Vergi Mevzuatı  
Resmi Gazete: 23.12.1994 Cuma Sayı: 22150 (Asıl)  Düstur Tertip: 5 Cilt: 34 Sahife:
 Maliye Bakanlığından:  
Harçlar Kanunu Genel Tebliği 
Seri No:27
     
            492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (8) ve (9) sayılı tarifelerde yer alan, bazı belgeler yıllık harç kapsamında bulunmaktadır. Kanunun 113 üncü maddesindeki "Yıllık harçlar, her mali yılın ilk ayı içinde ödenir." hükmü de dikkate alınarak, sözü edilen belgelerin geçerlilik arzettiği süreye mukabil ilgili tarifelerde yer alan harçların, mükelleflerince her yıl Ocak ayı sonuna kadar ödenmesi kanuni bir zorunluluktur.

            Mükelleflerin yıllık harçlarla ilgili ödevlerinin tam ve zamanında yerine getirilmesini temin maksadıyla, 492 sayılı Kanun'un 131 ve 132 nci maddelerinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak yıllık harçların tarh, tahakkuk ve tahsili ile ilgili olarak bu Tebliğ ile tespit olunan usul ve esaslara göre işlem yapılması gerekmektedir.

    I - YILLIK HARCA KONU BELGELER VE DÜZENLEYEN İDARELERCE YAPILACAK İŞLEMLER
            492 sayılı Haçlar Kanunu'nun 127 nci maddesinde "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmadıkca harçların tamamı peşin olarak ödenmeden harca mevzu olan işlem yapılmaz." denilmiş, 128 inci maddesinde de, "Gerekli haçları tamamen almadan işlem yapan memurlar harcın ödenmesinden mükellefler ile müteselsilen sorumludurlar." hükmüne yer verilmiştir.

            Sözü edilen hükümler dikkate alınarak yıllık harca konu belgeleri veren idareler aşağıdaki usul ve esaslara göre işlem tesis edeceklerdir. 

            A) Sürekli mükellefiyeti gerektiren ve ilgili vergi dairelerince takip ve tahsili gereken yıllık harca konu belgelerle ilgili usul ve esaslar

            Aşağıda belirtilen yıllık harca tabi belgelerin düzenlendiği yılı takip eden yılık harçlar, belge sahibi mükelleflerin gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı oldukları vergi daireleri tarafınan takip ve tahsil edilecektir.

            a) Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin;

            - III üncü bölümünün 2, 3, 4 ve 5 inci bentlerinde yer alan maden arama, ön işletme ve işletme ruhsatnameleri ile işletme imtiyazlarına ilişkin belgeler, 

            - V inci bölümün 2 nci bendinde yer alan, tekel konusuna giren maddeleri imal ve ithal etmek isiteyenlere verilen izin vesikaları,

            - V inci bölümün 3 üncü bendinde yer alan pul ve kıymetli kağıtlar bayilerine verilen ruhsatnameler,

            - VI ncı bölümün 18 inci bendinde yer alan özel okul ve özel dersane işletme ruhsatnameleri,

            - IX uncu bölümünde yer alan kapalı devre televizyon sistemi kurulması ve işletilmesine ilişkin izin belgeleri,

            - X uncu bölümünün 1, 2, 3 ve 4 üncü bentlerinde yer alan antrepo, mağaza ve sundurma işletme belgeleri,

            - XI inci bölümün 1/a, 2/a, 3, 5/a, 6/a, 7/a, 8, 9/a bentlerinde yer alan finansal faaliyet izin belgeleri,

            b) Kanuna bağlı (9) sayılı tarifenin;

            - VI ncı bölümünün b, c, e ve f bentlerinde yer alan karayolları dışında, kenarında veya üzerindeki levhalar, ışıklar ve işaretlemeler bulundurulması izin, karayolları kenarındaki yapı ve tesisler izni, muayene istasyonu işletme belgesi ve sürücü kursu açma izni belgesi,

            c) Yukarıda belirtilen belgeleri düzenleyen idareler, belgenin düzenlendiği yıla ait harcı, 492 sayılı Kanun'un 114 üncü maddesindeki "... Kanunlarda aksi yazılı olmadıkça, her yıl alınacak harçlarda yıl kesirleri, tam yıl gibi harca tabidir." hükmü gereğince, verginin düzenlendiği tarihe bakılmaksızın ilgili tarifesinde yazılı miktar üzerinden ve tam olarak, işlemin yapıldığı yerdeki vergi dairesince ödettireceklerdir.

