Gümrük Mevzuatı  
Resmi Gazete: 22.10.1999 Cuma Sayı: 23854 (Asıl) 
 Gümrük Müşteşarlığından: 

Pan - Avrupa Menşe Kümülasyonu Sisteminin Uygulanması Hakkında Gümrük Genel Tebliği (Avrupa Menşe Kümülasyonu) Sıra No: 2


             Amaç ve kapsam
             Madde 1- Bu Tebliğ, ülkemizin Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu Sistemiçerçevesinde 21/2/1999 tarihli ve 23618 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananEşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmeliğin daha etkin birşekilde uygulanmasını sağlamak ve uygulamaya açıklık getirmek amacıyladüzenlenmektedir.

             Fabrika çıkış fiyatı
             Madde 2- Eşyanın fabrika çıkış fiyatı;

             a) Eşyanın imalatında kullanılan tüm girdilerin kıymetini,

             b) Girdi maliyetleri ve diğer masraflar dahil, imalatçı tarafından fiiliolarak yüklenilen tüm maliyetleri kapsar.

             Buna göre örneğin, fikri mülkiyet hakkı sahibinin ikamet yeri veyamerkezinin üretim yapılan ülkede olup olmadığına bakılmaksızın, bir fikrimülkiyet hakkı taşıyan kayıt yapılmış video kasetler, plaklar, diskler, bilgiişlem gereçleri ve buna benzer diğer ürünlerin fabrika çıkış fiyatı, sözkonusu eşyanın imalatını sağlamak amacıyla kullanılan fikri mülkiyet haklarıiçin imalatçı tarafından yüklenilen tüm maliyetleri içerir.

             Peşin ödeme indirimi veya büyük miktarlar için indirim gibi fiyatindirimleri dikkate alınmaz.

             Kümülasyon
             Madde 3- Genel olarak, bir nihai ürünün menşei, işleme faaliyetininyetersiz işçilik ve işlemin ötesinde olması şartıyla, yapılan "en son işçilikveya işlem" ile belirlenmektedir.

             Nihai imalatın yapıldığı ülkede, bir veya birden çok ülke menşelimaddeler, asgari işlemin ötesinde işçilik veya işleme tabi tutulmamışlarsa,nihai ürünün menşei ona en yüksek kıymet katkısında bulunan ülke göz önünealınarak belirlenir. Bu amaçla, nihai imalatın yapıldığı ülkede yaratılankatma değer, diğer ülkeler menşeli maddelerin her birinin kıymeti ile mukayeseedilir.

             İhraç ülkesinde herhangi bir işçilik veya işleme tabi tutulmayan maddelerveya ürünler, bu Tebliğin 1 inci maddesinde adı geçen Yönetmelik kapsamındakiülkelerden birine ihraç edilmeleri halinde menşelerini muhafaza ederler.

             Aşağıda menşe tespiti hakkında bazı örnekler verilmiştir.

             Örnek 1- "Gerçekleştirilen en son işçilik veya işlem" esasına göre menşetespiti

             Taranmamış veya kardelenmemiş kuzu yününden elde edilen Türk menşeli kumaş(51.12 pozisyonu) Çek Cumhuriyeti'ne ithal edilmiştir. Suni veya sentetikliflerden mamul astar (55.13 pozisyonu) ise Macar menşelidir.

             Bu maddeler kullanılarak, Çek Cumhuriyeti'nde takım elbiseler (62.03pozisyonu) imal edilmiştir.

             Son işçilik veya işlem Çek Cumhuriyeti'nde gerçekleştirilmiştir. Takımimalatına ilişkin işçilik ve işlemler, yetersiz işçilik veya işlemlerinötesindedir. Bu nedenle, takımlar Çek menşeini kazanmıştır.

             Örnek 2- En son işçilik veya işlemlerin, asgari işlemlerin ötesinegeçmediği durumlarda menşe tespiti; "imalatta kullanılan en yüksek kıymetesahip madde" esası

             Bir takım elbisenin iki ülke menşeli farklı parçaları, Slovakya'daambalajlanmıştır. Romanya menşeli pantolon ve eteğin kıymeti 180 Ecu'dür. Türkmenşeli ceketin kıymeti ise 100 Ecu'dür. Slovakya'da yapılan asgari işlemin(ambalajlama) maliyeti 2 Ecu'dür. Ambalajlama işlemini gerçekleştirenimalatçı, Ukrayna'dan gelen 0.5 Ecu(1) kıymetindeki plastik torbalarıkullanmıştır. Nihai ürünün fabrika çıkış fiyatı ise 330 Ecu'dür.

