Vergi MEvzuatı  
Resmi Gazete: 27.12.1998 Pazar Sayı: 23566 (Asıl) 
Maliye Bakanlığından:  
Gelir Vergisi Genel Tebliği
Seri No:218
  
  

            1. Ücretleri gerçek usulde vergilendirilen hizmet erbabı için uygulanan özel gider indirimi uygulaması 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun1 63 üncü maddesinin 5 numaralı bendinde düzenlenmiştir. Ayrıca Özel gider indiriminin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar 1762, 1783, ve 1824, seri no'lu Gelir Vergisi Genel Tebliğleri ile açıklanmıştır. 

            2. 4369 sayılı Kanunla5 tevkif suretiyle vergilendirilen ücretliler için uygulanan gelir vergisi tarifesi 1998 takvim yılının ikinci yarısından itibaren değiştirilmiştir. Bu durum, tevkif suretiyle vergilendirilen ücretliler için uygulanacak özel gider indirimi uygulamasında hangi gelir vergisi tarifesinin dikkate alınacağı konusunda tereddütlere neden olmuştur. 

            3. Ayrıca özel gider indirimi uygulamasında çocuk tabirinden ne anlaşılması gerektiği konusunda bazı açıklamalar yapma gereği ortaya çıkmıştır. 

            4. Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 23/8 inci maddesinde yer alan, hizmet erbabına işyeri veya işyeri müştemilatı dışında kalan yerlerde yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı 800,000 Türk Lirası olarak belirlenmiştir. Bu tutarın aynı Kanunun mükerrer 123 üncü maddesinde yer alan yetkiye dayanılarak her yıl yeniden değerleme oranında arttırılacağı hüküm altına alınmıştır. 

            5. Bu düzenlemelerin uygulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 

            1. ÖZEL GİDER İNDİRİMİ 

    1.1. Özel Gider İndiriminden Doğan Vergi Farkının Hesaplanması 
    6. Elde ettikleri ücretleri tevkif suretiyle vergilendirilen ücretliler, 1 Ocak - 31 Aralık dönemine ait biriktirdikleri harcama belgelerini 1998 yılı dönemleri itibariyle bir ayrım yapmadan 1999 yılının Ocak ayının 20'si akşamına kadar özel gider indirimine ait bildirim ile işverenlerine vereceklerdir6. 

    7. İşverenlerce, ücretlilerin özel gider indiriminden doğan vergi farkı dolayısıyla iade edilecek tutar hesaplanırken; 

    - Gelir vergisi matrahından düşülebilecek özel gider indirimi tutarı belirlenecek, 
    - Bulunan bu tutar toplam gelir vergisi matrahından düşülecek, 
    - Kalan vergi matrahı 1998 yılının ilk ve ikinci 6 aylık dönemlerinin toplam vergi matrahının oranlarına göre ayrıştırılacak, 
    - Ayrıştırılan bu tutarlara ilişkin gelir vergisi tutarları hesaplanacak, 
    - Tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi toplamından, özel gider indirimi düşüldükten sonra kalan matraha ilişkin hesaplanan gelir vergisi düşülerek, vergi farkı dolayısıyla iade edilecek tutara ulaşılacaktır. 

    ÖRNEK: 
    Ücreti (A) nın; 
    - 1/1/1998 - 30/6/1998 dönemine ait vergi matrahı toplamı 500,000,000 Türk Lirası, 
    - 1/7/1998 - 31/12/1998 dönemine ait vergi matrahı toplamı 750,000,000 Türk Lirası, 
    - 1998 yılına ilişkin olarak işverene teslim edilen harcama belgeleri toplamı 1,200,000,000 Türk Lirasıdır. 
    Bu verilere göre ücretli (A) nın özel gider indiriminden doğan vergi farkı aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır. 

    İlk 6 aylık ücretlerin vergi matrahları toplamı                        : 500,000,000 
    İlk 6 aylık ücretlerden tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi         : 125,000,000 
    İkinci 6 aylık ücretlerin vergi matrahları toplamı                     : 750,000,000 
    İkinci 6 aylık ücretlerden tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi      : 162,500,000 
    1998 yılında ücretlerden tevkif suretiyle kesilen gelir vergisi toplamı: 287,500,000 
    (125,000,000 + 162,500,000=) 
    Harcamaların özel gider indirimine esas olabilecek en üst tutarı       : 437,500,000 
    ((500,000,000 + 750,000,000) x %35=) 
    Harcamaların özel gider indirimine esas alınacak tutarı                : 400,000,000 
    (1,200,000,000/3=) 
    Vergi matrahının özel gider indiriminden sonra kalan kısmı             : 850,000,000 
    (1,250,000,000 -  400,000,000=) 
    Eski vergi tarifesinin uygulanacağı tutar                              : 340,000,000 
    (500,000,000/1,250,000,000 x 850,000,000=) 
    Yeni vergi tarifesinin uygulanacağı tutar                              : 510,000,000 
    (750,000,000/1,250,000,000 x 850,000,000=) 
    Özel gider indirimi düşüldükten sonra kalan matrahın gelir vergisi     : 187,000,000 
    (340,000,000 x 0.25 + 510,000,000 x 0.20=) 
    Vergi farkı dolayısıyla iade edilecek tutar                            : 100,500,000 
    (287,500,000 - 187,000,000=) 

