Vergi Mevzuatı  
Resmi Gazete: 16.06.1995 Cuma Sayı: 22315 (Asıl) 
Maliye Bakanlığından: 
Gelir Vergisi Genel Tebliği
Seri No:184
  
             02.06.1995 tarih ve 22301 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4108 sayılı Kanun'la Gelir Vergisi Kanunu'nun bazı maddeleri değiştirilmiş ve Kanuna bazı geçici maddeler eklenmiştir. 

            4108 sayılı Kanun'la, Gelir Vergisi Kanunu'nun 51/4 üncü maddesinde yapılan değişiklik ve Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 42 nci madde ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 

            1) GELİR VERGİSİ KANUNU'NUN 51/4 ÜNCÜ MADDESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİK 

            Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 51/4 üncü maddesinde yer alan "Gelir ve Kurumlar Vergisine tabi inşaat, onarma ve ulaştırma müteahhitlerine karşı derece derece taahhüdatda bulunanlar"ın götürü usulden yararlanamayacakları hükmü, 3946 sayılı Kanun'un 12 nci maddesi ile "Her türlü taahhüt işleri yapanlar ile bu kişilere derece derece taahhütte bulunanlar." şeklinde 01.01.1994 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmişti. 

            Bu hükmün uygulanmasına ilişkin açıklamalar, 16.02.1994 gün ve 21851 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 172 seri no'lu, 06.04.1995 gün ve 22250 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 183 seri no'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğlerinde yapılmıştı. 

            Gelir Vergisi Kanunu'nun 51/4 üncü maddesi 4108 sayılı Kanun'un 20 nci maddesi ile de değiştirilmiş ve yeni hüküm, "Bu Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan kişi ve kurumlara karşı inşaat ve onarma işini taahhüt edenler ile bu mükelleflere karşı derece derece taahhütte bulunanlar;" şeklini almıştır. 

            Gelir Vergisi Kanunu'nun 51/4 üncü maddesinin değişik yeni hükmü, 4108 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesine göre, 01.01.1995 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. 

            Bu hükme göre, Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesine göre vergi tevkifatı yapmak zorunda olan kişi ve kurumlara karşı inşaat ve onarma işini taahhüt edenler ile bu mükelleflere karşı derece derece taahhütte bulunanlar, götürü usulden yararlanamayacaklardır. Söz konusu işleri yapan mükellefler, gerçek usulde vergilendirileceklerdir. 

            Bu mükellefler dışında kalan taahhüt işi ile uğraşanlar, götürü usule tabi olmaya ilişkin şartları topluca taşımaları kaydıyla götürü usulden yararlanabileceklerdir. 

            ÖRNEK 1 
            Mükellef (A), Milli Eğitim Bakanlığına bağlı (B) Orta Okulunun bakım ve onarım işini yapmayı taahhüt etmiştir. 

            Söz konusu işin inşaat ve onarma işi olması, taahhüt edilerek yapılması ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesi kapsamına giren bir kuruma karşı taahhüt edilmiş bulunması nedenleriyle, bu mükellef götürü usulden yararlanamayacaktır. 

            ÖRNEK 2 
            Örnek (1)'deki mükellef (A), taahhüt ettiği bakım ve onarım işinin bir parçası olan okulun boya ve badana işini mükellef (C)'ye devretmiştir. Mükellef (C) de bu işi mükellef (A)'ya karşı yapmayı taahhüt etmiştir. 

            Mükellef (C)'nin yapmayı taahhüt ettiği işin, derece derece taahhüt işi kapsamına girmesi nedeniyle, bu mükellef de götürü usulden yararlanamayacaktır. 

            ÖRNEK 3 
            Mükellef (D), vergi tevkifatı yapmak zorunluluğu bulunmayan bir kişinin evinin çatısının onarma işini üstlenmiştir. 

            Mükellef (D)'nin yaptığı iş inşaat ve onarma işi olmakla birlikte, üstlenilen iş vergi tevkifatı yapmak zorunluluğu olmayan bir kişiye yapıldığı için, bu mükellef götürü usulden yararlanabilecektir. 

