Gelir Vergisi

 

Resmi Gazete: 30.12.2001 Perşembe Sayı: 24616 (1.Mükerrer)

Maliye Bakanlığından:

Gelir Vergisi Genel Tebliği
Seri No:244


           Gelir Vergisi Kanununun 21, 23/8, 31, Ek 2, 47, 48 ve 103 üncü maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar, hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları, basit usule tabi mükelleflerin beyanları ile karşılaştırılacak götürü safi kazanç tutarları ve belge düzeni ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

 

           1. Bakanlar Kurulu Kararı ile Artırılan Had ve Tutarlar

           Gelir Vergisi Kanununun 31 ve mükerrer 123 üncü maddesindeki yetkiye istinaden, aynı Kanunun 21, 23/8, 31 ve 103 üncü maddelerinde yazılı maktu had ve tutarlar 27/11/2001 tarih ve 2001/3398 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı(1) ile 1.1.2002 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yeniden tespit edilmiştir.

 

           1.1. Gayrimenkul Sermaye İratlarında Uygulanan İstisna Tutarı

           Gelir Vergisi Kanununun 21 inci maddesinde yer alan ve 2001 yılında elde edilen mesken kira gelirleri için 700 milyon lira olarak uygulanan istisna tutarı, 2002 yılında elde edilen kira gelirleri için 950 milyon lira olarak tespit edilmiştir.

 

           1.2. Hizmet Erbabına İşyeri veya İşyerinin Müştemilatı Dışında Kalan Yerlerde Yemek Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlere İlişkin İstisna Tutarı

           Gelir Vergisi Kanununun 23 üncü maddesinin 8 numaralı bendinde yer alan, işverenlerce işyeri veya işyerinin müştemilatı dışında kalan yerlerde hizmet erbabına yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatlere ilişkin istisna tutarı olan günlük 2,350,000 lira, 1.1.2002 tarihinden itibaren uygulanmak üzere 4,500,000 lira olarak tespit edilmiştir.

 

           1.3. Özel İndirim Tutarları

           Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde yer alan özel indirim tutarları, 1.1.2002 tarihinden itibaren uygulanmak üzere günde 1,000,000, ayda 30,000,000, yılda 360,000,000 lira olarak yeniden tespit edilmiştir.

           Özel indirim tutarları; Adıyaman, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van İlleri için günde 1,400,000, ayda 42,000,000, yılda 504,000,000 lira olarak tespit edilmiştir.

--------------------------------------------------------------------

(1) 27/12/2001 tarih ve 24623 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

 

 

           1.4. Gelir Vergisi Tarifesi

           Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan vergi tarifesi, 2002 takvim yılı gelirlerine uygulanmak üzere, gelir dilimleri tutarları artırılmak suretiyle yeniden düzenlenmiştir.

           Gelir Vergisi Kanununun geçici 57 nci maddesi hükmü uyarınca, 2002 yılı gelirlerinin (ücretler hariç) vergilendirilmesinde 103 üncü maddede yer alan tarifenin mükerrer 123 üncü maddeye göre belirlenen gelir dilimlerine karşılık gelen vergi oranlarının beş puan artırılmak suretiyle uygulanması gerekmektedir.

 

           Buna göre, 2002 takvim yılına ilişkin gelir vergisine tabi ücretler,

 

            3,800,000,000.- liraya kadar ................................................................... %15

            9,500,000,000.- liranın  3,800,000,000.- lirası için 570,000,000.- lira, fazlası ............... %20

           19,000,000,000.- liranın  9,500,000,000.- lirası için 1,710,000,000.- lira, fazlası ............. %25

           47,500,000,000.- liranın 19,000,000,000.- lirası için 4,085,000,000.- lira, fazlası ............. %30

           95,000,000,000.- liranın 47,500,000,000.- lirası için 12,635,000,000.- lira, fazlası ............ %35

           95,000,000,000.- liradan fazlasının 95,000,000,000.- lirası için 29,260,000,000.- lira,

           fazlası ......................................................................................... %40

           Oranında;

           2002 takvim yılına ilişkin ücret dışındaki gelir vergisine tabi gelirler ise,

            3,800,000,000.- liraya kadar ................................................................... %20

