ASKERÎ HÂKİMLER KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN

              

MÜTTEFİK VE ORTAK DEVLETLERLE TÜRKİYE ARASINDA

10 AĞUSTOS 1920'DE SEVRES' DE

İMZALANAN BARIŞ ANDLAŞMASI


 BÖLÜM   VIII

MALÎ HÜKÜMLER.

 

MADDE 231.

Türkiye144, Almanya ile Avusturya-Macaristanın Müttefik Devletlere karşı açmış olduğu saldın savaşına katılmakla, Müttefik Devletleri, tümüyle ödemesi gereken her çeşit yitimlere [kayıplara] ve özverilere uğrattığını kabul eder.

Öte yandan, Müttefik Devletler, Türkiye'nin kaynaklarının bu ödenceyi [tazmi­natı] tümüyle karşılamağa yeterli olmadığını kabul ederler.

Bu durumda ve işbu Andlaşmanın sonucu olarak ortaya çıkan yeni toprak dağılımının, Türkiye'ye, eski Osmanlı İmparatorluğu gelirlerinden ancak bir bölümünü bı­rakacağı göz önünde tutularak, Müttefik Devletlerce, Osmanlı Hükümetinden, yalnız işbu Andlaşmanın bu Bölümündeki hükümlerle, IX. Bölümü (Ekonomik Hükümler) saklı kalmak koşuluyla, tüm ödence istemelerinden vazgeçilmiştir.

Türkiye'ye bir ölçüde destek olmak ve yardımda bulunmak isteyen Müttefik Dev­letler, Osmanlı Hükümetiyle, danışma oyu bulunacak bir Osmanlı Komiserinin de katılacağı ve başlıca ilgili Müttefik Devletler olan Fransa, Britanya İmparatorluğu ve İtalya'nın birer temsilcisinin bulunacağı, bir Maliye Komisyonu kurulmasını karar­laştırmışlardır. Bu Komisyonun yetkileri ve görevleri aşağıdaki maddelerde belirtil­miştir.

 

MADDE 232.

Maliye Komisyonu, Türkiye'nin kaynaklarım korumak ve arttırmak için uygun göreceği önlemleri alacaktır.

Maliye Bakanınca, her yıl, Osmanlı Parlamentosuna sunulacak bütçe, ilk önce, Maliye Komisyonuna sunulacak ve Komisyonca uygun bulunan biçimde Parlamento'ya sunulacaktır. Parlamento'nun getireceği hiçbir değişiklik, Maliye Komisyonunun uygun bulması alınmadıkça, yürürlüğe giremeyecektir.

Maliye Komisyonu, Türkiye'nin bütçeleriyle malî yasalarının ve yönetmeliklerin uygulanmasını denetleyecektir. Bu denetleme, Maliye Komisyonunun doğrudan doğ­ruya buyruğu altında bulunacak ve üyeleri bu Komisyonun uygun bulmasıyla atana­bilecek olan Osmanlı Maliye Müfettişliği aracılığıyla yapılacaktır.

Osmanlı Hükümeti, bu müfettişlere, görevlerini yapabilmeleri için gerekli bütün kolaylıkları sağlamayı ve Hükümetin maliye hizmetlerinde çalışan yetersiz görevlilere ilişkin olarak Maliye Komisyonunun önerebileceği önlemleri almayı yükümlenir.

 

MADDE 233.

Maliye Komisyonu, ayrıca, Osmanlı Devlet Borcu [Düyun-u Umumiye] Kon­seyi ve İmparatorluk Osmanlı Bankası ile anlaşmış olarak, Türkiye'de para sürümünü düzenlemekle ve, uygun ve hakgözetir görülecek bütün yollarla, bunu sağlıklı bir du­ruma sokmakla görevli olacaktır.

 

MADDE 234.

Osmanlı Hükümeti, Maliye Komisyonunun izni olmadıkça, hiçbir iç ya da dış borçlanmaya girişmemeyi yükümlenir.

 

MADDE 235.

