• tabela
  • tabelaci
  • dizin

  • Milletlerarası Sözleşmeler  
    Resmi Gazete: 10.09.1956 Sayı : 9403 (Asıl) Düstur Tertip:3 Cilt: 37 Sahife: 2515
         
    Milletlerarası Sözleşme
     Kuzey-Atlântik Andlaşmasına Taraf Devletler Arasında Atom ile İlgili Malûmat Sahasında İşbirliği dair Anlaşma
     
      
     Giriş
     
                 4 Nisan 1949 da Vaşington’da imzalanan Kuzey-Atlântik Andlaşmasına Taraf Devletler,

                 Müşterek emniyet ve müdafaaları için atom harbinin yaratabileceği tehlikelin karşılamaya hazır bulunmaları icabettiğini, ve

                 Keza bu hususa mütaallik malûmatın Kuzey-Atlântik Andlaşması Teşkilâtının istifadesine âmade kılınmasının müşterek menfaatleri icabı olacağını kabul ederek, ve 

                 Bu maksatla hazırlanmış olan Amerika Birleşik Devletleri 1954 Atom Enerjisi Kanununu nazarı itibara alarak,

                Kendi namları ve Kuzey-Atlântik Andlaşması Teşkilâtı namına hareketle,

                 Aşağıdaki hususlarda mutabık kalmışlardır:

                Madde-I
                1.Kuzey-Atlântik Andlaşması Teşkilâtı müşterek müdafaa gayretlerine geniş ölçüde ve fiili yardımlarda bulunduğu müddetçe, Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti

                 (a)Müdafaa plânlarının ihzarı;

                 (b)Personelin atom silâhların kullanma ve bunlara karşı korunma hususlarında eğitimi; ve

                 (c)muhtemel düşmanların atom silâhlarını kullanmak hususundaki kudretinin değerlendirilmesi,

                 için lüzumlu göreceği atom ile ilgili malûmatı, zaman zaman, sivil ve askerî teşekkülleri ile kumandalıkları dâhil olmak üzere Kuzey-Atlântik Andlaşması Teşkilâtının istifadesine sunacaktır.

                 2.Amerika Birleşik Devletleri tarafından verilecek malûmata taallûk ettiği nispette, işbu Anlaşmada kullanılan «Atom ile ilgili malûmat» tabirinden, Amerika  Birleşik Devletlerinin 1954 Atom Enerjisi Kanununun 11 (r )bölümünde tarif olunan ve açıklanmasına aynı kanunun 114 (b) bölümü gereğince müsaade olunan «yayın sahası tahdidedilmiş  malûmat» ile yine bu kanunun 142 (d) bölümü hükümleri gereğince «yayın sahası tahdidedilmiş  malûmat» sınıfından çıkarılmış olup esas itibariyle atom silâhlarının askerî bakımdan istimalıne mütaallik bulunan malûmat anlaşılacaktır. 

                3.Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti tarafından, atom ile ilgili malûmat, Amerika Birleşik Devletleri 1954 Atom Enerjisi Kanunu ile mütaakıben bu mevzuda ısdar olunabilecek Amerika Birleşik Devletleri mevzuatı hükümlerine tevfikan açıklanacaktır. İşbu Anlaşma ile Amerika Birleşik Devletleri 1954 Atom Enerjisi Kanunun sırasiyle 11 (d) ve 11 (t) bölümlerinde tarif olunan atom silâhları ile özel «çekirdek» maddeleri verilmesi mevzubahis değildir. (Amerika Birleşik Devletlerinin 1954 Atom Enerjisi Kanununun işbu maddenin 2 ve 3 üncü fıkralarında atıf yapılan bölümlerinin metinleri melfuftur.)

                Madde-II
                1. Kuzey-Atlântik Antlaşması Teşkilâtına açıklanan atom ile ilgili malûmat, mezkûr Teşkilâta mahrem kayıtlı askerî malûmat verilmesi için halen mevcut yollardan ulaştırılır.

                2. Atom ile ilgili malûmatı ilk olarak alacak olanla, Kuzey Atlântik Antlaşması Teşkilâtına mensup personelden, munhasıran vazifeleri itibariyle bu malûmata ihtiyacı olan kimselerdir. Atom ile ilgili malûmat, Kuzey Atlântik Antlaşması Teşkilâtı dahilinde, bu Teşkilât çerçevesi içinde yüklendikleri mesuliyetler dolayısiyle bu gibi malûmata ihtiyacı olan şahıslardan gayrisine tevzi edilemez. Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilâtı, salâhiyetsiz kimselere veya bu Teşkilâtın kazai yetkisi çerçevesi dışına malûmat tevzi etmiyecektir. Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti vermiş olduğu beher, malûmat grubunun ne nispette tevzie tabi tutulabileceğini tâyin edebilir. Bu malûmatın hangi sınıf şahıslara verilebileceğini tesbit edebilir, ve malûmatın tevzi bakımından lüzumlu göreceği bunlara mümasil diğer tahtidat vazedebilir.