            2) GELİR VERGİSİ KANUNU'NUN 51/4 ÜNCÜ MADDESİNİN 4108 SAYILI KANUN'LA DEĞİŞMEDEN ÖNCEKİ HÜKMÜ UYARINCA GERÇEK USULE GEÇEN MÜKELLEFLERİN DURUMU 

            4108 sayılı Kanun'un 28 inci maddesiyle Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 42 nci maddede, "Gelir Vergisi Kanunu'nun 51 inci maddesinin 4 numaralı bendinin bu Kanunla değişmeden önceki hükmü uyarınca, 01.01.1994 tarihinden itibaren gerçek usule alınmış olan mükelleflerden 31.12.1994 tarihi itibariyle götürü usule tabi olmaya ilişkin şartları topluca taşıyanlar; bu Kanunun yayımlandığı tarihi takip eden ayın sonuna kadar bağlı oldukları vergi dairesine yazılı olarak müracaat ederek bu tarihe kadar 1995 yılına ilişkin götürü usule ait gelir vergisini tarh ve tahakkuk ettirdikleri takdirde, 01.01.1995 tarihinden itibaren götürü vergilendirme usulünden yararlandırılır. Götürü usule geçen mükelleflerin 1994 yılına ait gerçek usule göre tespit edilen kazançları ile 01.01.1995 tarihinden bu Kanunun yayımı tarihine kadar tevkif ettikleri gelir vergisi ve düzenledikleri belgelerde gösterilen katma değer vergisi, genel esaslara göre beyan edilerek ödenir." hükmü yer almıştır. 

            Buna göre, Gelir Vergisi Kanunu'nun 51 inci maddesinin 3946 sayılı Kanun'la değişmeden önceki 4 numaralı bendi uyarınca, gelir ve kurumlar vergisine tabi inşaat, onarma ve ulaştırma müteahhitlerine karşı derece derece taahhüt işi yapanlar ile yukarıda 1 inci bölümde belirtilen mükellefler götürü usulden yararlandırılmayacak ve gerçek usulde vergilendirilmesine devam edilecektir. 

            Bu mükellefler dışında kalan ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 51 inci maddesinin 3946 sayılı Kanun'la değişik 4 numaralı bendine göre, 01.01.1994 tarihinden itibaren taahhüt işi yapması nedeniyle gerçek usule alınan mükelleflerden, 31.07.1995 tarihine kadar bağlı bulundukları vergi dairelerine yazılı olarak üracaat edenler, 31.12.1994 tarihi itibariyle götürü usule tabi olmaya ilişkin şartları topluca taşımaları kaydıyla, 01.01.1995 tarihinden itibaren götürü usulde vergilendirme kapsamına alınacaklardır. 

            Ancak, bu mükelleflerin götürü vergileri 01.01.1995-31.12.1995 tarihlerini kapsayacak şekilde tarh ve tahakkuk ettirilecektir. 

            ÖRNEK 
            Kırşehir ilinde faaliyette bulunan mükellef (E), bu ildeki bir kamu kurumunun yaş sebze ihtiyacını karşılamayı taahhüt etmiştir. 

            Mükellef yaptığı taahhüt işi nedeniyle 01.01.1994 tarihinden itibaren gerçek usule alınmıştır. Mükellef, 31.12.1994 tarihi itibariyle götürü usule tabi olmaya ilişkin şartları topluca taşımaktadır. 

            Bu mükellef, 31.07.1995 tarihi akşamına kadar bağlı olduğu Kırşehir Vergi Dairesine yazılı olarak başvurmak ve 1995 yılına ait götürü gelir vergisini bu tarihe kadar tarh ve tahakkuk ettirmek kaydıyla götürü vergileme usulünden yararlandırılacaktır. 

            Zira bu mükellefin, 01.01.1994 tarihinde gerçek usule tabi olmasını gerektiren taahhüt işi; inşaat, onarma ve ulaştırma müteahhitlerine karşı yapılan derece derece taahhüt işi veya vergi tevkifatı yapmak zorunda olan kişi ve kurumlara karşı üstlenilen inşaat ve onarma taahhüt işi ile bu mükelleflere karşı taahhüt edilen iş niteliğinde değildir. Bu nedenle, sözü edilen mükellef götürü usule dönebilecektir. 