            9,500,000,000.- liranın  3,800,000,000.- lirası için 760,000,000.- lira, fazlası ............... %25

           19,000,000,000.- liranın  9,500,000,000.- lirası için 2,185,000,000.- lira, fazlası ............. %30

           47,500,000,000.- liranın 19,000,000,000.- lirası için 5,035,000,000.- lira, fazlası ............. %35

           95,000,000,000.- liranın 47,500,000,000.- lirası için 15,010,000,000.- lira, fazlası ............ %40

           95,000,000,000.- liradan fazlasının 95,000,000,000.- lirası için 34,010,000,000.- lira,

           fazlası ......................................................................................... %45

           Oranında vergilendirilecektir.

 

           2. Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Had ve Tutarlar

           193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 123 üncü maddesinin 2 numaralı fıkrasında, "Bu Kanunun 21, 23/8, Ek 2, 47 ve 48 inci maddelerinde yer alan maktu had ve tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan maktu had ve tutarların yüzde 5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz..." hükmü yer almaktadır.

           Bu hüküm uyarınca, Gelir Vergisi Kanununun Ek 2, 47/2 ve 48 inci maddelerinde yazılı maktu had ve tutarların yeniden değerleme oranında artırılması gerekmektedir. Bu oran 301 Seri No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği(2) ile %53,2 olarak açıklanmış bulunmaktadır.

           -------------------------------------------------------------------

            (2) 1/12/2001 tarih ve 24600 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.


          2.1. Yatırım İndirimi Uygulamasında Esas Alınacak Asgari Yatırım Tutarları

           Gelir Vergisi Kanununun Ek 2 nci maddesinde yer alan teşvik belgeli

yatırımlara ait en az yatırım tutarları; 1/1/2002 tarihinden itibaren, ticari

ve sınai yatırımlar için 180 milyar, zirai yatırımlar için 36 milyar lira

olarak uygulanacaktır.

 

           2.2. Basit Usule Tabi Olmanın Genel Şartlarından Olan İşyeri Kira Bedeline İlişkin Tutar

           Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinin 2 numaralı bendinde yer alan yıllık kira bedeli toplamı 1.1.2002 tarihinden itibaren, büyükşehir belediye sınırları içinde 1,500,000,000.- lira, diğer yerlerde 1,100,000,000.- lira olarak uygulanacaktır.

 

           2.3. Basit Usule Tabi Olmanın Özel Şartlarını Belirleyen Hadler

           Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hadler, 1.1.2002 tarihinden itibaren,

 

           - 1 numaralı bent için 22 milyar ve 30 milyar lira,

           - 2 numaralı bent için 11 milyar lira,

           - 3 numaralı bent için 22 milyar lira,

           olarak uygulanacaktır.

 

           2.4. Kar Hadleri Emsallerine Göre Düşük Olarak Tespit Edilmiş Bulunan Emtia İçin Özel Hadler

           Tekele tabi maddelerle, damga pulu, milli piyango bileti, akaryakıt, şeker ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine göre düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için özel hadler belirleme yetkisi Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesi ile Maliye Bakanlığına verilmiştir. Bu yetki kullanılarak daha önce 238 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği(3) ile belirlenen tutarlar yeniden artırılmıştır.

           Buna göre, anılan maddelerin ticaretini yapanlar 2002 yılında basit usulden yararlanabilmeleri için alış, satış veya hasılatlarının 31.12.2001 tarihi itibariyle aşağıda belirtilen hadleri aşmaması gerekmektedir.

           --------------------------------------------------------------------

            (3) 22/12/2000 tarih ve 24268 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

 

Emtianın Cinsi                        

                                              

Büyükşehir Belediye Sınırları Dışında Kalan Yerlerde      

Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde Kalan Yerlerde       

Yıllık Alım    Ölçüsü (TL.) 

Yıllık Satış   Ölçüsü (TL.) 

Yıllık Alım    Ölçüsü (TL.) 

Yıllık Satış   Ölçüsü (TL.) 

