 3 üncü maddesinde belirtilen mevkuteler vasıtasıyla işlenmesi halinde, ayrıca sâhiplerine de; mevkute bir aydan az süreli ise bir önceki ay ortalama fili satış miktarının, aylık veya bir aydan fazla sürdü ise bir önceki fiili satış miktarının mevkute niteliğinde bulunmayan basılı eserler ile yeni yayına giren mevkuteler hakkında ise, en yüksek tirajlı günlük mevkutenin bir önceki ay ortalama satış tutarının yüzde doksanı kadar ağır para cezası verilir: Ancak, bu ceza otuz milyon liradan az olamaz. Bu mevkutelerin sorumlu müdürlerine, sahiplerine verilecek cezanın yarısı uygulanır. 

            Bu maddenin tatbiki, bu hususta ayrıca şikayette bulunulmasına bağlıdır. Şikayet dilekçesi verilmediği takdirde gerçeğe aykırılık resen araştırılamaz. Bu husustaki şikayetin Türk Ceza Kanununun 490 ncı maddesindeki süre içinde yapılması gerekir. 

            Türk Ceza Kanununun 158, 159 ve 268 inci maddelerinde yazılı hakaret suçlarının, birinci ve ikinci fıkrada yazılı şekilde işlenmesi halinde, bu maddelerde gösterilen suçları işleyen failler de, yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmak suretiyle cezalandırılır. 

            Türk Ceza Kanununun 48 inci maddesinin uygulandığı hallerde bu madde hükümleri tatbik edilmez. 

            Madde 6 - 285 sayılı Kanun Hükmünde Karârnamede sayılan iller ve mücavir illerde ve olağanüstü halin devamı süresince; Türk Ceza Kanununun 125 inci maddesindeki suçu işleyenler ile ilgili olarak, aynı Kanunun 169 uncu maddesindeki eylemlerde bulunanlar hakkında, 169 uncu maddeye göre verilecek cezalar, bir kat artırılarak hüküm olunur. 

            Madde 7 - 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihdas edilen Olağanüstü Hal Bölge Valiliği ve olağanüstü halin devamı süresince; olağanüstü hal bölgesine dahil iller ve mücavir illerle ilgili veya bu bölgeleri etkileyecek yayınlarda Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği ile koordinasyon ve işbirliği yapmakla yükümlüdür. 

            Madde 8 - 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararnâmede sayılan iller ve mücavir illerde ve olağanüstü halin devamı süresince; Olağanüstü Hal Bölge Valisi, Devlet Güvenlik Mahkemesinin görevine giren suçlarda kamu davası açılması için istekte bulunur ve bu istek Devlet Güvenlik Mahkemesi savcılığınca yerine getirilir. 

            Madde 9 - 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede sayılan iller ve mücavir illerde ve olağanüstü halin devamı süresince; Devlet Güvenlik Mahkemelerinin görevine giren suçları ihbar edenlerin hüviyetleri, rızaları olmadıkça veya ihbarın mahiyeti kendi haklarında suç teşkil etmedikçe açıklanmaz.  

            Madde 10 - Bu Kanun Hükmünde Kararname ile İçişleri Bakanına, Olağanüstü Hal Bölge Valisine ve il valilerine tanınan yetkilerin kullanılması ile ilgili her türlü karar ve tasarruflarından dolayı, bunlar hakkında cezai, mali veya hukuki sorumluluk iddiası ileri sürülmesi ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz. 

            Madde 11 - 25/10/1983 tarihli ve 2935 sayılı Kanun ile 14/7/1987 tarihli ve 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri saklıdır.  

            Madde 12 - 9/4/1990 tarihli ve 413 sayılı, 13/4/1990 tarihli ve 421 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile bu iki Kararnameyle 2935 Sayılı Olağanüstü Hal Kanunu ve 285 Sayılı Olağanüstü Hal Bölge Valiliği İhdası Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede yapılan değişiklikler yürürlükten kaldırılmıştır. 

            Madde 13 - Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  

            Madde 14 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 
  
  

Turgut ÖZAL 
Cumhurbaşkanı
Y. AKBULUT  
Başbakan  

M. KEÇECİLER         K.İNAN                 H.DOĞAN             H.DOĞAN 
Devlet Bakanı            Devlet Bakanı       Devlet Bakanı       Devlet Bakanı V.  

C. ÇİÇEK                  I.ÇELEBİ                 V.DİNÇERLER         M.YAZAR  
Devlet Bakanı           Devlet Bakanı         Devlet Bakanı            Devlet Bakanı  

İ.ÖZARSLAN             E.KONUKMAN             İ.ÖZDEMİR             M.TAŞAR 
Devlet Bakanı            Devlet Bakanı             Devlet Bakanı         Devlet Bakanı 

K.AKKAYA                H.ÖRÜÇ             M.O.SUNGURLU                 İ.S.GİRAY 
Devlet Bakanı           Devlet Bakanı     Adalet Bakanı             Milli Savunma Bakanı 

A.AKSU                     A. BOZER             A. KAHVECİ                             A. AKYOL 
İçişleri Bakanı         Dış işleri         Bakanı Maliye ve Gümrük Bakanı     Milli Eğitim Bakanı  

C.ALTINKAYA                             H.ŞIVGIN                         C.TUNCER  
Bayındırlık ve İskân Bakanı         Sağlık Bakanı                 Ulaştırma Bakanı 

L.KAYALAR                                     İ.AYKUT                                                 Ş.YÜRÜR  
T. O. ve Köy İşleri Bakanı         Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı     Sny. ve Tic. Bakanı  

F.KURT                                                     N.K.ZEYBEK                                 İ.AKÜZÜM 
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı         Kültür Bakanı                                 Turizm Bakanı 

 
CETVEL
İHDAS EDİLEN KADROLARIN 
 
SINIFI UNVANI DERECESİ ADEDİ
G.İ.H Memur 4 5.000
G.İ.H Memur 8 15.000
G.İ.H Memur 11 15.000
G.İ.H Memur 12 15.000
    TOPLAM: 50.000