            Öte yandan, bu uygulamada Erzurum ve Diyarbakır illeri dışında kalan büyükşehir belediyesi olan illerin mücavir alan sınırları dahil olmak üzere, büyükşehir belediye sınırları içinde faaliyette bulunan mükellefler bakımından, 95/6430 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bu konuda açıklamaların yapıldığı 183 seri no'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğ hükümlerinin dikkate alınacağı tabiidir. 

            Bu konuda Vergi Daireleri ve mükelleflerce yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır. 

            a) VERGİ DAİRELERİNCE YAPILACAK İŞLEMLER 

            Vergi daireleri, inşaat, onarma ve ulaştırma müteahhitlerine karşı derece derece taahhütte bulunanlar ile yukarıda 1 inci bölümde belirtilen mükellefler dışında kalan ve taahhüt işi yapmaları nedeniyle 01.01.1994'den itibaren gerçek usule geçen mükelleflerden, 31.07.1995 tarihi akşamına kadar dilekçe ile başvuranları, 31.12.1994 tarihi itibariyle götürü usule tabi olmaya ilişkin şartları taşımaları kaydıyla  01.01.1995 tarihinden itibaren tekrar götürü usule alacaklardır. 

            Vergi daireleri, gerçek usulden götürü usule aldıkları bu mükelleflerden 01.01.1995 tarihinden itibaren Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre anlaşmalı matbaalara bastırdıkları veya notere tasdik ettirdikleri belgelerden tamamının (kullanılmış olanlar ile henüz kullanılmamış olanların) dairelerine ibrazını yazılı olarak isteyeceklerdir. Bu yazıda, belgelerin 1995 yılı Temmuz ayı sonuna kadar vergi dairelerine ibraz edileceği hatırlatılacaktır. Bu belgelerden kullanılmış olanlar saklanmak üzere mükellefe iade edilecektir. Kullanılmamış olan belgelerin ise seri ve sıra numaraları bir tutanakla tespit edilecek, tespit tutanağının bir örneği mükellefe verilecek bir örneği de mükellefin dosyasına konulacaktır. Kullanılmamış olan belgeler yatay veya dikey kesilmek suretiyle kullanılamayacak şekilde iptal edilecektir. 

            Ayrıca vergi dairelerince, bu belgelerin tutanaklarda tespit edilen seri ve sıra numaraları, noterler ve anlaşmalı matbaalar tarafından gönderilen bilgi formları ile karşılaştırılacaktır. Eksik belge ibraz eden mükellefler hakkında ise gerekli işlemlerin yapılacağı tabiidir. 

            Diğer taraftan, gerçek usulden götürü usule alınan bu mükelleflerden ödeme kaydedici cihaz almış olanlar hakkında vergi daireleri; Temmuz ayı sonuna kadar 3100 sayılı Kanun'la ilgili olarak 26.01.1995 gün ve 22183 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 50 seri no'lu Genel Tebliğin (A/2 veya B) Bölümlerinde yer alan açıklamalara göre işlem yapacaklardır. 

            b) MÜKELLEFLERCE YAPILACAK İŞLEMLER 

            ba) Belgelerin Vergi Dairelerine İbrazı İle Ödeme Kaydedici Cihazlarla İlgili Olarak Yapılacak İşlemler 
            Yukarıda ("a" bölümünde) yapılan açıklamalara göre, 01.01.1995 tarihinden itibaren yeniden götürü usulde vergilendirme kapsamına alınan mükellefler, anlaşmalı matbaalarda bastırdıkları veya notere tasdik ettirdikleri belgelerin tamamını (kullanılmış olanlar ile henüz kullanılmamış olanlar), bağlı oldukları vergi dairelerine 1995 yılı Temmuz ayı sonuna kadar ibraz edeceklerdir. 