D. Pulu-K. Kağıt  

33,000,000,000

37,000,000,000

46,000,000,000

50,000,000,000

Şeker -Çay        

25,000,000,000

33,000,000,000

30,000,000,000

40,000,000,000

Milli Piy. Bileti,  Hemen Kazan,        Spor-Toto - Loto  

25,000,000,000                             

33,000,000,000                              

30,000,000,000                             

40,000,000,000                             

İçki (Bira ve Şarap Hariç)- İspirto-    Sigara-Tütün      

25,000,000,000                             

33,000,000,000                              

30,000,000,000                             

40,000,000,000                             

Akaryakıt (LPG      hariç)            

37,000,000,000              

42,000,000,000              

50,000,000,000              

59,000,000,000               

 

           Belirtilen bu malların alım satımı ile uğraşanlar hakkında, basit usulün özel şartları bakımından yukarıdaki hadler dikkate alınmak suretiyle, 136 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki açıklamalar doğrultusunda işlem yapılacaktır.

 

           3. Basit Usule Tabi Mükelleflerin Beyanları ile Karşılaştırılacak Götürü Safi Kazanç Tutarları

           Gelir Vergisi Kanununun geçici 44 üncü maddesi hükmüne göre, basit usule tabi mükelleflerin 2001 yılı sonuna kadar, ilgili vergilendirme dönemleri için beyan edecekleri safi kazanç tutarlarının, Gelir Vergisi Kanununun 4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki 46 ıncı maddesine göre intibak ettirildikleri derecelerin bulundukları yöreler itibariyle belirlenen ve 1998 yılında uygulanan götürü safi kazanç tutarlarının, 1999, 2000 ve 2001 yıllarında yeniden değerleme oranında artırılan tutarları aşması halinde; beyan edilen tutarlar yerine bu tutarlar vergilemeye esas alınır.

           Bu hüküm uyarınca, basit usule tabi mükelleflerin 2001 vergilendirme dönemi beyanları, 238 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde açıklanan 2000 yılı götürü safi kazanç tutarlarının yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak tutarlar ile karşılaştırılacaktır. 2000 yılına ait götürü safi kazanç tutarlarının yeniden değerleme oranında (%53,2) artırılması sonucu bulunan tutarlar, yöreler ve götürülük dereceleri itibariyle aşağıda tablo halinde belirtilmiştir. Bu hesaplamalarda Gelir Vergisi Kanununun değişmeden önceki 46 ıncı maddesi uyarınca, 100,000 liraya kadar olan tutarlar dikkate alınmamıştır.

 

                                        Dereceler         

                            Kalkınmada    Öncelikli     Yörelerde     (TL)        

                                                                Diğer Yörelerde (TL)          

Diyarbakır,        Erzurum ve         Samsun Büyükşehir  Belediye Sınırları İçinde             (TL)              

                 Diğer            Büyükşehir       Belediye         Sınırları İçinde (TL)           

3
2
1

386,000,000   772,500,000 1,159,100,000

772,500,000   1,545,400,000   2,318,200,000

463,200,000        927,100,000      1,545,400,000

927,100,000    1,854,700,000    3,091,500,000

 

 

           Yukarıda belirtilen safi kazanç tutarları, 98/10885 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerde (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyeri bulunan ve faaliyet gösteren mükelleflere %70 oranında indirimli olarak uygulanacaktır.

           Buna göre, belediye ve belediyelerin mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerde (yani köylerde) faaliyette bulunan ve işyeri olan mükelleflere uygulanacak safi kazanç tutarları aşağıdaki gibi olacaktır.

 

Dereceler

Kalkınmada Öncelikli Yörelerde (TL.)

Diğer Yörelerde (TL.)

3
2
1

115,800,000

231,700,000

347,700,000

231,700,000

463,600,000

695,400,000

 

 

           Öte yandan, Gelir Vergisi Kanununun geçici 44 üncü maddesi hükmü uyarınca, 1.1.1999 - 31.12.2003 tarihleri arasındaki kazançlara uygulanmak üzere, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerdeki (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyerlerinde faaliyet gösteren ve basit usulde vergilendirilen mükelleflerin anılan Kanunun 103 üncü maddesinde yazılı tarifenin birinci gelir diliminin yarısını aşmayan kazançları için beyanname verilmeyecektir. Bu nedenle, münhasıran belediye teşkilatı bulunmayan köylerdeki (belediyelerin mücavir alan sınırları hariç) işyerlerinde faaliyet gösteren ve basit usulde vergilendirilen mükellefler 2001 vergilendirme dönemi ile ilgili olarak beyanname vermeyeceklerdir.

