Vergi Mevzuatı  
Resmi Gazete: 20.03.1996 Çarşamba Sayı: 22586 (Asıl) 
Maliye Bakanlığından: 
Gelir Vergisi Genel Tebliği
Seri No:195
 
             Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun Ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasının 4 numaralı bendinde, 4108 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle, yatırım teşvik belgesi olmaksızın yapılacak yatırımlar için de 
yatırım indiriminden faydalanma imkanı getirilmiş ve buna ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığınca müştereken tespit edileceği belirtilmiştir. Teşvik belgesiz yatırımlarla ilgili yatırım indirimi 
uygulamasına ilişkin usul ve esaslar söz konusu hüküm çerçevesinde Hazine Müsteşarlığınca müştereken belirlenerek aşağıda açıklanmıştır. 

             I - YATIRIM İNDİRİMİNDEN YARARLANMA ŞARTLARI 

             A - YATIRIM İNDİRİMİNDEN YARARLANABİLMEK İÇİN YAPILACAK BAŞVURU 
             Teşvik belgesi olmaksızın yatırım indiriminden yararlanmak isteyen mükellefler (yatırımcılar), yatırıma başlamadan önce Ek (1)'de belirtilen başvuru formundan iki örnek tanzim ederek, yapılacak yatırıma ilişkin proje ve bu proje çerçevesinde alınacak malların ayrıntılı listesi ile birlikte, bağlı oldukları vergi dairelerine başvuraaklardır. Başvuru tarihinden önce yapılan yatırım harcamaları teşvik belgesiz yatırım indirimi uygulamasında dikkate alınmayacaktır. 

             4108 sayılı Kanun'un yayımlandığı 02.06.1995 tarihinden bu Tebliğin yayımlandığı tarihe kadar, bu Tebliğ'de belirtilen usul ve esaslara uygun olarak yatırım yapmış olan mükelleflerin yatırım indiriminden 
yararlanabilmeleri için bu Tebliğin yayımlanmasını müteakip bir ay içerisinde yukarıda belirtilen belgelerle birlikte bağlı oldukları vergi dairelerine başvurmaları gerekmektedir. 

             Vergi daireleri başvuru formlarının birer örneğini ilgilinin tarh dosyasına koyacak, bir örneğini bağlı bulundukları Defterdarlıklara göndereceklerdir.Defterdarlıklar ise bu formları üçer aylık dönemlerle ve toplu olarak Bakanlığımıza (Gelirler Genel Müdürlüğü, Yatırım İndirimi Şubesi) intikal ettireceklerdir. 

             B - YATIRIM TUTARLARI 
             1995 yılındaki teşvik belgesiz yatırımların proje maliyetinin; ticari ve sınai yatırımlar için en az 3 milyar lira, en fazla 6 milyar lira, zirai yatırımlar için en az 500 milyon lira, en fazla 1 milyar lira, 1996 yılındaki teşvik belgesiz yatırımların proje maliyetinin; ticari ve sınai yatırımlar için en az 6 milyar lira, en fazla 12 milyar lira, zirai yatırımlar için en az 1 milyar lira, en fazla 2 milyar lira olması gerekmektedir. 

             Bakanlar Kurulu 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 123 üncü maddesi uyarınca bu tutarları her yıl yeniden belirlemeye yetkilidir. Bakanlar Kurulu'nun bu yetkisini kullanmaması halinde ise her bir takvim yılında 
uygulanacak tutarlar, önceki yılda uygulanan tutarların bu yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle tespit edilir. 

             Bu itibarla, teşvik belgesiz yatırımlarda 1997 ve müteakip yıllarda uygulanacak asgari ve azami yatırım tutarları Bakanlar Kurulunca belirlenen, Bakanlar Kurulunun bu yetkisini kullanmadığı hallerde ise 213 sayılı Vergi 
Usul Kanunu uyarınca açıklanan yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda belirlenecektir. 