                Madde-III
                1. Atom ile ilgili malûmat, Kuzey Atlântik Antlaşması Teşkilatının mer’i emniyet, nizam ve usulleri ve mahrem malûmata kabili tatbik millî kanun ve nizamlar gereğince muhafaza edilir. Atom ile ilgili malûmat alanların, bu malûmatın korunması için uygulayacakları tedbirlerin sağlayacağı emniyet işbu Anlaşmanın mer’iyete girdiği tarihte Kuzey Atlântik Antlaşması Teşkilâtının mer’i ilgili nizamlarında musarrah emniyet tedbirlerinin sağladığı himayenin dununda olmıyacaktır.

                Madde-IV
                1. İşbu Anlaşmanın 1 inci maddesine tevfikan Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti tarafından açıklanan Atom ile ilgili malûmat munhasıran Kuzey Atlântik Antlaşması Teşkilâtı müdafaa plânlarının ıhzar ve tatbikınde kullanılacaktır.

                2. Kuzey Atlântik Antlaşması Teşkilâtı işbu malûmatın kullanılışı hakkında Amerika Birleşik Devletleri Hükümetine zaman zaman rapor verecektir. Bu sebeple Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti tarafından talep olunacak izahatı ve bilhassa II nci maddenin 2 nci fıkrası hükümlerine tevfikan muayyen malûmata sahip bulunan şahısların listesini ve ayrıca dağıtılmış olan vesikaların listesini ihtiva edecektir.

                Madde-V
                1.  Birleşik Devletlerden gayrı Kuzey-Atlântik Antlaşmasına Taraf Devletler, Birleşik Devletlerce işbu Anlaşmanın I inci maddesine tevfikan açıklanabilecek malûmat gruplarına benzer malûmatı lüzum gördükleri nispette Kuzey-Atlântik Antlaşması Teşkilâtının istifadesine âmade kılacaklardır. Bu gibi malûmat işbu Anlaşmada Birleşik Devletler için derpiş olunan şartlarla veya bunlara mümasil şartlarla açıklanacaktır.

                Madde-VI
                1. İşbu Anlaşma, Kuzey-Atlântik Antlaşması Taraf bulunan bütün Devletlerin, Anlaşma hükümleri ile bağlı bulunduklarını Amerika Birleşik Devletlerine tebliğ etmeleri ile yürürlüğe girecektir.

                2. Diğer her hangi bir Devletin Kuzey Atlântik Antlaşmasına iltihakı halinde, işbu Anlaşma gereğince Kuzey Atlântik Antlaşması Teşkilâtına açıklanmış olan malûmattan hiçbiri, yeni taraf işbu Anlaşma hükümleri ile bağlı olduğunu Amerika Birleşik Devletleri Hükümetine tebliğ etmiş olmadıkça bu Devletin tebaasına veya istihdam ettiği eşhasa açıklanmıyacaktır. Böyle bir tebliğatla birlikte işbu Anlaşma yeni Taraf bakımından da yürürlüğe girecektir.

                3. Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti, işbu Anlaşmanın, bu maddenin 1 inci fıkrası mucibince yürürlüğe girişini ve aynı maddenin 2 nci fıkrası mucibince kendisine vâkı her tebliğatı Kuzey-Atlântik Antlaşmasına Taraf Devletlere bildirecektir.

                4. İşbu Anlaşma, Kuzey-Atlântik Antlaşması mer’iyete kaldığı müddetçe mer’i kalacaktır.

                Kuzey-Atlântik Antlaşmasına âza devletlerin aşağıda imzaları bulunan temsilcileri yukardaki hususları tasdikan işbu Anlaşmayı kendi devletleri ve Kuzey-Atlântik Antlaşması Teşkilatı namına imzalamışlardır.

                Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti Hazinei Evrakına tevdi olunmak üzere, aynı derecede muteber İngilizce ve Fransızca metinleri muhtevi tek bir nüsha halinde 1955 senesinin 22 Haziran günü Paris’te tanzim edilmiştir. Amerika Birleşik Devletleri Hükümeti işbu Anlaşmanın musaddak kopyalarını bütün mümzi ve iltihak eden devletlere gönderecektir.

                Belçika Kırallığı adına                      :   Andre de Staercke
                Kanada adına                                  :   L. D. Willgress
                Danimarka Kırallığı adına                 :   Anthon Vestbirk
                Fransa adına                                    :   Alexandre Parodi
                Federal Almanya Cumhuriyeti adına  :   Harbert Blankenhorn 
                Yunanistan Kırallığı adına                  :   D. Nicolareizis
                İzlânda adına                                    :   Hoerdur Helgason
                İtalya adına                                       :   Adolfo Alessandrini
                Lüksemburg Dükalığı adına               :   N. Hommel
                Holânda Kırallığı adına                      :   A. W. L. Tjarda Van Starkenborghs 
                Norveç Kırallığı adına                       :   Arne Gunneng
                Portekiz adına                                   :   Tovar
                Türkiye adına                                    :   M. A. Tiney
                Büyük Britanya ve Şimalî İrlanda
                Birleşik Kırallığı adına                        :   Christopher Steel
                Amerika Birleşik Devletleri adına       :   Geo. W. Perkins