             Slovakya'da gerçekleştirilen işlem, asgari işlemlerden olduğundan, menşetespitinde Slovakya'da yaratılan katma değer, kullanılan diğer maddeleringümrük kıymetleriyle karşılaştırılmalıdır.

             Slovakya'da yaratılan katma değer (işlem için 2 Ecu ve plastik torba için0.5 Ecu dahil)= 330 Ecu (fabrika çıkış fiyatı)-(eksi) 280 (180+100) Ecu = 50Ecu.

             Romanya menşeli ürünlerin kıymetinin (180 Ecu), Slovakya'da yaratılankatma değerden (50 Ecu) ve kullanılan diğer (burada Türk) menşeli maddelerinkıymetlerinden (100 Ecu) daha yüksek oluşu nedeniyle, nihai ürün Romanyamenşelidir.

             Örnek 3- "Herhangi bir işçilik veya işleme tabi tutulmaksızın ihraç edilenürünler"de menşe tespiti

             Türk menşeli bir halı, Slovakya'ya ihraç edilmiş ve işçilik veya işlemetabi tutulmaksızın iki yıl sonra Estonya'ya ithal edilmiştir. Bu durumdahalının Estonya'ya ithalatında menşei değişmez ve Türk menşeini muhafaza eder.

             Setler
             Madde 4- Armonize Sistem'in 3 sayılı Genel Kuralında tanımlanan setler,kendisini meydana getiren tüm ürünlerin aynı ülke menşeli olması halinde, oülke menşeli olarak addedilir. Ancak set menşeli ve menşeli olmayan ürünlerdenoluştuğu takdirde, menşeli olmayan ürünlerin kıymetinin setin fabrika çıkışfiyatının %15'ini geçmemesi koşuluyla, set bir bütün olarak o ülkemenşeli kabul edilir.

             Bu kuralın uygulanmasında, seti oluşturan ve menşeli olmayan bir ürününkıymetinin, setin fabrika çıkış fiyatının %15'ini geçmesi halinde, setinArmonize Sistem'in 3 sayılı Genel Kuralı'na göre sınıflandırılmasınabakılmaksızın, ürünün kendisinin sınıflandırıldığı pozisyondaki menşekurallarını ayrı olarak karşılaması gereklidir.

             Ancak %15'lik tolerans kuralı setin sınıflandırılmada esas alınan ürünüiçin uygulansa dahi, anılan setin Armonize Sistem'in Genel Yorum Kurallarınagöre bir set olarak sınıflandırılmasına engel teşkil etmez.

             Örnek- Bir adet elektrikli saç kıvırma maşası (85.10 pozisyonu), bir adetsaç tarağı (96.15 pozisyonu), bir adet makas (82.13 pozisyonu), bir adet fırça(96.03 pozisyonu) ve tekstil maddesinden yapılmış bir adet havlu(63.02 pozisyonu), plastik ambalaj içine konularak set halinde perakendesatışa sunulmaya hazır hale getirilmiştir.

             Yukarıda belirtilen açıklamalar gereğince seti oluşturan tüm ürünlerinmenşeli olması halinde, set o ülke menşeli kabul edilir. Örnek verilen set,menşeli ve menşeli olmayan ürünlerden oluşmakta ise, bu durumda menşeliolmayan ürünlerin kıymetinin, setin fabrika çıkış fiyatının %15'ini geçmemesikoşuluyla, set bir bütün olarak yine o ülke menşeli kabul edilir. Setinsınıflandırılması Armonize Sistem'in 3 sayılı genel yorum kuralı gereğinceyapılır ve 85.10 pozisyonunda sınıflandırılır.

             Yukarıda verilen örnekte, seti oluşturan saç kıvırma maşası(85.10 pozisyonu) ve saç tarağının (96.15 pozisyonu) menşeli olmaması, geriyekalan makas (82.13 pozisyonu), fırça (96.03 pozisyonu) ve havlunun(63.02 pozisyonu) menşeli olması ve menşeli olmayan ürünlerin kıymetinin setinfabrika çıkış fiyatının %15'ini geçmesi halinde ise, menşe tespiti setioluşturan her bir ürünün sınıflandırıldığı tarife pozisyonuna karşılık gelenmenşe kuralı uygulanmak suretiyle, her bir ürün için ayrı ayrı yapılır. Ancaktarife sınıflandırması, set bir bütün olarak göz önüne alınmak suretiyle,Armonize Sistem'in 3 sayılı genel yorum kuralı gereğince yapılır.(85.10 pozisyonu).

