Vergi Mevzuatı  
Resmi Gazete: 31.12.1999 Cuma Sayı:23923 (2. Mük.)
Maliye Bakanlığından:
Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği 
Sıra No: (572) 
 
            "Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği" 13 Haziran 1999 tarih ve 23724 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Anılan Yönetmeliğin 1 inci maddesiyle, genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idarelere bağlı tüm döner sermayeli işletmeler kapsama dahil edilmiş, 355 inci maddesiyle de, 15.02.1968 tarih ve 12827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Döner Sermaye Muhasebesi Hesap Yönetmeliği" ile bu Yönetmelikte değişiklik yapılmasına ilişkin Yönetmelik hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.

            Bu nedenle, genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idarelere bağlı tüm döner sermayeli işletmelerde uygulanacak olan söz konusu Yönetmeliğin, uygulanmasına ilişkin olarak, Bakanlığımıza intikal eden talep ve sorunlar da dikkate alınmak suretiyle aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

            I- HESAP, BELGE, ALINDI VE DEFTERLER
            Yürürlükten kaldırılan "Döner Sermaye Muhasebesi Hesap Yönetmeliği"ne göre kullanılan hesap, belge, alındı ve defterler (Eski) ile "Döner sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği" gereğince kullanılacak olan hesap, belge, alındı ve defterler (Yeni) aşağıda gösterilmiştir.

            A- HESAPLAR:
            1- Kullanılan Eski Hesaplar ve Kullanılacak Olan Yeni Hesaplar

Eski Hesaplar          Yeni Hesaplar
-------------          -------------
KASA HESABI            100- Kasa Hesabı
                       101- Alınan Çekler Hesabı
BANKALAR HESABI        102- Bankalar Hesabı
                       103- Verilen Çekler Ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
                       120- Alıcılar Hesabı
                       121- Alacak Senetleri Hesabı
                       123- Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
                       127- Diğer Ticari Alacaklar Hesabı
BORÇLULAR              128- Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı
HESABI                 135- Personelden Alacaklar Hesabı
                       136- Diğer Alacaklar Hesabı
                       180- Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı
                       181- Gelir Tahakkukları Hesabı
                       197- Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı
AVANS VE KREDİLER      159- Verilen Sipariş Avansları Hesabı
HESABI                 195- İş Avansları Hesabı
                       196- Personel Avansları Hesabı
VERİLEN VE ALINAN      190- Devreden KDV Hesabı
KDV HESABI             191- İndirilecek KDV Hesabı
AMBAR HESABI           150- İlk Madde ve Malzeme Hesabı
                       157- Diğer Stoklar Hesabı
                       253- Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
DEMİRBAŞ EŞYA          254- Taşıtlar Hesabı
HESABI                 255- Demirbaşlar Hesabı
                       256- Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı
AMORTİSMAN HESABI      257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
AMORTİSMAN KONUSU      291- Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabı
KIYMETLERLE İL. KDV
TEMİNAT MEKTUPLARI     NAZIM HESAPLAR
HESABI                 900- Alınan Teminatlar Hesabı
                       320- Satıcılar Hesabı
                       326- Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
                       329- Diğer Ticari Borçlar Hesabı
                       335- Personele Borçlar Hesabı
                       336- Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı
ALACAKLILAR            340- Alınan Sipariş Avansları Hesabı
HESABI                 360- Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı
                       361- Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
                       362- Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri Hesabı
                       363- Ödenecek Döner Sermaye Katkı Payları Hesabı
                       368- Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Tak. Vergi ve
                            Diğer Yük.H.
                       369- Ödenecek Diğer Yükümlülükler Hesabı
                       370- Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük
                            Karşılıkları H.
                       380- Gelecek Aylara ait Gelirler Hesabı
                       381- Gider Tahakkukları Hesabı
                       397- Sayım ve Tesellüm Fazlaları Hesabı
VERİLEN VE ALINAN      391- Hesaplanan KDV Hesabı
KDV HESABI
SERMAYE HESABI         500- Sermaye Hesabı

ÖDENMEMİŞ              501- Ödenmemiş Sermaye Hesabı (-)
SERMAYE HESABI
SİGORTA VE
AMORTİSMAN             549- Özel Fonlar Hesabı
FONU HESABI
MERKEZ HESABI          570- Geçmiş Yıllar Karları Hesabı
KAR/ZARAR              590- Dönem Net Karı Hesabı
                       591- Dönem Net Zararı Hesabı (-)
TEMİNAT MEKTUPLARIN-   NAZIM HESAPLAR
DAN ALACAKLILAR H.     901- Alınan Teminatlar Alacaklı Hesabı

                       60- BRÜT SATIŞLAR
                       -----------------
                       600- Yurtiçi Satışlar Hesabı
                       601- Yurtdışı Satışlar Hesabı
                       602- Diğer Gelirler Hesabı

                       64- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR
                       -----------------------------------------------
UMUMİ HASILAT          642- Faiz Gelirleri Hesabı
HESABI                 644- Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı
                       645- Menkul Kıymet Satış Karları Hesabı
                       646- Kambiyo Karları Hesabı
                       649- Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabı

                       67- OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR
                       ------------------------------
                       671- Önceki Dönem Gelir ve Karları Hesabı
                       679- Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar Hesabı

                       61- SATIŞ İNDİRİMLERİ
                       ---------------------
                       610- Satıştan İadeler Hesabı (-)
                       611- Satış İskontoları Hesabı (-)
                       612- Diğer İndirimler Hesabı (-)

                       62- SATIŞLARIN MALİYETİ
                       -----------------------
                       620- Satılan Mamuller Maliyeti Hesabı (-)
                       621- Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hesabı (-)
                       622- Satılan Hizmet Maliyeti Hesabı (-)
                       623- Diğer Satışların Maliyeti Hesabı (-)
İDARİ VE İŞLETME
MASRAFLARI HESABI      63- FAALİYET GİDERLERİ
                       ----------------------
                       630- Araştırma Geliştirme Giderleri Hesabı (-)
                       631- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı (-)
                       632- Genel Yönetim Giderleri Hesabı (-)

                       65- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE
                       ----------------------------------------
                       ZARARLAR
                       --------
                       654- Karşılıklı Giderler Hesabı (-)
                       655- Menkul Kıymet Satış Zararları Hesabı (-)
                       656- Kambiyo Zararları Hesabı (-)
                       659- Diğer Olağan Gider ve Zararlar Hesabı (-)

                       68- OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR
                       --------------------------------
                       680- Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları Hesabı (-)
                       681- Önceki Dönem Gider ve Zararları Hesabı (-)
                       689- Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar Hesabı (-)

                       71- DİREKT İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ
                       -----------------------------------------
                       710- İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabı
                       711- İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma Hesabı

İDARİ VE İŞLETME       72- DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
MASRAFLARI HESABI      ----------------------------
                       720- Direkt İşçilik Giderleri Hesabı
                       721- Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı
                       73- GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
                       --------------------------
                       730- Genel Üretim Giderleri Hesabı
(Üretim Faaliyeti      731- Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı
Yapan Döner Sermayeli
İşletmeler)            74- HİZMET ÜRETİM MALİYETİ
                       --------------------------
                       740- Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı
                       741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı

İDARİ VE İŞLETME       75- ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ
MASRAFLARI HESABI      -------------------------------------
                       750- Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı
                       751- Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı

                       76- PAZARLAMA, SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ
                       -----------------------------------------
(Hizmet Üreten Döner   760- Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı
Sermayeli İşletmeler)  761- Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma
                       Hesabı

                       77- GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
                       ---------------------------
                       770- Genel Yönetim Giderleri Hesabı
                       771- Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı

            Hesaplara ilişkin ayrıntılı açıklamalar Yönetmeliğin ilgili bölümlerinde yer almış olup, işlemler buna göre yürütülecektir. Ancak, gereken durumlarda yukarıdaki hesapların dışında kalan ve Yönetmelikte öngörülen diğer hesapların da kullanılması gerekmektedir.