             C - TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMLARIN YAPILACAĞI SEKTÖR VE YÖRELER İLE YATIRIMIN CİNSİ, YATIRIM SÜRESİ, YATIRIM İNDİRİMİ ORANI VE EN FAZLA GERÇEKLEŞEBİLECEK YATIRIM TUTARI 

             a) Sektörler: 
             Teşvik belgesiz yatırımlardan, imalat sektörü ile tarım-hayvancılık alt sektörüne ait olanlar yatırım indiriminden faydalanabilecektir. İmalat sektörü ve tarım-hayvancılık alt sektörü dışındaki sektörlerde yapılacak yatırımlar teşvik belgesi olmaksızın yatırım indiriminden faydalanamazlar. İmalat sektöründe yapılacak yatırımlarda, sadece ana üretimle ilgili makina ve teçhizat harcamaları, hayvancılık alt sektöründe yapılacak yatırımlarda ise büyük ve küçükbaş hayvan barınaklarının inşaası ile hayvansal ürünlerin değerlendirilmesinde kullanılacak makina ve teçhizat harcamaları yatırım indiriminden faydalanır. Bunların haricindeki harcamalara teşvik belgesiz yatırım indirimi uygulanmaz. 

             Ayrıca, kullanılmış makina-teçhizat harcamaları da yatırım indiriminden yararlanamaz. 

             b) Yöreler: 
             Teşvik belgesiz olarak kalkınmada öncelikli yörelerde ve diğer yörelerin küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde bu Tebliğde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılan imalat sektörü yatırımlarının yatırım indiriminden yararlanması imkan dahilinde bulunmaktadır. Bu itibarla, kalkınmada öncelikli yörelerin dışındaki yörelerde küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgeleri haricinde yapılan imalat sektörü yatırımları bu Tebliğ hükümlerinden yararlanamazlar. 

             Tarım-hayvancılık alt sektöründe yapılacak yatırımlar için küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde yapılma şartı aranmayacaktır. 

             c) Yatırımın Cinsi: 
             Teşvik belgesiz yapılacak yatırımın cinsi, Komple yeni yatırım olabileceği gibi tevsi, modernizasyon, darboğaz giderme, yenileme, kalite düzeltme ve benzeri şeklinde de olabilir. 

             d) Teşvik Belgesiz Yatırımlarda Yatırım Süresi: 
             Kalkınmada öncelikli yörelerde yapılacak teşvik belgesiz yatırımların, vergi dairesine başvuru tarihinden itibaren 2 yıl, diğer yörelerde yapılacak yatırımların ise 1 yıl içinde tamamlanması gerekmektedir. Her ne sebeple 
olursa olsun bu süreler içerisinde yatırımını tamamlamayan mükelleflerin yatırım indiriminden yararlanmaları mümkün değildir. Örneğin, kalkınmada öncelikli bir yörede 28.10.1995 tarihinde teşvik belgesiz yatırım indirimi 
için müracaat eden bir mükellef bu yatırımını en geç 28.10.1997 tarihine kadar tamamlayacaktır. 

             Yatırımların yukarıda belirtilen süreler içinde tamamlanmaması halinde, bu yatırımla ilgili olarak faydalanılan yatırım indirimi cezalı olarak tahsil edilir. 

             e) Yatırım İndirimi Oranı : 
             Teşvik belgesiz olarak yapılacak yatırımlara; yatırım projesinin vergi dairesine verildiği tarihte yürürlükte olan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında karar ile yatırım indirimi ile ilgili mevzuatta öngörülmüş yatırım 
indirimi oranları uygulanır. 

             f) En Fazla Gerçekleşebilecek Yatırım Tutarı: 
             Yatırımın aynı takvim yılı içinde tamamlanması halinde, yatırım indiriminden faydalanacak tutar, o yıl için belirlenen azami yatırım tutarını aşamaz. Yatırımla ilgili harcamaların birden fazla takvim yılında yapılması 
halinde ise yatırımın başladığı takvim yılından sonraki yıllarda yapılan harcamalarda, o yıl için belirlenen azami yatırım tutarları gözönünde bulundurulur. Ancak, yatırım indiriminden faydalanacak cari harcamaların yatırımın başladığı yıldaki değere dönüştürülmüş tutarları toplamı, o yıl için belirlenen azami yatırım tutarını aşamaz. 

             ÖRNEK 1: 
             Kalkınmada öncelikli yörede 6 milyar lira tutarındaki teşvik belgesiz yatırıma 15.10.1995 tarihinde başlayan ve bu yatırımı en geç 15.10.1997 tarihinde tamamlamak durumunda bulunan bir mükellefin 1995 yılında 1,5 milyar, 1996 yılında 6 milyar ve 1997 yılında 8 milyar liralık harcama yaptığını varsayalım. Yatırım indirimi oranı % 100'dür. 