            d) Harcın tam ve doğru olarak ödenebilmesini teminen mükellefler, harcı hangi belge için ve ilgili tarifenin hangi pozisyonuna göre ne miktarda ödeyeceğine ilişkin bir yazı ile vergi dairesine gönderilecektir.

            e) Harçlar Kanunu'nun 127 nci maddesi hükmü gereğince harcın ödendiğine dair makbuz görülmeden işlem yapılmayacak ve belge düzenlenmeyecektir.

            f) Harç tahsil makbuzunun tarih ve numarası, yıllık harca tabi belge üzerine veya bu konuda belgeyi düzenleyen idare nezdinde saklanan dosyaya "... lira harç .... Defterdarlığı .... Vergi Dairesi Müdürlüğünün, ../../.... tarih ve ... no.lu makbuzuyla ödenmiştir." şeklinde bir şerh verilerek yetkililer tarafından imzalanacaktır.

            g) Bu suretle düzenlenen yıllık harca konu belgelere ait müteakip yıl harçlarının takip ve tahsilini sağlamak amacıyla, belgeyi düzenleyen idarece, belge sahibi mükellef listeleri, mükelleflerin gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı oldukları vergi dairesinin bulunduğu İl Defterdarlıklarına gönderilecektir.

            h) Yıllık harca tabi belge sahibi gerçek kişilerden gelir vergisi mükellefiyeti bulunmayanlarla ilgili olarak yapılacak bildirim, bu kişilerin ikametgahlarının bağlı olduğu vergi dairelerinin bulunduğu İl Defterdarlıklarına yapılacaktır.

            ı) Her ay düzenlenen yıllık harca konu belgelerle ilgili mükellef listelerinin ertesi ayın 15 inci günü akşamına kadar gönderilmesi sağlanacak ve mükellefler hakkında verilecek bilgilerde, yıllık harca konu belgenin nev'i, süresi kapsamındaki faaliyetin konusu, tarih ve numarası ile mükelleflerin gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı oldukları vergi dairesi ile varsa hesap numaraları da belirtilecektir. (Belge kapsamında birden fazla faaliyet türü olması halinde, bunların her biri bildirimde ayrı ayrı yer alacaktır.)

            j) Bu bölümde yer alan ve Defterdarlıklara bildirilen yıllık harca tabi belgelere ilişkin olarak, ilgili idarelerce sonradan yapılan iptal, devir, yenileme, uzatma ve benzeri değişiklikler de aynı usuller çerçevesinde Defterdarlıklara bildirilecektir.

            Harca konu belgeyi düzenleyen idareler tarafından, Tebliğin bu bölümünde yer alan ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 148 ve 149 uncu madde hükümleri gereğince il Defterdarlıklarına açıklanan usullere göre gönderilmesi zorunlu olan bilgilerin, öngörülen sürelerde veya hiç gönderilmemesi halinde, haklarında aynı Kanunun mükerrer 361 inci maddesinin uygulanması gerekeceğinden, ilgililer tarafından bu konuda gerekli hassasiyetin gösterilmesi icabeder.

            B) Yıllık harca tabi olmakla birlikte, belgenin ihtiva ettiği geçerlilik süresi üzerinden hesaplanan toplam harcı, işlem safhasında bir defada tahsil olunan belgelerli ilgili usul ve esaslar

            a) Aşağıda belirtilen belgelerle ilgili yıllık harçlar, mükelleflerine harca konu belgenin ihtiva ettiği geçerlilik süresinin karşılığında hesaplanacak tutar üzerinden bir defada ödettirilecektir. 

            Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin;

            - II nci bölümünün 2/b pozisyonunda yer alan ithalatçı vesikaları vizeleri,

            - VI ncı bölümünün 13 üncü bendinde yer alan eski eser ve define araştırmaları ile ilgili ruhsatnameler,

            - VI ncı bölümünün 15 inci bendinde yer alan kara avcılığı ruhsat tezkereleri,

- V ncı bölümünün 16/a bendinde yer alan silah taşıma müsaade vesikaları. 

