vergi mevzuatı  
Resmi Gazete: 30.10.1982 Cumartesi Sayı: 17853 (Asıl) 
Maliye Bakanlığı'ndan: 

VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
Seri No:147


 
 
            213 sayılı Vergi Usul Kanununa, 19/2/1963 tarih ve 205 Sayılı Kanunla eklenen Ek 2, 485 ve 2365 sayılı kanunlarla değişik EK 3 üncü madde hükümleri ile Bakanlığımıza tanınmış bulunan yetkiye dayanılarak, uzlaşma kapsamına girecek vergi, resim ve harçlar ile uzlaşma komisyonlarının yetkileri aşağıdaki şekilde yeniden tesbit olunmuştur.

            I- UZLAŞMANIN KAPSAMI VE KOMİSYONLARIN YETKİ SINIRLARI :
            1- Vergi Usul Kanunu kapsamına giren ve re'sen veya ikmalen tarh ve tebliğ edilmiş olan bütün vergi, resim ve harçlar (idarece tarh ve tebliğ edilen vergiler dahil) ile bunlara ilişkin olarak kesilip tebliğ olunan kaçakçılık, ağır kusur, kusur ve usulsüzlük cezalarının uzlaşma konusu yapılması uygun görülmüştür.

            2-a) Mahalli Uzlaşma Komisyonlarının uzlaşabilecekleri vergiler ve bunlara ilişkin cezaların sınırları aşağıda belirtilen miktarlara yükseltilmiştir.

                     İl Uzlaşma Komisyonları      İlçe Uzlaşma Komisyonları

                                                                            Müstakil
                                            1.Grup İller       2.Grup İller        Vergi Daireleri        Diğerleri

Bütün Vergi Resim ve
Harçlar                                 3.000.000        1.500.000            500.000                250.000
Cezalar                                9.000.000        4.500.000         1.500.000                750.000

            Birinci grup iller; Adana, Ankara, Aydın, Balıkesir, Bursa, Denizli, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, İçel, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kocaeli, Konya, Malatya, Manisa, Sakarya, Samsun, Tekirdağ, Trabzon ve Zonguldak'tır.

            Birinci grupta sayılanlar dışında kalan diğer iller ise ikinci grup illerdir.

            b) İlçe Uzlaşma Komisyonlarının yetki sınırlarını aşan ancak İl Uzlaşma Komisyonlarına tanınan limitler içinde kalan uzlaşma talepleri, ilçe vergi dairesinin bulunduğu ilin uzlaşma komisyonunca incelenecektir.

            c) İkinci gruba dahil iller uzlaşma komisyonlarının yetkilerini aşan, ancak birinci gruptaki illere tanınan limitler içinde kalan uzlaşma talepleri, Bakanlığımızdan münferit yetki alındıktan sonra uzlaşma konusu yapılabilecektir.

            d) Ortalama kar hadleri ile gider esasına göre tarh edilen vergiler için, birinci gruba giren illerin müstakil vergi dairelerinde, vergi dairesi müdürünün başkanlığında, defterdarlıkça görevlendirilecek bir vergi kontrol memuru ile aynı vergi dairesinden bir memurun katılmasıyla ayrı uzlaşma komisyonları kurulması uygun görülmüştür. Bu itibarla, ortalama kar hadleri ve gider esasına dayalı tarhiyatlarda uzlaşma talepleri, miktarla kayıtlı olmaksızın;

            aa) Birinci gruba giren illerde mükellefin bağlı bulunduğu müstakil vergi dairesinde kurulan özel komisyonlarca,

            bb) Birinci gruba giren illerin müstakil vergi dairesi olmayan ilçeleri ile diğer illerde ise genel esaslar çerçevesinde kurulmuş komisyonlarca,

             incelenecektir.

            3- Vergi aslı 3.000.000, ceza olarak 9.000.000 lirayı aşan uzlaşma talepleri Merkezi Uzlaşma Komisyonlarında incelenecektir.

            Merkezi Uzlaşma Komisyonları Gelirler Genel Müdürlüğünden ve/veya merkezi denetim elemanları arasından seçilerek üç üyeden teşekkül eder.

            Merkezi Uzlaşma Komisyonları, üyelerin tamamının katılmasıyla toplanır ve ekseriyetle karar verirler.