            2- Hesapların Yeni Hesaplara Devir İşlemleri:

            a) "Döner Sermaye Muhasebesi Hesap Yönetmeliği"ni Uygulayan İşletmelerin Devir İşlemleri:

            1- Halen "Döner Sermaye Muhasebesi Hesap Yönetmeliği"ni uygulayan döner sermaye saymanlıklarınca, 31.12.1999 tarihinde eski hesaplara göre 1999 yılı bilançosu çıkarılacak ancak, yeni yıldaki açılış kayıtları "Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği"nde yer alan hesaplar kullanılmak suretiyle yapılacaktır. 01.01.2000 tarihli açılış bilançosu, devreden eski hesaplara tekabül eden yeni hesaplara göre düzenlenecek ve açılış kayıtları da bu bilançodaki hesaplar itibariyle yapılacaktır.

            2- Söz konusu devir tutarlarının yeni hesaplara göre yevmiye kayıtlarına intikali için 3 nüsha Saymanlık İşlem Fişi düzenlenecek ve 1999 yılı bilançosu ile açılış bilançosunun birer örneği Saymanlık İşlem Fişine bağlanacaktır.

            3- Açılış kaydına ilişkin düzenlenecek Saymanlık İşlem Fişine (1) yevmiye numarası verilerek, devir veren hesaplar yevmiye defterine kaydedilecek ve buradan da defter-i kebire kayıtları yapılacaktır.

            4- Eski hesaplara göre çıkarılan 1999 yılı bilançosu ve bilançoda yer alan hesapların devirleri ile bu devirlerin yeni hesap planına göre düzenlenen açılış bilançosu ve bu bilançoya göre yapılacak olan açılış kayıtları aşağıdaki örnekte açıklanmıştır.

              X Döner Sermaye İşletmesinin 31.12.1999 Tarihli Bilançosu

Aktif                                                                                                                                                  Pasif
Kasa Hesabı 10,000,000.-
Sermaye Hesabı 80,000,000.-
Bankalar Hesabı 45,000,000.-
Alacaklılar Hesabı 160,000,000.-
Ambar Hesabı 15,000,000.-
Merkez Hesabı 13,500,000.-
Ödenmemiş Sermaye Hesabı 16,000,000.-
%5 Merkez Hissesi Hesabı 17,000,000.-
Borçlular Hesabı 85,500,000.-
Birikmiş Amortismanlar Hesabı 23,000,000.-
Demirbaş ve Bağlı Değ.Hesabı 48,000,000.-
Sigorta ve Amortisman Fonu H. 8,000,000.-
Atölyeler Hesabı 30,000,000.-
Kar ve Zarar Hesabı 11,400,000.-
Mamul Eşya Hesabı 54,000,000.-
 
Verilen ve Alınan KDV Hesabı 7,000,000.-
 
Amortisman Konusu Kıy.İlgili 2,400,000.-
 
KDV 
 
TOPLAM 312,900,000.- 
TOPLAM 312,900,000.-

            Yardımcı hesaplardaki kayıtlar ve döküm cetvelleri üzerinde yapılan incelemeler sonucu, bilançoda yer alan;

            - Borçlular Hesabında kayıtlı 85,500,000.- TL.nın, 25,500,000.- TL.sının işletmenin senetsiz alacaklarından, 30,000,000.- TL.sının senetli alacaklarından, 11,000,000.- TL.sının işletmenin verdiği depozitolardan, 19,000,000.- TL.sının da kasa noksanından,

            - Demirbaş ve Bağlı Değerler Hesabında kayıtlı 48,000,000.- TL.nın, 21,000,000.- TL. sının Tesis Makine ve Cihazlardan, 27,000,000.- TL.sının da demirbaşlardan,

            - Alacaklılar Hesabında kayıtlı 160,000,000.- TL.nın, 50,000,000.- TL.sının işletmenin veresiye (kredili) olarak almış olduğu mal bedelinden, 40,000,000.- TL.sının alınan depozitolardan, 25,000,000.- TL.sının vergi borçlarından, 9,000,000.- TL.sının sosyal güvenlik kesintilerinden, 30,000,000.- TL.sının Hazine hissesi borçlarından, 6,000,000.- TL.sının da personele olan borçlardan,

            oluştuğunu varsayalım.

            Buna göre, Döner Sermaye İşletmesinin 31.12.1999 tarihli bilançosu esas alınmak ve "Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği"ndeki hesaplara yer verilmek ve net değerler esas alınmak üzere 01.01.2000 tarihli açılış bilançosu aşağıdaki gibi düzenlenecektir.

            X Döner Sermaye İşletmesinin 01.01.2000 Tarihli Açılış Bilançosu

 AKTİF VARLIKLAR
I- DÖNEN VARLIKLAR
 
 
246,500,000.-
A- HAZIR DEĞERLER
 
55,000,000.-
 
1- Kasa Hesabı
10,000,000.-
 
 
2- Bankalar Hesabı
45,000,000.-
 
 
C- TİCARİ ALACAKLAR
 
66,500,000.-
 
1- Alıcılar Hesabı
25,500,000.-
 
 
2- Alacak Senetleri Hesabı
30,000,000.-
 
 
3- Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı
11,000,000.-
 
 
E- STOKLAR
 
99,000,000.-
 
1- İlk Madde ve Malzeme Hesabı
15,000,000.-
 
 
2- Yarı Mamüller Hesabı
30,000,000.-
 
 
3- Mamuller Hesabı
54,000,000.-
 
 
H- DİĞER DÖNEN VARLIKLAR
 
26,000,000.-
 
1- Devreden KDV Hesabı
7,000,000.-
 
 
2- Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı
19,000,000.-
 
 
II- DURAN VARLIKLAR
 
 
27,400,000.-
A- MADDİ DURAN VARLIKLAR
 
25,000,000.-
 
1- Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
21,000,000.-
 
 
2- Demirbaşlar Hesabı
27,000,000.-
 
 
3- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
23,000,000.-
 
 
B- DİĞER DURAN VARLIKLAR
 
2,400,000.-
 
1- Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV H.
2,400,000.-
 
 
AKTİF (VARLIKLAR) TOPLAMI
 
 
273,900,000.-

PASİF KAYNAKLAR
I- KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
 
 
177,900,000.-
B- TİCARİ BORÇLAR
 
90,000,000.-
 
1- Satıcılar Hesabı
50,000,000.-
 
 
2- Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
40,000,000.-
 
 
C- DİĞER BORÇLAR
 
6,000,000.-
 
1- Personele Borçlar Hesabı
6,000,000.-
 
 
E- ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜM.
 