             Azami yatırım tutarları 1995 yılı için 6 milyar, 1996 yılı için 12 milyar ve 1997 yılı için 24 milyar liradır. Buna göre, azami yatırım tutarındaki artış oranı 1996 ve 1997 yılları için % 100 olmaktadır. 

   1995 Yılı 
   --------- 

   Harcama Tutarı                                  1.500.000.000 

   Yatırım İndirimi Oranı 
   Uygulanabilecek Harcama Tutarı                  1.500.000.000 

   İndirilebilecek Yatırım 
  

   İndirimi Tutarı                                 1.500.000.000 
   (1.500.000.000 X % 100) 

   Bu Yılda Yapılan Harcamanın 
   Yatırımın Başladığı Yıldaki 
   Değere Dönüştürülmüş Tutarı                     1.500.000.000 
   (1.500.000.000 X 1:1) 

   Bu Yılda Yapılan Harcamanın 
   Dönüştürülmüş Tutarının 
   Toplam Yatırım Tutarına Oranı                       % 25 
   (1.500.000.000 / 6.000.000.000) X 100) 

   Bakiye Toplam Yatırım Tutarı Oranı                  % 75 
   (% 100 - % 25) 

   1996 Yılı 
   --------- 

   Harcama Tutarı                                  6.000.000.000 

   Yatırım İndirimi Oranı 
   Uygulanabilecek Harcama Tutarı                  6.000.000.000 

   İndirilebilecek Yatırım 
   İndirimi Tutarı                                 6.000.000.000 
   (6.000.000.000 X % 100) 

   Bu Yılda Yapılan Harcamanın 
   Yatırımın Başladığı Yıldaki 
   Değere Dönüştürülmüş Tutarı                     3.000.000.000 
   (6.000.000.000 X 6.000.000.000) 
                   -------------- 
                   12.000.000.000 

   Bu Yılda Yapılan Harcamanın 
   Dönüştürülmüş Tutarının 
   Toplam Yatırım Tutarına Oranı                       % 50 
   (3.000.000.000 / 6.000.000.000) X 100) 

   Bakiye Toplam Yatırım Tutarı Oranı                  % 25 
   (% 75 - % 50) 

   1997 Yılı 
   --------- 

   Harcama Tutarı                                 8.000.000.000 

   Yatırım İndiriminden Faydalanacak 
   Harcama Tutarı                                 6.000.000.000 

   İndirilebilecek Yatırım 
   İndirimi Tutarı                                6.000.000.000 
   (6.000.000.000 X % 100) 

  

   Bu Yılda Yapılan Harcamanın 
   Yatırımın Başladığı Yıldaki 
   Değere Dönüştürülmüş Tutarı                   2.000.000.000 
   (8.000.000.000 X 6.000.000.000 X 12.000.000.000) 
                    -------------   --------------- 
                    12.000.000.000  24.000.000.000) 

   Yatırım indiriminden Faydalanacak 
   Harcama Tutarının Dönüştürülmüş 
   Değeri                                        1.500.000.000 
   (6.000.000.000 X 6.000.000.000 X 12.000.000.000) 
                    -------------   --------------- 
                   12.000.000.000   24.000.000.000 

   Bu Yılda Yapılan Harcamanın 
   Dönüştürülmüş Tutarının 
   Toplam Yatırım Tutarına Oranı                       % 25 
   (1.500.000.000 / 6.000.000.000) X 100) 

   Bakiye Toplam Yatırım Tutarı Oranı                   - 

             Yukarıdaki örneğe göre 1995, 1996 ve 1997 yıllarında yatırım indiriminden faydalanabilecek harcamaların cari tutarları toplamı 13,5 milyar lirayı geçemeyecektir. Söz konusu 13,5 milyar liranın 1995 yılı değerine dönüştürülmüş tutarı, 1995 yıl için azami yatırım tutarı olan 6 milyar liraya tekabül etmektedir. 

