MÜTTEFİK VE ORTAK DEVLETLERLE
TÜRKİYE ARASINDA
10 AĞUSTOS 1920'DE SEVRES' DE
İMZALANAN BARIŞ ANDLAŞMASI
BÖLÜM
II.
TÜRKİYE'NİN SINIRLARI
MADDE 27.
I. Avrupa'da, Türkiye'nin sınırları aşağıdaki gibi
saptanacaktır (ekli I sayılı haritaya bakılması) :16
1.
Karadeniz:
Karadeniz Boğazı'nın girişinden aşağıda belirtilen
noktaya kadar.
2.
Yunanistan ile:
Podima'nın aşağı yukarı 7 kilometre kuzey-batısında
bulunan Büyük Dere'nin ağzında Karadeniz üzerinde seçilecek bir noktadan
başlayarak, güney-batıya doğru ve İstranca Dere havzası sınırlarının en
kuzey-batı noktasına kadar (İstranca' nın aşağı yukarı 8 kilometre
kuzey-batısmda bulunan nokta):
Kaplıca Dağ ile Üçpınar Tepesi noktalarından geçmek
üzere, toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi;
oradan, güney-güney-doğu doğrultusunda ve Sinekli
demiryolu istasyonunun aşağı yukarı l kilometre batısında, Çorlu-Çatalca
demiryolu üzerinde seçilecek bir noktaya kadar:
İstranca Dere havzasının batı sınırım olabildiğince
izleyen bir çizgi; oradan, güney-doğuya doğru ve kuzey-doğuda, Büyük Çekmece
Gölü'ne akan ırmaklar havzalarıyla, güney-batıda doğrudan doğruya Marmara
Denizi'ne dökülen ırmakların havzası arasındaki su bölümü çizgisi üzerinde
Fener ve Kurfalı arasında seçilecek bir noktaya kadar:
Sinekli'nin güneyinden geçmek üzere toprak [arazi]
üzerinde saptanacak bir çizgi; oradan, güney-doğuya doğru ve Kalikratia'nın
aşağı yukarı l kilometre güneybatısında Marmara Denizi üzerinde seçilecek bir
noktaya kadar:
yukarıda tanımlanan su bölümü çizgisini
olabildiğince izleyen bir çizgi.
3. Marmara Denizi:
Yukarıda tanımlanan noktadan Karadeniz Boğazı'nın
girişine kadar. II. Asya'da, Türkiye'nin sınırları aşağıdaki gibi
saptanacaktır (ekli 2 sayılı haritaya bakılması):
1. Batıda ve Güneyde:
Marmara Denizi üzerinde, Karadeniz Boğazı'nın
girişinden başlayarak Doğu Akdeniz'de İskenderun Körfezi dolaylarında
Karataş-Burnu yakınında aşağıdaki gibi tanımlanan bir noktaya kadar:
Marmara Denizi, Çanakkale Boğazı ve Doğu Akdeniz;
III. Bölümün (Siyasal Hükümler) IV. Kesimi ile 84. ve 122. Maddeleri
hükümleri saklı kalmak üzere, Marmara Denizi adaları ve Osmanlı17
kalan kıyılardan 3 mil kadar uzaklık içinde bulunan adalar.
14 ve 15 Fransız
abecesine göre. (Çevirenler)
16 Yer, dağ, dere adları olarak, genellikle,
1920 çevirisindeki adlar kullanılmıştır. (Çevirenler)
17 Fransızca metinde "ottoman",
İtalyanca metinde "ottomano", denirken, İngilizce metinde,
genellikle, hep "Turkish" denilmektedir. (Çevirenler)
2. Suriye ile:
Kuzey-doğuya doğru, Hasan Dede geçidinin doğu
kıyısı üzerinde ve Karataş Bur-nu'ndan aşağı yukarı 3 kilometre kuzey-batıda
seçilecek bir noktanın Ceyhan ırmağı üzerinde Babeli'nin aşağı yukarı l
kilometre kuzeyinde seçilecek bir noktaya kadar:
Karataş'ın kuzeyinden geçmek üzere, toprak [arazi]
üzerinde saptanacak bir çizgi;
oradan, Kesik Kale'ye kadar:
Ceyhan ırmağının kaynağına doğru akım yolu;
oradan, kuzey doğuya doğru ve Ceyhan ırmağı
üzerinde Karapazar'ın aşağı yukarı 15 kilometre doğu-güney-doğusunda
seçilecek bir noktaya kadar:
Karatepe'nin kuzeyinden geçmek üzere, toprak
[arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi;
oradan ve Düldül Dağı'nın batısında bulunan, Ceyhan
ırmağının dirseğine kadar:
Ceyhan ırmağının kaynağına doğru akım yolu;
oradan, güney-doğu genel doğrultusunda ve Gâvur
Göl'ün aşağı yukarı 15 kilometre güney-güney-batısında, Emir Musa Dağı
üzerinde seçilecek bir noktaya kadar:
demiryolundan aşağı yukarı 18 kilometre uzaklıktan