 

           4- Hayat Standardı Esasının Uygulamasında Dikkate Alınacak Temel ve İlave Gösterge Tutarları

           Gelir Vergisi Kanununun geçici 58 inci maddesinin 4 numaralı bendinde "Hayat standardı temel ve ilave göstergeler tutarları, faaliyette bulunan yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle tespit edilir. Bu şekilde hesaplanan tutarların %5 ini aşmayan kesirleri dikkate alınmaz. Bakanlar Kurulu, bu surette tespit edilen tutarları %50 fazlasına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye yetkilidir." hükmü yer almaktadır.


    Bu hüküm uyarınca hesaplanan ve 2001 yılına ilişkin olarak 2002 yılında beyan edilecek gelirlerin tespitinde dikkate alınacak hayat standardı temel ve ilave gösterge tutarları aşağıda yer almaktadır.

 

           4.1. Gerçek Usulde Tespit Edilen Ticari Kazançlar ile Serbest Meslek Kazançlarının Beyanında Esas Alınacak Tutarlar

           2001 yılına ilişkin olarak 2002 yılı Mart ayında beyan edilecek gerçek usulde tespit edilen ticari kazançlar ile serbest meslek kazançları için esas alınacak temel ve ilave gösterge tutarları, faaliyet türleri ve yöreler itibariyle aşağıda gösterilmiştir.

 

           Hayat Standardı Temel Gösterge Tutarları

 

Mükellef Grupları

 

Kalkınmada
Öncelikli
Yörelerde (TL.)

Diğer Yörelerde (TL.)

Diyarbakır,
Erzurum ve Samsun
Büyükşehir Belediyesi
Sınırları İçinde (TL.)

Diğer Büyükşehir
Belediye Sınırları
İçinde (TL.)

Altın İmalatı ve/veya Altın

Birinci Sınıf Tacirler İçin

3,975,000,000

7,950,000,000

4,968,750,000

9,937,500,000

Ticareti ile Uğraşan

İkinci Sınıf Tacirler İçin

2,250,000,000

4,500,000,000

2,812,500,000

5,625,000,000

11 ve Daha Yukarı Yaşta

Birinci Sınıf

1,325,000,000

2,650,000,000

1,656,250,000

3,312,500,000

Olan Bir Taşıtla

 Tacirler İçin

 

 

 

 

Münhasıran Nakliyecilik Yapan

İkinci Sınıf

750,000,000

1,500,000,000

937,500,000

1,875,000,000

 Tacirler İçin

 

 

 

 

Yukarıdakiler

Birinci Sınıf

2,650,000,000

5,300,000,000

3,312,500,000

6,625,000,000

Dışında Kalan

Tacirler İçin

 

Serbest Meslek Erbabı İçin

2,450,000,000

4,900,000,000

3,062,500,000

6,125,000,000


           Hayat Standardı İlave Göstergeleri

 

 

 Kalkınmada Öncelikli Yörelerde (TL.)

Büyükşehir Dahil Diğer Yörelerde (TL.)

Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait özel binek otomobillerinin her biri için (işletmelerinde kayıtlı olanlar dahil) silindir hacmi;

 1600 (dahil) cc'ye kadar olanlarda

 340,000,000

 680,000,000

1601 (dahil) cc'den 2000 (dahil) cc'ye kadar olanlarda

 535,000,000

1,070,000,000

2001 (dahil) cc'den fazla olanlarda

 900,000,000

1,800,000,000

Mülkiyeti mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait ve bunlar tarafından bizzat kullanılan birden fazla binalardan (Bağımsız bölümler, katlar, sayfiye ve dinlenme evleri dahil) her bir için;

 Yıllık Emsal Kira Bedelinin %25'si

Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait (işletmeye kayıtlı olanlar dahil) her bir