             II. TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMLARDA YATIRIMIN TAMAMLANMASI VE BİLDİRİMİ 

             Teşvik belgesiz yatırım yapan mükelleflerin yatırım indiriminden yararlanabilmeleri için yatırımın projesinde belirtilen bitiş tarihinden itibaren en geç 2 ay içerisinde yatırımlarını tamamladıklarını, Ek 2'de yer 
alan "Yatırımın Tamamlanmasına İlişkin Bildirim Formu"ndan iki adet düzenleyerek bağlı oldukları vergi dairesine bildirmeleri zorunludur. 

             Yatırımın tamamlanmış sayılabilmesi için müstakillen imalat yapabilecek mikina parkına sahip olması ve bu Tebliğ'de belirtilen asgari rakamların üzerinde bir harcamanın yapılmış olması gerekir. 

             Mükelleflerin yatırımlarını tamamladıklarını, belirtilen bu süre içerisinde bildirmemeleri halinde uyguladıkları yatırım indirimine ilişkin olarak alınmayan vergiler cezalı olarak tahsil edilir. 

             Teşvik belgesiz yatırımların tamamlandığını gösteren tamamlama formlarının bir örneği her üç ayda bir toplu olarak Defterdarlıklarca bir listeye bağlanarak Bakanlığımıza (Gelirler Genel Müdürlüğü) gönderilecektir. 

             III - TEŞVİK BELGESİZ YARITIMLARDA YATIRIM İNDİRİMİ UYGULAMASINDA DİKKATE ALINACAK DİĞER HUSUSLAR 

             A - TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMLARIN SATIŞ VEYA DEVRİ 
             Yatırım indirimine konu iktisadi kıymetler, yatırım tamamlanıp aktife alındıkları tarihten itibaren iki yıl süre ile satılamaz ve devredilemez. 

             Mükelleflerin bu süre içerisinde yatırım konusu aktif değerleri satmaları veya devretmeleri halinde, yatırım indirimi uygulamaları nedeniyle alınmayan vergiler cezalı olarak geriye alınır. 

             B - YATIRIMIN ASGARİ TUTARIN ALTINDA GERÇEKLEŞMESİ  
             Mükelleflerin yaptıkları yatırımlarını yukarıda belirtilen en az yatırım tutarının altında gerçekleştirmeleri halinde yatırım indiriminden yararlanmaları mümkün değildir. 

             ÖRNEK 2:  
             Teşvik belgesiz yatırım yapmak için en az yatırım tutarı 1995 yılı için 3.000.000.000 liradır. 1995 yılında başlanıp bu yılda tamamlanan yatırım için yapılan toplam harcama tutarının 2.500.000.000 lira olarak gerçekleşmesi halinde bu yatırım için yatırım indiriminden yararlanılması mümkün değildir. 

             C - YATIRIMIN AZAMİ TUTARIN ÜZERİNDE GERÇEKLEŞMESİ  
             Yatırımcıların yaptıkları yatırımın azami yatırım tutarının üzerinde gerçekleşmesi halinde bu tutarın üzerinde yapılan yatırım harcamalarına yatırım indirimi uygulamaları mümkün değildir. 

             ÖRNEK 3:  
             Teşvik belgesiz yatırımlarda azami yatırım tutarı 1995 yılı için 6.000.000.000 lira olarak belirlenmiştir. 1995 yılında başlanıp bu yılda tamamlanan yatırım için yapılan toplam harcama tutarının 7.000.000.000 lira 
olarak gerçekleşmesi halinde yatırım indirimi sadece 6.000.000.000 liralık harcamaya uygulanabilecek, kalan 1.000.000.000 liraya yatırım indirimi uygulanmayacaktır. 

             D - YATIRIM PROJESİNİN TADİLİ  
             Teşvik belgesiz yatırım yapan mükellefler, yatırım süresi ile asgari ve azami yatırım tutarları içinde kalmak ve yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirmek şartıyla proje ve projeye ekli listelerde değişiklik yapabilirler. 
Değişikliğin vergi dairesine bildirilmesinden sonraki tarihlerde, bu değişiklikle ilgili harcamalar yatırım indiriminden faydalanır. 

             E - TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMIN SAYISI  
             Aynı işletme için bir vergilendirme döneminde sadece bir proje teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanabilir. Aynı mükellefe ait olmakla birlikte müstakil muhasebe tutan ve farklı alanlarda faaliyet gösteren 
ekonomik üniteler ayrı birer işletme olarak kabul edilir. 