            1.2. Aynı Zamanda Birden Fazla İşverenden Ücret Alan Ücretlilerde Özel Gider İndirimi Uygulaması 
            8. Ücretlilerin aynı zamanda birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverene özel gider indirimine ait bildirim verilmesi mümkün bulunmaktadır. Her bir işveren kendi ödediği ücretlerin vergi matrahlarına yukarıda 1.1. bölümünde açıklanan esaslara göre özel gider indirimi uygulayacaktır. 

            1.3. İşveren Değiştiren Ücretliler ile Bir İşyerinde Çalışmakta İken İşten Ayrılan ve Başka Bir İşte Ücretli Olarak Çalışmayanlar Hakkında Özel Gider İndirimi Uygulaması 
            9. Bir işveren nezdinde ücretli olarak çalışmakta iken, bu işverenden ayrılarak başka bir işveren nezdinde çalışan ücretliler, işveren değiştirdiği takvim yılına ait özel gider indirimine ait bildirimi, en son çalıştığı 
işverene vereceklerdir. 

            10. İşveren değiştiren ücretliler ile bir işyerinde çalışmakta iken işten ayrılan ve başka bir işte ücretli olarak çalışmayanlar hakkında yukarıda 1.1. bölümünde açıklanan esaslara göre özel gider indirimi uygulanacaktır. 

            1.4. Ücretlerinden Vergi Tevkif Usulü Cari Olmayan ve Bu Nedenle Yıllık     Beyanname Veren Ücretlilerde Özel Gider İndirimi Uygulaması 
            11. Ücretlerinden vergi tevkif usulü cari olmayan ve bu nedenle ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda olan ücretlilerde özel gider indirimi, 1998 yılı gelirlerine uygulanacak olan 97/10351 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı7 ile çıkartılan vergi tarifesi dikkate alınarak hesaplanacaktır. 

            12. Bu nedenle bu mükelleflerin özel gider indirimi düşüldükten sonra kalan matrahlarının gelir vergisi hesaplanırken, yukarıda 1.1. bölümündeki 1998 yılının ilk ve ikinci altı aylık dönemleri için ayrıştırma yapılmadan, 
sadece anılan vergi tarifesi uygulanacaktır. 

            1.5. Özel Gider İndiriminin Uygulanmasında Çocuk Tabiri 
            13. Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinin 5 numaralı bendinde, özel gider indirimi uygulamasında; mükellefin kendisi, eşi ve çocukları adına düzenlenen eğitim, sağlık, gıda, giyim ve kira harcamalarına ait belgelerin geçerli belge olacağı hükme bağlanmıştır. 

            14. Özel gider indirimi uygulamasında "çocuk" tabiri, yaş sınırına bakılmaksızın ücretli ile birlikte oturan veya ücretli tarafından bakılan (gelir vergisine tabi geliri bulunmayan: nafaka verilmek suretiyle bakılan, evlat edinilenler ile ana ve babasını kaybetmiş torunlardan ücretli ile birlikte oturan) kişileri ifade edecektir. 

            2. HİZMET ERBABINA İŞYERİ VE MÜŞTEMİLATI DIŞINDA VERİLEN YEMEK BEDELİNE 
İLİŞKİN İSTİSNA TUTARI 
            15. 193 sayılı Kanunun 4369 sayılı Kanunla değişik 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan; işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan günlük 800,000 Türk Liralık yemek bedeline ilişkin istisna tutarı, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesi hükmüne istinaden 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren günlük 1,400,000 Türk Lirası olarak belirlenmiştir. 

            16. Buna göre, işyeri veya işyeri müştemilatı dışında kalan yerlerde işverenlerce hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı, 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren günlük 1,400,000 Türk Lirası olarak uygulanacaktır. 

            Tebliğ olunur. 
          _________________________________ 
            1 06.01.1961 tarih ve 10700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 
            2 18.05.1994 tarih ve 21938 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 
            3 08.12.1994 tarih ve 22135 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 
            4 29.03.1995 tarih ve 22242 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 
            5 29.07.1998 tarih ve mükerrer 23417 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. 
            6 Ocak ayının 20'sinin tatile rastlaması nedeniyle özel gider indirimine ait harcama belgeleri bu günü takip eden ilk iş gününe kadar verilebilecektir. 
            7 16.12.1997 tarih ve mükerrer 23202 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.