Vergi Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 19.04.1985  Sayısı: 18730
Maliye Bakanlığından:
Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliği 
Seri No:29

            193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunun 105. maddesinin 2970 sayılı Kanunla değişik üçüncü fıkrası ile 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 24. maddesinin (A) paragrafının 2970 sayılı Kanunla değişik dördüncü fıkrasının Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak, dar mükellef kurumlarla ilgili  6/3/1985 gün ve 85/9206 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı 9/3/1984 gün ve 18689 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

            Söz konusu karar ile dar mükellefiyete tabi kurumların 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 75. maddesinin 1, 2 ve 4 numaralı bentlerinde yazılı menkul sermaye iratlarındaki vergi tevkifat oranları yeniden düzenlenmiştir.

            Yapılan düzenlemeye ilişkin esaslar aşağıda açıklanmıştır.

            Kararnamenin yayımından önce:

            1 - a) Dar mükellefiyete tabi ( kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunan) kurumların Türkiye’de elde ettikleri her nevi hisse senedi, kar payları, 

            b) Dar mükellefiyete tabi kurumların Türkiye’de iştirak ettikleri kurumlardan sağladıkları kar payları ile,

            c) Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname veren dar mükellefiyete tabi kurumların, ticari bilançolarına göre doğan kardan kurumlar vergisi düşüldükten sonra kalan kısım üzerinden,

            daha önce yapılmakta olan %20 oranındaki (Gelir Vergisi Kanununun 94/7, 105/5. maddeleri ile Kurumlar Vergisi Kanununun 24/4 maddesi uyarınca) vergi tevkifatı kararnamenin yayımından itibaren sıfıra indirilmiştir.

            2 - Kurumların, kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazançları yürürlükteki vergi mevzuatımıza göre (Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinin 8 numaralı bendi uyarınca ) gelir vergisi tevkifatına tabi bulunmaktadır. Bu tür kazançlara aşağıdakiler örnek olarak verilebilir:

            - Vergiden muaf menkul kıymetlere ilişkin istisna

            - Sanayi ürünleri ihracatına ilişkin istisna,

            - Yaş meyve, sebze ve su ürünleri ihracatına ilişkin istisna

            - Dış navlun hasılatına ilişkin istisna,

            - Yatırım indirimi istisnası,

            - Turizm müesseselerine ilişkin istisna.

            Dar mükellef kurumların elde ettikleri, yukarıda belirtilen kazanç ve iratları nihai olarak yüzde 52 oranında vergi tevkifatına tabi tutulmakta idi (Gelir Vergisi Kanununun 105. maddesinin 6 numaralı bendinin 6/12/1982gün ve 8/5759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik parantez içi hükmü uyarınca)

            Yayınlanan kararname ile bu tevkifat nisbeti nihai safhada yüzde 40’a indirilmiştir.

            Ancak dar mükellef kurumların Türkiye’de elde ettikleri ve kararname kapsamına alınan menkul sermaye iratlarının kendi devletlerinde (Kanuni veya iş merkezlerinin bulunduğu ülkede) herhangi bir oranda vergilendirilmesi halinde, kararnamenin yukarıda açıklanan 1. ve 2. maddeleri uygulanmayacaktır. Bu durumdaki kurumlar hakkında kararnamenin 3. maddesi uygulanacaktır.

            Buna göre; dar mükellef kurumların kurumlar vergisinden muaf veya müstesna kazanç ve iratlarının dağıtılmaması halinde bu kazanç ve iratlardan %20 oranında gelir vergisi tevkifatı (Devlet tahvili faizleri hariç) yapılacaktır. Bu kazançların dar mükelleflere dağıtılması durumunda, kararname uyarınca söz konusu tevkifat oranı %40’a tamamlanacaktır. devlet tahvili faizlerinin dar mükellef kurumlara dağıtılması halinde ise, (daha önce tevkifat yapılmadığından) bu iratlardan doğrudan %40 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır.