             F - TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMLARDA ENDEKSLEME  
             Gelir Vergisi Kanunu'nun Ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, 4108 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle, yatırım indiriminde endeksleme uygulaması getirilmiştir. 

             Ancak, Ek 2 nci maddenin birinci fıkrasının 4 numaralı bendinde 4108 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle getirilen teşvik belgesiz yatırımlar, Ek 4 üncü maddede yer alan endeksleme uygulamasından faydalanamayacaktır. 

             G - MUVAZAALI İŞLEM YAPANLAR  
             Teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanmak maksadıyla, iktisadi ve teknik açıdan bir bütün teşkil eden projelerin parçalara ayrılarak teşvik belgesiz yatırım indiriminden faydalanıldığının tesbiti halinde, zamanında tahsil edilmeyen vergiler cezalı olarak tahsil edilir. 

             H - YATIRIMIN TABİ OLDUĞU MEVZUAT  
             Yatırım, Yatırım Projesinin ilgili vergi dairesine verildiği yıl mevzuatına tabidir. 

             Ayrıca, bu tebliğ ile belirtilen usul ve esaslar yanında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun Ek 1-6 ncı maddelerindeki hükümlere ve 187 No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanan hususların da dikkate alınması gerekmektedir. Teşvik belgesiz yatırımlarda söz konusu hükümler ve düzenlemelere uyulmaması halinde teşvik belgesiz yatırımlarla ilgili olarak yatırım indiriminden yararlanılması mümkün değildir. 

             Tebliğ olunur. 

TEŞVİK BELGESİZ YATIRIMLARA İLİŞKİN YATIRIM İNDİRİMİNDEN FAYDALANACAKLARA AİT BAŞVURU FORMU : 1 

   I. MÜKELLEFLE İLGİLİ BİLGİLER 

   1 - ADI           : 
   2 - ADRESİ        : 
   3 - VERGİ DAİRESİ : 
   4 - HESAP NO.     : 

   II. YATIRIMLA İLGİLİ BİLGİLER 

   1 - SEKTÖRÜ VE KONUSU : 
   2 - CİNSİ             : 
   3 - YERİ              : 
   4 - BAŞLAMA TARİHİ    : 

   III. YATIRIM TUTARI 

   IV - TEŞVİK BELGESİZ YATIRIM SIRA NO. 

             Yukarıdaki beyanda bulunduğum yatırımı ilgili mevzuata uygun olarak yapacağım. Yatırımımı belirttiğim sektörde ve süresinde tamamlayamadığım ve teşvik belgesiz yatırımlarla ilgili usul ve esaslarla, Gelir Vergisi 
Kanunu'nun Sekizinci bölümde (Yatırım İndirimi) yer alan hükümlere uymadığım takdirde yaptığım yatırım dolayısıyla uyguladığım yatırım indirimine ilişkin vergileri cezalı olarak ödeyeceğimi beyan ederim. 

                                                                                                              YATIRIMCININ 
                                                                                                           ADI-SOYADI ÜNVANI 

   EK: Yapılacak yatırıma ait müfredatlı yatırım listesi 

TEŞVİK BELGESİZ YATIRIM YAPAN YATIRIMCILARIN YATIRIMLARINI TAMAMLADIKLARINA İLİŞKİN 
BİLDİRİM FORMU : 2 

   I. YATIRIMCI İLE İLGİLİ BİLGİLER 

   1 - ADI           : 
   2 - ADRESİ        : 
   3 - VERGİ DAİRESİ : 
   4 - HESAP NO.     : 

   II. YATIRIMLA İLGİLİ BİLGİLER 

   1 - SEKTÖRÜ VE KONUSU : 
   2 - CİNSİ             : 
   3 - YERİ              : 
   4 - BAŞLAMA TARİHİ    : 
   5 - BİTİŞ TARİHİ      : 

   III. YATIRIM TUTARI 

   IV - YATIRIMIN TAMAMLANDIĞI TARİH 

   V - YATIRIMIN GERÇEKLEŞEN TUTARI 

            Yukarıda belirtilen ve ../../.... tarihinde teşvik belgesiz olarak yapacağımı beyan ettiğim yatırımımı ../../.... tarihinde ...... lira olarak tamamlayarak işletmeye açmış bulunmaktayım. Gereğini arz ederim. 
 

                                                                                                              YATIRIMCININ 
                                                                                                           ADI-SOYADI ÜNVANI