            4-a) Kaçakçılık, ağır kusur ve kusur cezalarında muhatabın mükelleften ayrı bir kişi olması veya ortada tarh edilen bir vergi aslı bulunmaması hallerinde; Mahalli Uzlaşma Komisyonları kendilerine tanınan ceza limitleri içinde uzlaşabileceklerdir.

            b) Mükelleflerin kesilen kaçakçılık cezaları için uzlaşma talebinde bulunmaları halinde bu kaçakçılık cezasına bağlı olarak yürütülmesi gereken kaçakçılık suçu takibatı için idare uzlaşma sonuçlarına göre hareket edecektir.

            c) Usulsüzlük cezaları, ancak bir vergi aslına bağlı olarak kesilmeleri halinde uzlaşma konusu yapılabilecek, müstakilen kesilen usulsüzlük cezalarında uzlaşılmayacaktır.

            II- UYGULAMADA GÖZÖNÜNDE TUTULACAK HUSUSLAR :
            1- Uzlaşma talebinin, mükellef veya ceza muhatabı tarafından bizzat veya resmi vekaletnamesini haiz vekili; tüzel kişiler, küçükler ve kısıtlılarla, vakıflar veya cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde bunların kanuni temsilcileri tarafından yetkili uzlaşma komisyonlarına yapılması gerekir.

            Ancak Mahalli Uzlaşma Komisyonlarına tanınan sınırları aşması nedeniyle, Merkezi Uzlaşma Komisyonlarında incelenmesi gereken uzlaşma talepleri de mahalli uzlaşma komisyonlarına yapılacaktır.

            Uzlaşma Komisyonları belirli sınırlar dahilinde vergi ve cezada uyuşmak üzere yetkili kılınmış ve idareyi temsil eden kuruluşlar olduklarından, uzlaşma komisyonuna başvurma ve görüşmelere katılma konusunda mükellef adına hareket edecek kişinin avukat olması şart değildir. Bu nedenle, bu kişilerin noterlerce düzenlenen ve Vergi Dairesince mükellef adına tarhedilen vergi veya muhatap adına kesilen ceza miktarları üzerinde uzlaşmaya yetkili oldukları şerhini taşıyan resmi vekaletnameye sahip olması yeterli bulunmaktadır.

            2-Vergi Mahkemelerince takdir olunan matrah dolayısıyla yapılan ek tarhiyata mükelleflerce ilk defa muttali olunması ve tarhiyata karşı ilk defa vergi mahkemesinde dava açma haklarının doğması halinde, mükelleflerin, tarhiyatın dayanağı olan kararı veren vergi mahkemesinin bir üstüne yapacağı ilk dava açma süresi içerisinde uzlaşma talep etmeleri mümkün bulunmaktadır.

            3- Uzlaşma müessesesinin konuş amaçları gözönünde bulundurularak, mahalli uzlaşma komisyonları uzlaşma taleplerini;

            a) Ek 4 üncü maddeye uygun ve İdari Yargılama Usulü Kanununun 7 nci maddesindeki vergi mahkemesinde dava açma süresi içinde yapılmış olup olmama;

            b) Komisyonun yetkileri içinde bulunup bulunmama;

            yönlerinde ve uzlaşma konusunda başkaca bir işlem yapılmadan inceleyecek; talebin süresinde olmadığı, usulüne uygun yapılmadığı gibi hallerde gecikmeye meydan verilmeden derhal reddedeceklerdir. İlçe Uzlaşma Komisyonları kendi yetkilerini aşan ancak bağlı bulundukları il'e tanınan limitler içinde kalan uzlaşma taleplerini il uzlaşma komisyonlarına intikal ettirecekler, ikinci grup iller ise kendilerine tanınan limitleri aşan ancak birinci grup illere tanınan limitlerin altında kalan uzlaşma talepleri için Bakanlığımızdan münferit yetki isteyeceklerdir. Mahalli Uzlaşma Komisyonları birinci grup illere tanınan limitleri aşan uzlaşma taleplerini ise bakanlığımıza intikal ettireceklerdir.

            Mahalli Uzlaşma Komisyonları bu işlemlerin en kısa zamanda sonuçlandırılmasına özen göstereceklerdir.

            4- Uzlaşma Talebinin önce kabul edilip daha sonra usulüne uygun veya yetkili uzlaşma komisyonuna yapılmadığı gerekçeleriyle reddi, uzlaşma şansı ile birlikte bazı hallerde mükelleflerin vergi mahkemesinde dava açma haklarını ve 376 ncı maddeden faydalanabilme imkanlarını ortadan kaldırmaktadır.