 Hava taşıtı, yat, kotra, sürat tekne için

 3,500,000,000

 7,000,000,000

On beygir gücü üstünde motorlu diğer özel tekneler için

 685,000,000

 1,370,000,000

Özel hizmetlerde devamlı ve ücret karşılığı çalıştırılan

Şoför, mürebbiye, aşçı, hizmetçi, bahçıvan ve benzerlerinden her biri için

 685,000,000

 1,370,000,000

Kaptan, pilot ve benzerlerinin her biri için

3,500,000,000

7,000,000,000

Mükellefin kendisine, eşine, çocuklarına ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilere ait her bir yarış atı için (taylar dahil)

 900,000,000

 1,800,000,000

Turistik amaçlı yurtdışı seyahatlerde seyahate katılan mükellefin kendisi, eşi, çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerden her birinin her seyahati için (Hac ve tedavi amacıyla yapılan yurtdışı seyahatler hariç)

 685,000,000

1,370,000,000


           4.2. Basit Usulde Tespit Edilen Ticari Kazançların Beyanında Esas Alınacak Temel Gösterge Tutarları

           2001 yılına ilişkin olarak 2002 yılında beyan edilecek basit usulde tespit edilen ticari kazançlar için uygulanacak olan temel gösterge tutarları aşağıda gösterilmiştir.

 

 

 

Mükellef Grupları

 

 

 

 

Kalkınmada

Öncelikli

Yörelerde

(TL.)

Diğer

Yörelerde

(TL.)

Diyarbakır,

Erzurum ve

Samsun

Büyükşehir

Belediye

Sınırları

İçinde

(TL.)

 

Diğer

Büyükşehir

Belediye

Sınırları

İçinde

(TL.)

11 ve Daha Yukarı Yaşta

Olan Bir Taşıtla

Münhasıran

Nakliyecilik

Yapan

Mükellefler

1. DERECE

375,000,000

 750,000,000

468,750,000

 937,500,000

2. DERECE

247,500,000

 495,000,000

309,375,000

 618,750,000

3. DERECE

 

112,500,000

 

 225,000,000

 

140,625,000

 

 281,250,000

 

Yukarıdakilerin

Dışında

Kalanlar

 

1. DERECE

750,000,000

1,500,000,000

937,500,000

1,875,000,000

2. DERECE

495,000,000

 990,000,000

618,750,000

1,237,500,000

3. DERECE

225,000,000

 450,000,000

281,250,000

 562,500,000

 

           4.3- Basit Usulde Vergilendirilen Mükelleflerin 2001 Yılına İlişkin Kazançlarının Beyanı

           Kazancı basit usulde tespit edilen ticari kazanç sahipleri zarar beyanı da dahil olmak üzere bu faaliyetleri ile ilgili olarak beyan edecekleri kazançları, hayat standardı temel gösterge tutarından düşük olduğu takdirde, temel gösterge tutarı vergi tarhına esas kazanç tutarı olarak dikkate alınır.

           Gelir Vergisi Kanununun geçici 44 üncü maddesi hükmü uyarınca, basit usulde vergilendirilen mükellefler 2001 yılında alış, satış ve hasılat tutarları ile elde ettikleri safi kazanç tutarları ne olursa olsun en fazla intibak ettirildikleri derecelere göre belirlenen safi kazançları üzerinden vergilendirilirler.


           Bu durumda, beyan edilen safi kazanç tutarı;

           - Hayat standardı temel gösterge tutarının altında ise hayat standardı temel gösterge tutarının

           - Hayat standardı temel gösterge tutarının üzerinde, ancak götürü safi kazanç tutarının altında ise beyanının

           - Götürü safi kazanç tutarının üzerinde ise götürü safi kazanç tutarının

           vergi tarhına esas alınması gerekmektedir.

 

           5- Basit Usule Tabi Mükelleflerde Gün Sonunda Toplu Belge Düzenleme Uygulaması

           Basit usulde vergilendirilen mükelleflerle ilgili 215 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği(4) ile getirilen, belge vermedikleri günlük hasılatları için gün sonunda tek bir fatura düzenlemesine ilişkin uygulamanın, 31/12/2002 tarihine kadar devam etmesi Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 inci maddesindeki yetkiye istinaden uygun görülmüştür.

 

           Tebliğ olunur.

           -------------------------------------------------------------------

            (4) 6/12/1998 tarih ve 23545 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.