             Hata durumunda geri ödeme veya muafiyet
             Madde 5- Geri ödeme veya vergi muafiyeti, menşe ispat belgesinin hatalıolarak düzenlenmesi veya doldurulması halinde, aşağıdaki üç şartın mevcudiyetiçerçevesinde uygulanabilir:

             a) Hatalı olarak düzenlenmiş veya doldurulmuş menşe ispat belgesininihracatçı ülke makamlarına iadesi veya ithalatçı ülke makamları tarafındantercihli rejim uygulanmadığı veya uygulanmayacağını belirten bir yazılıbildirimde bulunulması;

             b) Tercihli rejimden yararlanmak amacıyla bir menşe ispat belgesisunulmamış olsa idi, ürünün imalatında kullanılan maddelerin, yürürlüktekihükümler gereğince, geri ödeme veya vergi muafiyetinden faydalanabilecektürden olması;

             c) Geri ödeme için izin verilen sürenin aşılmamış olması ve 1615 sayılıGümrük Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın geri ödemeye ilişkin hükümlerininyerine getirilmiş olması.

             Kullanılmış eşya için tevsik edici belgeler
             Madde 6- İthalat veya üretim tarihi ile ihracat tarihi arasında geçenönemli süre nedeniyle desteleyici belgelerin artık mevcut olmaması halinde,kullanılmış eşya ve diğer tüm eşya için;

             a) Eşyanın ithalat veya üretim tarihinin; tedarikçinin, ihracat ülkesindeyürürlükte bulunan mevzuata uygun olarak kayıtlarını muhafaza etmeleri gerekendönemden önce olması;

             b) İmalatçı veya diğer tedarikçilerin beyanları, bilirkişi görüşleri, eşyaüzerinde yer alan marka veya tanımlayıcı işaretler gibi diğer kanıtlayıcıunsurlara göre eşyanın menşeli olduğunun anlaşılması;

             c) Eşyanın menşe kurallarını sağlamadığına dair herhangi bir emarebulunmaması; durumlarında menşe ispat belgesi düzenlenebilir.

             Elektronik beyanda menşe ispat belgesinin ibrazı
             Madde 7- Beyannamenin elektronik yolla iletilmesinde, menşe ispatbelgelerinin ibrazına ilişkin uygulamalar 17/6/1998 tarihli ve 23375 sayılıResmi Gazete'de yayımlanan "Bilgisayar Sistemi Bulunan Gümrük İdarelerindeYürütülecek İşlemlere İlişkin Yönetmelik" çerçevesinde yürütülür.

             Birden fazla ülke menşeli eşyanın EUR.1 Dolaşım Sertifikasındagösterilmesi
             Madde 8- Bir EUR.1 Dolaşım Sertifikasında birden fazla ülke veya alanmenşeli ürünlerin yer alması durumunda;

             a) Dolaşım Sertifikasının, eşyanın hangi ülke, ülke grubu veya alanmenşeli olduğunun gösterildiği 4 numaralı kutusuna "8 numaralı kutuya bakınız"ibaresi yazılır.

             b) Dolaşım Sertifikasının 8 numaralı kutusunda, her kalem eşya için ilgiliülkenin adı veya aşağıda gösterilen ikili veya üçlü resmi kısaltma simgeleribelirtilir.

Türkiye                       TR              TUR
Andora                       AD             AND 
Bulgaristan                BG             BGR
Çek Cumhuriyeti      CZ              CZE
Estonya                     EE              EST
İsviçre                        CH             CHE
İzlanda                        IS               ISL
Litvanya                      LT             LTU
Letonya                      LV             LVA
Macaristan                HU             HUN
Norveç                       NO             NOR
Polonya                     PO             POL
San Marino               SM            SMR
Romanya                   RO            ROM
Slovenya                    SI              SVN
Slovak Cumhuriyeti  SK            SVK
Avrupa Topluluğu    EC, CE, EEC veya CEE

             EUR.1 Dolaşım Sertifikasında eşya tanımlanması
             Madde 9- EUR.1 Dolaşım Sertifikasındaki 8 numaralı kutunun, özelliklegeniş kapsamlı sevkiyatlarda eşyanın tanımlanmasına imkan verecek gerekliaçıklamalar için yeterli olmaması halinde, aşağıdaki koşulların sağlanmasışartıyla ihracatçı, sertifika konusu eşyayı, bu sertifikaya ekli faturalar vegerekirse ilave ticari belgeler üzerinde belirtebilir:

             a) EUR.1 Dolaşım Sertifikasının 10 numaralı kutusunda fatura numaralarınınbelirtilmesi;

             b) Faturaların ve gerektiğinde ilgili ilave ticari belgelerin, gümrüğeibrazından önce dolaşım sertifikasına eklenmiş olması;

             c) Gümrük idaresinin faturaları ve ilave ticari belgeleri EUR.1 DolaşımSertifikası ile birleştirerek mühürlemesi.