            Bu konulara uzlaşma komisyonlarınca azami dikkat sarfedilecek ve yukarıda konu edilen gerekçelerle uzlaşma talebinin reddi yerine, talebin uzlaşmaya alınarak uzlaşılmadığının tutanakla tesbiti ile mükellefe ek süre sağlamak suretiyle kaybolan hakların iadesi sağlanacaktır.

            5- Uzlaşma vergi veya cezadan sadece birisi üzerinde olsa bile, mükellefin vergi mahkemesinde dava açma imkanı, her ikisi bakımından da ortadan kalkmaktadır.

            Ancak, uygulamada bu konuda tereddüt doğduğu için, uzlaşma görüşmeleri sırasında mükelleflere bu hususun açıklanmasına özen gösterilmesi gerekmektedir.

            Vergi aslı yetki sınırları içinde olmamakla berebar, bu vergiye ilişkin olarak kesilen cezalar uzlaşmaya yetkili olan il ve ilçe uzlaşma komisyonları, kendilerine yapılan bu şekildeki uzlaşma talepleri üzerine, hiç bir şekilde ne vergide ne de cezada uzlaşamayacaklar ve talebi derhal il uzlaşma komisyonuna veya Merkezi Uzlaşma Komisyonlarına nakledeceklerdir.

            6- Ek 4 üncü madde hükmüne göre re'sen tarhiyatta ilgili Vergi Dairesi vergi mahkemesinde dava açma süresi içinde herhangi bir taahhüdü tazammum etmemek kaydıyla mükellefi veya ceza muhatabını uzlaşma talebinde bulunmaya davet edebilmektedir. Bu davet, esas itibariyle mükellefe uzlaşma hakkının hatırlatılması suretiyle anlaşmazlığın yargı mercilerine gitmeden uzlaşma yoluyla sonuçlandırılması amacına yönelmiş bulunmaktadır. Bu nedenle mükelleflerin re'sen yapılan tarhiyatlara dava açmaları nedeniyle doğacak anlaşmazlıkların asgariye indirilmesi amacıyla, düzenlenen tarhiyat ihbarnameleri ile birlikte uzlaşmaya davet edilme yazılarının da gönderilmesi uygun görülmüştür.

            7- Tüzel kişiliği haiz şahıs ortaklıklarında uzlaşma yapılırken tüm ortakları kapsamına almasına dikkat edilecektir.

            Bilindiği gibi, bu tür ortaklıklarda tarhiyat, ortaklık faaliyetinden doğmakla beraber vergiler ortaklar, cezalar tüzel kişilik adına salındığından, ortakların tamamının hem cezada hem de kendi adlarına alınan vergilerde uzlaşma talebinde bulunmaları halinde, bu talepleri kabul edilecektir. Ancak ortaklardan birinin veya birkaçının yurt dışında bulunması, ya da yurt içinde bulunmakla beraber adreslerinin tesbit olunamaması gibi zorunlu hallerde, uzlaşmanın tüm ortakları kapsamısı prensibinin dışına çıkılarak uzlaşma talepleri kabul edilebilecektir.

            8- Bakanlığımızdan münferit yetki talebini gerektiren uzlaşma talepleri ile merkezi uzlaşma komisyonlarında görüşülecek uzlaşma talepleri süre geçirilmeden Bakanlığımıza intikal ettirilecek, yetki talep veya merkezi uzlaşma komisyonuna intikal yazısının, yeterli bilgileri kapsamasına ve konunun Bakanlığımızca süratle karar bağlanabilmesi için başkaca belge ve bilgi istenilmesine yer bırakmayacak şekilde hazırlanmasına dikkat edilecektir.

            Bu cümleden olmak üzere, uzlaşma dilekçesi ile birlikta tarhiyatın dayanağı olan inceleme raporlarının birer örneği yazıya mutlaka eklenecektir.

            9- Kanundaki "ilgili vergi dairesi müdürü" ibaresinden; varsa mükellefin bulunduğu ilçedeki müstakil vergi dairesi müdürü, yoksa mal müdürü anlaşılacaktır.

            10-Bu tebliğin yayımı tarihine kadar henüz sonuçlanmamış uzlaşma talepleri hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanacaktır.

            Tebliğ olunur.