81,000,000.-
 
1- Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı
25,000,000.-
 
 
2- Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
9,000,000.-
 
 
3- Ödenecek Döner Sermaye Yüküm. Hesabı
47,000,000.-
 
 
II- ÖZKAYNAKLAR
 
 
96,900,000.-
A- ÖDENMİŞ SERMAYE
 
64,000,000.-
 
1- Sermaye Hesabı
80,000,000.-
 
 
2- Ödenmemiş Sermaye Hesabı (-)
16,000,000.-
 
 
C- KAR YEDEKLERİ
 
8,000,000.-
 
1- Özel Fonlar Hesabı
8,000,000.-
 
 
D- GEÇMİŞ YILLAR KARLARI
 
13,500,000.-
 
1- Geçmiş Yıllar Karlar Hesabı
13,500,000.-
 
 
F- DÖNEM NET KARI (ZARARI)
 
11,400,000.-
 
1- Dönem Net Karı Hesabı
11,400,000.-
 
 
PASİF (KAYNAKLAR) TOPLAMI
 
 
273,900,000.-

            Yürürlükten kaldırılan "Döner Sermaye Muhasebe Yönetmeliği"ne göre düzenlenen 31.12.1999 tarihli bilanço ile "Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği"ne göre düzenlenen bilanço arasında 39,000,000.- TL.lık fark bulunmaktadır. Bu fark, Yeni Muhasebe Yönetmeliğine göre düzenlenen Bilançonun net değer esasına dayanılarak hazırlanmasından ve düzenlenen Bilançoda; Ödenmemiş Sermaye Hesabının eksi (-) değerli olarak pasifde, Birikmiş Amortismanlar Hesabının da eksi (-) değerli olarak aktifde yer almasından kaynaklanmaktadır.

            Bu durumda (X) Döner sermaye İşletmesinin yevmiye ve defter-i kebir kayıtları aşağıdaki gibi yapılacaktır.

            Yevmiye Kayıtları:
 
YEVMİYE
HESABIN
Borç
Alacak
TARİH
NO. SU
KO DU
ADI
01.01.2000
1
100
Kasa Hesabı
10,000,000.-
 
102
Bankalar Hesabı
45,000,000.-
 
120
Alıcılar Hesabı
25,500,000.-
 
121
Alacak Senetleri Hesabı
30,000,000.-
 
126
Verilen Depozito ve Tem.Hs.
11,000,000.-
 
150
İlk Madde ve Malzeme Hs.
15,000,000.-
 
151
Yarı Mamuller Hesabı
30,000,000.-
 
152
Mamuller Hesabı
54,000,000.-
 
190
Devreden Katma Değ.Ver.Hs.
7,000,000.-
 
197
Sayım ve Tesellüm Noksan.Hs.
19,000,000.-
 
253
Tesis, Makine ve Cihazlar Hs.
21,000,000.-
 
255
Demirbaşlar Hesabı
27,000,000.-
 
501
Ödenmemiş Sermaye Hs.
16,000,000.-
 
291
Gelecek Yıllarda İnd.KDV Hs.
2,400,000.-
 
320
Satıcılar Hesabı
 
50,000,000.-
326
Alınan Dep. ve Tem.Hs.
 
40,000,000.-
335
Personele Borçlar Hs.
 
6,000,000.-
360
Ödenecek Ver. ve Fon.Hs.
 
25,000,000.-
361
Ödenecek Sos.Güv.Kes.H.
 
9,000,000.-
362
Ödenecek D.S.Yüküm.Hs.
 
47,000,000.-
500
Sermaye Hesabı
 
80,000,000.-
257
Birikmiş Amortisman Hs.
 
23,000,000.-
549
Özel Fonlar Hesabı
 
8,000,000.-
570
Geçmiş Yıllar Karları Hs.
 
13,500,000.-
590
Dönem Net Karı Hesabı
 
11,400,000.-
 
2000 Mali Yılı Açılış Kaydı
 
 

            Defteri Kebir Kayıtları:

100- Kasa Hesabı              102- Bankalar Hesabı            120- Alıcılar Hesabı
10,000,000.                   10,000,000.                     10,000,000.
 

121- Alacak Senetleri H.      126- Verilen Depozito ve Tem.H. 150- İlk Madde ve Malzeme H.
30,000,000.                   11,000,000.                     15,000,000.
 

151- Yarı Mamuller H.         152- Mamuller Hesabı            190- Devreden KDV Hesabı
30,000,000.                   54,000,000.                     7,000,000.
 

197- Sayım ve Tesellüm Nok.H  253- Tesis, Makine ve Cihazlar  255- Demirbaşlar Hesabı
19,000,000.                   21,000,000.                     27,000,000.
 

257- Birikmiş Amortismanlar   291- Gelecek Yıl.İnd.KDV        320- Satıcılar Hesabı
23,000,000.                   2,400,000 .                     50,000,000.
 

326- Alınan Depo. ve Tem.H.   335- Personele Borçlar H.       360- Ödenecek Vergi ve Fonlar H.
40,000,000.                   6,000,000.                      25,000,000.
 

361- Öd.Sosyal Güv.Kes.H.     362- Ödenecek D.S.Yük.H.        500- Sermaye Hesabı
9,000,000.                    47,000,000.                     80,000,000.
 

501- Ödenmemiş Sermaye        549- Özel Fonlar Hesabı         570- Geçmiş Yıllar Karları H.
16,000,000.                   8,000,000.                      13,500,000.
 

590- Dönem Net Karı H.
11,400,000.
 

            Örnekten görüldüğü gibi;

            - Kasa Hesabında kayıtlı 10,000,000.- lira, 100- Kasa Hesabına,

            - Bankalar Hesabında kayıtlı 45,000,000.- lira, 102- Bankalar Hesabına,

            - Ambar Hesabında kayıtlı 15,000,000.- lira, 150- İlk Madde ve Malzeme Hesabına,

            - Ödenmemiş Sermaye Hesabında kayıtlı 16,000,000.- lira, 501- Ödenmemiş Sermaye Hesabına,

            - Borçlular Hesabında kayıtlı 85,500,000.- liranın, hesabın içeriğine göre, 25,500,000.- lirası 120- Alıcılar Hesabına, 30,000,000.- lirası 121- Alacak Senetleri Hesabına, 11,000,000.- lirası 126- Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına, 19,000,000.- lirası da 197- Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabına,

            - Demirbaş ve Bağlı Değerler Hesabında kayıtlı 48,000,000. liranın, 21,000,000.- lirası 253- Tesis, Makina ve Cihazlar Hesabına, 27,000,000.- lirası da 255- Demirbaşlar Hesabına,

            - Atölyeler Hesabında kayıtlı 30,000,000.- lira, 151- Yarı Mamuller Hesabına,

            - Mamuller Hesabında kayıtlı 54,000,000.- lira, 152- Mamuller Hesabına,

            - Verilen ve Alınan KDV Hesabında kayıtlı 7,000,000.- lira, 190- Devreden Katma Değer Vergisi Hesabına.