Osmanlı Hükümeti, savaş sırasında ve işbu Andlaşma yürürlüğe girinceye kadar, Osmanlı makamlarının herhangi bir eylemi ya da savsaklaması sonucu, Müttefik Dev­letler sivil uyruklarının kişiliklerinde ya da mallarında uğradıkları ve 236. Maddede öngörülen her türlü zarar ve yitimi [kaybı], işbu Andlaşma hükümleri uyarınca pa­rayla ödemeyi yükümlenir.

Osmanlı Hükümeti, Tuna Avrupa Komisyonu'na karşı, bu Komisyonun savaş sırasında uğradığı zararlar yüzünden, Maliye Komisyonunca saptanacak bütün geri-verme, onarım ve ödence [tazminat] ile yükümlü olacaktır.

 

MADDE 236.

Türkiye'nin, Osmanlı Devlet Borcu'nun [Düyun-u Umumiye'sinin] faiz ve ana­para [sermaye] ödemelerinin güvencesi olarak ayrılmış ya da verilmiş (I sayılı Ek'e bakılması) gelirler dışındaki tüm kaynaklan, bunları gereğine göre aşağıdaki biçimde kullanacak olan, Maliye Komisyonunun buyruğu altına konulacaktır:

1. Birinci sırada, Maliye Komisyonunun aylıkları ve günlük giderleri ile işbu Andlaşmanın yürürlüğe konmasından sonra da Osmanlı kalan topraklar üzerinde bulundurulabilecek Müttefik işgal kuvvetlerinin olağan giderlerinin ödenmesinden sonra, Osmanlı kalan topraklar üzerinde 30 Ekim 1918'den beri bulunan Müttefik işgal kuvvetlerinin giderleri ile, işgal giderlerini yapmış olandan başka bir Devlet

 

 

144 Matbaa-iÂmire, Konya ve Erim metinlerinde "Hükümet-i Osmaniye"; Vakit vePıyam-t Sabah metinlerinde -Fransızca, İngilizce ve İtalyanca metinlere uygun olarak- "'Türkiye". (Çevirenler)

 

 

yararına Türkiye'den ayrılmış olan topraklar üzerindeki Müttefik işgal kuvvetlerinin, giderleri ödenecektir.

Bu giderlerin tutarı ile yıllık ödentilerin [taksitlerin] tutarları Maliye Komisyo­nunca saptanacak ve bu Komisyon, bu yıllık ödentileri, bu Kesim gereğince Türki­ye'ye, Osmanlı Devlet Borcu'nun kendi üstünde kalacak faizlerinin ödenebilmesi için gerekecek parada olabilecek herhangi bir eksikliği kapatmasına olanak verecek biçimde ayarlanacaktır.

2. ikinci sırada, Türkiye'nin malî durumu ve yönetiminin temel giderlerinin karşılanması zorunluluğu göz önünde tutulmak koşuluyla, Osmanlı Hükümetinin, 235. Madde gereğince, IX. Bölümün (Ekonomik Hükümler) 317. Maddesinde tanım­landığı üzere, l Ağustos 1914'de Osmanlı uyrukluğunda olanlar dışındaki kendi uy­ruklarının, savaş sırasında Osmanlı makamlarının eylemi ya da savsaklaması sonucu, kişiliklerinde ya da mallarında uğradıkları yitimler [kayıplar] ya da zararlar yüzünden, Müttefik Devletlerce öne sürülen istemlere karşılık olarak ödenmesi gerekecek ödenceler [tazminat] gelecektir. Maliye Komisyonu, kişisel zarar yüzünden öne sürülen is­temlerin tüm tutarını saptayacak ve bunların ödenmelerini sağlayacaktır. Mala iliş­kin istemler, IX. Bölümün (Ekonomik Hükümler) 287. Maddesi gereğince incelenecek, saptanacak ve ödenecektir. Maliye Komisyonu, sözü geçen 287. Madde gereğince, Müttefik Devletler buyruğuna verilen paralar, bu yükümlülüğün yerine getirilmesinde yetersiz kalırsa, gerek kişilere gerek mallara ilişkin istemlerin ödenmesi için ayrılacak yıllık ödentiyi [taksidi] saptayacak ve bu yıllık ödentinin hangi akçe ile ödeneceğine karar verecektir.

 

MADDE 237.