             Gerekli olduğu hallerde, 8 numaralı kutu için bu Tebliğin 8 incimaddesinde belirtildiği şekilde, menşe ülke adları veya resmi simgelerifaturalar üzerinde ve ilave diğer bütün ticari belgeler üzerinde belirtilir.

             Fatura beyanı uygulaması
             Madde 10- Fatura beyanına ilişkin uygulamalarda aşağıda belirtilenhususlar göz önüne alınır:

             a) Fatura beyanı, bu Tebliğin 1 inci maddesinde adı geçen Yönetmeliğin IVsayılı Ekinde belirtildiği şekilde olmalıdır. Bir fatura beyanı kapsamında yeralan eşya, birden fazla ülke veya bölge menşeli ise, bu Tebliğin 8 incimaddesinde belirtilen şekilde, menşe ülkelerinin adları veya resmi simgeleribelirtilmelidir. Faturada veya benzeri ticari bir belgede, menşe ülkesinin adıveya resmi simgesi her kalem eşya için ayrıca belirtilir.

             b) Menşeli olmayan eşya fatura beyanında belirtilmez. Bununla birlikte,menşeli olmayan eşya, her türlü yanlış anlamayı önlemek üzere faturada açıkçagösterilir.

             c) Fatura fotokopisi üzerinde yapılan beyan, aslı ile aynı biçimdeihracatçı imzası taşıması kaydıyla kabul edilebilir. Fatura beyanınıimzalamama konusunda yetkilendirilmiş onaylanmış ihracatçılardan, faturafotokopisi üzerinde yaptıkları beyanı da imzalama şartı aranmaz.

             d) Faturanın arkasına yapılan fatura beyanı kabul edilir.

             e) Açık bir şekilde faturanın bir parçası olan faturanın ayrı bir sayfasıüzerinde, fatura beyanı yapılabilir. Ancak, faturanın bir parçası olmayanilave bir form kullanılamaz.

             f) Fatura üzerine ihracatçı tarafından sonradan yapıştırılmış etiketlereyapılmış beyan; ihracatçının imzası veya mührünün, hem etiket hem de faturadayer alması gibi tevsik edici durumlarda kabul edilir.

             Fatura beyanında kıymet esası
             Madde 11- Toplam kıymeti 6000 Ecu'yu geçmeyen menşeli ürünler ihtiva edenve bir veya daha fazla paketten oluşan bir sevkiyat için, EUR.1 DolaşımSertifikası yerine fatura beyanının ibraz edilmesi halinde fabrika çıkışfiyatı kıymete esas tutulabilir. Fabrika çıkış fiyatının kıymete esas alındığıdurumlarda ithalatçı ülke, bu kıymete göre düzenlenen fatura beyanını kabuleder.

             Söz konusu sevkiyatın bedelsiz olarak gerçekleştirilmesi nedeniyle fabrikaçıkış fiyatının bulunmaması durumunda, ithalatçı ülkenin gümrük idaresincebelirlenen gümrük kıymeti 6000 Ecu'lük limitin belirlenmesinde esas alınır.

             Parçalar halinde ithalat
             Madde 12- Armonize Sistemin 2(a) Genel Kuralı anlamındaki birleştirilmemişveya monte edilmemiş halde olan ve Armonize Sistemin XVI ncı ve XVII ncibölümlerinde, ya da 73.08 ve 94.06 pozisyonlarında yer alan ürünlerin parçalarhalinde ithalatı halinde, ithalatçı, ilk sevkiyatın ihracından önceihracatçıya ürünün tamamı için tek bir menşe ispat belgesinin istenildiğinibildirmesi gerekmektedir.

             Her bir sevkiyatın sadece menşeli ürünlerden oluşması mümkündür. Budurumda, ürünün tamamı için hazırlanmış tek bir menşe ispat belgesi yerine,her sevkiyat için ayrı menşe ispat belgesi ithalatçı ülkenin gümrük idaresincekabul edilir.