            - Amortisman Konusu Kıymetlerle İlgili İndirilecek KDV hesabında kayıtlı 2,400,000.- lira 291- Gelecek Yıllarda İndirilecek KDV Hesabına,

            - Pasif Hesaplardan Sermaye Hesabında kayıtlı 80,000,000.- lira, 500- Sermaye Hesabına,

            - Alacaklılar Hesabında kayıtlı 160,000,000.- liranın, hesabın içeriğine göre, 50,000,000.- lirası 320- Satıcılar Hesabına, 40,000,000.- lirası 326- Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına, 25,000,000.- lirası 360- Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına, 9,000,000.- lirası 361- Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabına, 30,000,000.- lirası 362- Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri Hesabına, 6,000,000.- lirası 335- Personele Borçlar Hesabına,

            - Merkez Hesabında kayıtlı 13,500,000.- lira, 570- Geçmiş Yıllar Karları Hesabına,

            - %5 Merkez Hissesi Hesabında kayıtlı 17,000,000.- lira, 362- Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri Hesabına,

            - Birikmiş Amortismanlar Hesabında kayıtlı 23,000,000.- lira, aktifte eski
(-) değerli olarak 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabına,

            - Sigorta ve Amortisman Fonu Hesabında kayıtlı 8,000,000.- lira, 549- Özel Fonlar Hesabına,

            - Kar/Zarar Hesabında kayıtlı 11,400,000.- lira, 590- Dönem Net Karı Hesabına, kaydedilmiştir.

            Açılış kaydına ilişkin bu işlemler tamamlandıktan sonra, yeni yılda işlemlerin yeni hesaplara göre yapılmasına devam edilecektir.

            Aysonu işlemleri, aylık mizan çıkarılması, yıl sonu işlemleri ve bilanço düzenlenmesi konularında gerekli açıklamalar yönetmeliğin ilgili bölümlerinde yapılmış olup, işlemlerin bu açıklamalar uyarınca yapılması gerekmektedir.

            5- Açılış kaydının yapıldığı (1) yevmiye numaralı Saymanlık İşlem Fişi ve eki 1999 yılı bilançosu ile yeni hesaplara göre düzenlenen 01.01.2000 tarihli açılış bilançosunun birer nüshası 1999 yılı hesabı ile Sayıştay Başkanlığına, birer nüshası da Bakanlığımıza (Muhasebat Genel Müdürlüğü Döse - Fon İnceleme Şubesi Md) gönderilecektir.

            b) Maliyet Hesaplarında 7/B Seçeneğini Uygulayan İşlemlerin Devir İşlemleri:

            Bu Yönetmeliğe göre, maliyet hesaplarında 7/A seçeneğinin uygulanması nedeniyle, halen 7/B seçeneğini uygulayan işletmeler, bilanço hesaplarında herhangi bir fark bulunmadığından, 1999 yılı bilançosunda yer alan hesaplardaki devir tutarlarını aynen almak suretiyle 01.01.2000 tarihi itibariyle açılış kaydını yapacaklar ancak, 01.01.2000 tarihinden itibaren maliyet hesaplarını 7/A seçeneğine göre yürüteceklerdir.

            B- BELGELER:
            a) Ödeme ve Muhasebeleştirme Belgeleri

    Eski Belgeler:               Yeni Belgeler:

    1- Ödeme Fişi             1- Tahakkuk Müzekkeresi ve Verile Emri           (Örn: 1)
    2- Tahsil Fişi                2- Saymanlık İşlem Fişi                                         (Örn: 2)
    3- Mahsup Fişi             3- Saymanlık İşlem Fişi                                        (Örn: 2)

            Döner Sermayeli İşletmelerde Ödeme Fişi yerine, Yönetmelik eki (1) örnek numaralı Tahakkuk Müzekkeresi ve Verile Emri, Tahsil ve Mahsup Fişleri yerine de (2) örnek numaralı Saymanlık İşlem Fişi kullanılacaktır. Bu belgelerin düzenleme yer ve şekilleri Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde açıklanmıştır. Buna göre, gider kaydı suretiyle nakden veya hesaben yapılacak her türlü ödemeler ile göndermeler için Tahakkuk Müzekkeresi ve Verile Emri, diğer muhasebeleştirme işlemleri için ise, Saymanlık İşlem Fişi kullanılacaktır.

            b) Diğer Belgeler

Eski Belgeler:                    Yeni Belgeler:

 1 Aylık Ücret Bordrosu           1- Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği
                                     Eki Aylık Bordrosu
 2 Sigortalı İşçilere Ait Ücret   2- Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği
   Bordrosu                          Eki İşçi Ücret Bodrosu
 3 Saat Hesabı ile Çalışan        3- Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliği
   İşçi Ücretleri Bordrosu           Eki Ücret Bodrosu
 4 İhtiyaç Pusulası               4- İhtiyaç Pusulası                      (Örn: 19)
 5 Devir Cetveli                  5- Devir Cetveli                         (Örn: 36)
 6 Ayniyat Alındısı               6- Ayniyat Alındısı                      (Örn: 14)
 7 Ambardan Malzeme               7- İhtiyaç Pusulası - Ambar Stok
   İsteme ve Çıkarma Kağıdı          Çıkış Fişi                            (Örn: 19-15)
 8 Sipariş Pusulası               8- Sipariş Pusulası                      (Örn: 21)
 9 Maliyet Pusulası               9- Maliyet Pusulası                      (Örn: 20)
10 Satış Fişi ve Ambar Çıkış     10- Ambar Stok Çıkış Fişi                 (Örn: 15)
   Pusulası
11 Ambardan Satış Yerine         11- Ambar Stok Çıkış Fişi                 (Örn: 15)
   Gönderme Pusulası
12 Muayene Heyetine
   Yazılacak Bildirim            12- ----------
13 Aylık Mizan                   13- Aylık Mizan                           (Örn: 23)
14 İkinci Mizan                  14- Genel Kesin Mizan                     (Örn: 26)
15 Bilanço ve ekleri             15- Döner Sermayeli İşletmeler
                                     Dönem Sonu Faaliyet Raporu            (Örn: 27)
                                     - Bilanço                             (Örn: 27/1)
                                     - Gelir tablosu                       (Örn: 27/2)
                                     - Satışların Maaliyeti Tablosu        (Örn: 27/3)
                                     - Sermaye Hareketleri Tablosu         (Örn: 27/4)
                                     - Fon Akım Trafosu                    (Örn: 27/5)
                                     - Nakit Akım Trafosu                  (Örn: 27/6)

            Bu belgelerin, nerelerde ve ne şekilde kullanılacağı Yönemelikte ve eki örneklerinde açıklanmış olduğundan, bunlar hakkında ayrıca açıklama yapılmasına gerek görülmemiştir.