Osmanlı Hükümetince savaş sırasında üstlenilen malî yükümlülüklerin (iç borç­ları da içine almak üzere) güvencesi olarak, savaş sırasında Türkiye'nin gelirleri üze­rinde konan ipotekler kaldırılmıştır.

 

MADDE 238.

Türkiye, 28 Haziran 1919'da Almanya ile imzalanan Versailles Barış Andlaşma-sının261. Maddesi, ve Avusturya, Bulgaristan ve Macaristan ile yapılmış Barış Andlaşmalarının bunun karşılığı olan Maddeleri uyarınca ,Almanya, Avusturya, Bulga­ristan ve Macaristan'ın, kendisinden olan tüm alacaklarının Müttefik Devletlere geç­tiğini kabul eder. Müttefik Devletler, kendilerine bu yoldan geçmiş olan alacaklar karşılığı Türkiye'den hiçbir ödeme isteğinde bulunmamayı kararlaştırmışlardır.

 

MADDE 239.

Maliye Komisyonu uygun bulmadıkça, Osmanlı Hükümetince, ister Osmanlı uyruklarına ister herhangi bir kimseye, hiçbir yeni ayrıcalık verilmeyecektir.

 

MADDE 240.

Kendileri yararına Türkiye'den toprak alınmış olan Devletler, bu topraklar üze­rinde Osmanlı imparatorluğu ya da Hazine-i Hassa145 adına kütüğe yazılmış her çeşit malı ve mülkü parasız olarak elde edeceklerdir.

 

MADDE 241.

Kendilerinden yana, gerek 1913'dc Balkan Savaşları sonunda gerek işbu Andlaşma gereğince Türkiye'den toprak alınmış olan Devletler, Osmanlı Devlet Borcu'nun l Kasım 1914 tarihinden önce borçlanılmış anapara ve faiz yıllık ödentilerine [tak­sitlerine] katılacaklardır.

Kendilerine Türkiye'den toprak ayrılmış bulunan ya da ayrılmakta olan Balkan Yarımadası Devletleri ile, Asya'da yeni kurulan Devletler, yukarıda söz konusu edi­len yıllık ödentilerden herbirinin payına düşenin ödenmesine ilişkin olarak yeterli güvenceler vereceklerdir.

 

MADDE 242.

Bu Bölümün uygulanmasında, Osmanlı Devlet Borcu [Düyun-u Umumiye], şimdiye kadar Muharrem Kararnamesi'ne bağlı olan Borç ile, bu Bölümün I sayılı Ek'inde belirtilen borçlanmaları içerir sayılacaktır.

l Kasım 1914'den önce yapılan borçlanmalar, Osmanlı Devlet Borcu'nun Tür­kiye, Balkan Yarımadası Devletleri ve Asya'da yeni kurulan Devletler arasında bölüştürülmesinde göz önünde tutulacaktır.

Bu bölüştürme şöyle yapılacaktır:

1.  13 Ekim 1912'den (Balkan Savaşlarından) önceki borçlanmalara ilişkin yıllık ödentiler [taksitler], Türkiye ile Arnavutluk da içinde olmak üzere, Osmanlı toprak­larından alan ya da almış bulunan Balkan Devletleri arasında bölüştürülecektir;

2.  Bu ilk bölüştürmeden sonra, Türkiye'nin üstünde kalan yıllık ödenti artıkları ile, buna eklenecek, Türkiye'nin 17 Ekim 1912 ile l Kasım 1914 arasında aldığı borç­ların yıllık ödentileri tutarı, Türkiye ile işbu Andlaşma gereğince kendilerinden yana Türkiye'den toprak ayrılmış bulunan Devletler arasında bölüştürülecektir.

 

MADDE 243.

Her Devletin ödeyeceği yıllık ödentinin [taksitin] tutarını saptamak için şu genel ilkeye dayanılacaktır:

Saptanacak miktarın, borcun anapara ve faiz ödemesi için gerekli toplam tutara olan oranı, aktarılan toprak parçasının ortalama gelirinin, Türkiye'nin, her bir durum­da 1907'de konulan gümrük ek-vergilerinin gelirini de içermek üzere, 1909-1910, 1910-1911, 1911-1912 üç malî yılı ortalama gelirine olan oranı kadar olacaktır.