             Sonradan kontrol yapılmaksızın tercihli uygulamanın reddi
             Madde 13- Aşağıda belirtilen durumlar, menşe ispat belgesinin doğrudandoğruya geçersiz sayılmasına örnek teşkil eder:

             a) EUR.1 Dolaşım Sertifikasında belirtilen eşyanın, tercihli rejimdenyararlanmaya uygun olmaması.

             b) EUR.1 Dolaşım Sertifikasının 8 numaralı kutusunun doldurulmamış veyabelgede yer alan eşya gümrük denetlemesine sunulan eşyadan farklı olması,

             c) Türkiye ile İsrail arasında bir Serbest Ticaret Anlaşması olmaklaberaber, İsrail'in Pan-Avrupa menşe kümülasyonu sisteminde yer almamasınedeniyle, Estonya menşeli eşya için EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlemişolması örneğindeki gibi, Pan-Avrupa menşe kümülasyonu sistemine dahil bir ülkemenşeli olsa bile, bu eşya için sisteme dahil olmayan bir ülke tarafındanmenşe ispat belgesi düzenlenmiş olması.

             d) Eşya tanımı ve koli sayısı, menşe ülke veya varış ülkesiningösterildiği kutular gibi EUR.1 Dolaşım Sertifikasının doldurulması zorunluolan kutularının birinde silinti veya kazıntı bulunması.

             e) İbraz süresinden önce gümrük idaresi denetimine sunulan eşya müstesnaolmak üzere, mevzuatta öngörülen mücbir sebep halleri haricinde, EUR.1 DolaşımSertifikasının ibraz süresi aşılarak gümrüğe ibraz edilmiş olması.

             f) Daha önceden usulünce ithal edilmemiş eşya için EUR.1 DolaşımSertifikası sonradan ibraz edilmiş olması.

             g) EUR.1 Dolaşım Sertifikasının 4 numaralı kutusunun, tercihli rejimuygulanamayacak bir ülkeyi göstermesi.

             Menşe ispat belgesinin yukarıdaki çerçevede geçersiz sayılması halinde,belge üzerine "GEÇERSİZDİR" ibaresi konulur ve yeniden kullanılmasını önlemekamacıyla ibraz edildiği gümrük idaresince alıkonulur. Gerek görülmesi halinde,ithalatçı ülkenin gümrük idaresi tarafından ihracatçı ülkenin gümrükidaresine, sertifikanın reddedildiği hakkında gecikmeksizin bilgi verilir.

             Menşe ispat belgelerinin sonradan kontrol süresi
             Madde 14- İhracatçı ülke gümrük idaresi, fatura beyanının yapıldığı veyaEUR.1 dolaşım sertifikasının düzenlendiği tarihten üç yıl geçtikten sonrayapılan sonradan kontrol talebine cevap vermek zorunda değildir.

             Sonradan kontrole ilişkin makul şüpheler
             Madde 15- Aşağıda belirtilen durumlar, menşe ispat belgelerinin sonradankontrolünün talep edilmesi için makul şüpheler olarak değerlendirilmek üzereörnek teşkil eder:

             a) Fatura veya diğer ticari belgeler üzerinde yaptıkları beyanlarınıimzalamaktan muaf tutulan onaylanmış ihracatçıların fatura beyanları hariç,menşe ispat belgesinin ihracatçı tarafından imzalanmamış olması.

             b) EUR.1 Dolaşım Sertifikasının, düzenleyen gümrük idaresi yetkilisinceimzalanmaması veya tarih konulmaması.

             c) Eşya üzerinde veya ambalajında veya ilgili diğer belgelerindebelirtilen menşe bilgilerinin EUR.1 Dolaşım Sertifikasında belirtilendenfarklı olması.

             d) EUR.1 Dolaşım Sertifikasındaki bilgilerin, gerçekleştirilen işçilikveya işlemlerin menşe statüsü kazandırması için yetersiz olduğunu göstermesi.

             e) Belgenin vize edilmesinde kullanılan mührün daha önceden bildirilendenfarklı olması.

             İthalatçı ülke gümrük idaresi, menşe ispat belgesini gerekçeleri ilebirlikte sonradan kontrol amacıyla ihracatçı ülkenin gümrük idaresinegönderebilir. Gümrük idaresi, sonradan kontrol işlemi sonuçlanana değin,sertifika kapsamı eşyanın kanuni vergisi ile tercihli vergisi arasındaki farkıteminata alır.

             Yürürlük
             Madde 16- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

             Yürütme
             Madde 17- Bu Tebliğ hükümlerini Gümrük Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakanyürütür.

            (1) 2000 yılından itibaren ECU yerine EURO kullanılacaktır.