                Amerika Birleşik Devletleri 1954 Atom Enerjisi Kanununun atom ile ilgili malûmat sahasında işbirliğine dair Anlaşmada zikrolunan bölümleri

    Bölüm: 11. – Tarifler
    Bölüm: 11. d - «Atom silâhı»

                 «d. Atom silâhı tâbirinden, atom enerjisinden istifade eden ve esas gayesi itibariyle ya doğrudan doğruya silâh, silâh nümunesi veya silâh tecrübe cihazı olarak veyahut bu silâhların, silâh nümunelerinin veya silâh tecrübe cihazlarının tekemmül ettirilmesi için kullanılan bilûmum cihazlar anlaşılır; bu cihazların nakli veya tahriki için kullanılan vasıtalar (Bu gibi vasıtaların cihazdan ayrılabildiği ve bölünebildiği hallerde) mezkûr tabirin dışında kalır.

    Bölüm: 11. r - «Yayın sahası tahdidedilmiş malûmat»

                «r. (Yayın sahası tahdidedilmiş malumat) tabirinden: (1) Atom silâhlarının tersimi, imali veya sureti istimaline; (2) özel çekirdek maddelerin istihsalin; veya (3) özel çekirdek maddelerin enerji istihsalinde kullanılışına mütaallik bilcümle malûmat anlaşılır; bu tabir (Yayın sahası tahdidedilmiş malûmat) sınıfından 142 nci bölüme tevfikan çıkarılan veya kategorisi düşürülen malûmatı ihtiva etmez.

    Bölüm: 11. t- «Özel çekirdek maddeler» 

                «t. (Özel çekirdek maddeler) tabirinden: (1) plutonium, zenginleştirilmiş uraium (İzotop 233 veya izotop 235) ve maden cevheri haric olmak üzere, komisyonun 51 inci bölüm hükümlerine tevfikan özel çekirdek madde olarak tavsif ettiği diğer bütün maddeler; veya (2) maden cevheri haric olmak üzere, yukardaki maddelerden biri vasıtasiyle suni olarak zenginleştirilen bütün maddeler anlaşılır.
     

    Bölüm: 142- Yayın sahası tahdidedilmiş malûmat olarak tasnif edilmek veya bu malûmat sınıfından çıkarılmak
     
    Bölüm: 142 – d

                «d. Komisyon esas gayesinin atom silâhlarının askerî maksatlarla istimalini istihdaf ettiği hususunda Müdafaa Vekâleti ile mutabık kaldığı ve savunmaya mütaallik malûmat olarak mâtlup şekilde muhafaza edilebileceğinde de Müdafaa Vekâleti ile mutabakata vardığı malûmatı (Yayın sahası tahdit edilmiş malûmat) sınıfından çıkarabilir; şu kadar ki, (Yayın sahası tahdit edilmiş malûmat) sınıfından bu şekilde çıkarılmış olan malûmat savunmayı ilgilendirdiği müddetçe 144 b. bölümüne tevfikan münakit bir işbirliği Anlaşması gereğince itası şıkkı hariç hiçbir şekilde yayınlanamaz veya bir başka milletin veya bölge müdafaa teşkilâtının istifadesine arz edilemez.
     

    Bölüm: 144. Beynelmilel İş Birliği
    Bölüm: 144. b:

                «b. Bir Devlet veya Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte bir bölge müdafaa teşkilâtına dâhil bulunan bir teşekkül beynelmilel bir anlaşma gereğince Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte müşterek müdafaa ve emniyetin sağlanması için geniş ölçüde ve fiili yardımda bulunmaya devam ettikleri müddetçe; Başkan (Amerika Birleşik Devletleri Başkanı) bu devlet veya teşekkülle işbirliği yapmak ve bu devlet veya teşekküle 

                «(1) Müdafaa plânlarının ihzarı;

                «(2) Personelin atom silâhlarını kullanma ve bunlara karşı korunma hususlarında eğitimi; ve

                «(3) Muhtemel düşmanların atom silâhlarını kullanmak hususundaki kudretinin değerlendirilmesi için lüzumlu (Yayın sahası tahdit edilmiş malûmatı) vermek hususunda komisyonun (Atom Enerjisi Komisyonu) yardımı ile Müdafaa Vekâletini yetkili  kılabilir;

                Şu kadar ki, mezkûr işbirliği işbu silâhların ebadı, vezni, eşkâli, müessiriyeti ve tesirleri ile bunların nakli ve istimali için kullanılan vesait gibi dış görünüşe ve hususiyetlere mütaallik olup bir atom silâhı çekirdek elemanlarının imalâtı veya plânlarına dair mühim malûmat sayılmıyacağında komisyon ve Müdafaa Vekâletinin ittifak ettikleri malûmat müstesna, atom silâhlarının imâlat ve plânlarına mütaallik  (Yayın sahası tahdit edilmiş malûmat) verilmesini tazammum etmez; şu hususu da belirtmek gerekir ki, bahis konusu iş birliği 123 üncü bölüm ahkâmına tevfikan münakit bir Anlaşma gereğince yapılır.»