 

MADDE 244.

Maliye Komisyonu, işbu Andlaşmanın yürürlüğe girişinden sonra, olabildiğince en kısa süre içinde, 243. Maddede konulan ilke uyarınca, sözü edilen Maddeye konu olan yıllık ödentileri [taksitleri] saptayacak ve buna ilişkin kararlarını Bağıtlı Yüksek Taraflara bildirecektir.

Maliye Komisyonu, Bulgaristan'la olan 27 Kasım 1919 tarihli Barış Andlaşmasının 134. Maddesinde öngörülen görevleri yerine getirecektir.

 

MADDE 245.

Yukarıda öngörülen biçimde hesaplanacak yıllık ödentiler [taksitler], Türkiye'­den toprak ayrılmasına yol açan Andlaşmaların yürürlüğe girişi tarihinden, ve işbu

 

145 Fransızca metinde "Liste Çivile", İngilizce metinde "Civil List", İtalyanca metinde "Lista çivile",. 1920 çevirilerinde "hazine-i hassa". (Çevirenler)'

 

 

Andlaşma gereğince ayrılan topraklara ilişkinse, l Mart 1920'den başlayarak ödene­cektir; 252. Maddede öngörülen kuraldışılık saklı kalmak üzere, Borc'un kesin olarak ortadan kalkışına kadar ödemeler sürdürülecektir. Bununla birlikte, Borc'u oluşturan borçlanmalar giderek ödendikçe, yıllık ödentiler, bunlarla orantılı olarak azaltılacaktır.

 

 

 

MADDE 246.

Osmanlı Hükümeti, Muharrem Kararnamesi ve onu izleyen kararnamelerle sa­hip olduğu bütün haklarım Maliye Komisyonuna aktarır.

Osmanlı Devlet Borçlan Konseyi, İngiliz, Fransız ve İtalyan temsilcileriyle im­paratorluk Osmanlı Bankası temsilcisinden kurulacak ve görevini eskiden olduğu gibi yapacaktır. Muharrem Kararnamesi ile kendisine verilen tüm gelirleri ve l Kasım 1914'den önceki tüm borçlanma anlaşmalarının yönetimini kendisine bıraktığı bütün öteki gelirleri toplayacak ve yönetecektir

Müttefik Devletler, aşağıdaki programın olanak ölçüsünde gerçekleştirilmesi amacıyla, Maliye Komisyonunca saptanacak koşullar içinde, Konsey'in Osmanlı Maliye Bakanlığına yönetim yardımında bulunmasına izin verirler: [Bu koşullar şun­lardır:]

Şimdiki Osmanlı Devlet Borcu [Düyun-u Umumiye] Yönetimince kimi gelirlerin doğrudan doğruya toplanması sistemi, Maliye Komisyonunca saptanacak koşullar altında olabildiğince genişletilecek ve Osmanlı kalan tüm illerde uygulanacaktır. Maliye Komisyonunun uygun bulmasıyla, yeni gelirler ya da dolaylı [vasıtalı] vergiler kondukça, adı geçen Komisyon bunların Osmanlı Hükümeti adına yönetiminin Dev­let Borcu Konseyine bırakılması olanağını araştıracaktır.

Gümrük Yönetimi, Maliye Komisyonunca atanacak ve görevden alınabilecek, Maliye Komisyonuna karşı sorumlu bir Genel Müdürün yönetimi altına konulacaktır. Gümrük vergileri tarifesi, ancak Maliye Komisyonunun uygun bulmasıyla değiştiri­lebilecektir.

Konsey'in şimdiki görev süresi sonunda, bu Konsey'in süregitmesi ya da yerine Maliye Komisyonunun getirilmesi konusunda Fransa, İngiltere ve İtalya Hükümet­leri, hisse senedi sahipleriyle danıştıktan sonra, oyçokluğuyla karara varacaklardır. Hükümetlerin bu kararı, bu sürenin bitiminde denk gelen tarihten en az altı ay önce alınmış olacaktır.

 

 

 

MADDE 247.