            C) ALINDILAR:

Eski Alındılar:              Yeni Alındılar:

1- Vezne Alındısı            1- Vezne Alındısı               (Örn: 7)
2- Sayman Mutemedi Alındısı  2- Sayman Mutemedi Alındısı     (Örn: 8)
3- Poliklinik Fişi           3- Vezne Alınd.-Say.Mut.Alınd.  (Örn: 7-8)
4- Ayniyat Alındısı          4- Ayniyat Alındısı             (Örn: 14)
5- -----                     5- Banka Kredi Kartı Alındısı   (Örn: 9)
6- Mahsup Alındısı           6- Mahsup Alındısı              (Örn: 10)
7- Menkul Kıymetler Alındısı 7- Menkul Kıymetler Alındısı    (Örn: 11)

            Saymanlık veznelerince tahsil edilen paralar ile teslim alınan değerler ve bu tahsilat veya teslimatın kaydına esas olacak alındıların düzenlenme yer ve şekilleri yönetmeliğin 17 ve 62 nci maddelerinde açıklanmıştır.
    
            Alındı olarak Poliklinik Fişi kullanılan işletmelerde, veznede kullanılan poliklinik fişi yerine "Vezne Alındısı", saymanlık veznesi dışında sayman mutemetlerince yapılan tahsilat karşılığında kullanılan poliklinik fişi yerine ise, "Sayman Mutemet Alındısı" kullanılması gerekmektedir.

            Ayrıca, alındıların bilgisayarda düzenlenmesi halinde 346 ncı maddeye istinaden Bakanlığımızdan izin alınması gerekmektedir.

            D) DEFTERLER:

   Eski Defterler                    Yeni Defterler
 1 Esas Defteri                      1- Yevmiye Defteri                 (Örn: 3)
 2 Kasa Defteri                      2- Günlük Kasa Defteri             (Örn: 6)
 3 Bankalar Cari Defteri             3- Defteri Kebir                   (Örn: 4)
 4 Gelirler Defteri                  4- Defteri Kebir                   (Örn: 4)
 5 Giderler Defteri                  5- Defteri Kebir                   (Örn: 4)
 6 Borçlular Defteri                 6- Defteri Kebir                   (Örn: 4)
 7 Alacaklılar Defteri               7- Defteri Kebir                   (Örn: 4)
 8 Avans ve Kredi Defteri            8- Defteri Kebir                   (Örn: 4)
 9 Sermaye Defteri                   9- Defteri Kebir                   (Örn: 4)
10 Mübayaa Defteri                   10- Defteri Kebir                  (Örn: 4)
11 Satış Defteri                     11- Defteri Kebir                  (Örn: 4)
12 Geçici ve Aracı Hesaplar Defteri  12- Defteri Kebir                  (Örn: 4)
13 Teminat Mukabili Mektup
   Ve Tahviller Defteri              13- Defteri Kebir                  (Örn: 4)
14 Bonolar Defteri                   14- Defteri Kebir                  (Örn: 4)
15 Kredi Defteri                     15- Defteri Kebir                  (Örn: 4)
16 Demirbaş ve Bağlı Değerler        16- Duran Varlıklar Amortisman
   Esas Defteri                          ve Yeniden Değerleme Defteri   (Örn: 18)
17 Demirbaş ve Bağlı Değerler        17- Duran Varlıklar Amortisman ve
   Tasnif ve Amortisman Defteri          Yeniden Değerleme Defteri      (Örn: 18)
18 Ambar Yevmiye Defteri             18- Stok Hareketleri Defteri       (Örn: 16)
19 Ambar Tasnif Defteri              19- Stok Hareketleri Defteri       (Örn: 16)
20 Atölye Esas Defteri               20- İmalat Defteri                 (Örn: 22)
21 Atölye Maaliyet Defteri           21- İmalat Defteri                 (Örn: 22)
22 Kadro, Maaş ve Ücret Defteri      22- Kad.Def.(Kad. ve Aylık Kartı)  (Örn: 31-32)
23 Dava Defteri                      23- Dava Defteri                   (Örn: 33)
24 ----- Defteri                     24- Düzenlenmemiştir.
                                     25- Alındı Kayıt Defteri           (Örn: 34)
                                     26- Arşiv Defteri                  (Örn: 35)
                                     27- Envanter ve Bilanço Defteri    (Örn: 5)

            Döner sermayeli işletmelerde tutulacak olan defterler ile bu defterlerin, kullanılma yerleri, şekilleri, onayı, saklama süreleri, kayıt düzeni ve kayıt süresi yönetmeliğin 10, 11, 12, 13, 14, 71, 130, 296, 330, 331, 332, 333, 334 üncü maddelerinde açıklanmış olup, işlemlerin buna göre yürütülmesi gerekmektedir.

            II- MERKEZ VE SAYIŞTAYA GÖNDERİLECEK DEFTER, CETVEL VE BELGELER
            Yönetmeliğin 319 uncu maddesinde, döner sermayeli işletmelerce hesap döneminin bitiminden itibaren 2 ay içinde (Şubat ayı sonuna kadar) bir yıllık faaliyetlerine ilişkin olarak düzenlenen ödeme ve muhasebeleştirme belgeleri ve eki kanıtlayıcı belgeler ile yönetim dönemi cetvellerinin asıllarının Sayıştay Başkanlığınca; Yönetim dönemi cetvellerinin (yevmiye defteri hariç) onaylı örneklerinin ise Bakanlığımıza ve bağlı oldukları idarelere gönderileceği belirtilmiş ve bu cetvellerin neler olduğu örnek numarasıyla birlikte aynı maddede gösterilmiştir.

            A- Bakanlığımıza Gönderilecek Cetveller

            1- Döner Sermayeli İşletmeler Dönem Sonu Faaliyet Raporu (Örn: 27)

            a) Bilanço (Örn: 27/1)
            b) Gelir Tablosu (Örn: 27/2)
            c) Satışların Maliyeti Tablosu (Örn: 27/3)
            d) Sermaye Hareketleri Tablosu (Örn: 27/4)
            e) Fon Akım Tablosu (Örn: 27/5)
            f) Nakit Akım Tablosu (Örn: 27/6)

            2- Genel Geçici ve Kesin Mizanlar (Örn: 26)

            3- Envanter ve Bilanço Defterinin (Örn: 5) Bir Örneği ve Eski Tutanaklar

            Eski Tutanaklar;
            a) Kasa Sayım Tutanağı (Örn: 5/1)
            b) Banka Mevcudu Tespit Tutanağı (Örn: 5/2)
            c) Menkul Kıymetler/Teminat Mektupları Sayım Tutanağı (Örn: 5/3)
            d) Gelirler Döküm Cetveli (Örn: 5/4)
            e) Giderler Döküm Cetveli (Örn: 5/5)
            f) Maddi Duran Varlıklar Sayım Tutanağı ve Amortisman Döküm Cetveli (Örn: 5/6)
            g) Borçlar Döküm Cetveli (Örn: 5/7)
            h) Alacaklar Döküm Cetveli (Örn: 5/8)
            I) Stok Sayım Tutanağı (Örn: 5/9)
            i) Atölye Sayım Tutanağı (Örn: 5/10)
            j) Zayiat Döküm Cetveli (Örn: 5/11)
            k) Amortismana Tabi Kıymetlerle İlgili İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına Ait Döküm Cetveli (Örn: 5/12)

            4- İşletme Bütçesi

            5- Yevmiye Defteri (Örn: 3)

            6- Döner Sermayeli İşletmeler Yıllık Gayrisafi Hasılat ve Kar Bildirimi (Örn: 25)

            7- Sayıştay İlamları Cetveli (Örn: 28)

            Söz konusu cetveller ve eki tutanakların düzenlenmesine ilişkin açıklamalar ise, yönetmeliğin 314, 315, 316 ve 317 nci maddelerinde yapılmıştır.