            Gerçek usulden götürü usule alınan mükelleflerden ödeme kaydedici cihaz almış olanlar, Temmuz ayı sonuna kadar bu cihazlarını, yukarıda sözü edilen 50 seri no'lu Genel Tebliğin (A/2) bölümündeki açıklamaya göre satacaklar veya (B) bölümünde belirtildiği şekilde vergi dairelerine tesbit ettirip (torbanın içine koyarak) mühürlettireceklerdir. 

            bb) 01.01.1995 Tarihinden İtibaren Düzenlenen Belgelerde Gösterilen Katma Değer Vergisinin Vergi Dairelerine Ödenmesi 
            Mükelleflerin, 01.01.1995 tarihinden itibaren düzenledikleri belgelerde gösterdikleri katma değer vergilerinden 1995 yılının Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ait olanlarını, süresi içinde katma değer vergisi beyannamesi ile beyan etmiş ve beyanname üzerinden hesaplanan vergileri de aynı süre içinde ödemiş olmaları gerekmektedir. Ayrıca, 1995 yılının Temmuz ayına ait olan katma değer vergisi de Ağustos ayının 25 inci günü akşamına kadar beyan edilerek ödenecektir. 

            bc) 01.01.1995 Tarihinden İtibaren Yapılan Ödemelerden Tevkif Suretiyle Kesilen (Stopaj) Gelir Vergisinin Vergi Dairelerine Ödenmesi 
            Mükelleflerin, 01.01.1995 tarihinden itibaren yaptıkları ödemelerden (ücret, kira, muhasebeci ücreti, götürü usule tabi olan mükelleflerden yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemeler gibi), Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesine göre yaptıkları vergi tevkifatının 1995 yılının Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ait olanlarını, muhtasar beyanname ile beyan etmiş ve bu vergileri ödemiş olmaları gerekir. Ayrıca, 1995 yılı Temmuz ayına ait tevkif suretiyle kesilmiş olan gelir vergisi ise Ağustos ayının 20 nci günü akşamına kadar beyan edilerek ödenecektir. 

            3) GÖTÜRÜ USULDE VERGİLENDİRME KAPSAMINA ALINAN MÜKELLEFLERİN 1995 YILINA AİT GELİR VERGİSİ VE GEÇİCİ VERGİ KARŞISINDAKİ DURUMU 

            a) Gelir Vergisi Karşısındaki Durumu 

            Gerçek usule tabi olan mükelleflerden 4108 sayılı Kanun'la Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 42 nci madde uyarınca götürü usulde vergilendirme kapsamına alınanlar, 01.01.1995 tarihinden itibaren götürü usulde vergilendirileceklerdir. 

            Götürü usule alınan mükelleflerin derecelerinin tespitinde ise, mükelleflerin faaliyette bulundukları yörelerin ekonomik özellikleri ile işyerlerinin durumu ve iş hacimlerinin dikkate alınacağı tabiidir. 

            Bu mükelleflerin 1995 yılına ait götürü gelir vergileri 01.01.1995 - 31.12.1995 tarihlerini kapsayacak şekilde vergi karnesi üzerinden tarh ve tahakkuk ettirilecektir. Vergi karnesi üzerinden tahakkuk ettirilen matrahın vergisinin birinci taksidi Temmuz ayı içinde, diğer taksitleri de 1995 yılının Ağustos ve Kasım ayları içerisinde ödenecektir. 

            Öte yandan, gerçek usulden götürü usule alınan mükelleflerin 1994 yılına ait 1995 yılı Mart ayında verdikleri yıllık gelir vergisi beyannamesi üzerinden tarh ve tahakkuk ettirilen gelir vergisinin ödenmesine devam edilecektir. 

            b) Geçici Vergi Karşısındaki Durumu 

            Gerçek usule tabi olan mükelleflerden 01.01.1995 tarihinden itibaren götürü usulde vergilendirme kapsamına alınan mükelleflerin, 1995 yılına ait olan 1995 yılı Mart ayında verdikleri yıllık beyanname üzerinden tahakkuk ettirilen geçici vergi tahakkuktan terkin edilecektir. 

            Ancak, bu mükellefler tarafından 1995 yılının Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında geçici vergi taksitlerinin ödenmiş olması halinde, bu vergiler düzeltme yoluyla red ve iade edilecektir. Red ve iade sırasında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı tabiidir. 

            Tebliğ olunur.