Komisyon, ilerideki bir tarihte, borçlanma senetleri taşıyıcılarına anlaşmaları ya da şimdiki kararnameler gereğince verilmiş güvenceler yerine yeterli başka güvence­ler ya da Türkiye'nin genel gelirleri üzerinden bir ipotek konmasını önermeye yetkilidir. Müttefik Hükümetler, Maliye Komisyonunun bu konuda o zaman ileri sürebileceği tüm önerileri incelemeği yükümlenirler.

 

 

 

MADDE 248.

Osmanlı Devlet Borcu [Düyun-u Umumiye] Yönetiminin, taşınır ya da taşınmaz, bütün malları, nerede olurlarsa olsunlar, tümüyle bu kurumun yararlanma yetkisi altında kalacaktır.

Devlet Borcu Konseyi, malların paraya çevrilmesinden doğacak her geliri, ister Birleştirilmiş Borç [Düyun-u Muvahhide], ister İkramiyeli Türk Tahvillerinin146 olağanüstü amortismanında kullanmağa yetkili olacaktır.

 

 

MADDE 249.

Osmanlı Hükümeti, Trablus Yedek Akçesi ve Ödencesi [Tazminatı] üzerindeki bütün haklarını Maliye Komisyonuna aktarmayı yükümlenir.

 

MADDE 250.

Osmanlı Hükümeti, Devlet Borcu [Düyun-u Umumiye] Konseyine, Osmanlı kalan topraklarda şimdiye kadar Osmanlı Devlet Borcu'nun anapara ve faiz ödemesine ayrılmış olup, Devlet Borcu Konseyine ödenmesi gerekmekle birlikte henüz ödenme­miş gelirlerin tutarına eşit bir para (sözü geçen topraklar Müttefik kuvvetlerin işgali altında bulunmuş iseler, işgal süresi hesap dışı tutulmak koşuluyla) ödeyecektir. Bu ödeme, Maliye Komisyonunun kanısına göre, Türkiye'nin malî durumu elverdiğinde yapılacaktır.

 

MADDE 251.

Devlet Borcu [Düyun-u Umumiye] Konseyi, Konsey'in savaş sırasındaki bütün işlemlerini gözden geçirecektir. Devlet Borcu Konseyinin, savaştan önce Muharrem Kararnamesi ile ya da başka türlü saptanmış olan yetkilerine ve yükümlülüklerine uygun düşmeyen giderleri, Maliye Komisyonu bunların ödenmesine olanak bulunduğu kanısına varır varmaz, Osmanlı Hükümetince, Devlet Borcu Konseyine ödenecektir. Konsey, savaş sırasında Konseyce alınan bütün önlemleri yeniden gözden geçirmek ve, kanısınca, borçlanma senetlerini taşıyanların çıkarlarına zarar verici nitelikte olan ve Devlet Borcu Konseyi yetkilerine aykırı düşen yükümlülükleri geçersiz kılmak yet­kisine sahip olacaktır.

 

MADDE 252.

İşbu Andlaşma hükümleri gereğince, her yıl, Osmanlı Devlet Borcu'nun anapara ve faiz ödemelerinden bir bölümünü üzerine almak durumunda bulunan Devletler­den herbiri, Borç Konseyine altı ay önce haber vermek koşuluyla, söz konusu yıllık ödentinin [taksidin] ilgili Devlet ile Borç Konseyinin ortaklaşa saptayacakları faiz oranı üzerinden anaparaya çevrilmesinden ortaya çıkacak bir para tutarının öden­mesiyle bu yükümlülükten kurtulabilecektir. Borç Konseyinin böyle bir yükümlülük­ten kurtulma isteminde bulunmaya hakkı yoktur.

 

MADDE 253.

Almanya ile yapılan Barış Andlaşmasının 259. Maddesinin 1., 2., 4. ve 7. parag­rafları, ve Avusturya ile yapılan Barış Andlaşmasının 210. Maddesinin 1. paragrafı gereğince, Almanya ile Avusturya'nın aktarmaları gereken altın para tutarları Maliye Komisyonunun buyruğu altına konulacaktır.

 

 

146 Fransızca ve İngilizce metinlerde "Lots Turcs", İtalyanca metinde "Lotti turchi". Matbaa-i Amire, Konya ve Erim metinlerinde "şark demiryolları tahvilatı"; Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde "Türk Tahvilâtı". (Çevirenler)

 

 

MADDE 254.