            3 - Dar mükellef kurumları Türkiye’de elde ettikleri kararname kapsamına giren menkul sermaye iratlarının, kendi devletlerinde herhangi bir nispette vergilendirilmesi halinde, bu kazançlar Türkiye’de de vergilendirilecektir. Türkiye’de uygulancak vergi nispeti, dar mükellef kurumların tam mükellef oldukları devlette (kendi devletlerinde) tabi oldukları vergi nispetine eşit olacak, ancak bu oran hiçbir şekilde %20’yi aşmayacaktır.

            Bu durumda nihai vergi yükü Gelir Vergisi Kanununun 105. maddesinin 5 numaralı bendi uyarınca yeniden hesaplanacaktır.

            Örnek: Türkiye’de yıllık beyanname veren dar mükellef kurumun beyan ettiği kurum kazancı 100 birimdir. Bu kurumun Türkiye’de elde ettiği kazanç ve iratlar kendi ülkesinde yüzde 10 nispetinde vergilenmektedir. Kararname uyarınca yabancı kurum üzerindeki vergi yükü şöyle olacaktır.

            Kurum kazancı                                                            100
            Kurumlar Vergisi (100 x %40)                                     -40  
            Kalan (GVK’nun 94/7. maddesine göre 
            menkul sermaye iradı)                                                60
            Gelir Vergisi Tevkifatı (60 x %10)                                       6
            Nihai vergi yükü(40+6)                                                46

            Kararname öncesinde ise bu durumdaki dar mükellef kurumun nihai vergi yükü %52 oranında idi.

            Gelir Vergisi Kanununun 94.maddesinin 8 numaralı bendinde yazılı olan ve tümüyle kurumlar vergisinden muaf veya müstesna bulunan kazanç ve iratların dar mükellef kurumlara nakden veya hesaben ödenmesi halinde de (Gelir Vergisi Kanununun 105. maddesinin 6 numaralı bendinin parantez içi hükmüne göre) nihai vergi yükü, yukarıdaki esaslar doğrultusunda hesaplanacaktır.

            Yukarıdaki örnekte belirtilen kurumu aynen alırsak

            Kurum kazancı                                                     100
            Kurumlar Vergisi                                                    -
            Kalan                                                                     100
            Gelir Vergisi Tevkifatı(X)                                       46
            Nihai Vergi Yükü                                                    46

            ______________________________________
            (X) - Alınmayan kurumlar vergisine eşit vergilenme:

                        100 x %40 = 40

            - Menkul sermaye iradına isabet eden vergilenme:

            100 - 40 = 60

            60 x %10 = 6

            - Gelir Vergisi Kanununun 94/8. maddesinin kararnameye uygulanmasıyla hesaplanan nihai vergi yükü:

            40 + 6 = 46

            - Bu örnekte, kararnameye göre yüzde 46 olarak gerçekleşen vergi yükü kararname öncesinde yüzde 52 idi.

            4 - Dar mükellef kurumların Gelir Vergisi Kanununun 75. maddesinin 1, 2 ve 4 numaralı bentlerinde yer alan menkul sermaye iratlarını, kararnamenin yayımı tarihinden sonra elde etmeleri halinde ( menkul sermaye iradının hangi yıl kazancına ait olduğuna bakılmaksızın) söz konusu gelirler hakkında kararname hükümleri uygulanacaktır.

            5 - Dar mükellefiyete tabi kurumların, kararnamenin lehlerine olan hükümlerinden yararlanabilmeleri için; Türkiye’de elde ettikleri kararname kapsamına giren menkul sermaye iratlarının, kurumların kendi ülkelerindeki vergi mevzuatına göre ( işyeri veya kanuni merkezinin bulunduğu ülke vergilenmediği veya %20 oranının altında vergilendirildiğine ilişkinolarak yetkili makamlardan ( kendi ülkelerinde) bir belge almaları ve bu  belgeyi mahallindeki Türk Elçilik veya Konsolosluklarına onaylatarak Türkiye’de bağlı bulundukları vergi dairelerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Bu belgelerin tercüme ettirildikten sonra Türk Elçilik veya Konsolosluklarınca onaylanmış söz konusu belgelerin Türkiye2de Noterlerde tercüme ettirlmesi mümkündür.

            Tebliğ olunur.