            Bu nedenle, yönetim dönemi ve cetvellerinin belirtilen maddelerde yapılan açıklamalara göre, herhangi bir aksaklığa meydan verilmeksizin tam olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

            B- Belgelerin Düzenlenmesi Ve Gönderilmesinde Dikkat Edilecek Hususlar

            1- Döner Sermayeli İşletmeler Dönem Sonu Faaliyet Raporu:

            - Giriş,
            - İta amiri, tahakkuk memuru ve saymanların ad ve soyadlarını, sorumlu oldukları yönetim dönemlerini, göreve başlama ve görevden ayrılma tarihlerini gösteren yönetim dönemi cetveli,

            - Döner sermayeli işletmelerde meydana gelen değişiklikler ve faaliyet alanı hakkında bilgiler,

            - Faaliyetler,
            - Bilanço, gelir tablosu, satışların maliyeti tablosu, fon akım tablosu ve nakit akım tablosunu içine alan mali yapıya ilişkin bilgileri gösterir şekilde düzenlenecektir.

            a) Bilanço: Genel kesin mizanda yer alan hesapların borç kalanları bilançonun aktif hesaplarını, alacak kalanları da pasif hesaplarını oluşuturacak ve aktif hesap grupları içinde yer alan pasif karakterli hesaplarla, pasif hesap grupları içinde yer alan aktif karakterli hesaplar ait olukları grup içinde eksi (-) değerleri olarak gösterilecektir.

            b) Gelir Tablosu: Gelir tablosunda işletmenin satışları, gelirleri, satışların maliyeti, giderleri, kar ve zarar hesapları ve hesap dönemine ait işletme faaliyeti sonuçları sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilecektir.

            c) Satışların Maliyeti Tablosu: İşletmenin dönem içindeki stok hareketleri ile satılan mamul, ilk madde ve malzeme ve ticari mal gibi maddeler ile satılan hizmetlerin maliyetini gösterecek şekilde düzenlenecektir.

            d) Sermaye Hareketleri Tablosu: Hesap dönemi içinde sermayede meydana gelen artış ve azalışları gösterecek şekilde düzenlenecektir.

            e) Fon Akım Tablosu: İşletmenin hesap dönemi içinde yatırım ve finansman faaliyetlerini ve dönem içindeki finansal durumdaki değişikliklerini kapsayacak şekilde düzenlenecektir.

            f) Nakit Akım Tablosu: İşletmenin hesap dönemi içindeki nakit akışına ilişkin verileri kapsayacak şekilde düzenlenecektir.

            İşletmenin dönem içi nakit girişleri ile dönem içi nakit çıkışları arasındaki fark nakit artış veya azalışlarını gösterir. Dönem başı nakit mevcudu ile dönem içindeki nakit girişlerinin toplamından, dönem içindeki nakit çıkışları çıkarılarak dönem sonu nakit mevcudu bulunur.

            2- Genel Geçici ve Kesin Mizanlar: Hesap döneminin sonunda envanter kayıtlarından önce 12 aylık bilgileri içeren ve ana hesaplar (üçlü kod) düzeyinde genel geçici mizan çıkarılacaktır. Genel geçici mitan düzenlendikten, gelir ve gider hesaplarının sonuç hesaplarına aktarılması işlemleri ve envanter kayıtları yapıldıktan sonra da defter-i kebir hesap sonuçlarına göre genel kesin mizan düzenlenecektir.

            3- Envanter ve Bilanço Defterinin Bir Örneği ve Ekli Tutanaklar: İşletmeler kuruluş tarihindeki ve daha sonra da her hesap döneminin sonundaki (31 Aralık) mevcut varlıkları ile kaynaklarını envanter ve bilanço defterine kaydedeceklerdir. Ayrıca, devir, birleşme ve kapanma gibi durumlarda çıkarılan envanter sonuçları da ayrıntılı olarak bu deftere işlenecektir.

            Ekli Tutanaklar;

            a) Kasa Sayım Tutanağı: Aralık ayı sonu itibariyle kasa mevcudunu gösterecek şekilde düzenlenecek, bilanço ve defterlere uymadığı takdirde farklılık nedeni açıklanacaktır.

            b) Banka Mevcudu Tespit Tutanağı: Aralık ayı sonu itibariyle banka mevcudunu gösteren tutanak ve banka uygunluk yazısından oluşur. Bu belgenin Aralık ayı sonu itibariyle banka mevcudunu göstermesine dikkat edilecek, bilanço ve defterlerle arasında fark bulunduğu halinde nedeni açıklanacaktır.

            c) Menkul Kıymetler/Teminat Mektupları Sayım Tutanağı: Aralık ayı sonu itibariyle veznede bulunan menkul kıymet ve teminat mektuplarının mevcudunu gösterecek şekilde düzenlenecektir.

            d) Gelirler Döküm Cetveli: İşletmelerin faaliyet alanlarına giren ve hesap dönemi içindeki satış hasılatını oluşturan, 60- Brüt Satışlar, 64- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar ve 67- Olağandışı Gelir ve Karlar hesap gruplarında yer alan hesaplar ayrıntılı olarak gösterilecektir.

            e) Giderler Döküm Cetveli: Yönetmeliğin maliyet hesapları kısmında yer alan hesap gruplarında belirtilen giderler ile 65- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar ve 68- Olağandışı Gider ve Zararlar hesap gruplarında yer alan hesapların ayrıntılı dökümü gösterilecektir. 61- Satış İndirimleri grubu da bu dökümde (-) olarak gösterilecektir.

            f) Maddi Duran Varlıklar Sayım Tutanağı ve Amortisman Döküm Cetveli: Mevcut maddi duran varlıklar ile yıl içinde alınan ve herhangi bir nedenle kayıtlardan düşülen maddi duran varlıkları da gösterecek şekilde düzenlenecektir. Mevcut maddi duran varlıklar için ayrılan amortismanlar ile yıl içinde kayıtlardan düşülen maddi duran varlıkların birikmiş amortismanlarından yapılan indirimlerin ayrıntılı dökümü gösterilecektir.

            g) Borçlar Döküm Cetveli: İşletmenin borçlu olduğu kişi ve kurumların hesap bazında, isim ve alacak tutarlarının ayrıntılı dökümü gösterilecektir.

            h) Alacaklar Döküm Cetveli: İşletmenin alacaklı olduğu kişi ve kurumların hesap bazında, isim ve alacak tutarlarının ayrıntılı dökümü gösterilecektir.