Almanya ile yapılan Barış Andlaşmasınm 259. Maddesinin 3. paragrafı gereğince, Almanya'nın aktarması gereken paralar hemen Borç [Düyun-u Umumiye] Konseyi­nin buyruğu altına konulacaktır.

 

MADDE 255.

Osmanlı Hükümeti, Osmanlı Sağlık Yönetiminin [Umur-ı Sıhhiye-i Osmaniye İdaresinin] ve eski Yüksek Sağlık Konseyinin [Meclis-i Âli-i Sıhhî'nin] paraları ile, eski Yüksek Sağlık Konseyinin Osmanlı Hükümetine karşı olan istemi, ve Karadeniz ile Boğaziçi Kurtarma Gemileri Yönetiminin [Karadeniz ve Boğaziçi Tahsiliye Va­purları İdaresinin] paraları konusunda, Müttefik Devletlerin, gerektiğinde başka Dev­letlerle anlaşarak, alacakları kararları kabul etmeyi yükümlenir.

Müttefik Devletler, bu konuda, Maliye Komisyonuna kendilerini temsil etme yet­kisini verirler.

 

MADDE 256.

Osmanlı Hükümeti, Müttefik Devletlerle anlaşmış olarak, savaştan sonra Al­manya'dan Türkiye'ye gönderilecek malların ödenmesinde, Osmanlı Hükümetince belli bir kambiyo fiyatı ile sürüme çıkarılan kâğıt paraları kabul etmek konusunda, savaş sırasında üstlendiği yükümlülükten Alman Hükümetini aklanmış sayar.

 

MADDE 257.

İşbu Bölümde belirtilen, Müttefik Devletlerin Osmanlı Hükümetinden olan is­temleri karşılanır karşılanmaz ve, savaş öncesi Osmanlı Borcu ödenir ödenmez, Maliye Komisyonunun görevi son bulacaktır. O zaman, Osmanlı Hükümeti, Milletler CEMİYETİ Üyesi olan Devletlerin, Türkiye'nin yararına olarak Osmanlı Hükümetine yönetim desteklerinde ve yardımlarda yeniden bulunmaları gerekip gerekmediğini ve, gereki­yorsa, bu yardımın ve desteğin alabileceği biçimi, Milletler CEMİYETİ Konseyi ile bir­likte inceleyecektir.

 

MADDE 258.

1. 147 Türkiye, l Ağustos 1914'den sonra Osmanlı bayrağı altına geçirilmiş bulu­nan bütün Alman gemilerini ulaşıma elverişli durumda ve Müttefik Devletler Hükü­metlerinin gösterecekleri Müttefik Devletler limanlarında teslim edecektir; bu gemi­ler, Almanya ile Barış Andlaşmasınm 233. Maddesinde öngörülen Onarımlar Komis­yonuna teslim edilecektir; bu konuda, savaş sırasında tarafsız bir bayrağa yapılmış olan bütün geçirimler, Müttefik Devletler bakımından, hükümsüz sayılacaktır.

2. 148 Osmanlı Hükümeti, birinci paragrafta öngörülen gemilerle birlikte, gine bu paragrafta söz konusu edilen Onarımlar Komisyonunun, ne çeşit olursa olsun, her türlü ayrıcalıklardan, ipoteklerden, rehinlerden, vergilerden ve yükümlülüklerden aklanmış olarak, gemilerin mülkiyetinin tam aktarılmasını sağlamak için gerekli göreceği bütün kâğıtları ve belgeleri de verecektir.

Gerekebilecek bütün yeniden satın almaları yapmak ve ödence [tazminat] öde­melerinde bulunmak, Osmanlı Hükümetine düşecektir. Osmanlı Hükümeti, teslim edilen gemi konusunda yapılabilecek her çeşit geri alma istemine ya da başka herhangi bir isteme karşı sorumlu taraf olacak ve, her durumda, hangi nedenle olursa olsun, açılacak dâvaya ya da mahkeme kararıyla malından edilmeye karşı, birinci paragrafta sözü geçen Onarımlar Komisyonunu güvence altında bulunduracaktır.