            Bu bölümde yer alan belgelerle ilgili yıllık harçlar işlem sırasında ve aşağıda belirtilen örneğe göre hesaplanarak ilgililerine ödettirilecektir.

            Örnek: Tarifenin VI ncı bölümünün yukarıda belirtilen 16/a bendinde, resmi makamlar tarafından hususi eşhasa verilecek silah taşıma müsaade vesikaları, her yıl için harca tabi tutulmuştur. Bu belgelerle ilgili yıllık harç tutarı ise yeniden değerleme oranının tatbiki sonucu 01.01.1995 tarihinden itibaren 2.076.000 lira olarak uygulanacaktır. Silah taşıma müsaade vesikaları 6136 Sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümleri çerçevesinde 5 yıllık olarak düzenlenmektedir.

            Bu durumda, bu belgeden alınacak harç, belgenin düzenlendiği tarihte geçerli olan yıllık harç miktarı ile belgenin geçerlilik süresinin çarpımı sonucu bulunacak tutar (2.076.000 lira x 5 yıl =) 10.380.000 lira olacaktır.

            Diğer belgeler bakımından da belgelerin tabi olduğu yıllık harç miktarı ve süreleri dikkate alınarak tahsili gereken harç tutarları aynı usulle hesaplanarak ilgililerine ödettirilecektir.

            b) Bu bölümde yer alan belgelerden, 492 sayılı Kanun'a bağlı (8) sayılı tarifenin VI/13-b ve c bentlerinde "beher ay" ve "beher iki ay"lık süreler itibarıyla tesis edilen harçlar da yukarıda açıklanan usule uygun olarak hesap edilecektir.

            c) Bu suretle bulunacak harç miktarı, belge düzenlenip ilgiliye verilmeden önce, Tebliğin I-A/c,d,e ve f bentlerinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde makbuz mukabili ödettirilecektir.

            d) Gerekli harcı ödettirdikten sonra düzenlenen bu nevi belgelerle ilgili olarak vergi dairelerince kayıt tutulmasına gerek bulunmadığından harç mükellefleri hakkında herhangi bir bildirim yapılmayacaktır.

            C) Harca konu belgeyi düzenleyen idarelere, tabi olduğu yıllık harcın tahsiline yetki verilen belgelerle ilgili usul ve esaslar

            a) Kanuna bağlı (8) sayılı tarifenin; 

            - V inci bölümünün 1 inci bendinde yer alan tekel konusuna giren maddeleri satmak isteyenlere verilen satış ve ruhsat tezkereleri ile ilgili yıllık harçların tahsiline ilişkin yetki, önceden belirlenmiş usullerle tekel idarelerine verilmiştir. Sözü edilen yetki, sadece her yıl Ocak ayı için geçerli olup, adı geçen idare diğer aylarda bu haçları tahsile yetkili değildir.

            b) Tekel idareleri Ocak ayı boyunca tahsil ettikleri harçları, en geç Şubat ayının beşinci günü akşamına kadar vergi dairelerine yatıracaklardır. 

            Ancak, Bakanlığımızca tayin olunan kasada bekletilebilecek limitin aşılması durumunda tahsilatın tamamı bu süre beklenilmeksizin derhal vergi dairesine ödenecektir.

            c) Tekel idareleri kendi faaliyet bölgelerinde bulunan ve Ocak ayı sonuna kadar yıllık harcını ödemeyen belge sahibi mükellefleri, 492 sayılı Kanun'un 130 uncu maddesi hükmüne uygun olarak en geç Şubat ayının 15'ine kadar ilgili vergi dairesine bildireceklerdir.