geçmek ve Düldül Dağı'nı Suriye'de bırakmak üzere izlenecek bir çizgi;
oradan, doğuya doğru ve Urfa'nın aşağı yukarı 5
kilometre kuzeyine kadar:
Bahçe, Ayıntap, Birecik ve Urfa kentlerini
birbirine bağlayan yolların kuzeyinden geçmek ve bu kentlerden son üçünü Suriye'de
bırakmak üzere, batıdan doğuya genel bir doğrultuda ve oldukça düz biçimde
toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir Çizgi;
oradan, doğuya doğru ve (Cezire-i İbn-i Ömer'in 27
kilometre'8) batısında Azeh'in aşağı yukarı 6 kilometre kuzeyinde
Dicle'nin oluşturduğu dirseğin en güney-batı noktasına kadar:
batıdan doğuya genel doğrultuda ve Mardin kentini
Suriye'de bırakmak üzere oldukça düz biçimde toprak [arazi] üzerinde
saptanacak bir çizgi;
oradan, ve Habur Su ile Dicle'nin kesiştikleri
yerle, bu yerin aşağı yukarı 10 kilometre kuzeyinde Dicle dirseği arasında ve
Dicle üzerinde seçilecek bir noktaya kadar:
Cezire-i îbn-i Ömer kentinin bulunduğu adayı
Sureiye'de bırakmak üzere Dic-lenin ağzına doğru akım yolu.
3. Irak" ile:
Oradan, batıdan doğuya doğru genel bir doğrultuda
Musul ilinin [Vilâyetinin]20 doğu sınırı üzerinde seçilecek bir
noktaya kadar: toprak [arazi] üzerinde saptanacak bir çizgi;
oradan, bu çizginin doğuya doğru Türkiye ile İran
arasındaki sınıra rastladığı noktaya kadar:
.îmadiye'nin21 güneyinden geçecek
biçimde değiştirilmiş, Musul îlinin [Vilâyetinin] kuzey sınırı.
4.
Doğada ve Kuzey-Doğuda:
Yukarıda tanımlanan noktadan ve Karadeniz'e kadar,
89. Madde hükümleri saklı kalmak koşuluyla, Türkiye ile îran arasındaki
şimdiki sınırla, Türkiye ile Rusya
arasındaki eski
sınırlar.
5.
Karadeniz.
MADDE 28.
İşbu Andlaşmada tanımlanan sınırlar, işbu
Andlaşmaya ekli l /1.000.000 ölçekli haritalara çizilmiştir. Metinle harita
arasında uyuşmazlık durumunda, metin geçerli olacaktır.
MADDE 29.
Kuruluş biçimi işbu Andlaşma ile saptanan ya da
tamamlayıcı andlaşmalar ve sözleşmelerle saptanacak olan Sınırlandırma Komisyonları,
bu sınırları toprak [arazi] üzerinde çizeceklerdir.
Bu Komisyonlar, yalnız "toprak [arazi]
üzerinde saptanacak çizgi" diye tanımlanan kesimleri değil, gerekli
görürlerse, yönetimsel sınırlarla ya da başka biçimde tanımlanan kesimlere
de, ayrıntılar bakımından, düzeltmeler yapmakta tam yetkili olacaklardır.
Komisyonlar, bütün durumlarda, Andlaşmalarda verilen tanımlamaları,
yönetimsel sınırlarla yerel ekonomik çıkarları olabildiğince göz önünde
tutarak, en yakından izlemeğe çalışacaklardır.
Komisyonların kararları oyçokluğuyla alınacak ve
ilgili taraflar için uyulması zorunlu olacaktır.
Sınırlandırma Komisyonlarının giderleri ilgili
Taraflarca eşit paylar olarak karşılanacaktır.
MADDE 30.
Bir akım yolu ile tanımlanan sınırlar bakımından,
işbu Andlaşmadaki tanımlamalarda kullanılan "akım yolu"22
ya da "gidiş-geliş yolu"23 terimleri şu anlama
gelmektedir: Bir yandan, gemilerin gidiş-gelişine (ulaşıma) elverişli olmayan
nehirlerde, akar suyun ya da bunun ana kolunun ortay çizgisi24, ve
öte yandan, gemilerin gidiş-gelişine (ulaşıma) elverişli nehirlerde, ana
gidiş-geliş yolunun ortay çizgisi. Bununla birlikte, akım ya da gidiş-geliş
yolunda değişiklikler olması durumunda, sınır çizgisinin, bu biçimde
tanımlanmış olan akım yoluyla gidiş-geliş yolunu mu izleyeceğini, yoksa bu
yolun, işbu Andlaşmanın yürürlüğe giriş anındaki durumunda olduğu gibi kesin
olarak saptanmış mı kalacağım kararlaştırmaya, işbu Andlaşmada öngörülen
Sınırlandırma Komisyonları yetkili olacaklardır.