 

MADDE 259.

İşbu Andlaşmanın IX. Bölümünün (Ekonomik Hükümler) 277. Maddesine dokunulmaksızın, Türkiye, Brest-Litovsk ve Bükreş Andlaşmalarıyla bunlara ek Andlaşmalarda yer alan hükümlerin tümünden yararlanmaktan vazgeçer.

Türkiye, yukarıda adı geçen Andlaşmaların uygulanması sonucunda, almış ol­duğu tüm parasal belgeleri, maden paraları, değerli kâğıtları ve sürüme çıkarılabilir senetleri ya da mallan, Romanya'ya, ya da Başlıca Müttefik Devletlere aktarmayı yükümlenir.

 

MADDE 260.

Bu Bölüm hükümlerinin uygulanması için yasal önlemler, Osmanlı Hükümeti ve ilgili Devletlerce, işbu Andlaşmanın imzalanmasından başlayarak altı ayı geçme­yecek bir süre içinde yayımlanacaktır.

 

 

 

 

147 Matbaa-i Âmire, Konya ve Erim metinlerinde, bu fıkranın baş tarafında, Fransızca, İngilizce ve İtalyance kesin metinlerde bulunmayan bir tümce parçası vardır. Bu fıkra bu çevirilerde şöyledir: "Türkiye evvelâ gayri safi 1600 ton ve daha fazla hacm-i istiabisinde olup düvel-i müttefika hükümetlerine teslim edilecek olan bilumum buharlı Osmanlı sefainini ve saniyen..." Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde de, değişik biçimde çevrilmiş olsa da, bu sözler vardır. Oysa, Müttefiklerin sundukları değişiklik önerileri arasında, bu sözlerin çıkartılması da bu­lunmaktadır. Bu öneriler, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerine göre şöyledir: "258 nci maddenin birinci fıkrasının evvelâ işaretiyle ve "her nevi buharlı sefain" kelimeleriyle başlayan cümle "bütün Alman sefaini" kelimelerine kadar tayedilmiştir". (Çevirenler)

 148 Matbaa-i Âmire, Konya ve Erim metinlerinde olduğu gibi, Vakit ve Peyam-ı Sabah metinlerinde de -değişik bir çeviriyle olsa da- Fransızca, İngilizce ve İtalyanca kesin andlaşma metinlerinde bulunmayan bir ikinci fıkra vardır. Asıl yabancı dillerdeki metinlerde 2. fıkra, 1920 Türkçe çevirilerinde 3. fıkra olarak verilmektedir. Yabancı dildeki kesin andlaşma metinlerde bulunmayan ve Türkçe metinlerde 2. fıkra olarak yer alan fıkranın metni — Matbaa-i Âmire, Konya ve Erim metinlerine göre şöyledir: "Birinci fıkrada musarrah sefain şunlardır: a) Harp es­nasında bitaraf bir sancağa nakil keyfiyeti düvel-i müttefika nazarında hükümsüz olmağla 29 teşrin-i evvel 1914 tarihinde Osmanlı sancağını hâmil bulunmuş olan veya halen Osmanlı sancağını hâmil bulunan bilumum sefain-i ticariye; b) Tebaa-i Osmaniyeden bir şahıs veya bir şirkete ait veyahut tebaa-i Osmaniyenin taht-ı idare ve mura­kabesinde bulunup düvel-i müttefikadan gayri bir memlekete mensup bir şirkete ait bilumum sefain". (Çevirenler)

 

 

I SAYILI EK'E AÇIKLAYICI NOT149

5., 6. ve 7. sütunların rakamları altın Türk lirası olarak gösterilmiştir.

Türkiye'de bugün, savaştan önceki altın para yerine, kâğıt para sürümdedir. Borçlanma sözleşmelerinin hükümleri uyarınca (Eylül 1903 tarihli "Ek-Kararname" niu 1. Maddesine ve sözü geçen borçlanma sözleşmelerine bakılması), borçlanmanın sürüme çıkarıldığı ve Avrupa'da faizlerin ve amortismanların ödenmesi gereken pa­raya oranla kâğıt Türk lirası bugünkü kambiyo değeriyle savaştan önceki altın Türk lirasının değerim göstermekten uzaktır.