            II - VERGİ DAİRELERİ TARAFINDAN YAPILACK İŞLEMLER

            Yıllık harca konu belgeyi düzenleyen idareler tarafından Tebliğin I-A bölümünde yer alan belgelerle ilgili olarak yapılan bildirimler üzerine, yıllık harca tabi belge sahibi mükellef listelerindeki bilgiler dikkate alınarak;

            a) Yıllık harçlar, mükelleflerin gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyetlerinin bulunduğu vergi dairesi tarafından ve tarh dosyasından takip edilecektir.

            b) Gelir vergisi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişi harç mükellefleri için, bunların ikametgahının bağlı olduğu yer vergi dairesince yeni bir dosya açılacaktır.

            c) Yıllık harçlar, harca konu belgeyi düzenleyen idareler tarafından yapılan bildirimlerde harca konu belge kapsamında yer alan birden fazla faaliyetin herbiri için ayrı ayrı tahsil olunacaktır. Örneğin özel okul ve özel dersane işletmeciliği izin belgesi kapsamında ilk, orta ve lise öğrenimi yapılan özel okullarla, özel dersane işletmeciliğini sağlayan birden fazla faaliyetlerin herbiri itibarıyla ayrı ayrı yıllık harç tahsili gerekmektedir.

            d) 492 sayılı Kanun'un 113 üncü maddesi hükmü gereğince her mali yılın ilk ayı içerisinde ödenmesi gereken yıllık haçların, Kanunda öngörülen sürede ödenmemesi halinde, mükellefler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 30 ve 348 inci maddeleri uyarınca kusur cezalı tarhiyat yapılacak, bu tarhiyat için ayrıca gecikme faizi de hesaplanacaktır.

            e) Vergi daireleri, görev sahaları içerisinde faaliyette bulunan ve geçerli olduğu sürece yıllık harcın konusunu teşkil eden belge sahibi harç mükelleflerinin tarh dosyalarında, gerekli hallerde ise mükelef nezdinde kontroller yaptırarak, mükelleflerin geçmiş yıllara ilişkin yıllık harçları ödeyip ödemediklerini araştıracaklardır.

            Vergi daireleri yaptıkları kontroller sırasında, gelir veya kurumlar vergisi yönünden kendi mükellefi olmamakla birlikte, görev bölgesinde faaliyete bulunan ve yıllık harç mükellefiyeti tesbit edilen kişi veya kurumların yıllık harçlarını zamanında ödeyip ödemediğini de inceleyecek ve bu konuda gerekli işlemleri yapacaklardır.

            f) Harca konu işlemi yapan idareler tarafından gönderilen listelerde yer alan mükelleflerden, gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti veya ikametgahının kendi ili dahilinde bulunmadığını tespit eden Defterdarlıklar, bu mükelleflere ait bilgileri ilgili Defterdarlığa gönderecekler, bunun tespit edilmemsi halinde ise gerekli yerlere bildirim yapılmak üzere listeleri, gönderen idareye iade edeceklerdir.

            g) Tebliğin I-B bölümünde belirilen tarife hükümlerinde yer alan belgelere ilişkin harçlar yönünden ilgili idarelerce herhangi bir bildirim yapılmayacağından, bu belge sahibi mükelleflerin gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyetlerinin bulunduğu tarh dosyalarından izlenmesine gerek bulunmamaktadır.

            h) Tebliğin I-C bölümünde yer alan belgelerle ilgili olup harcı tahsile yetkili bulunan tekel idarelerine zamanında ödenmemesi sebebiyle bu idarelerce, Tebliğin aynı bölümündeki esaslar çerçevesinde bildirilen harçlar da 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun yukarıda belirtilen hükümleri tatbik olunarak ilgililerinden tahsil edilecektir.

            III - MÜKELLEFLERCE YAPILACAK İŞLEMLER

            Tebliğin yukarıdaki bölümlerinde açıklandığı üzere, süresinde (her mali yılın ilk ayında) ödenmeyen yıllık harçların ceza ve gecikme faizi ile birlikte ilgililerinden tahsili kanuni bir zorunluluktur. 

            Bu bakımdan, Tebliğin I-A bölümünde belirtilen belge sahibi harç mükelleflerinin, belgeyi aldıkları yılı takip eden her yılın Ocak ayı sonuna kadar, bu belgeye ait yıllık harcı gelir veya kurumlar vergisi bakımından bağlı oldukları vergi dairelerine ödemeleri gerekmektedir.

            Halen yıllık harca tabi bir belgeye sahip bulunmakla birikte, yıllık harcını ödememiş olan mükelleflerin daha fazla gecikme faizine muhatap olmamaları bakımından en kısa zamanda ilgili vergi dairesine müracaat etmeleri gerekli bulunmaktadır.

            Tebliğ olunur.