            ı) Stok Sayım Tutanağı: Aralık ayı sonu itibariyle ambarlarda mevcut bulunan madde ve malzemelerin cinsi, adedi, fiyat ve tutarını gösterecek şekilde düzenlenecektir.

            j) Zayiat Döküm Cetveli: Maddi duran varlıklar ile ambar konusuna giren madde ve malzemelerde meydana gelen ve kimsenin kusuru olmadığı tespit edilen zayiatı usulüne göre gerçekleşen fireleri, hayvanların ve eşyaların çeşitli şekil ve nedenlerle değerlerinde  meydana gelen eksilmelerin ayrıntılı dökümü gösterilecektir.

            k) Amortismana Tabi Kıymetlerle İlgili İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına Ait Döküm Cetveli: İndirim konusu tutar ile yıllar itibariyle yapılacak indirimlerin ayrıntılı dökümü gösterilecektir.

            4- İşletme Bütçesi: İşletmenin bir hesap dönemi içerisinde yapacağı iş ve faaliyetlerle, üretim hedeflerini gösteren iş programına uygun olarak bir yıl içinde yapacağı harcama ile elde edeceği gelir tahminlerini gösteren bir bütçe hazırlanacaktır.

            Bütçe, biri harcamaları diğeri gelirleri gösteren iki cetvelden oluşacaktır. Gider cetvelleri hazırlanırken de maliyet hesaplarındaki üçlü kod sistemi ve bunların bölümlemeleri esas alınacaktır.

            5- Yevmiye Defteri: Kayda geçirilmesi gereken işlemler gerçekleştikçe, hesap döneminin başında (1)'den başlamak üzere verilen yevmiye numara ve tarih sırası ile ve maddeler halinde bu deftere kaydedilecek ve buradan da usulünegöre defter-i kebir hesaplarına dağıtılacaktır.

            6- Döner Sermayeli İşletmeler Yıllık Gayrisafi Hasılat ve Kar Bildirimi: Karlarını Hazineye yatırmakla yükümlü olan işletmelerce (kendi özel kanun ve yönetmeliklerinde özel hüküm bulunanlar hariç), dönem sonu bilançolarına göre tespit edilen karlar "karın yatırılmasına ilişkin alındının tarih ve numarası" sütununa kaydedilerek, karlarını Hazineye yatırmak zorunda olmayan işletmelerce de bu sütunlar boş bırakılmak suretiyle, hesap döneminin bitiminden itibaren 2 ay içinde illerde Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğüne, ilçelerde Malmüdürlüğüne verilecek ve karlarını Hazineye yatırmakla yükümlü olan işletmelerce dönem sonu karları da aynı süre içinde yatırılacaktır.

            Yıllık bilanço ve diğer hesapları bağlı oldukları merkez müdürlüklerinde birleştirilen işletmeler dönem karları ile ilgili herhangi bir bildirim ve ödemede bulunmayıp, bu yükümlülük ilgili merkez müdürlüklerince yerine getirilecektir.

            7- Sayıştay İlamları Cetveli: Sayıştayca tazmin hükmedilen tutarlara ilişkin ilamın yılı ve numarası, alacağın ilgili olduğu kişi veya kuruluşun adı, soyadı, veya ünvanı (sorumlular adına ortaklaşa veya zincirleme hüküm verilen hallerde sorumluların ad ve soyadları veya ünvanları), alacak miktarı, ilamın kesinleştiği yıl, yapılan tahsilat, silme, düşme veya terkin işlemleri ile kalan alacak miktarı sütun başlıklarına göre bu cetvele kaydedilecek ve alacakların izlenmesine ilişkin son durum hakkındaki bilgilerde cetvelin açıklama sütununda gösterilecektir.

            8- Özel kanunlarında yer alan hükümler gereğince yıllık hesaplarını doğrudan Sayıştay'a değil, tetkik ve birleştirilmek üzere bağlı oldukları idarelerin Döner Sermaye Merkez Saymanlığına veya Müdürlüğüne gönderen işletmelerce de, aynı süre ve esaslar içerisinde yönetim dönemi cetvel ve belgeleri hazırlanarak merkeze gönderilecektir. Merkezde, hesaplardaki hata ve noksanlıklar giderildikten sonra düzenlenecek konsolide bilanço ve ekleri hesap döneminin bitiminden itibaren en geç 4 ay içinde Sayıştay Başkanlığına ve Bakanlığımıza gönderilecektir.

            9- Hesap dönemi içinde faaliyette bulunmamış olan işletmeler ile kendilerine sermaye verildiği halde henüz faaliyete geçmemiş bulunan işletmeler de, yönetmeliğin 320 ve 321  inci maddelerine göre düzenleyecekleri bilançoyu Bakanlığımıza göndereceklerdir.

            10- Döner sermaye hesaplarının, Devlet kesin hesabına süresinde intikal ettirilebilmesi için, yönetim dönemi cetvelleri ve eklerinin yukarıda belirtilen sürelerde gönderilmesi gerekmektedir. Herhangi bir nedenle gecikme olduğu takdirde, durum önceden Bakanlığımıza bildirilecektir.

            11- Bakanlığımıza gönderilecek yönetim dönemi cetvellerinin gecikmeden vaktinde alınabilmesi için torba veya paket üzerine, "Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü (Döner Sermaye ve Fonlar İnceleme Şubesi Müdürlüğü) Dikmen Caddesi No: 82 Bakanlıklar/ANKARA" şeklinde adres yazılacaktır.

            12- Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gereken ödeme ve muhasebeleştirme belgeleri ile eki kanıtlayıcı belgelerin Bakanlığımıza gönderilmemesi konusunda gereken özen gösterilecektir.

            III- DİĞER HUSUSLAR
            1- Sermayeleri kanun ve yönetmelikte belirlenen limite ulaşan ve mevzuatlarında yıllık karlarının Hazineye veya ilgili katma bütçeye aktarılacağına ilişkin hüküm bulunan işletmelerce bilançolarına göre tespit edilen karlar, herhangi bir yazışmaya meydan verilmeksizin bu tebliğin II/B-6 bölümünde belirtilen süre içinde ilgili mal sandığına veya katma bütçe saymanlığına yatırılacak ve karşılığında alınan vezne alındısının onaylı örneği bilançoya bağlanacaktır.

            2- Kanun ve yönetmeliklerinde karlarının sermayelerine veya gelirlerine ekleneceği belirtilen işletmelerce, bu işlem karın elde edildiği hesap döneminde değil, ertesi hesap döneminde yapılacak ve böylece dönem karları bilançoda ve gelir tablosunda sermayeye veya gelire eklenmeden gösterilecektir.

            3- Zararlar hiç bir suretle sermayeden düşülmeyecek, gelecek yılların karlarından mahsup edilmek üzere, 580- Geçmiş Yıllar Zararları Hesabına devredilecektir.