Bu sütunlarda, altın Türk lirası gösterilmiş olması, kupon ve amortisman fonlarına gerekli paraların altın olarak karşılanması gerektiği anlamına gelmemektedir; ancak, Türk lirası olarak gösterilen rakamların, borçlanma senetlerini taşıyıcıların haklan olan parayla ödenebilmeleri için gerekli bir kambiyo değeriyle hesap edilmesi gerekece­ğini anlatmaktadır.

 

149 Prof. Erim'in verdiği metinde, I sayılı Ek'in Türkçe metinde bulunmadığı ve Fransızca metinden çevrilerek alındığı belirtilmektedir. Prof.Erim'in aktardığı me­tinde, bu Açıklayıcı Not'tan önce Fransızca, ingilizce ve italyanca metinlerde bulunmayan "Merbut l" başlığı altında şu satırlar yer almaktadır:

"işbu tablonun erkamı tashihat-ı âtiye müstesna olarak irae edilmiştir.

(işbu tablo Mısır vergisi ve Kıbrıs fazla-i varitlatile temin edilmiş olan istikrazlardan gayrı diğer bilumum îstikrazatı ihtiva ve resülınal-i i-aslı itibarilerini 162.120.631 liradan ibaret olmak'üzere irae eylemektedir.)" (Çevirenler)

 

EK II.

 

1.

Komisyon, kurallarını ve yöntemlerini saptayacaktır.

Başkanlık, yıllık olarak, Fransız, İngiliz, ve İtalyan Temsilcilerince sırayla yapı­lacaktır.

Her Temsilcinin, yokluğunda yerini alacak bir vekil-temsilci göstermeye hakkı olacaktır.

Kararlar oyçokluğuyla alınacaktır. Çekimser oy, görüşülmekte olan öneriye karşı bir oy sayılacaktır.

Komisyon, çalışmaları için gerekli görebileceği görevlileri ve hizmetleri ata­yacak ve uygun göreceği ücretleri ve hizmet koşullarını saptayacaktır.

Komisyonun ödemelerini ve giderlerini, 236. Maddenin birinci fıkrası gereğince, Türkiye karşılayacaktır.

Komisyonun üyeleri ile görevlilerinin ücretleri akla yatkın bir düzeyde saptana­cak ve zaman zaman, Komisyonda temsiledilen Hükümetler arasında anlaşma ile göz­den geçirilecektir.

Komisyon üyeleri, dost Devletlerce Türkiye'de görevlendirilmiş olan diplomasi görevlilerinin yararlandıkları aynı haklardan ve bağışıklıklardan yararlanacaklardır.

 

2.

Türkiye, Komisyon üyelerine, görevlilerine ve ajanlarına, her zaman ve her yerde, Türkiye'de tüm bayındırlık işlerini ve işletmelerini gezmek ve denetlemek için tam yetki tanımayı ve Komisyonun isteyebileceği bütün arşivleri, belgeleri ve bilgileri sağlamayı yükümlenir.

 

3.

Komisyon, Osmanlı Hükümeti ile anlaşma içinde, ve bu Hükümetin yükümlü­lüklerim yerine getirmemesinden de bağımsız olarak, bütün dolaylı vergilerin denet­lenmesini, yönetilmesini ve alınmasını üstlenmeğe yetkilidir.

 

4.

Herhangi bir Komisyon üyesi, görevinden doğan tüm eylemlerden ya da savsak­lamalardan, ancak kendisini atayan Hükümete karşı sorumlu olacaktır. Hiçbir Mütte­fik Hükümet, başka bir Hükümet adına sorumluluk taşımayacaktır.

 

5.

Komisyon, işleri, yöntemleri ve Türkiye'nin maliyesinin yeniden düzenlenmesi konusundaki önerileriyle, hesaplarına ilişkin olarak her yıl ayrıntılı bir rapor yayınla­yacaktır.

 

6.

Komisyon, gerek işbu Andlaşma gereğince, gerek Osmanlı Hükümeti ile anlaşa­rak, kendisine verilebilecek her çeşit görevi üstlenecektir.