İşbu Andlaşmada aykırı bir hüküm bulunmadıkça,
deniz sınırları, kıyıya üç milden daha yakın bulunan adaları ve adacıkları da
içine alacaktır.
18 Fransızca, İngilizce ve İtalyanca
metinlerde "27 kilometre", 1920 çevirilerinde "10
kilometre". (Çevirenler)
19 Fransızca metinde "Mesopotamie",
İngilizce ve İtalyanca metinlerde "Mesopotamia" denilmektedir. Matbaa-i
Amire, Konya ve Erim metinlerinde "Elcezire", Vakit ve
Peyam-ı Sabah metinlerinde "Irak". (Çevirenler)
20 Fransızca, İngilizce ve İtalyanca
metinlerde "Vilayet". (Çevirenler)
21 Fransızca, İngilizce ve İtalyanca
metinlerde "Amadiye", 1920 çevirilerinde "Imadiye".
(Çevirenler)
22 Fransızca metinde "cours",
İngilizce metinde "course", İtalyanca metinde "corso",
1920 çevirilerinde
"mecra". (Çevirenler)
23 Fransızca metinde "chenal",
İngilizce metinde "channel", İtalyanca metinde "canale";
1920 çevirilerinde "kanal". (Çevirenler)
24 Fransızca metinde "ligne
mediane", İngilizce metinde "median line", İtalyanca metinde
"linea media-na". Matbaa-i Âmire, Konya ve Erim metinlerinde
"hat-tı vasati1*, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde
"Hat-tı mutavassıt" biçiminde
çevrilmiştir. (Çevirenler)
MADDE 31.
İlgili çeşitli Devletler, Sınırlandırma
Komisyonuna, çalışmaları için gerekli bütün belgeleri, özellikle şimdiki ya
da eski sınırların saptanmasına ilişkin tutanakların doğruluğu onaylanmış
örneklerini, elde bulunan büyük ölçekli bütün haritaları, geodezik verileri,
yapılmış ancak yayınlanmamış yerölçmesi [mesaha] haritalarını, sınırdaki akar
suların yatak değiştirmelerine ilişkin bilgileri vermeği yükümlenirler.
Osmanlı makamlarının elinde bulunan haritalar, geodezik veriler,
yayınlanmamış olsa bile yerölçmesi haritaları, işbu Andlaşmanın yürürlüğe
konulmasından sonra otuz gün içinde, istanbul'da25, Başlıca
Müttefik Devletlerin göstereceği ilgili Komisyonların temsilcisine teslim
edilecektir.
ilgili Devletler, bundan başka, bütün belgeleri,
özellikle plânları, kadastrolarla tapu kütüklerini ve, Komisyonlar isterse,
mülkiyet durumuna ve ekonomik akımlara ilişkin bilgilerle gerekli her çeşit
bilgileri Komisyonlara iletmeleri için yerel makamlara yönergeler [talimat]
vermeyi de yükümlenirler.
MADDE 32.
İlgili çeşitli Devletler, Sınırlandırma
Komisyonlarına, görevlerini yerine getirmeleri için gerekli olan ulaşım,
işgücü ve araç ve gereçlere (direkler ve sınır taşları) ilişkin her türlü
yardımı gerek doğrudan gerekse yerel makamların aracılığıyla yapmağı
yükümlenirler.
Özellikle, Osmanlı Hükümeti, Sınırlandırma
Komisyonlarının görevlerinin yerine getirilmesinde, Başlıca Müttefik Devletlere,
gerekli görecekleri teknik personel yardımında bulunmayı yükümlenir.
MADDE 33.
İlgili çeşitli Devletler, Komisyonlarca konulmuş
nirengi noktalarını, sınır işaretlerini [taşlarını] ya da direklerini
korumayı yükümlenirler.
MADDE 34.
Sınır işaretleri [taşlan], birbirinden gözle
görülecek uzaklıklara konulacaktır; bunlara sayı verilecek ve yerleriyle
sayıları bir haritaya işlenecektir.
MADDE 35.
Sınırlandırmaya ilişkin kesin tutanaklar, bunlara ekli
haritalar ve belgeler, her-biri de asıl nüsha sayılmak üzere, üç nüsha olarak
düzenlenecektir; bunlardan ikisi sınırdaş Devletlere, üçüncüsü de, doğruluğu
onaylanmış birer örneğini işbu Andlaş-mayı imzalamış olan Devletlere
gönderecek olan, Fransız Cumhuriyeti Hükümetine verilecektir.
|