            4- 2828 sayılı Kanunun (18/k) maddesi gereğince döner sermayeli işletmelerce her yıl Aralık ayı sonunda tespit edilen brüt hasılat üzerinden (%1) oranında ayrılan tutarlar, 770- Genel Yönetim Giderleri Hesabına borç, 362- Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri Hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilecek ve en geç ertesi yıl Ocak ayının sonuna kadar, 362- Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri Hesabına borç, ödemenin çeşidine göre, 100- Kasa Hesabı veya 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilmek suretiyle Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünün Ziraat Bankası Ulus Şubesi nezdindeki 30401/251-317 numaralı hesabına gönderilecektir.

            5- Yönetmeliğin 18 inci maddesine göre kasadan yapılacak ödeme miktarı ile 19 uncu maddesi uyarınca ertesi günü yapılacak ödemeleri karşılamak üzere kasada alıkonulabilecek azami miktarlarla ilgili olarak, Devlet Muhasebesi Yönetmeliği hükümlerine göre her yıl Bakanlığımızca tespit edilip duyurulan limitler uygulanacaktır.

            Birden fazla döner sermayeli işletmeye hizmet vermek üzere oluşturulan saymanlıklarda sözkonusu limitler her işletme için ayrı ayrı dikkate alınacaktır. Ancak, kasası olmayan işletmelerin kasa limiti dahilindeki ödemeleri de dahil olmak üzere tüm ödemeleri bankalar aracılığıyla yapılacaktır.

            6- Döner sermayeli işletmelerin aylık gayri safi hasılatından genel bütçeye aktarılacak miktarlar ile mevzuatındaki hükümler uyarınca Hazineye yatırılacak olan yıl sonu karlarının bildirim ve ödenmesi işlemleri, Yönetmeliğin 310-313 üncü maddelerinde açıklanmış olup, bu konuda, 20.08.1996 tarih ve 545 Sıra Nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenen usul ve esaslara da uyulması gerekmektedir.

            7- Birleştirilmek suretiyle tek döner sermaye işletmesi haline dönüştürülen ve bünyesinde hastane olan Üniversiteler Döner Sermaye Saymanlıklarınca, genel bütçeye aktarılacak miktarlarla ilgili olarak, hastane gelirleri dışındaki gelirleri için Yönetmelik eki 24 örnek numaralı "Döner Sermayeli İşletmeler Aylık Gayrisafi Hasılat Bildirimi" hastane gelirleri için ise, 545 sıra Nolu Genel Tebliğ eki 5 örnek numaralı "Hastaneler Döner Sermaye İşletmeleri Aylık Gayrisafi Hasılat Bildirimi" olmak üzere, iki ayrı bildirim düzenlenecektir. Ancak, yönetmelik eki 25 örnek numaralı "Döner Sermayeli İşletmeler Yıllık Gayrisafi Hasılat ve Kar Bildirimi" bu gelirler birleştirilmek suretiyle düzenlenecek ve hastane gelirlerinin ne kadar olduğu bildirimin boş bir yerine ayrıca yazılacaktır.

            8- Yönetmeliğin 31 inci maddesi uyarınca, işletmelerin bankada bulundurdukları tutarın üzerinde çek ve gönderme emri, ilgili mevzuat gereğince ise, vadeli çek düzenlenmeyecek ve ayrıca, çek ve gönderme emri dışında başka belgelerle bankadan ödeme ve gönderme yaptırılamayacaktır.

            9- Döner sermayeli işletmelerde maddi duran varlıklar için amortisman ayrılması ve hesaplara alınması işlemlerine ilişkin gerekli açıklamalar yönetmeliğin 113 ve 122 nci maddelerinde yapılmış olup, bu esaslara göre ayrılacak olan amortisman tutarları ilgili gider hesabına (730-740 veya 770) borç, 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilecektir. Ancak, bir maddi duran varlık için ayrılan amortisman payları toplamı, maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit hale geldikten sonra da maddi duran varlığın kullanılmasına devam edilmesi halinde, artık amortisman payı ayrılmaksızın kayıtlarda bekletilecektir.

            10- Bakanlığımıza gönderilen bilançoların incelenmesinden, sermayesi merkeze ait olan, diğer bir deyimle sermayeleri bağlı bulundukları idarelerce tahsis edilen işletmelerde, sermayeye mahsuben merkezden gönderilen nakdi ve ayni değerlerin hesaplara alınmasında hatalı işlemler yapıldığı anlaşılmaktadır.

            Sermayeleri kanunla ya da kanunda yer alan hükümler gereğince bağlı bulundukları idarelerce tahsis edilen işletmelerde; tahsis edilen sermayeye mahsuben gönderilen nakdi veya ayni değerler alındığında, ilgisine göre, 102- Bankalar Hesabı, 255- Demirbaşlar Hesabı veya ilgili hesaba borç, 501- Ödenmemiş Sermaye Hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilecektir.

            11- Yönetmeliğin 114 üncü maddesine göre, isteyen işletmeler, amortismana tabi maddi duran varlıkları ve bunlar üzerinden ayrılan amortismanlarını, hesap dönemi sonunda her yıl Bakanlığımızca (Gelirler Genel Müdürlüğü) belirlenen oranlar üzerinden yeniden değerlemeye tabi tutacaklardır.

            Yeniden değerlemenin ne şekilde yapılacağı aşağıdaki örnekte açıklanmıştır.

            (X) Döner Sermaye İşletmesinin Aralık 1999 ayına ait genel geçici mizanına göre, Tesis Makine ve Cihazlar Hesabında 250,000,000.- TL. Demirbaşlar Hesabında 120,000,000.- TL., Birikmiş Amortismanlar Hesabında ise, 160,000,000.- TL. kayıtlı bulunmaktadır.

            Bakanlığımızca (Gelirler Genel Müdürlüğü) 18.11.1999 tarih ve 23880 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 279 sayılı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 1999 yılı için yeniden değerleme oranı %52.1 olarak tespit edilmiştir.

            Buna göre, Maddi Duran Varlıkların yeniden değerlemesi ve bu değerleme sonucu meydana gelen artışların muhasebe kayıtlarına yansıtılması işlemleri aşağıdaki şekilde yapılacaktır.

                                            Yeniden
Maddi Duran Varlığın Cinsi:  Tutarı:        Değer.Oranı:  Değer Artışı:
Tesis, Makine ve Cihazlar    250,000,000.   %52.1         130,250,000.-
Demirbaşlar                  120,000,000.   %52.1          62,520,000.-
Birikmiş Amortismanlar       160,000,000.   %52.1          83,360,000.-
                               31.12.1999
253- Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı             130,250,000.-
255- Demirbaşlar Hesabı                            62,520,000.-
              257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı          83,360,000.-
              522- M.D.V. Yeniden Değerleme
              Artışları Hesabı                           109,410,000.-
 

            IV- YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN TEBLİĞLER

            1- 09.07.1985 tarih ve 419 Sıra Nolu,
            2- 17.01.1990 tarih ve 465 (Ç) Nolu,

            Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğleri yürürlükten kaldırılmıştır.

            Tebliğ olunur.